Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu
Trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế của thế kỷ XXI, thị trường bán lẻ thiết bị di động tại Việt Nam chứng kiến sự cạnh tranh gay gắt giữa nhiều thương hiệu điện thoại thông minh toàn cầu. Sự mở rộng quy mô của các chuỗi bán lẻ kỹ thuật số đòi hỏi các doanh nghiệp phân phối phải không ngừng nâng cao chất lượng quản trị bán hàng, tối ưu hóa nguồn lực nhân sự và hoàn thiện các chính sách tiếp thị điểm bán.
Đối với các nhà phân phối trung gian, hoạt động tiêu thụ sản phẩm qua chuỗi bán lẻ chuyên nghiệp giữ vai trò quyết định đến thị phần và doanh thu. Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Trần Thanh Tú (ngành Quản trị kinh doanh, chuyên ngành Quản trị kinh doanh tổng hợp, Khoa Kinh tế, Trường Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh) tập trung nghiên cứu thực trạng phân phối dòng điện thoại OPPO tại hệ thống FPT Shop khu vực thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai, do Công ty TNHH Thương mại Điện tử Đình Phong phụ trách quản lý.
Hệ thống mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể như sau:
- Mục tiêu chung: Tìm hiểu tình hình kinh doanh 6 tháng đầu năm 2022 của điện thoại OPPO tại hệ thống FPT Shop khu vực Biên Hòa do Công ty TNHH Thương mại Điện tử Đình Phong phụ trách.
- Mục tiêu cụ thể:
- Phân tích tình hình bán hàng của smartphone OPPO thực tế tại chuỗi cửa hàng FPT Shop.
- Xác định các nguyên nhân làm ảnh hưởng đến việc bán smartphone OPPO.
- Tìm ra phương pháp giải quyết khó khăn để áp dụng cho các quý sắp tới.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động bán hàng 6 tháng đầu năm 2022 của điện thoại OPPO tại hệ thống FPT Shop khu vực Biên Hòa.
- Phạm vi không gian: Kết quả kinh doanh và hoạt động bán buôn/bán lẻ của Công ty TNHH Thương mại Điện tử Đình Phong tại 5 điểm bán FPT Shop trên địa bàn thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai (gồm các cửa hàng FPT Shop tại: 24/11 KP Long Điềm, 6/1A Tam Hòa, 07 Tây Lạc, 2 Bùi Trọng Nghĩa và 660 Đồng Khởi).
- Phạm vi thời gian: Thu thập và phân tích dữ liệu bán hàng trong 6 tháng đầu năm 2022 (từ tháng 01/2022 đến tháng 06/2022); dữ liệu biến động lao động và cơ cấu nhân sự được thu thập, đối chiếu trong giai đoạn 3 năm 2020 – 2022.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu
Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận toàn diện về quản trị bán hàng, phân phối thương mại và quản trị nguồn nhân lực, đồng thời kế thừa các công trình nghiên cứu thực nghiệm đi trước:
Nội dung chính theo từng chương
Chương 1: Mở đầu
Chương này thiết lập tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh thị trường smartphone Việt Nam phát triển nhanh chóng nhưng chịu nhiều áp lực cạnh tranh. Tác giả xác định rõ mục tiêu nghiên cứu chung, 3 mục tiêu cụ thể, đối tượng nghiên cứu là hoạt động bán hàng của điện thoại OPPO, giới hạn không gian tại 5 shop FPT khu vực Biên Hòa do Công ty Đình Phong quản lý, giới hạn thời gian 6 tháng đầu năm 2022 và tóm tắt cấu trúc tổng quát gồm 5 chương của khóa luận.
Chương 2: Tổng quan
Chương 2 cung cấp bức tranh toàn diện về cơ sở thực tiễn và tài liệu nghiên cứu:
- Tổng quan tài liệu: Điểm luận các công trình nghiên cứu về hiệu quả bán hàng và mô hình đo lường giá trị thương hiệu smartphone.
