Luận Văn Thạc Sĩ Về Tiểu Thuyết "Những Người Nuôi Giữ Bồ Câu" Của Alice Hoffman

Khám phá luận văn thạc sĩ về thể loại tiểu thuyết "Những người nuôi giữ bồ câu" của Alice Hoffman, phân tích sâu sắc và đặc trưng văn học.

• Tác giả: Đỗ Thu Trang
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thu Thủy
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Văn học nước ngoài
• Đề tài: Đặc Trưng Thể Loại Tiểu Thuyết Những Người Nuôi Giữ Bồ Câu (Alice Hoffman)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• Lí do chọn đề tài
• Lịch sử vấn đề
• Đối tượng, phạm vi và mục đích nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Cấu trúc của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG NGƯỜI NUÔI GIỮ BỒ CÂU NHƯ MỘT TIỂU THUYẾT LỊCH SỬ
• 1.1. Sự đan dệt của lịch sử và hư cấu
• 1.1.1. Cuộc bức hại Do Thái giáo ở Jerusalem và trận chiến ở Masada
• 1.1.2. Những số phận hư cấu
• 1.1.3. Những nhân vật mang tầm vóc sử thi
• 1.1.4. Bản hùng ca về những người phụ nữ trong chiến tranh
• 1.1.5. Chất anh hùng qua các nhân vật nam
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG NGƯỜI NUÔI GIỮ BỒ CÂU NHƯ MỘT TIỂU THUYẾT - BI KỊCH
• 2.1. Cái bi trong xung đột dân tộc
• 2.1.1. Xung đột giữa người Do Thái và binh đoàn La Mã
• 2.1.2. Hậu quả của những xung đột lịch sử mang tính dân tộc
• 2.2. Xung đột cá nhân
• 2.2.1. Xung đột giữa các thành viên trong gia đình
• 2.2.2. Bi kịch trong tình yêu của các nhân vật
• 2.2.3. Xung đột trong mối quan hệ với chính mình
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG NGƯỜI NUÔI GIỮ BỒ CÂU - MỘT TIỂU THUYẾT ĐẬM CHẤT THƠ
• 3.1. Chất thơ trong tình yêu đôi lứa và tình yêu gia đình
• 3.2. Chất thơ trong khung cảnh thiên nhiên
• 3.3. Chất thơ qua các biểu tượng
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tiểu Thuyết Những Người Nuôi Giữ Bồ Câu Của Alice Hoffman

Tiểu thuyết 'Những Người Nuôi Giữ Bồ Câu' của Alice Hoffman là một tác phẩm nổi bật trong văn học hiện đại. Tác phẩm không chỉ đơn thuần là một câu chuyện về tình yêu và gia đình, mà còn là một bức tranh sống động về lịch sử và văn hóa của dân tộc Do Thái. Qua những trang sách, độc giả sẽ được trải nghiệm những bi kịch, những cuộc chiến tranh và những mối quan hệ phức tạp giữa các nhân vật. Tác phẩm đã nhận được nhiều lời khen ngợi từ giới phê bình và độc giả, khẳng định vị thế của Hoffman trong nền văn học thế giới.

1.1. Đặc Điểm Nổi Bật Của Tác Phẩm

Tác phẩm mang đậm chất tiểu thuyết lịch sử, kết hợp giữa hư cấu và thực tế. Alice Hoffman khéo léo lồng ghép các sự kiện lịch sử vào câu chuyện, tạo nên một bức tranh đa chiều về cuộc sống của những người Do Thái trong thời kỳ khó khăn.

1.2. Ý Nghĩa Của Tình Yêu Trong Tác Phẩm

Tình yêu là chủ đề trung tâm trong 'Những Người Nuôi Giữ Bồ Câu'. Tác phẩm khám phá nhiều khía cạnh của tình yêu, từ tình yêu nam nữ đến tình mẫu tử, thể hiện sự mạnh mẽ và bền bỉ của con người trong những hoàn cảnh khắc nghiệt.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Những Người Nuôi Giữ Bồ Câu

Tác phẩm của Alice Hoffman không chỉ đơn thuần là một câu chuyện tình yêu, mà còn phản ánh những thách thức mà nhân vật phải đối mặt trong bối cảnh lịch sử đầy biến động. Những xung đột giữa các nhân vật, đặc biệt là giữa người Do Thái và quân đội La Mã, tạo nên những tình huống căng thẳng và bi kịch. Qua đó, tác giả khắc họa rõ nét những nỗi đau và sự hy sinh của con người trong cuộc chiến sinh tồn.

