Phân Tích Thực Trạng Nghề Nuôi Tôm Hùm Tại Xã Đảo Cam Bình, Thị Xã Cam Ranh, Tỉnh Khánh Hòa

Khóa luận phân tích thực trạng nghề nuôi tôm hùm tại xã Đảo Cam Bình, thị xã Cam Ranh, tỉnh Khánh Hòa, góp phần phát triển nông thôn.

• Trường học: Trường Đại Học Nha Trang
• Chuyên ngành: Kinh Tế Thủy Sản
• Đề tài: Phân Tích Nghề Nuôi Tôm Hùm Tại Xã Đảo Cam Bình, Cam Ranh
• Loại tài liệu: Đề Tài Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Cam Ranh

Mục lục chi tiết

• LỜI CÁM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.1. Mục đích nghiên cứu
• 1.2. Ý nghĩa nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Bố cục luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 2.1. Tổng quan về địa bàn nghiên cứu
• 2.2. Đặc điểm tự nhiên của xã Cam Bình
• 2.2.1. Vị trí địa lý
• 2.2.2. Địa hình
• 2.2.3. Khí hậu
• 2.2.4. Thủy văn
• 2.2.5. Diện tích
• 2.2.6. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên
• 2.3. Điều kiện Kinh tế - Xã hội
• 2.3.1. Dân số và lao động
• 2.3.2. Cơ cấu ngành nghề trong xã
• 2.3.3. Giá trị sản lượng của xã
• 2.3.4. Thu nhập và mức sống
• 3. CHƯƠNG 3: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Vai trò của ngành nuôi trồng thủy sản
• 3.2. Một số đặc điểm sinh học của con tôm Hùm
• 3.3. Kỹ thuật nuôi tôm Hùm
• 3.4. Các chỉ tiêu, công thức tính toán trong quá trình phân tích
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5.1. Phương pháp mô tả
• 3.5.2. Phương pháp phân tích
• 3.6. Giới thiệu một số cách tính toán trong quá trình phân tích
• 3.7. Chi phí đầu tư cơ bản
• 3.8. Chi phí vật chất
• 3.9. Chi phí lao động
• 3.10. Chi phí khấu hao
• 3.11. Doanh thu trên một ô/lồng nuôi
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đặc điểm của nghề nuôi tôm Hùm tại xã Cam Bình
• 4.2. Tác động của nghề nuôi đến tình hình kinh tế - xã hội của xã
• 4.3. Các hình thức nuôi tôm Hùm tại xã
• 4.4. Lịch thời vụ của nghề nuôi tôm Hùm tại xã
• 4.5. Quy mô nuôi tôm Hùm của xã Cam Bình
• 4.6. Phân loại tôm Hùm nuôi trong xã
• 4.7. Nguồn gốc tôm giống tại xã Cam Bình
• 4.8. Kết quả - Hiệu quả kinh tế của hình thức nuôi tôm Hùm lồng cách đáy
• 4.8.1. Chi phí đầu tư cơ bản
• 4.8.2. Chi phí sản xuất cho một lồng nuôi tôm Hùm dạng lồng cách đáy
• 4.8.3. Kết quả - Hiệu quả của lồng nuôi dạng lồng cách đáy
• 4.9. Kết quả - Hiệu quả của hình thức nuôi tôm Hùm dạng bè
• 4.9.1. Chi phí đầu tư ban đầu cho 1 lồng nuôi dạng bè
• 4.9.2. Chi phí sản xuất
• 4.9.3. Kết quả - Hiệu quả kinh tế của 1 lồng nuôi tôm Hùm dạng bè
• 4.10. Kết quả so sánh giữa 2 dạng thức nuôi lồng cách đáy và dạng bè
• 4.11. Thuận lợi và khó khăn của hai hình thức nuôi tôm Hùm dạng lồng cách đáy và dạng bè
• 4.12. Thực trạng hiện nay của nghề nuôi tôm Hùm tại xã Cam Bình
• 4.12.1. Tình hình tín dụng
• 4.12.2. Tình hình dịch bệnh của tôm nuôi qua các năm
• 4.12.3. Mật độ nuôi tôm Hùm tại xã Cam Bình
• 4.12.4. Một số mô hình nuôi
• 4.12.4.1. Mô hình 1: Nuôi kết hợp tôm Hùm với Vẹm xanh
• 4.12.4.2. Mô hình 2: Nuôi ghép tôm Hùm với Hải sâm và Vẹm xanh
• 4.12.4.3. Mô hình 3: Nuôi ghép tôm Hùm với cá chẽm và rong sụn
• 4.12.4.4. Mô hình luân canh giữa tôm Hùm và cá Bốp hay cá Chẽm
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• 5.1. Đề nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Phân tích tiềm năng nghề nuôi tôm hùm tại xã Cam Bình