- Giới thiệu đơn vị nghiên cứu: Công ty TNHH Thương mại Điện tử Đình Phong (Mã số thuế: 3603872292; trụ sở tại LK2-38 Lý Văn Sâm, KDC Long Châu, P. Tam Hiệp, TP. Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai; Giám đốc: Lâm Trung Hiếu). Công ty giữ vai trò đại diện phân phối của OPPO Electronics tại khu vực Đồng Nai, chịu trách nhiệm quản lý bán buôn (sell-in) các kênh độc lập (Inde) và toàn bộ bán lẻ (sell-out) trên các kênh phân phối offline.
- Hệ thống quản trị và mục tiêu: Xác định tầm nhìn, sứ mệnh ("Nâng cao cuộc sống thông qua nghệ thuật công nghệ") và 4 giá trị cốt lõi: "Khách hàng là trọng tâm | Bổn phận | Theo đuổi sự hoàn hảo | Lấy mục tiêu làm chính".
- Tổng quan thương hiệu OPPO: Lịch sử phát triển từ dòng điện thoại đầu tiên Smile Face (2008), gia nhập Việt Nam tháng 3/2013, đạt 16% thị phần châu Á (quý 3/2018 theo Counterpoint), thuộc top 20 thế giới về bằng sáng chế theo WIPO (2019), sở hữu công nghệ sạc nhanh VOOC.
- Danh mục sản phẩm và cơ cấu tổ chức: Giới thiệu các dòng smartphone (Find X5 Pro, Reno8 Pro 5G, Reno8 series, Reno7 series, A series), hệ sinh thái IoT (tai nghe không dây OPPO Enco Air2, Enco Buds2, Enco Buds) và sơ đồ phân cấp nhân sự bán hàng từ Sales Leader địa phương đến Sales Local, PG/PB Senior.
Chương 3: Nội dung và phương pháp nghiên cứu
Chương 3 trình bày khung lý thuyết chuyên sâu về quản trị hoạt động bán hàng (bản chất, mục tiêu doanh số và con người, 3 vai trò kinh tế - xã hội, 3 đặc điểm nghề bán hàng, các phương thức phân phối và quy trình bán hàng 5 bước). Phân tích các chính sách hỗ trợ bán hàng 4P, đánh giá các nhân tố môi trường vĩ mô và 5 áp lực vi mô theo Michael Porter. Đồng thời, chương này chuẩn hóa lý luận về quản trị tuyển dụng nhân sự (phân tích công việc, bản mô tả/tiêu chuẩn công việc, nguồn tuyển nội bộ/bên ngoài) và mô tả chi tiết 4 phương pháp nghiên cứu, kỹ thuật thu thập và xử lý số liệu thứ cấp được sử dụng trong đề tài.
Chương 4: Kết quả và thảo luận
Chương 4 là phần nội dung trọng tâm, cung cấp các phân tích định lượng chi tiết:
1. Thực trạng cơ cấu lao động tại Công ty Đình Phong (2020 – 2022)
Nguồn nhân lực của công ty duy trì sự ổn định và có xu hướng tăng nhẹ về quy mô, đồng thời có sự chuyển dịch rõ nét về cơ cấu giới tính và nâng cao trình độ học vấn:
| Tiêu chí phân loại |
Năm 2020 (SL) |
Năm 2020 (%) |
Năm 2021 (SL) |
Năm 2021 (%) |
Năm 2022 (SL) |
Năm 2022 (%) |
So sánh 2021/2020 (+/-) |
So sánh 2022/2021 (+/-) |
| Tổng số nhân viên |
30 |
100,0 |
28 |
100,0 |
31 |
100,0 |
-2 (-6,7%) |
+3 (+10,7%) |
| Giới tính: |
|
|
|
|
|
|
|
|
| - Nam |
14 |
46,7 |
12 |
42,9 |
11 |
35,5 |
-2 |
-1 |