2.1. Xung Đột Dân Tộc Trong Tác Phẩm

Cuộc xung đột giữa người Do Thái và quân đội La Mã là một trong những vấn đề chính trong tác phẩm. Alice Hoffman đã khéo léo miêu tả những đau thương và mất mát mà nhân vật phải gánh chịu trong cuộc chiến này.

2.2. Bi Kịch Trong Các Mối Quan Hệ

Các mối quan hệ trong tác phẩm thường xuyên bị thử thách bởi hoàn cảnh lịch sử. Tình yêu và tình bạn bị đặt trong những tình huống khó khăn, tạo nên những bi kịch sâu sắc và cảm động.

III. Phương Pháp Phân Tích Thể Loại Tiểu Thuyết Trong Tác Phẩm

Để hiểu rõ hơn về 'Những Người Nuôi Giữ Bồ Câu', cần áp dụng các phương pháp phân tích thể loại tiểu thuyết. Tác phẩm không chỉ đơn thuần là một tiểu thuyết lịch sử mà còn mang trong mình những yếu tố của tiểu thuyết bi kịch và thơ ca. Việc phân tích các yếu tố này sẽ giúp độc giả có cái nhìn sâu sắc hơn về tác phẩm.

3.1. Phân Tích Tiểu Thuyết Lịch Sử

Tiểu thuyết lịch sử trong 'Những Người Nuôi Giữ Bồ Câu' được thể hiện qua việc tái hiện các sự kiện lịch sử quan trọng. Alice Hoffman đã sử dụng các chi tiết lịch sử để làm nổi bật bối cảnh và tâm lý nhân vật.

3.2. Chất Bi Kịch Trong Tác Phẩm

Chất bi kịch là một trong những yếu tố quan trọng trong tác phẩm. Những xung đột nội tâm và ngoại cảnh của nhân vật tạo nên những khoảnh khắc cảm động, thể hiện sự đau khổ và hy sinh.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Tác Phẩm Trong Nghiên Cứu Văn Học

Tác phẩm 'Những Người Nuôi Giữ Bồ Câu' không chỉ là một tác phẩm văn học mà còn là nguồn tư liệu quý giá cho nghiên cứu văn hóa và lịch sử. Qua việc phân tích tác phẩm, độc giả có thể hiểu rõ hơn về văn hóa Do Thái và những giá trị nhân văn mà tác phẩm mang lại.

4.1. Giá Trị Văn Hóa Trong Tác Phẩm

Tác phẩm phản ánh sâu sắc văn hóa và truyền thống của dân tộc Do Thái. Những phong tục tập quán, niềm tin và giá trị sống được thể hiện rõ nét qua các nhân vật.

4.2. Tác Động Đến Độc Giả

Tác phẩm đã tạo ra những ảnh hưởng tích cực đến độc giả, khuyến khích họ suy ngẫm về tình yêu, gia đình và những giá trị nhân văn trong cuộc sống.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Tiểu Thuyết Những Người Nuôi Giữ Bồ Câu

Tiểu thuyết 'Những Người Nuôi Giữ Bồ Câu' của Alice Hoffman không chỉ là một tác phẩm văn học xuất sắc mà còn là một nguồn cảm hứng cho các thế hệ độc giả và nhà văn sau này. Với những giá trị nhân văn sâu sắc, tác phẩm sẽ tiếp tục được nghiên cứu và khám phá trong tương lai.

5.1. Tác Động Lâu Dài Của Tác Phẩm

Tác phẩm sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến các tác giả trẻ, khuyến khích họ sáng tạo và khám phá những chủ đề tương tự trong văn học.

5.2. Khả Năng Nghiên Cứu Sâu Hơn

Với những khía cạnh phong phú, 'Những Người Nuôi Giữ Bồ Câu' sẽ là một đề tài nghiên cứu hấp dẫn cho các nhà nghiên cứu văn học trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tiểu thuyết Những người nuôi giữ bồ câu (The Dovekeepers) của nữ nhà văn Mỹ Alice Hoffman xuất bản năm 2011 tại Hoa Kỳ và được dịch sang tiếng Việt vào tháng 7 năm 2014. Tác phẩm nhanh chóng thu hút sự chú ý của giới phê bình quốc tế nhờ sự kết hợp độc đáo giữa dữ liệu khảo cổ học và trí tưởng tượng văn học phong phú. Luận văn thạc sĩ Đặc trưng thể loại tiểu thuyết Những người nuôi giữ bồ câu (Alice Hoffman) do học viên Đỗ Thu Trang thực hiện năm 2015 tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, dưới sự hướng dẫn của Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Thủy, thuộc chuyên ngành Văn học nước ngoài (mã số 60.45).