Nghề nuôi tôm hùm tại xã đảo Cam Bình từ lâu đã được xem là ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp hơn 90% tổng giá trị sản lượng của toàn xã. Nghiên cứu của Nguyễn Trần Nghĩa Hòa (2007) trên 40 hộ dân đã khẳng định vai trò không thể thay thế của con tôm hùm trong việc thay đổi diện mạo kinh tế và cải thiện đời sống ngư dân Cam Bình. Trước năm 1998, thu nhập của người dân chủ yếu đến từ đánh bắt gần bờ, hiệu quả thấp và đời sống bấp bênh. Sự xuất hiện của nghề nuôi tôm hùm lồng bè đã tạo ra một cuộc cách mạng, giúp thu nhập bình quân đầu người tăng vọt, đặc biệt trong giai đoạn 2003-2006. Nhờ giá trị kinh tế cao của tôm hùm bông và tôm hùm xanh, nhiều hộ đã vươn lên làm giàu, xây dựng nhà cửa kiên cố, mua sắm tiện nghi. Nghề nuôi này không chỉ tạo việc làm chính mà còn kéo theo sự phát triển của các ngành dịch vụ phụ trợ như cung cấp thức ăn, vận chuyển, lao động thời vụ, góp phần giảm tỷ lệ thất nghiệp và các tệ nạn xã hội. Tầm quan trọng của nghề nuôi tôm hùm được thể hiện rõ qua sự phụ thuộc của toàn bộ nền kinh tế xã vào sự thành bại của mỗi vụ nuôi. Do đó, việc phân tích sâu thực trạng và tìm kiếm giải pháp phát triển bền vững là nhiệm vụ cấp thiết đối với chính quyền địa phương và cộng đồng.

1.1. Lợi thế từ điều kiện tự nhiên tại vịnh Cam Ranh

Xã đảo Cam Bình sở hữu vị trí địa lý đắc địa trong vịnh Cam Ranh, một trong những vịnh biển kín gió, nước sâu và trong sạch hàng đầu thế giới. Điều kiện tự nhiên này tạo nên một môi trường lý tưởng cho hoạt động nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là các loài có giá trị cao như tôm hùm. Chất lượng nước ổn định, độ mặn dao động từ 30-37‰ và nhiệt độ trung bình năm 26,5°C rất phù hợp với đặc điểm sinh học của tôm hùm. Vịnh có nhiều rạn san hô, bãi đá ngầm, là nơi trú ẩn và sinh trưởng tự nhiên cho tôm, cung cấp nguồn con giống tôm hùm dồi dào tại địa phương. Địa hình kín gió giúp các hệ thống lồng bè tránh được thiệt hại từ bão và sóng lớn, giảm thiểu rủi ro trong sản xuất. Đây là những yếu tố nền tảng giúp Cam Bình trở thành thủ phủ của nghề nuôi tôm hùm tại Khánh Hòa, thu hút không chỉ người dân địa phương mà cả lao động từ các nơi khác đến đầu tư.

1.2. Tác động kinh tế xã hội đến đời sống ngư dân

Trước khi nghề nuôi tôm hùm phát triển, tỷ lệ hộ nghèo tại Cam Bình chiếm không dưới 60%. Tuy nhiên, từ năm 2000, hiệu quả kinh tế từ con tôm hùm đã làm thay đổi hoàn toàn bộ mặt xã đảo. Theo thống kê của UBND xã Cam Bình (trích trong luận văn 2007), thu nhập bình quân đầu người tăng liên tục, số hộ có thu nhập trên 100 triệu đồng/năm trở nên phổ biến. Tỷ lệ nhà kiên cố đạt trên 70% và xã không còn hộ nghèo. Nghề nuôi không chỉ nâng cao mức sống vật chất mà còn tạo ra tác động xã hội tích cực. Phụ nữ có thêm nhiều việc làm trong các khâu chăm sóc, quản lý lồng bè, nâng cao vai trò và vị thế trong gia đình. Sự phát triển kinh tế cũng thúc đẩy đầu tư vào cơ sở hạ tầng như điện, đường, trường học, trạm y tế, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống toàn diện cho cộng đồng ngư dân Cam Bình.