| - Nữ |
16 |
53,3 |
16 |
57,1 |
20 |
64,5 |
0 |
+4 |
| Trình độ chuyên môn: |
|
|
|
|
|
|
|
|
| - Đại học |
16 |
53,3 |
12 |
42,9 |
14 |
45,2 |
-4 |
+2 |
| - Cao đẳng |
9 |
30,0 |
10 |
35,7 |
8 |
25,8 |
+1 |
-2 |
| - Trung cấp |
5 |
16,7 |
6 |
21,4 |
9 |
29,0 |
+1 |
+3 |
2. Phân bổ nhân sự và kết quả bán hàng tại 5 điểm FPT Shop Biên Hòa (6 tháng đầu năm 2022)
Dữ liệu ghi nhận sự chênh lệch lớn về hiệu quả tiêu thụ giữa các điểm bán, trong đó số lượng nhân sự bán hàng (đặc biệt là nhân sự nữ) và vị trí cửa hàng đóng vai trò quyết định:
| Tên điểm bán FPT Shop tại Biên Hòa |
Số lượng NV bán hàng (Người) |
NV Nam (Người) |
NV Nữ (Người) |
Sản lượng bán (Sản phẩm) |
Doanh thu tiêu thụ (Triệu đồng) |
| FPT - DNI số 24/11 KP Long Điềm |
7 |
2 |
5 |
378 |
2.473 |
| FPT - DNI số 6/1A Tam Hòa |
6 |
2 |
4 |
221 |
1.361 |
| FPT - DNI 07 Tây Lạc |
6 |
4 |
2 |
233 |
1.316 |
| FPT - DNI 660 Đồng Khởi - Biên Hòa |
5 |
3 |
2 |
212 |
1.162 |
| FPT - DNI 2 Bùi Trọng Nghĩa |
6 |
3 |
3 |
189 |
453 |
| Tổng cộng |
30 |
14 |
16 |
1.233 |
6.765 |
3. Biến động doanh thu toàn chuỗi FPT Shop Biên Hòa qua 6 tháng đầu năm 2022
Tổng doanh thu tiêu thụ điện thoại tại các điểm bán đạt 9.506.792.000 VNĐ, ghi nhận sự biến động không đều giữa các tháng:
| Tháng kinh doanh |
Doanh thu thực tế (VNĐ) |
Biến động so với tháng trước (VNĐ) |
Xu hướng / Tỷ lệ tăng giảm |
| Tháng 1 |
1.949.248.000 |
- |
Đạt đỉnh doanh thu dịp Tết Nguyên đán |
| Tháng 2 |
1.127.248.000 |
-822.000.000 |
Giảm 42,17% so với Tháng 1 |
| Tháng 3 |
1.944.856.000 |
+817.608.000 |
Tăng phục hồi mạnh (tăng ~0,57 lần) |
| Tháng 4 |
1.237.464.000 |
-707.392.000 |
Giảm 36,37% so với Tháng 3 |
| Tháng 5 |
1.758.328.000 |
+520.864.000 |
Tăng 42,09% so với Tháng 4 |
| Tháng 6 |
1.399.648.000 |
-358.680.000 |
Giảm 20,40% so với Tháng 5 |
4. Cơ cấu doanh thu theo thương hiệu và phân khúc sản phẩm OPPO
- Thị phần doanh thu theo thương hiệu tại chuỗi FPT Shop Biên Hòa:
- Samsung: Chiếm 34% (tương đương 3.232.309.280 VNĐ).
- OPPO: Chiếm 32% (tương đương 3.042.173.440 VNĐ).
- Apple: Chiếm 19% (tương đương 1.806.290.480 VNĐ).
- Xiaomi: Chiếm 8% (tương đương 760.543.360 VNĐ).
- Realme: Chiếm 7% (tương đương 665.475.440 VNĐ).
(Hai thương hiệu dẫn đầu Samsung và OPPO chiếm tới 66% tổng doanh số bán hàng của chuỗi).
- Cơ cấu doanh số nội bộ thương hiệu OPPO:
- Dòng OPPO Reno series: Chiếm 57,67% tổng doanh số OPPO (gồm các model: Reno6 5G, Reno6 Z 5G, Reno7 4G, Reno7 5G, Reno7 Z 5G, Reno8 4G, Reno8 5G, Reno8 Z 5G).
- Dòng OPPO A series: Chiếm 42,33% tổng doanh số OPPO (gồm các model: A15s, A16, A16k, A17, A54, A55, A57, A74, A76, A77s, A94, A95).