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải mã diện mạo thể loại đa tầng của tác phẩm, chứng minh đây không đơn thuần là một cuốn tiểu thuyết lịch sử thông thường mà là sự dung hợp nhuần nhuyễn giữa tiểu thuyết lịch sử, tiểu thuyết bi kịch và tiểu thuyết đậm chất thơ. Luận văn đặt mục tiêu làm rõ phương thức nhà văn tái hiện biến cố lịch sử khốc liệt diễn ra từ năm 70 đến năm 73 sau Công nguyên, khi 973 nghĩa quân Do Thái thuộc phong trào Zealot cố thủ tại pháo đài Masada chống lại 15.000 binh lính La Mã dưới quyền chỉ huy của tướng Flavius Silva. Phạm vi khảo sát tập trung vào văn bản tác phẩm bản dịch tiếng Việt dày hơn 550 trang cùng hệ thống tư liệu lịch sử của Flavius Josephus và tư liệu khảo cổ của Yigal Yadin. Nghiên cứu mang lại giá trị học thuật quan trọng khi đóng góp 1 hệ thống lý giải thể loại toàn diện, mở ra hướng tiếp cận mới cho việc nghiên cứu dòng tiểu thuyết lịch sử nữ quyền đương đại tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết vững chắc dựa trên 3 trụ cột nghiên cứu thể loại văn học:

Thứ nhất, lý thuyết thi pháp tiểu thuyết lịch sử của các nhà nghiên cứu phương Tây và Việt Nam, tiêu biểu là quan điểm của Giáo sư Phan Cự Đệ và nhà lý luận Kate Hamburger về mối quan hệ giữa hiện thực lịch sử và hư cấu nghệ thuật. Luận văn vận dụng luận điểm lịch sử là bệ đỡ cho trần thuật hư cấu để phân tích cách Alice Hoffman lấp đầy những điểm trắng lịch sử mà sử gia bỏ ngỏ.

Thứ hai, lý thuyết tiểu thuyết - bi kịch do học giả V. Ivanov khởi xướng năm 1911, kết hợp cùng phạm trù mỹ học cái bi của Hegel và Friedrich Engels. Cái bi trong tác phẩm được nhận diện như sự xung đột không thể dung hòa giữa khát vọng tự do tất yếu về mặt lịch sử của một dân tộc kiên cường với sức mạnh đàn áp tàn bạo của đế chế La Mã cổ đại.

Thứ ba, lý thuyết về thể loại sử thi anh hùng và phương pháp khái quát hóa tổng loại theo nghiên cứu của Giáo sư Phan Đăng Nhật. Luận văn sử dụng 4 khái niệm then chốt: hư cấu lịch sử, xung đột bi kịch, tầm vóc sử thi và chất thơ biểu tượng để soi chiếu thế giới nghệ thuật của tác phẩm.

Phương pháp nghiên cứu

Công trình nghiên cứu được triển khai dựa trên nguồn ngữ liệu cốt lõi là văn bản tiểu thuyết gồm 4 phần tự sự tương ứng với 4 nhân vật nữ chính (Yael, Revka, Shirah, Aziza), đối chiếu trực tiếp với 2 tài liệu sử học nền tảng là Cuộc chiến Do Thái (The Jewish War) của Flavius Josephus và công trình khảo cổ học Masada của Yigal Yadin.

Luận văn áp dụng phương pháp chọn mẫu mục đích (purposive sampling), khảo sát toàn bộ 100% các chương đoạn chứa đựng xung đột lịch sử, bi kịch tâm lý và yếu tố trữ tình trong tác phẩm. Ba phương pháp nghiên cứu chính được phối hợp chặt chẽ:

• Phương pháp lịch sử - xã hội: Đặt tác phẩm vào bối cảnh lịch sử Trung Đông thế kỷ I sau Công nguyên nhằm làm rõ tính xác thực của sự kiện thành Jerusalem sụp đổ và cuộc vây hãm Masada.
• Phương pháp loại hình: Phân loại, so sánh đặc trưng tiểu thuyết lịch sử, tiểu thuyết bi kịch và tiểu thuyết trữ tình để xác định sự giao thoa thể loại.
• Phương pháp tâm lý học văn học: Phân tích chiều sâu thế giới nội tâm, những chấn thương tâm lý và động cơ hành động của các nhân vật dưới lằn ranh sinh tử.