II. Top thách thức của nghề nuôi tôm hùm tại Cam Ranh

Bên cạnh những thành tựu vượt bậc, nghề nuôi tôm hùm tại xã Cam Bình cũng phải đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức nghiêm trọng. Một trong những vấn đề nhức nhối nhất là tình trạng ô nhiễm môi trường biển cục bộ. Việc phát triển ồ ạt, thiếu quy hoạch đã dẫn đến mật độ lồng bè quá dày đặc, vượt ngưỡng chịu tải của môi trường. Thức ăn thừa và chất thải từ hoạt động nuôi tích tụ lâu ngày dưới đáy biển, gây suy giảm chất lượng nước và là mầm mống phát sinh dịch bệnh. Thực tế, từ năm 2003, hiện tượng tôm chết hàng loạt đã bắt đầu xuất hiện và bùng phát mạnh vào cuối năm 2006 với căn bệnh "đục thân" chưa rõ nguyên nhân, gây thiệt hại nặng nề cho người nuôi. Ngoài ra, sự phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn con giống tôm hùm khai thác tự nhiên cũng tạo ra rủi ro lớn. Nhu cầu giống tăng cao dẫn đến khai thác cạn kiệt, chất lượng giống không đồng đều và giá cả biến động mạnh. Giá tôm hùm thương phẩm cũng không ổn định, chịu ảnh hưởng lớn từ thị trường đầu ra, chủ yếu là xuất khẩu tiểu ngạch. Những thách thức này đòi hỏi một cách tiếp cận toàn diện hơn trong quản lý và sản xuất.

2.1. Thực trạng ô nhiễm môi trường biển và dịch bệnh

Báo cáo của Nguyễn Trần Nghĩa Hòa (2007) chỉ rõ, mật độ nuôi trung bình tại Cam Bình lên tới 54 lồng/ha, vượt xa mức khuyến cáo 40-45 lồng/ha của Viện Hải Dương học. Ý thức của một bộ phận người dân chưa cao, với 92% hộ nuôi bè thừa nhận thải trực tiếp thức ăn thừa xuống biển. Tình trạng này là nguyên nhân chính dẫn đến ô nhiễm môi trường biển. Hậu quả trực tiếp là sự bùng phát dịch bệnh trên tôm hùm. Bệnh đục thân, với các triệu chứng thịt trắng đục và tan chảy, đã gây ra tỷ lệ chết từ 50-80% ở một số bè nuôi vào năm 2007. Môi trường nuôi suy thoái không chỉ gây thiệt hại kinh tế trước mắt mà còn đe dọa sự phát triển bền vững của toàn ngành trong tương lai.

2.2. Rủi ro từ nguồn con giống tôm hùm và thị trường

Hiện tại, 100% con giống tôm hùm đều được khai thác từ tự nhiên do chưa thể sản xuất nhân tạo. Nhu cầu ngày càng tăng trong khi nguồn cung cạn kiệt đã đẩy giá con giống lên cao và không ổn định. Theo khảo sát, chỉ 10% lượng giống được cung cấp tại địa phương, còn lại phải nhập từ các tỉnh khác như Phú Yên, Bình Định. Việc vận chuyển xa và thiếu kiểm dịch khiến chất lượng giống không đảm bảo, tiềm ẩn nguy cơ mang mầm bệnh. Về thị trường đầu ra, sự biến động của giá tôm hùm thương phẩm là một rủi ro lớn. Năm 2006, giá giảm mạnh từ 650-700 nghìn/kg xuống còn 500-550 nghìn/kg đã khiến nhiều hộ nuôi điêu đứng, đặc biệt là những hộ vay vốn ngân hàng với chi phí đầu tư lớn. Sự phụ thuộc vào một vài thị trường khiến người dân luôn ở thế bị động.

III. Hướng dẫn kỹ thuật nuôi tôm hùm lồng bè phổ biến

Tại xã đảo Cam Bình, hai hình thức nuôi tôm hùm lồng bè chính được áp dụng rộng rãi là nuôi dạng lồng cách đáy và nuôi dạng bè nổi. Mỗi hình thức có những đặc điểm kỹ thuật, ưu và nhược điểm riêng, phù hợp với điều kiện và quy mô vốn của từng hộ gia đình. Kỹ thuật nuôi tôm hùm bắt đầu từ khâu chuẩn bị lồng, chọn địa điểm, thả giống và chăm sóc. Lồng nuôi thường làm bằng khung sắt, bọc lưới nilon nhiều lớp để tránh tôm thoát ra và ngăn địch hại. Việc lựa chọn địa điểm đặt lồng bè là yếu tố quan trọng, cần đảm bảo nước lưu thông tốt, sạch, độ sâu phù hợp và ít bị ảnh hưởng bởi sóng gió. Thức ăn cho tôm hùm chủ yếu là hải sản tươi sống như cá tạp, sò, ốc. Việc quản lý thức ăn và vệ sinh lồng bè định kỳ là biện pháp cốt lõi để phòng trị bệnh tôm hùm và đảm bảo môi trường nuôi trong sạch. Sự khác biệt cơ bản giữa hai hình thức nằm ở quy mô, chi phí đầu tư và mức độ quản lý, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và hiệu quả kinh tế cuối cùng.

