I. Tổng Quan Nghiên Cứu Lỗi Dịch Tiếng Anh Của Sinh Viên
Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích các lỗi pragmatic (thực dụng) trong bản dịch tiếng Việt của sinh viên chuyên ngành tiếng Anh tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn. Mục tiêu là xác định những khó khăn mà sinh viên gặp phải khi dịch các câu hỏi tiếng Anh, đặc biệt là những câu có assertion (khẳng định) hoặc non-assertion (phủ định). Nghiên cứu này hy vọng sẽ đưa ra các đề xuất để cải thiện chất lượng giảng dạy dịch thuật, tập trung vào ý nghĩa pragmatic của câu hỏi tiếng Anh. Việc giảng dạy dịch thuật tại trường nhằm đáp ứng nhu cầu dịch thuật ngày càng tăng giữa tiếng Anh và tiếng Việt. Sinh viên bắt đầu học dịch Anh-Việt từ học kỳ thứ ba. Đến đầu học kỳ thứ bảy, sinh viên đã học một số môn ngôn ngữ học như âm vị học, hình thái học và cú pháp, tất cả đều giúp ích cho sinh viên trong việc học dịch thuật.
1.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Lỗi Dịch Thuật
Việt Nam đang thu hút rất nhiều du khách nước ngoài. Phần lớn trong số họ có thể sử dụng tiếng Anh trong giao tiếp. Do đó, nhu cầu dịch tiếng Anh sang tiếng Việt và ngược lại ngày càng tăng. Việc giảng dạy dịch thuật tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn nhằm đáp ứng nhu cầu này. Nghiên cứu này được thực hiện để xem xét kỹ hơn vấn đề của sinh viên nhằm kiểm tra mức độ nghiêm trọng của các lỗi pragmatic của họ. Hy vọng rằng nghiên cứu sẽ dẫn đến một số điều chỉnh được đề xuất để cải thiện chất lượng giảng dạy dịch thuật, tập trung vào ý nghĩa pragmatic của câu hỏi tiếng Anh.
1.2. Mục Tiêu Và Phạm Vi Nghiên Cứu Về Lỗi Dịch
Nghiên cứu này bao gồm các khái niệm cơ bản về dịch tương đương, hành vi ngôn ngữ, lỗi dịch, năm âm điệu trong ngữ điệu tiếng Anh, các lý thuyết về ngữ pháp chức năng và các câu hỏi định hướng khẳng định hoặc không khẳng định trong tiếng Anh để phân tích các lỗi pragmatic trong bản dịch tiếng Anh-Việt do sinh viên chuyên ngành tiếng Anh tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn thực hiện. Các hình thức phủ định, khẳng định và không khẳng định trong tiếng Anh kết hợp với các âm điệu trong ngữ điệu đã được đề cập trong bài viết này để tìm ra ảnh hưởng của chúng đối với việc thay đổi hành vi ngôn ngữ trực tiếp của một câu hỏi thành hành vi ngôn ngữ gián tiếp.
II. Thách Thức Dịch Câu Hỏi Tiếng Anh Khẳng Định Phủ Định
Sinh viên thường gặp khó khăn khi dịch các câu hỏi tiếng Anh có sắc thái khẳng định hoặc phủ định. Điều này xuất phát từ việc thiếu kiến thức về pragmatics, dẫn đến việc không nắm bắt được ý nghĩa thực sự của câu hỏi. Nghiên cứu của Đào Đạt Cường (2006) chỉ ra rằng sinh viên thường mắc lỗi khi không hiểu rõ ảnh hưởng của định hướng khẳng định và phủ định đến các hành vi ngôn ngữ của câu hỏi tiếng Anh, đặc biệt là sự chuyển đổi từ trực tiếp sang gián tiếp. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng bản dịch và khả năng truyền tải đúng ý nghĩa của người nói.
2.1. Thiếu Kiến Thức Về Ngữ Dụng Học Pragmatics
Sinh viên thiếu kiến thức về pragmatics khi dịch câu. Họ gần như chắc chắn thiếu kiến thức về pragmatics khi dịch các câu. Nghiên cứu này được thực hiện để xem xét kỹ hơn vấn đề của sinh viên nhằm kiểm tra mức độ nghiêm trọng của các lỗi pragmatic của họ. Các lỗi pragmatic phát sinh từ việc sinh viên "tạo ra hiệu ứng giao tiếp sai do sử dụng sai một hành động ngôn ngữ" [Richards et al, 1993: 127].