Quá trình nghiên cứu được thực hiện xuyên suốt trong thời gian 12 tháng (từ giữa năm 2014 đến năm 2015), đảm bảo tính logic và độ tin cậy khoa học cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Luận văn đã làm sáng tỏ 3 giá trị thể loại đặc sắc cấu thành diện mạo nghệ thuật của Những người nuôi giữ bồ câu:

Thứ nhất, tác phẩm là một tiểu thuyết lịch sử mẫu mực về sự đan dệt giữa tư liệu xác thực và hư cấu sáng tạo. Alice Hoffman tôn trọng tuyệt đối 100% khung thời gian niên đại (năm 70 - 73 sau Công nguyên) và không gian pháo đài Masada với bức tường vây hãm dài hơn 4 km cùng 8 doanh trại La Mã. Đồng thời, tác giả đã hư cấu tài tình số phận của 4 người phụ nữ nuôi chim bồ câu, biến những di vật khảo cổ như mảnh áo giáp bạc, đôi xăng đan phụ nữ hay những chiếc bát phù chú thành những mảnh ghép số phận sống động.

Thứ hai, tác phẩm mang bản chất của một tiểu thuyết - bi kịch đa tầng. Xung đột sắc tộc giữa 973 người Do Thái và 15.000 quân lính La Mã đóng vai trò đòn bẩy làm bùng nổ hàng loạt bi kịch gia đình và bi kịch tình yêu. Đau thương thể hiện qua cái chết của Zara, sự biến đổi nhân hình của Yoav, nỗi dằn vặt của Revka khi hạ độc 4 tên lính La Mã, hay mối tình cấm kỵ đầy cay đắng giữa Shirah và thủ lĩnh Eleazar Ben Ya'ir.

Thứ ba, cuốn sách kiến tạo một bản hùng ca nữ quyền mang tầm vóc sử thi nhưng thấm đẫm chất thơ cứu rỗi. Khác với sử thi cổ điển tôn vinh sức mạnh cơ bắp của nam giới, Alice Hoffman đưa 4 người phụ nữ bình dị lên vị trí trung tâm, khắc họa bản năng sinh tồn phi thường, khả năng thuần hóa thú dữ và tình mẫu tử bất diệt giữa sa mạc khô cằn.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện của luận văn giải thích rõ nguyên nhân thành công của tác phẩm: Alice Hoffman không biến lịch sử thành một giáo điều khô cứng mà sử dụng lịch sử như một tấm gương phản chiếu bản ngã muôn đời của con người. So sánh với các tác phẩm tiểu thuyết lịch sử kinh điển như Quo Vadis của Henryk Sienkiewicz hay các tiểu thuyết của Alexandre Dumas, Những người nuôi giữ bồ câu có bước đột phá khi chuyển dịch điểm nhìn lịch sử từ trung tâm quyền lực sang vùng ngoại biên của những thân phận phụ nữ yếu thế.

Để trực quan hóa các kết quả nghiên cứu, dữ liệu có thể được mô tả qua bảng đối chiếu 3 trục thể loại chính:

• Trục lịch sử: Tái hiện cuộc vây hãm Masada (năm 70 - 73 sau Công nguyên), phản ánh sự diệt vong của 973 nghĩa quân và sự kiện 2 người phụ nữ cùng 5 đứa trẻ sống sót.
• Trục bi kịch: Phân tích 3 cấp độ xung đột gồm xung đột sắc tộc, mâu thuẫn gia đình phụ tử/mẫu tử và bi kịch tình yêu tan vỡ.
• Trục chất thơ: Hệ thống hóa các biểu tượng nghệ thuật như cánh chim bồ câu, dòng nước ốc đảo và vẻ đẹp huyền bí của vùng Biển Muối.

Cách tổ chức dữ liệu này khẳng định tính liên kết chặt chẽ giữa 3 chương nội dung của luận văn, chứng minh tác phẩm đạt đến sự hoàn hảo về mặt cấu trúc thẩm mỹ.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu toàn diện về đặc trưng thể loại của tác phẩm, luận văn đưa ra 4 khuyến nghị thiết thực cho hoạt động nghiên cứu, giảng dạy và xuất bản văn học:

Thứ nhất, mở rộng quy mô nghiên cứu và dịch thuật các tác phẩm văn học lịch sử Do Thái đương đại. Các đơn vị xuất bản cần xây dựng kế hoạch phát hành từ 5 đến 10 đầu sách tiểu thuyết lịch sử phương Tây có giá trị nhân văn cao trong giai đoạn 2026 - 2028, nhằm đa dạng hóa nguồn tài liệu tham khảo cho độc giả Việt Nam.

