ĐẶT VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU Năm 2011, kinh tế thế giới đối mặt với lạm phát tăng cao, khủng hoảng nợ công ở châu Âu diễn biến phức tạp, thị trường tài chính biến động với giá vàng tăng, thị trường chứng khoán suy thoái. Kinh tế trong nước gặp nhiều khó khăn nhất là những tháng đầu năm, lạm phát tăng cao, thâm hụt cán cân thương mại. Tuy nhiên, với việc triển khai đồng bộ các giải pháp tập trung kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội theo Nghị quyết số 11/NQ-CP ngày 24/02/2011 của Chính phủ, nhờ vậy mà kinh tế vĩ mô đã có chuyển biến tích cực, lạm phát dần được kiểm soát, cán cân thanh toán quốc tế dần được cải thiện. Trong bối cảnh chung ấy, ngành ngân hàng cũng phải đối mặt với không ít khó khăn, thử thách như: nợ xấu tăng cao, thanh khoản căng thẳng ở một số ngân hàng, lãi suất, tỷ giá và giá vàng biến động phức tạp.
Trước tình hình kinh tế thế giới và trong nước năm 2011 nhiều bất ổn, việc quy định hạn chế đối với các đối tượng cho vay nhập khẩu của Nhà nước đã gây không ít khó khăn cho hoạt động thanh toán xuất nhập khẩu nói chung. Tuy nhiên, với lợi thế về thương hiệu, sản phẩm và nguồn nhân lực có chất lượng cao, hoạt động thanh toán xuất nhập khẩu hay rộng hơn là hoạt động thanh toán quốc tế của ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) vẫn duy trì được đà tăng trưởng đáng khích lệ và giữ vị trí đứng đầu. Cụ thể là, năm 2011 doanh số thanh toán xuất nhập khẩu qua Vietcombank đạt 38,8 tỷ USD, tăng 25,5% so với năm trước, chiếm thị phần 19,2% trong tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước. Hoạt động thanh toán quốc tế của Vietcombank trải rộng trên khắp các thị trường Mỹ, Đài Loan, Singapore, Nhật Bản, Hàn Quốc,.1 Góp phần vào thành công này chính là việc Vietcombank đã cung cấp dịch vụ thanh toán quốc tế trên các chi nhánh toàn quốc, trong đó có TP.
Cần Thơ và đã mang lại những thành công nhất định. Song cũng không thể quên rằng, hiện tại cùng với sự nghiệp phát triển của đất nước, hệ thống các ngân hàng thương mại ở Việt Nam đã có những bước phát triển vượt bậc, lớn mạnh về mọi mặt cả về số lượng, qui mô lẫn chất 1 Báo cáo thường niên Vietcombank 2011 GVHD: Ths. Trần Quốc Dũng 1 SVTH: Đàm Thị Thúy An Phân tích hoạt động thanh toán quốc tế tại Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam – CN Cần Thơ lượng. Họ cũng nhận thấy được tầm quan trọng của xuất nhập khẩu, thấy được hoạt động thanh toán quốc tế quan trọng như thế nào.
Cho nên, áp lực ngày một nâng cao chất lượng phục vụ của Vietcombank vẫn luôn tồn tại song song với những kết quả đã đạt được. Bên cạnh đó, ngoài sự cạnh tranh với các ngân hàng thương mại trong nước, Vietcombank còn phải cạnh tranh với các ngân hàng thương mại nước ngoài ngay trên đất Việt. Thấy được tầm quan trọng của việc phân tích tình hình hoạt động thanh toán quốc tế từ đó tìm ra giải pháp hữu ích cho hoạt động thanh toán quốc tế của Vietcombank Cần Thơ là thật sự cần thiết. Vì vậy, em quyết định chọn đề tài “Phân tích hoạt động thanh toán quốc tế tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Cần Thơ” làm nội dung nghiên cứu cho luận văn của mình.
MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1. Mục tiêu chung Phân tích tình hình hoạt động thanh toán quốc tế tại Vietcombank Cần Thơ nhằm tìm ra giải pháp đẩy mạnh hoạt động này trong những năm tiếp theo. Mục tiêu cụ thể Mục tiêu 1: Đánh giá chung tình hình hoạt động của Vietcombank Cần Thơ. Mục tiêu 2: Phân tích hoạt động thanh toán quốc tế và các yếu tố ảnh hưởng.
Mục tiêu 3: Phân tích những tác động của môi trường và đề xuất giải pháp nhằm thúc đẩy và phát triển hoạt động thanh toán quốc tế tại ngân hàng. PHẠM VI NGHIÊN CỨU 1. Không gian Đề tài được thực hiện trong quá trình thực tập tại phòng Thanh toán quốc tế Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Cần Thơ (Số 03-05-07 Đại lộ Hòa Bình, P. Ninh Kiều, TP.
Thời gian Đề tài được thực hiện trong 10 tuần thực tập tại Vietcombank Cần Thơ, từ ngày 27 tháng 8 đến ngày 5 tháng 11 năm 2012. Số liệu được sử dụng trong đề tài là số liệu thứ cấp giai đoạn 2009, 2010, 2011 và 6 tháng đầu năm 2012. Đối tượng nghiên cứu Tình hình hoạt động dịch vụ thanh toán quốc tế tại Vietcombank Cần Thơ. Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động thanh toán quốc tế của ngân hàng.
Trần Quốc Dũng 2 SVTH: Đàm Thị Thúy An Phân tích hoạt động thanh toán quốc tế tại Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam – CN Cần Thơ 1. LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU Luận văn tốt nghiệp: “Phân hoạt động thanh toán quốc tế tại ngân hàng Ngoại thương Việt Nam chi nhánh Cần Thơ”. Tác giả: Phạm Thị Thu Tiền, thực hiện năm 2009. Mục tiêu của bài nghiên cứu là phân tích tình hình thanh toán quốc tế để tìm ra những thuận lợi cũng như khó khăn còn tồn tại để đề ra biện pháp khắc phục, nâng cao năng lực cạnh tranh.
Nghiên cứu của tác giả phân tích khá rõ tình hình thanh toán quốc tế của Vietcombank Cần Thơ giai đoạn 2006 - 2008, tuy nhiên chưa chỉ ra được những tác động của môi trường bên trong và bên ngoài ngân hàng để đưa ra giải pháp. Ngoài ra, do thực hiện nghiên cứu cách đây 3 năm, nên số liệu đã cũ. Để khắc phục giới hạn của nghiên cứu trên, trong luận văn này, tôi sẽ bổ sung thêm phân tích những tác động của môi trường bên trong và bên ngoài bằng ma trận SWOT để việc đưa ra giải pháp có cơ sở hơn, số liệu nghiên cứu từ năm 2009 đến 6 tháng đầu năm 2012. Trần Quốc Dũng 3 SVTH: Đàm Thị Thúy An Phân tích hoạt động thanh toán quốc tế tại Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam – CN Cần Thơ CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.
PHƯƠNG PHÁP LUẬN 2. Một số vấn đề về thanh toán quốc tế 2. Khái niệm Ngoại thương là sự trao đổi hàng hóa, dịch vụ giữa các nước thông qua mua bán. Sự trao đổi đó là một hình thức của mối quan hệ xã hội và phản ánh sự phụ thuộc lẫn nhau về kinh tế giữa các quốc gia.
Trong quá trình thực hiện các mối quan hệ thường xuyên này làm nảy sinh những quyền lợi và nghĩa vụ tiền tệ của nước này với nước khác. Chính từ việc thanh toán các khoản chi tiêu này, hoạt động TTQT đã ra đời. Như vậy, TTQT là quá trình thực hiện các khoản thu chi tiền tệ quốc tế thông qua hệ thống ngân hàng trên thế giới, nhằm phục vụ cho các mối quan hệ phát sinh giữa các nước với nhau. Các mối quan hệ được chia thành hai loại: • Thanh toán quốc tế mậu dịch là các khoản thanh toán để phục vụ cho việc luân chuyển sản phẩm hàng hoá, dịch vụ giữa các nước, bao gồm thanh toán và XNK hàng hoá, dịch vụ vận tải, bưu chính viễn thông, tài chính ngân hàng,.