3.1. Mô hình nuôi tôm hùm dạng lồng cách đáy LCĐ

Đây là hình thức nuôi truyền thống, xuất hiện sớm hơn tại Cam Bình. Lồng nuôi có kích thước phổ biến là 3x4x1.5m, được đặt cố định bằng cọc ở những vùng nước nông (sâu dưới 5m), gần bờ. Ưu điểm của mô hình nuôi tôm hùm này là chi phí nuôi tôm hùm ban đầu thấp, dễ quản lý, vận chuyển và thu hoạch. Mật độ thả giống thường từ 85-100 con/lồng. Tuy nhiên, do đặt ở vùng nước nông và cố định, khả năng lưu thông nước kém hơn, dễ bị ảnh hưởng bởi ô nhiễm từ bờ và chất thải tích tụ. Năng suất và lợi nhuận của hình thức này thường thấp hơn so với nuôi bè. Hình thức này phù hợp với các hộ có quy mô vốn nhỏ, ít kinh nghiệm và muốn giảm thiểu rủi ro.

3.2. Mô hình nuôi tôm hùm dạng bè nổi hiện đại hơn

Hình thức nuôi bè nổi phát triển mạnh từ sau năm 2001, được đánh giá là mang lại hiệu quả cao hơn. Bè được kết cấu từ nhiều lồng nuôi (kích thước phổ biến 4x4x3m) bằng khung gỗ và hệ thống phuy nhựa để nổi trên mặt nước. Bè được đặt ở những vùng nước sâu hơn (5-15m), xa bờ, nơi có dòng chảy tốt hơn. Điều này giúp môi trường nuôi sạch hơn, tôm phát triển nhanh hơn và cho năng suất cao hơn. Mật độ thả giống có thể lên tới 100-120 con/lồng. Tuy nhiên, nhược điểm là chi phí đầu tư ban đầu rất lớn, đòi hỏi nhiều công sức hơn trong việc chăm sóc, canh giữ và đối mặt với rủi ro cao hơn khi có bão lớn. Đây là mô hình nuôi tôm hùm phù hợp với các hộ có vốn lớn và kinh nghiệm quản lý tốt.

IV. Phân tích chi phí và hiệu quả kinh tế nghề nuôi tôm

Phân tích hiệu quả kinh tế là yếu tố quyết định sự lựa chọn mô hình sản xuất của người dân. Nghiên cứu năm 2007 đã thực hiện bóc tách chi tiết các khoản mục chi phí nuôi tôm hùm và doanh thu của hai hình thức nuôi lồng cách đáy và nuôi bè. Tổng chi phí sản xuất bao gồm chi phí cố định (khấu hao lồng, ghe máy, đồ lặn) và chi phí biến đổi (con giống, thức ăn, nhiên liệu, lao động, lãi vay). Trong đó, chi phí con giống tôm hùm và thức ăn cho tôm hùm chiếm tỷ trọng lớn nhất, thường trên 85% tổng chi phí sản xuất. Kết quả so sánh cho thấy, mặc dù hình thức nuôi bè có tổng chi phí đầu tư và sản xuất cao hơn đáng kể, nhưng doanh thu và lợi nhuận trên mỗi lồng cũng vượt trội so với nuôi lồng cách đáy. Sự chênh lệch này đến từ năng suất cao hơn nhờ môi trường nuôi tốt hơn và mật độ thả giống cao hơn. Các chỉ số như tỷ suất lợi nhuận trên chi phí (LN/CFSX) và hiệu suất sử dụng vốn của mô hình nuôi bè đều cao hơn, khẳng định đây là hình thức đầu tư mang lại hiệu quả tài chính tốt hơn.