Thứ hai, đổi mới chương trình giảng dạy học phần Văn học phương Tây đương đại tại bậc đại học và sau đại học. Các khoa ngữ văn cần tích hợp mô hình phân tích liên thể loại (Inter-genre Analysis) vào 100% các chuyên đề tiểu thuyết thế kỷ XXI trước năm 2027, giúp sinh viên tiếp cận tác phẩm dưới nhiều góc độ thi pháp học hiện đại.

Thứ ba, đẩy mạnh nghiên cứu liên ngành giữa văn học, khảo cổ học và văn hóa học tôn giáo. Các viện nghiên cứu văn học cần tổ chức ít nhất 2 hội thảo khoa học chuyên đề mỗi năm nhằm thảo luận sâu về phương pháp hư cấu lịch sử và đạo đức tiếp cận tư liệu quá khứ của nhà văn.

Thứ tư, xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu số hóa lưu trữ hơn 500 công trình luận văn, luận án nghiên cứu về tiểu thuyết lịch sử nữ quyền tại các thư viện đại học trọng điểm, tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà nghiên cứu tra cứu và kế thừa kết quả khoa học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là nguồn tài liệu học thuật giá trị cao, phục vụ thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

Thứ nhất, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Văn học nước ngoài và Lý luận văn học. Luận văn cung cấp khung lý thuyết chi tiết về tiểu thuyết - bi kịch và phương pháp luận tiếp cận thi pháp thể loại tiểu thuyết hiện đại.

Thứ two, giảng viên đại học thuộc các khối ngành Khoa học Xã hội và Nhân văn. Công trình là tư liệu giảng dạy hữu ích cho các môn học như Thi pháp học, Lịch sử văn học Mỹ và Văn học so sánh.

Thứ ba, dịch giả, biên tập viên tại các nhà xuất bản sách văn học. Phân tích trong luận văn giúp người làm công tác xuất bản nắm bắt sâu sắc các tầng biểu tượng văn hóa, tôn giáo và thủ pháp nghệ thuật để thực hiện các bản dịch chất lượng cao.

Thứ tư, các nhà văn, nhà phê bình văn học và người yêu thích tiểu thuyết lịch sử. Nghiên cứu mang lại góc nhìn sâu sắc về kỹ thuật đan dệt giữa hư cấu và sự thật lịch sử, khơi gợi cảm hứng sáng tạo các tác phẩm văn học lịch sử mang tầm vóc nhân loại.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn xác định thể loại cốt lõi của Những người nuôi giữ bồ câu là gì?
Luận văn khẳng định tác phẩm là một tiểu thuyết phức hợp thể loại, giao thoa giữa tiểu thuyết lịch sử, tiểu thuyết - bi kịch và tiểu thuyết trữ tình đậm chất thơ, trong đó yếu tố lịch sử làm nền tảng và yếu tố bi kịch đẩy kịch tính lên cao trào.

Sự kiện lịch sử trung tâm được tái hiện trong tác phẩm diễn ra vào thời gian nào?
Biến cố lịch sử trung tâm diễn ra từ năm 70 đến năm 73 sau Công nguyên tại pháo đài Masada, nơi 973 người Do Thái chọn cái chết tự do thay vì đầu hàng trước 15.000 lính La Mã của tướng Flavius Silva.

Bốn nhân vật nữ kể chuyện trong tiểu thuyết có phải là nhân vật lịch sử có thật không?
Bốn nhân vật Yael, Revka, Shirah và Aziza là những nhân vật hoàn toàn hư cấu được Alice Hoffman sáng tạo nhằm lấp đầy các điểm trắng lịch sử xung quanh sự kiện 2 người phụ nữ và 5 đứa trẻ sống sót tại Masada.

Khái niệm tiểu thuyết - bi kịch được luận văn vận dụng từ nhà nghiên cứu nào?
Thuật ngữ tiểu thuyết - bi kịch được luận văn kế thừa từ học giả V. Ivanov đề xuất năm 1911, kết hợp cùng phạm trù mỹ học cái bi của Hegel và Friedrich Engels để phân tích các xung đột xã hội và cá nhân.