2.2. Ảnh Hưởng Của Khẳng Định Phủ Định Đến Hành Vi Ngôn Ngữ
Nghiên cứu của Đào Đạt Cường (2006) cho thấy sinh viên thường không hiểu rõ ảnh hưởng của định hướng khẳng định và phủ định đến các hành vi ngôn ngữ của câu hỏi tiếng Anh, đặc biệt là sự chuyển đổi từ trực tiếp sang gián tiếp. Điều này dẫn đến việc dịch sai ý nghĩa và mục đích giao tiếp của câu hỏi. Việc sử dụng các kỹ thuật dịch tương đương là rất quan trọng để chuyển tải các câu hỏi tiếng Anh có khuynh hướng khẳng định hoặc không khẳng định sang tiếng Việt.
III. Phân Tích Chi Tiết Lỗi Dịch Câu Hỏi Tiếng Anh Của Sinh Viên
Nghiên cứu đã phân tích các lỗi dịch trong bản dịch của 50 sinh viên năm thứ tư chuyên ngành tiếng Anh. Dữ liệu được thu thập từ các bài dịch tại lớp, trong đó sinh viên dịch 18 câu hỏi tiếng Anh có định hướng khẳng định và phủ định. Kết quả cho thấy phần lớn sinh viên tạo ra các bản dịch tiếng Anh-Việt không chính xác do không hiểu rõ ảnh hưởng của định hướng khẳng định và phủ định đến sự thay đổi các hành vi ngôn ngữ của câu hỏi tiếng Anh.
3.1. Lỗi Dịch Câu Hỏi Tag Tag Questions
Nghiên cứu đã phân tích kết quả dịch các câu hỏi đuôi (tag questions) như trong ví dụ (1) và (18) trong tài liệu gốc. Kết quả cho thấy sinh viên gặp khó khăn trong việc phân biệt ý nghĩa của các câu hỏi đuôi khác nhau, dẫn đến việc dịch sai sắc thái biểu cảm và mục đích giao tiếp của câu hỏi. Bảng 1 và Bảng 2 trong tài liệu gốc trình bày chi tiết kết quả dịch của sinh viên đối với các câu hỏi đuôi này.
3.2. Lỗi Dịch Câu Hỏi Yes No Yes No Questions
Nghiên cứu cũng phân tích lỗi dịch các câu hỏi Yes-No, ví dụ như câu (3), (4), (5) và (6) trong tài liệu gốc. Sinh viên thường gặp khó khăn trong việc xác định ý nghĩa thực sự của các câu hỏi Yes-No, đặc biệt là khi chúng mang sắc thái khẳng định hoặc phủ định. Bảng 5, 6, 7 và 8 trong tài liệu gốc trình bày chi tiết kết quả dịch của sinh viên đối với các câu hỏi Yes-No này.
3.3. Lỗi Dịch Câu Hỏi Wh Wh Questions
Nghiên cứu cũng xem xét các lỗi dịch trong các câu hỏi Wh-, chẳng hạn như câu (8), (12), (13) và (16) trong tài liệu gốc. Sinh viên thường gặp khó khăn trong việc dịch các câu hỏi Wh- một cách chính xác, đặc biệt là khi chúng có ý nghĩa gián tiếp hoặc mang sắc thái biểu cảm đặc biệt. Bảng 11, 14, 15 và 18 trong tài liệu gốc trình bày chi tiết kết quả dịch của sinh viên đối với các câu hỏi Wh- này.
IV. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện Dạy Và Học Dịch Thuật
Dựa trên kết quả phân tích lỗi, nghiên cứu đề xuất một số điều chỉnh trong việc giới thiệu pragmatics vào các môn học như ngữ pháp, âm vị học và ngữ nghĩa. Đồng thời, cần bổ sung các tài liệu tham khảo cho sinh viên để nâng cao hiểu biết về câu hỏi tiếng Anh có định hướng khẳng định hoặc phủ định. Hy vọng rằng những đề xuất này sẽ được áp dụng để cải thiện khả năng dịch thuật của sinh viên trong tương lai.
4.1. Tích Hợp Ngữ Dụng Học Vào Chương Trình Ngôn Ngữ
Nghiên cứu đề xuất tích hợp các kiến thức về pragmatics vào các môn học ngôn ngữ như ngữ pháp, âm vị học và ngữ nghĩa. Điều này giúp sinh viên hiểu rõ hơn về ý nghĩa thực sự của câu, không chỉ dựa vào cấu trúc ngữ pháp và từ vựng. Việc hiểu rõ pragmatics sẽ giúp sinh viên dịch chính xác hơn các câu hỏi tiếng Anh có sắc thái khẳng định hoặc phủ định.