4.1. Bóc tách chi phí đầu tư thức ăn và con giống

Theo tính toán trong tài liệu, chi phí sản xuất trung bình cho một lồng cách đáy là khoảng 39,4 triệu đồng/vụ, trong khi một lồng trên bè là 42,8 triệu đồng/vụ. Sự chênh lệch chủ yếu đến từ chi phí con giống (nuôi bè thả mật độ cao hơn) và chi phí lao động (nuôi bè cần thuê thêm người chăm sóc, canh giữ). Chi phí con giống tôm hùm chiếm khoảng 50% tổng chi phí sản xuất, là khoản đầu tư lớn nhất và rủi ro nhất. Chi phí thức ăn cho tôm hùm chiếm khoảng 36%. Ngoài ra, chi phí đầu tư cơ bản ban đầu cho một lồng trên bè cũng cao hơn do phải thêm chi phí làm khung gỗ và thùng phuy. Việc quản lý hiệu quả các khoản chi phí này, đặc biệt là tối ưu hóa lượng thức ăn và giảm tỷ lệ hao hụt con giống, là chìa khóa để tối đa hóa lợi nhuận.

4.2. So sánh lợi nhuận giữa hai mô hình nuôi tôm hùm

Về mặt hiệu quả, doanh thu trung bình từ một lồng nuôi bè (65,3 triệu đồng) cao hơn đáng kể so với lồng cách đáy (58,7 triệu đồng). Sau khi trừ đi chi phí, lợi nhuận ròng của lồng nuôi bè (khoảng 22,5 triệu đồng) cũng cao hơn lồng cách đáy (khoảng 19,3 triệu đồng). Tỷ suất lợi nhuận trên chi phí của mô hình nuôi bè là 0,53, cao hơn mức 0,49 của mô hình lồng cách đáy. Điều này có nghĩa là với mỗi đồng chi phí bỏ ra, nuôi bè mang lại lợi nhuận cao hơn. Kết quả so sánh này giải thích tại sao xu hướng đầu tư đã dịch chuyển mạnh mẽ từ hình thức lồng cách đáy sang nuôi bè tại Cam Bình trong giai đoạn 2002-2006, bất chấp chi phí đầu tư ban đầu cao hơn.

V. Bí quyết phát triển bền vững nghề nuôi tôm hùm Cam Bình

Để nghề nuôi tôm hùm tại Cam Bình có thể phát triển bền vững, việc giải quyết các thách thức về môi trường và thị trường là yêu cầu cấp thiết. Hướng đi lâu dài không thể chỉ tập trung vào việc gia tăng số lượng lồng bè mà phải chuyển sang nâng cao chất lượng và hiệu quả trên từng đơn vị sản xuất. Giải pháp quan trọng hàng đầu là quy hoạch lại vùng nuôi một cách khoa học. Chính quyền địa phương cần phối hợp với các cơ quan chuyên môn để xác định mật độ lồng bè tối đa cho phép, phân vùng nuôi hợp lý, tránh tình trạng tập trung quá đông tại một khu vực. Song song đó, việc nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho cộng đồng ngư dân Cam Bình là cực kỳ quan trọng. Cần có các biện pháp thu gom, xử lý rác thải và thức ăn thừa, thay vì xả thẳng ra biển. Ngoài ra, việc đa dạng hóa đối tượng nuôi, phá vỡ thế độc canh con tôm hùm cũng là một chiến lược thông minh để giảm thiểu rủi ro dịch bệnh và thị trường. Các mô hình nuôi ghép đã được đề xuất như một giải pháp tiềm năng.

5.1. Giải pháp quy hoạch mật độ và quản lý chất thải

Cần có một quy hoạch chi tiết cho vùng nước vịnh Cam Ranh, trong đó xác định rõ các khu vực được phép nuôi, mật độ tối đa (dưới 45 lồng/ha) và quy định về khoảng cách giữa các bè. Nhà nước cần ban hành chính sách thu phí mặt nước để quản lý và giới hạn số lượng lồng nuôi, tránh tình trạng phát triển tự phát. Về quản lý chất thải, cần thành lập các tổ, đội dịch vụ chuyên thu gom rác từ các lồng bè đưa vào bờ xử lý. Đồng thời, cần tổ chức các lớp tập huấn, tuyên truyền để người dân hiểu rõ tác hại của ô nhiễm môi trường biển đến chính sinh kế của họ, từ đó tự giác thay đổi hành vi, góp phần bảo vệ môi trường nuôi chung.