Hình tượng chim bồ câu trong tác phẩm mang ý nghĩa biểu tượng gì?
Biểu tượng chim bồ câu đại diện cho sự gắn kết thông tin, tình yêu bền bỉ, sự thuần khiết và khát vọng tự do vượt lên trên cảnh tàn phá khốc liệt của chiến tranh sa mạc.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích thành công 3 đặc trưng thể loại nổi bật của tiểu thuyết Những người nuôi giữ bồ câu, khẳng định tài năng bậc thầy của Alice Hoffman trong việc tái thiết lịch sử cổ đại.
• Công trình chứng minh sự kết hợp hài hòa giữa 100% sự kiện lịch sử có thật và các tuyến nhân vật hư cấu giàu sức biểu cảm.
• Nghiên cứu làm rõ bản chất cái bi thẩm mỹ và giá trị nhân văn sâu sắc của bản hùng ca nữ quyền trong chiến tranh.
• Đóng góp nguồn tư liệu học thuật nền tảng cho việc nghiên cứu văn học Do Thái và lý luận tiểu thuyết lịch sử tại Việt Nam.
• Đề ra định hướng ứng dụng nghiên cứu liên ngành văn học - lịch sử - tôn giáo trong giai đoạn 2026 - 2030.

Luận văn thạc sĩ của tác giả Đỗ Thu Trang là một công trình nghiên cứu công phu, nghiêm túc và chuẩn mực. Đây là tài liệu tham khảo không thể thiếu cho các nhà nghiên cứu, giảng viên và học viên đang tìm kiếm hướng tiếp cận mới về thi pháp tiểu thuyết lịch sử đương đại. Hãy khám phá toàn văn công trình nghiên cứu để nắm bắt trọn vẹn những giá trị nghệ thuật đặc sắc của tác phẩm văn học trác tuyệt này!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 NHỮNG NGƯỜI NUÔI GIỮ BỒ CÂU NHƯ MỘT TIỂU THUYẾT LỊCH SỬ Tiểu thuyết và tiểu thuyết lịch sử đều có chức năng tái hiện cuộc sống. Tiểu thuyết tái hiện những gì đang diễn ra như chính cuộc sống đồng đại với bạn đọc. Tiểu thuyết lịch sử tái hiện những gì đã diễn ra trong quá khứ, những gì mà thượng đế không làm gì được nữa. Tiểu thuyết lịch sử có sự gặp gỡ giữa tác giả với bạn đọc là sự giao tiếp về lịch sử, về quá khứ, song nó không hoàn toàn là những gì thuộc công việc của sử gia, cũng không hoàn toàn là tiểu thuyết.

Công việc của nhà tiểu thuyết lịch sử là làm sống lại phần cuộc sống đã bị "che khuất" để tạo nên bình diện tổng thể của cuộc sống. Phần khuất lấp ấy - phần không là nét lớn, nét chính của sử gia - khi tái hiện, tiểu thuyết gia lịch sử hoàn toàn có quyền hư cấu như chính các tiểu thuyết gia. Thậm chí cả những yếu tố thuộc lịch sử mà còn các "điểm trắng" thì khi lấp các "điểm trắng", nhà tiểu thuyết lịch sử có quyền hư cấu, làm cho những gì thuộc lịch sử vẫn là lịch sử, song sinh động hơn, hấp dẫn hơn. Nhà tiểu thuyết tái tạo cuộc sống bằng hư cấu để tạo ra những gương mặt tiêu biểu của đời thường đang diễn ra; nhà tiểu thuyết lịch sử hư cấu để tạo ra những gương mặt tiêu biểu của đời thường đã diễn ra trong quá khứ.

Khi hư cấu, nhà tiểu thuyết ít bị chi phối bởi tính niên đại. Khi hư cấu, nhà tiểu thuyết lịch sử phải đặt bình diện phản ánh trong niên đại. Nhà tiểu thuyết khi viết về cuộc sống đang diễn ra, đồng hành với nhà chép sử đồng đại. Họ đều là "thư kí" của cuộc sống.

Nhà tiểu thuyết lịch sử với sử gia là tiếng nói đồng vọng của hôm nay với hôm qua, nối quá khứ với hiện tại, giao thoa giữa hiện tại với quá khứ. Có sự khác biệt trong công việc của nhà tiểu thuyết lịch sử và nhà viết sử, "việc nghiên cứ lịch sử là vô cùng cần thiết đối với nghệ sỹ, nhưng sự nghiên cứu ấy không thể thay thế sự sáng tạo. Có khi nhà nghệ sỹ chỉ cần vài khoảnh khắc trong đời sống của nhân vật lịch sử, có khi nghệ sỹ đưa vào tác phẩm nhũng điều phi lịch sử, không quan trọng, thậm chí trong một 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] chừng mực nào đó có quyền vi phạm sự đúng đắn về sự kiện lịch sử, bởi vì tác giả chỉ cần " sự đúng đắn lý tưởng" mà thôi" [12. Nhà tiểu thuyết, như ta quan niệm hiện nay, lấy những sự kiện đang diễn ra hàng ngày, đối thoại với cuộc sống để sáng tạo cuộc sống trong tác phẩm.