• Thanh toán quốc tế phi mậu dịch là những khoản thanh toán dựa trên mối quan hệ thanh toán không mang tính chất thương mại, là những khoản thanh toán không liên quan đến sự vận động của sản phẩm hàng hoá, dịch vụ, mà nó góp phần thực hiện các mối quan hệ phi mậu dịch giữa các nước với nhau, bao gồm các quan hệ về ngoại giao, xã hội, hợp tác khoa học kỹ thuật,. Hình thức thanh toán mậu dịch là hình thức thanh toán chủ yếu trong TTQT. Hiểu theo một khía cạnh khác, TTQT là một công cụ được sử dụng trong thanh toán xuất nhập giữa các quốc gia khác nhau trên thế giới. Có nhiều phương thức TTQT khác nhau được thực hiện bằng các phương tiện TTQT khác nhau.
Tuy nhiên, khi sử dụng phương thức TTQT nào thì cũng phải thoả mãn mục đích của các doanh nghiệp XNK. Cụ thể là: • Đối với người xuất khẩu, hoạt động TTQT phải đảm bảo chắc chắn thu được đúng, đủ, kịp thời tiền hàng trong điều kiện cụ thể càng nhanh càng tốt. Đảm bảo giữ vững giá trị thực tế của số ngoại tệ thu được khi có những biến động xảy ra. Góp phần GVHD: Ths.
Trần Quốc Dũng 4 SVTH: Đàm Thị Thúy An Phân tích hoạt động thanh toán quốc tế tại Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam – CN Cần Thơ đẩy mạnh xuất khẩu, củng cố và mở rộng thị trường đã và đang có, tìm kiếm và phát triển thị trường mới. • Đối với người nhập khẩu, hoạt động TTQT phải đảm bảo chắc chắn nhận được hàng đúng số lượng, chất lượng và đúng hạn. Trong điều kiện các chi tiết khác không thay đổi thì thanh toán tiền càng chậm càng tốt, góp phần làm quá trình nhập khẩu theo đúng yêu cầu phát triển của nền kinh tế quốc dân. Ngày nay, do khối lượng mua bán, giao dịch và đầu tư quốc tế ngày càng tăng làm cho TTQT trở thành một bộ phận không thể thiếu trong hoạt động ngoại thương nói riêng và họat động kinh tế nói chung.
Tầm quan trọng của thanh toán quốc tế a) Đối với nền kinh tế Hoạt động TTQT ngày càng hoàn thiện, góp phần thúc đẩy hoạt động ngoại thương ngày càng mở rộng và phát triển. Trong ngoại thương, TTQT là khâu cuối cùng, kết thúc cho quá trình lưu thông hàng hóa. Nếu như quá trình này được tiến hành một cách liên tục, nhanh chóng và thuận lợi có tác dụng thúc đẩy nhanh tốc độ thanh toán, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn của các đơn vị kinh tế kinh doanh XNK và đầu tư. Thanh toán quốc tế đã giải quyết được những vấn đề liên quan đến quyền lợi và nghĩa vụ của các nhà kinh doanh XNK hàng hóa dịch vụ và đầu tư.
TTQT có tác dụng kích thích các doanh nghiệp đầu tư mở rộng hoạt động kinh doanh, gia tăng khối lượng hàng hóa, mở rộng quan hệ giao dịch mua bán, trao đổi hàng hóa giữa các nước với nhau. Thanh toán quốc tế có tác dụng tập trung và quản lý ngoại tệ trong nước, sử dụng ngoại tệ có mục đích, có hiệu quả theo yêu cầu của nền kinh tế, đồng thời thực hiện tốt chế độ quản lý ngoại hối. Thanh toán quốc tế góp phần tăng việc cung ứng vốn cho nền kinh tế, tạo điều kiện thực hiện và quản lý hiệu quả hoạt động XNK trong nước theo đúng chính sách ngoại thương đã đề ra.