5.2. Các mô hình nuôi ghép tôm hùm tiềm năng nhất

Để phá vỡ thế độc canh, tài liệu nghiên cứu đề xuất một số mô hình nuôi tôm hùm kết hợp. Mô hình nuôi ghép tôm hùm với vẹm xanh và hải sâm được đánh giá cao. Vẹm xanh có khả năng lọc nước, ăn chất hữu cơ lơ lửng, còn hải sâm xử lý chất thải và thức ăn thừa dưới đáy lồng. Sự kết hợp này tạo ra một hệ sinh thái tuần hoàn nhỏ, vừa giúp làm sạch môi trường, giảm nguy cơ dịch bệnh, vừa tạo thêm nguồn thu phụ. Một mô hình khác là luân canh giữa tôm hùm và các loài cá có giá trị như cá bớp, cá chẽm. Việc luân canh giúp cắt đứt vòng đời của mầm bệnh đặc thù trên tôm hùm, cải tạo môi trường đáy lồng sau mỗi vụ nuôi. Đây là những giải pháp kỹ thuật tiên tiến cần được khuyến ngư phổ biến và áp dụng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Dat vấn đề Giới thiệu lý do chọn đề tài, mục đích, phạm vi và ý nghĩa của nghiền cứu. Chương 2: Tổng quan xã Cam Bình Dem lại một cái nhìn tổng quan về xã đảo Cam Bình, những điều kiện thuận lợi, khó khăn của tự nhiên cũng như kinh tế, xã hội ở đây. Chương 3: Nội dung và phương pháp nghiên cứu Đưa ra cơ sở lý luận của dé tài, những khái niệm cơ bản về kỹ thuật nuôi tôm Him; một số phương pháp nghiên cứu như mô ta, thống kê,. Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận Phân tích thực trạng nuôi tôm Hùm tại xã Cam Bình bao gồm quy mô, hình thức nuôi, hiệu quả kinh tế của từng kiểu nuôi và tình hình dịch bệnh hiện nay.

Từ đó tìm hiểu nguyên nhân của thực trạng này và đưa ra một số giải pháp tham khảo. Chương 5: Kết luận và kiến nghị Nhắn mạnh van đề nghiên cứu và kiến nghị một số biện pháp nham giải quyết phan nào khó khăn của nghé nuôi. CHƯƠNG 2 TỎNG QUAN 2:1. Tổng quan về tài liệu nghiên cứu Tôm là loài hải sản có giá trị kinh tế cao, đặc biệt dùng để xuất khẩu.

Có rất nhiều đề tài bàn về con tôm, nhiều nhất là con tôm Sú. Gần đây, nghề nuôi tôm Hùm nở rộ, nhất là ở các tỉnh miền Trung. Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi đã tham khảo một số đề tài về tôm Hùm. Trong đó có đề tài: “ Hiệu quả kinh tế của nuôi tôm Hùm tại xã Cam Bình, Huyện Cam Ranh, Tỉnh Khánh Hòa”.

Đề tài này sử dụng phương pháp hồi quy cùng những chỉ tiêu kinh tế để tính toán hiệu quả của hai hình thức nuôi tôm Hùm lồng cách đáy và nuôi tôm Hùm dạng bè. Đây là tài liệu tham khảo đáng quý cho đề tài. Tuy nhiên, đề tài trên được thực hiện trong giai đoạn nghề nuôi tôm Hùm đang ở điều kiện thuận lợi. Do vậy, vấn đề dịch bệnh là điều chưa xảy ra.

Do vậy, đề tài được thực hiện nhằm nêu lên thực trạng nghề nuôi tôm hiện nay, giải quyết phần nào tình hình khó khăn trong sản xuất tại xã. Tống quan về địa bàn nghiên cứu 2. Đặc điểm tự nhiên của xã Cam Bình a) Vị trí địa lý Xã Cam Bình là đảo thuộc vịnh Cam Ranh (một trong 3 vũng tốt nhất thé giới). Vinh nằm ở vị trí 109006° — 109915°E; 11°45” — 12°07°N; có diện tích khoảng 10 km’.

Vinh vừa rộng, vừa sâu lai vừa kin với bốn bể có núi đá vây quanh. Do đó, cảng Cam Ran được coi là một trong những cảng tết nhất của Việt Nam. Hơn nữa, vịnh có những điều kiện phù hợp cho phát triển nuôi trồng thủy sản. Các nhân tố trên cho thấy xã Cam Bình có lợi thế trong ngành này, mà điển hình là nghề nuôi tôm Hùm.

Xã Cam Bình gồm 2 đảo cùng thuộc biển Đông, cách thị xã Cam Ranh khoảng 60 km về phía Tây, tiếp giáp với tỉnh Ninh Thuận ở phía Nam và bán đảo Cam Ranh ở phía Bắc. Toàn xã gồm 3 thôn: Binh An, Bình Ba và Bình Hưng nằm trên 2 dao. Thôn Bình An và Bình Ba các nhau | km, thuộc đảo Cam Binh, nơi có trung tâm xã. Thôn Binh Hưng cũng chính là đảo Bình Hưng.