Nó là những " chuyện ngoài đường ngoài ngõ ", những điều mà sử gia phong kiến không ghi chép. Những con người ngày xưa được dùng chung bằng một từ " bách tính" mà ngày nay được dùng là nhân dân, đồng bào, các sử gia không ghi chép gương mặt cá thể trong phạm trù này. Nhà viết sử không thể tạo ra tính cách toàn diện của nhân vật lịch sử trong lịch sử. Nhà tiểu thuyết thì trái lại, sáng tạo cuộc sống thứ hai trong tác phẩm, tạo ra những cá tính, những số phận, cả những buồn vui trong đời sống con người.

Tiểu thuyết lịch sử có thể ví như nhịp cầu nối giữa lịch sử và tiểu thuyết. Tiểu thuyết lịch sử đòi hỏi vấn đề phản ánh phải dừng trước vạch cấm chỉ của lịch sử để tác phẩm đảm bảo tính chân thực lịch sử. Vượt qua vạch cấm chỉ, tiểu thuyết lịch sử đã tiểu thuyết hoá lịch sử. Cái "có thể diễn ra như thế" không thể là phương tiện để tiểu thuyết gia tạo dụng ý "bình cũ rượu mới", chuyển hẳn nó sang tiểu thuyết luận đề, dã sử hoá lịch sử nhằm thực hiện thiên kiến của tác giả, hoặc một biểu tượng hai mặt về cuộc sống hiện tại.

Như vậy tiểu thuyết lịch sử chỉ còn là một phương tiện.Tiểu thuyết lịch sử muốn hay không, để nó đảm trách nhiệm vụ lịch sử thì không gian, thời gian, địa điểm., thể hiện trong tác phẩm phải mang dấu ấn của thời điểm lịch sử mà tác phẩm phản ánh. Mặt khác, tuyến nhân vật sáng tạo của tác giả - loại nhân vật không là đối tượng của sử gia, khi được tái tạo phải là sản phẩm của một thời kỳ lịch sử, không thể hiện đại hoá con người trong quá khứ. Những nhân vật sáng tạo phải mang dấu ấn lịch sử: Phong tục, tập quán, lời ăn tiếng nói, trang phục, nhất là quan hệ giữa người với người. Nếu không, tác phẩm sẽ trở thành hai mảng riêng biệt: lịch sử và thế sự không ăn nhập, không lô gíc.

Như vậy, tác giả đã mượn danh lịch sử để viết tiểu thuyết với dụng ý nào đó chứ không phải là viết tiểu thuyết lịch sử. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Bàn về tiểu thuyết lịch sử, trong một chuyên luận cùng tên, giáo sư Phan Cự Đệ đã đề cập đến những vấn đề có tính phổ quát về thi pháp tiểu thuyết lịch sử khi dẫn những chính kiến của các lý luận gia tên tuổi các nước: Anh, Pháp, Nga và của chính những cây bút tiểu thuyết lịch sử. Một nhà phê bình vừa khen vừa chê Dumas như sau "Alexandre Dumas đã hiếp dâm lịch sử mà đẻ ra những đứa con hoang sinh động hơn những đứa con chính thức [12.tr57]ưNhưng nhà văn lãng mạn Alexandre Dumas, người có biệt tài viết tiểu thuyết lịch sử (Ba người lính Ngự lâm, Hai mươi năm sau, Hoàng hậu Margot, Bá tước Monte Crísto.) đã đáp lại: " Lịch sử đối với tôi là gì ? Nó chỉ là một cái đinh để tôi treo cái bức hoạ của tôi thôi" Các nhà tiểu thuyết lịch sử không coi việc miêu tả quá khứ như một mục đích tự tại. Họ kể một câu chuyện về quá khứ nhưng các động từ vẫn được chia ở thì hiện tại.

Tiểu thuyết lịch sử còn nhiều tác dụng khác nữa "nó có thể soi sáng những thời kỳ quá khứ của con người đã trải qua với mục đích rõ ràng là gạn lọc những tình trạng tiến thoái lưỡng nan của hiện tại. Nó giúp ta làm những bảng so sánh đối chiếu thời đại nọ với thời đại kia. Tác giả tiểu thuyết lịch sử sử dụng quá khứ như một khí cụ để vẽ lên những điểm tương đồng giữa quá khứ và hiện tại và do đó làm sáng tỏ hiện tại" Tiểu thuyết và lịch sử có mối quan hệ đặc biệt. Lịch sử với sự ghi chép bằng văn bản là cuốn tiểu thuyết đã hoàn tất.