4.2. Bổ Sung Tài Liệu Tham Khảo Về Dịch Thuật
Nghiên cứu cũng đề xuất bổ sung các tài liệu tham khảo về dịch thuật, đặc biệt là các tài liệu tập trung vào việc dịch các câu hỏi tiếng Anh có định hướng khẳng định hoặc phủ định. Các tài liệu này nên cung cấp các ví dụ cụ thể và các bài tập thực hành để giúp sinh viên rèn luyện kỹ năng dịch thuật. Các tài liệu bổ sung này có thể giúp sinh viên hiểu rõ hơn về các kỹ thuật dịch tương đương và cách áp dụng chúng vào thực tế.
V. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Về Lỗi Dịch
Nghiên cứu này có thể được ứng dụng trong việc thiết kế chương trình giảng dạy dịch thuật tại các trường đại học. Kết quả nghiên cứu cung cấp thông tin hữu ích về những khó khăn mà sinh viên gặp phải khi dịch các câu hỏi tiếng Anh, từ đó giúp giảng viên điều chỉnh phương pháp giảng dạy và lựa chọn tài liệu phù hợp. Nghiên cứu này cũng có thể được sử dụng để phát triển các công cụ hỗ trợ dịch thuật, giúp người dịch dịch chính xác hơn các câu hỏi tiếng Anh có sắc thái khẳng định hoặc phủ định.
5.1. Cải Thiện Chương Trình Giảng Dạy Dịch Thuật
Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để cải thiện chương trình giảng dạy dịch thuật tại các trường đại học. Giảng viên có thể sử dụng thông tin về các lỗi dịch phổ biến để tập trung vào những khía cạnh mà sinh viên còn yếu. Việc điều chỉnh chương trình giảng dạy sẽ giúp sinh viên nắm vững kiến thức và kỹ năng cần thiết để dịch chính xác các câu hỏi tiếng Anh.
5.2. Phát Triển Công Cụ Hỗ Trợ Dịch Thuật
Nghiên cứu này cũng có thể được sử dụng để phát triển các công cụ hỗ trợ dịch thuật, giúp người dịch dịch chính xác hơn các câu hỏi tiếng Anh có sắc thái khẳng định hoặc phủ định. Các công cụ này có thể bao gồm các từ điển chuyên ngành, các phần mềm phân tích ngữ nghĩa và các hệ thống dịch máy. Việc sử dụng các công cụ hỗ trợ dịch thuật sẽ giúp người dịch tiết kiệm thời gian và nâng cao chất lượng bản dịch.
VI. Kết Luận Và Hướng Nghiên Cứu Tương Lai Về Lỗi Dịch
Nghiên cứu này đã cung cấp một cái nhìn tổng quan về các lỗi dịch mà sinh viên chuyên ngành tiếng Anh thường mắc phải khi dịch các câu hỏi tiếng Anh có định hướng khẳng định hoặc phủ định. Kết quả nghiên cứu cho thấy việc thiếu kiến thức về pragmatics là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến các lỗi dịch này. Trong tương lai, cần có thêm các nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng dịch thuật của sinh viên, cũng như các phương pháp giảng dạy hiệu quả để giúp sinh viên khắc phục các lỗi dịch.
6.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu Về Lỗi Dịch
Nghiên cứu đã chỉ ra rằng sinh viên thường mắc lỗi khi dịch các câu hỏi tiếng Anh có sắc thái khẳng định hoặc phủ định do thiếu kiến thức về pragmatics. Các lỗi dịch này ảnh hưởng đến chất lượng bản dịch và khả năng truyền tải đúng ý nghĩa của người nói. Việc cải thiện kiến thức về pragmatics và kỹ năng dịch thuật là rất quan trọng để giúp sinh viên dịch chính xác hơn các câu hỏi tiếng Anh.
6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Dịch Thuật
Trong tương lai, cần có thêm các nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng dịch thuật của sinh viên, cũng như các phương pháp giảng dạy hiệu quả để giúp sinh viên khắc phục các lỗi dịch. Các nghiên cứu này có thể tập trung vào việc phát triển các công cụ hỗ trợ dịch thuật, đánh giá hiệu quả của các phương pháp giảng dạy khác nhau và tìm hiểu về vai trò của văn hóa trong quá trình dịch thuật.