Khoảng cách giữa 2 dao là 7 km tao cho xã 1 diện tích mặt nước khá lớn so với các địa phương khác, cụ thể là trên 2000 ha. Cùng với chất lượng nước khá tốt cho nghề nuôi trồng thủy sản, đây là một trong những điều kiện thúc đây sự phát triển của ngành này. Bản Đồ Xã Cam Bình E ` co we Pe Binh Tn ~ xơ” _ => b) Dia hinh Vì là dao nên địa hình của xã không được bang phăng, da phan là đổi núi được khai hoang. Nhà cửa được xây dựng sát nhau, hau như đều ở gần các bãi biển (tương đối bằng phẳng).

c) Khí hậu Nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, Cam Bình cũng như 15 xã, phường khác của Thị xã Cam Ranh, có 2 mùa mưa và khô rõ rệt. Mùa khô từ đầu tháng 2 đến tháng 8, chiếm 25 — 35 % tong lượng mưa hàng năm. Riêng các tháng 2, 3, 4 là những tháng khô hạn (lượng mưa trung bình 6,7 — 24,8mm/tháng). Mùa mưa tập trung vào tháng 9, 10, 11 và nửa đầu tháng 12.

Lượng mưa cao nhất thường tập trung vào tháng 10, 11 hàng năm (272,4 — 267.2 mm/tháng). Lượng mưa trung bình năm dao động khá lớn. Xã Cam Bình thuộc vùng ven biển nên có lượng mưa thấp, số ngày mưa ít. Độ ẩm ở đây tương đối thấp, cộng với thành phần cơ giới của vùng đất cát thô ven biển và lớp phủ thực vật thưa, dẫn đến khả năng hạn có ảnh hưởng lớn đến hoạt động nông lâm ngư và nước sinh hoạt cho cư dân ven biển.

— Nhiệt độ Nhiệt độ không khí trung bình năm là 20,5°C. Chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm là 5 - 9°C, tuỳ theo tháng trong năm. — Bão và gió Bão thường xuất hiện vào các tháng 9 — 12. Nhiều khả năng nhất là tháng 10, 11.

Mùa bão trùng với mùa mưa nên thường kèm theo mưa lớn gây thiệt hại cho các hoạt động kinh tế biển. Tuy vậy, cũng có năm xã không gặp cơn bão nao. Gió mùa Đông Bắc từ tháng 11 — 3 năm sau. Gió này gây biển động ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất trên biển, nhất là với thuyền thủ công và thuyền máy nhỏ.

Mùa hè thường là gió Tây Nam hoặc gió Nam khô nóng. Trong mùa hè thường có dông từ thang 5 — 9, với khoảng hơn 60 ngày có đông. Trong mùa này, sự thay đổi đột ngột của thời tiết, thiếu nước ngọt và nhiệt độ cao là một trong những nguyên nhân gây khó khăn và rủi ro cho nghề nuôi tôm biển. d) Thủy văn Chế độ thuy văn của xã chủ yếu là triều hỗn hợp thiên về nhật triều.

Vào các tháng 6 năm trước đến tháng 1 năm sau, tính nhật triều thể hiện rõ hơn các tháng khác. Chất lượng nước tương đối tốt cho việc nuôi trồng thuỷ sản. e) Diện tích Tổng diện tích đất của xã chỉ có 578 ha, bằng 1⁄3 diện tích mặt nước. Tỷ lệ đất chuyên dụng là cao nhất, chiếm hơn 41%.

Trong khi đó diện tích đất ở là gần 233 ha, chỉ sau diện tích đất chuyên dụng. Hiện Trạng Dat Dai tại Xã Dao Cam Binh Chỉ tiêu DVT Dién tich Tỷ lệ (%) Tông diện tích Ha 578,00 100,00 Trong đó: e Đấtở Ha 232,93 40,30 e at chuyên dụng Ha 239,81 41,49 e Dat hoang Ha 105,25 18,21 Nguồn tin: Báo cáo của UBND xã Đất ở đây không phù hợp cho việc trồng cây lương thực, thực phẩm. Chăn nuôi chỉ phục vụ cho nhu cầu trong xã. Biểu Đồ Thể Hiện Cơ Cấu Đất tại Xã 1H: pats i@- Dat chuyén dung C_Dathoang _ Từ đó cho thấy tư liệu sản xuất chủ yếu của người dân xã đảo không phải là dat đai mà là diện tích mặt nước biên.

f) Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên Hình 2. Hình Ảnh Mặt Nước Biển thuộc Đảo Bình Ba Nhìn chung, điều kiện tự nhiên của xã Cam Bình tương đối thuận lợi cho nghề nuôi trồng thủy sản. Tuy nhiên, do có vị trí đặc biệt là 1 xã đảo nên xã gặp khó khăn trong việc giao hưu hàng hóa, thông tin về sản xuất hơn so với đất liền. Điều này làm tăng chỉ phí vận chuyền, dẫn đến giá cả tiêu đùng cao hơn.