Tiểu thuyết là “cuốn sử” có thể diễn ra như thế, có thể diễn ra theo giả thiết suy luận , là lịch sử chưa có hồi kết. Mọi sáng tạo đều có quyền hư cấu, song với nhà tiểu thuyết lịch sử thì phần sáng tạo chỉ là một đối trọng với lịch sử. Nó là một phần quan trọng thể hiện qua tác phẩm. Tiểu thuyết lịch sử phải được coi là một loại thể trong phạm trù thể loại tiểu thuyết nói chung.

Do chọn đề tài để đối thoại với cuộc sống mà có tiểu thuyết tâm lý xã hội, tiểu thuyết luận đề, tiểu thuyết lịch sử. Từ thái độ, cách thể hiện đối thoại với cuộc sống theo một quan điểm nào đó mà tạo ra các trường phái tiểu thuyết theo các chủ thuyết như: hiện thực, lãng mạn, hiện 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. tiểu thuyết hiện đại chủ nghĩa (thế kỷ XX) và hậu hiện đại. Những năm cuối XX và đầu XXI có nhiều tiểu thuyết sáng tác theo các chủ thuyết trên tạo thành sự phong phú đa dạng của tiểu thuyết phương Tây.

Với khuôn khổ và mục đích bài viết này chúng tôi không nói gì thêm về những chủ thuyết trên mà chỉ nêu ra với tư cách như là sự điểm danh của các chủ thuyết đó trong văn đàn. Tiểu thuyết là kết quả của thiên chức sáng tác cùng với vốn sống, vốn hiểu biết và kinh lịch trong cuộc sống của tác giả. Tác giả viết tiểu thuyết lịch sử phải am tường lịch sử, sự kiện, tôn trọng những gì lịch sử đã hoàn tất. Lịch sử được phản ánh trong tiểu thuyết lịch sử phải là sự thể hiện: am tường sự kiện, nhân vật, không gian, thời gian, địa điểm lịch sử.

Dựa vào lịch sử còn những “điểm trắng”, nhà tiểu thuyết lịch sử sáng tạo tái hiện những nhân vật không góp mặt trong tác phẩm của sử gia. Những nhân vật này là gương mặt của cuộc sống thường nhật, chính loại nhân vật này làm nên chất tiểu thuyết của tác phẩm. Bên cạnh đó, “những điểm trắng” về nhân vật lịch sử, được các tiểu thuyết gia lịch sử thêm vào làm cho nhân vật lịch sử thêm chất tiểu thuyết song không nhào nặn lại nhân vật, không vi phạm vào tính chân thực của lịch sử, của cuốn lịch sử đã được hoàn tất. Cái khó của nhà tiểu thuyết lịch sử là phải đảm bảo tính khách quan, đòi hỏi tham khảo đến tường tận cứ liệu lịch sử, phải am tường về những yếu tố địa lý, thổ nhưỡng, phong tục, tập quán.

Muốn vậy phải điều tra hồi cố các sự kiện, nhất là để phát hiện ra những điều mà vốn nó nằm ngoài sự ghi chép của lịch sử. Hư cấu trong tiểu thuyết lịch sử là tất yếu, song hư cấu không thể vượt qua hai tiếng lịch sử. Nếu vượt qua, nó sẽ trở thành tiểu thuyết dã sử, lấy lịch sử làm phương tiện, coi lịch sử là điều đang diễn ra mà quyền nhào nặn của nhà văn như chính là tạo hoá. Như vậy, nhà văn đã tiểu thuyết hoá lịch sử chứ không phải là viết một tiểu thuyết lịch sử.

Tóm lại, tiểu thuyết lịch sử nằm trong phạm trù tiểu thuyết nói chung nhưng viết về đề tài lịch sử. Vì những lẽ đó, tiểu thuyết lịch sử luôn tồn tại hai hệ thống nhân vật: nhân vật lịch sử và nhân vật thuộc “điểm trắng” của lịch sử - 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nhân vật sáng tạo của tiểu thuyết gia. Mặt khác, khi lấp những “điểm trắng” nghĩa là tạo ra những chi tiết bổ sung cho lịch sử, sáng tạo những nhân vật phi lịch sử - những cuộc đời thường, nhà tiểu thuyết phải tránh hiện đại hoá con người nhất là khi gắn nối giữa hai hệ thống nhân vật: lịch sử và phi lịch sử. Để tạo ra một kết cấu tác phẩm lô gíc, nhà văn cũng rất dễ hiện đại hoá mối quan hệ giữa người với người.