Điều kiện Kinh tế - Xã hội a) Dân số và lao động Cuối năm 2006, toàn xã có hơn 1000 hộ với khoảng 5000 người. Tốc độ tăng dân tương đối cao là 6%. Trong đó, tỷ lệ di dân đến địa phương để làm nghề nuôi tôm là 2,58%. Số lượng di cư tăng dần qua các năm từ 2004-2006 cho thấy sự hấp dẫn của nghề này đối với người dân.

Hiện Trạng và Biến Động Dân Số của Xã qua Các Năm Nội dung DVT 2004 2005 2006 Số hộ Hộ 945 1.045 Số nhân khẩu Người 4.066 Tốc độ tang % 5,96 6,18 Lượng đi cư Người 378 496 643 Nguôn tin: Phòng dân sô xã Phân bế dân cư của xã trên 3 thôn không đồng đều được thé hiện qua bảng 2. Phân Bố Dân Cư của Xã Cam Bình Thôn Số khẩu (Người) Số hộ (Hộ) Số khẩu/hộ (Người) Bình Ba 3.324 695 4,78 Bình An 175 45 3,89 Bình Hưng 1.567 326 4,8] Nguon tin: Phong dân số xã Dân cư tập trung đông nhất ở thôn Binh Ba, có tới 3.324 người, gấp 2 lần tổng dân số của 2 thôn còn lại là Bình An và Bình Hưng. Trung tâm xã Cam Bình đặt tại thôn Bình Ba. Ở thôn này có rất nhiều bãi biển đẹp, hoạt động hàng ngày, buôn bán cũng sam uất hơn các thôn khác.

Thôn Bình An tuy cũng cùng nằm trên đảo Cam Bình, có trung tâm xã nhưng mật độ dân số thưa thớt nhất, do đất hẹp, dốc, lại có vị tri gần cửa biển, sóng lớn. Đảo Bình Hưng có diện tích nhỏ hơn đảo Cam Bình, giao thông ít thuận tiện nên sô dân cũng ít hơn.4 thể hiện tình hình phân bố dân cư không đồng đều trong địa bàn xã Cam Bình. ae me: — —_—= arb ae Ss orm Hình 2. Phân Bé Dân Cư Không Déu trên 3 Thôn 3324 = 1567 -- _— 175.

Bình Ba Bình An Binh Hung Phân b) Co cầu ngành nghề trong xã Xã có 3 nhóm nghề chính. Trong đó, nuôi tôm và đánh bắt thủy sản chiếm tỷ trọng cao nhất tới gần 90%. Đa phan các hộ tham gia nuôi tôm Hum đều có đánh bắt thủy sản. Hai ngành nay; đặc biệt là ngành nuôi Tôm không những tạo ra phần lớn thu nhập cho người dân ở đây mà còn giúp cải thiện rất nhiều cho cuộc sống của họ.

Hoạt động buôn bán chiếm tỷ lệ không cao lắm nhưng đóng vai trò quan trọng không kém. Nó phục vụ tất cả các nhu cầu mua sắm, ăn uống, học tập. của người dân trong xã. Giá cả mua bán ở đây cao hon so với đất liền (gấp 1,2 — 1,5 lần) do phải vận chuyên bằng đường thủy tương đối khó khăn.

Các ngành nghề khác như: khuân vác, xe thồ,. chiếm tỷ lệ nhỏ nhưng cũng góp phan tạo thu nhập cho người dân. Trong nhóm này còn có 3 hộ nuôi cá Bốp đạt hiệu quả kinh tê cao và một vài hộ nuôi Hải Sâm với nguôn vôn từ Đài Loan. Cơ Cấu Ngành Nghề trong Xã Ngành nghề Số hộ (hộ) Tỷ lệ (%) Tổng số hộ 1.045 100,00 Trong đó: e _ Nuôi tôm và đánh bắt Thủy sản 915 87,50 e Buôn bán 112 10,66 e Nghề khác 18 1,84 Nguôn tin: UBND xã Cam Bình 10 Hình 2.