- Đánh giá các yếu tố ảnh hưởng: Biến động kinh tế toàn cầu, dịch bệnh Covid-19 và chính sách đóng biên tại Trung Quốc làm gián đoạn nguồn cung linh kiện, khiến giá vốn hàng bán tăng nhanh và làm suy giảm lợi nhuận gộp của công ty.
Chương 5: Kết luận và kiến nghị
Chương cuối tóm tắt toàn bộ kết quả nghiên cứu, đánh giá mức độ hoàn thành 3 mục tiêu nghiên cứu ban đầu, nêu bật các hạn chế về dữ liệu và đề xuất các nhóm giải pháp:
- Đối với Công ty Đình Phong: Hoàn thiện quy trình tuyển dụng nhân viên bán hàng (PG/PB), tăng cường đào tạo chuyên môn về tính năng sản phẩm công nghệ, kiểm soát chặt chẽ giá vốn và rủi ro nguồn hàng.
- Đối với chuỗi FPT Shop: Phối hợp đẩy mạnh truyền thông điểm bán, chuẩn hóa cách thức trưng bày trải nghiệm dòng máy cao cấp (Find X, Reno series) và gắn kết đội ngũ bán hàng trực tiếp với nhân viên hỗ trợ kỹ thuật.
Kết quả và đóng góp
1. Kết quả nghiên cứu chính
- Xác lập bức tranh định lượng hoàn chỉnh về kết quả bán hàng của Công ty Đình Phong tại chuỗi FPT Shop Biên Hòa trong 6 tháng đầu năm 2022 với tổng doanh thu toàn chuỗi đạt 9.506.792.000 VNĐ, trong đó riêng thương hiệu OPPO đóng góp 3.042.173.440 VNĐ (chiếm 32% thị phần, xếp thứ hai sau Samsung với 34%).
- Phân tích cơ cấu dòng sản phẩm OPPO cho thấy dòng cận cao cấp/trung cấp Reno series chiếm ưu thế vượt trội với 57,67% doanh số, trong khi dòng giá rẻ A series chiếm 42,33%.
- Chỉ ra mối tương quan thực tế giữa đặc điểm nhân sự và kết quả kinh doanh tại điểm bán: Các cửa hàng sở hữu tỷ lệ nhân viên nữ cao và được đào tạo bài bản (tiêu biểu như FPT Shop 24/11 KP Long Điềm với 5 nữ/7 nhân viên) đạt doanh số vượt trội (378 máy, doanh thu 2,473 tỷ đồng), trong khi điểm bán ít nhân sự nữ và quy mô nhỏ hơn như FPT Shop 2 Bùi Trọng Nghĩa chỉ đạt 189 máy, doanh thu 453 triệu đồng.
2. Giải pháp và kiến nghị của tác giả
- Đề xuất hoàn thiện quy trình tuyển dụng và bố trí nhân sự bán hàng: Tận dụng nguồn ứng viên trẻ có khả năng giao tiếp và nắm bắt công nghệ nhanh; xây dựng bản mô tả và tiêu chuẩn công việc rõ ràng cho vị trí tư vấn bán hàng.
- Nâng cao năng lực cạnh tranh điểm bán thông qua các chương trình tiếp thị truyền thông, tối ưu hóa các chính sách khuyến mại và dịch vụ chăm sóc khách hàng sau bán hàng (hậu mãi).
- Kiểm soát rủi ro chi phí vận hành và giá vốn hàng bán trong bối cảnh biến động chuỗi cung ứng linh kiện điện tử quốc tế.
3. Đóng góp về mặt học thuật và thực tiễn
- Khóa luận đóng góp một trường hợp nghiên cứu điển hình (case study) về hoạt động phân phối bán lẻ ngành hàng công nghệ tại thị trường đô thị cấp tỉnh (Biên Hòa, Đồng Nai).
- Kết hợp thành công giữa khung lý luận quản trị bán hàng truyền thống và quản trị nguồn nhân lực thực tế để giải thích sự biến động doanh thu tại từng điểm bán lẻ.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
- Hạn chế của nghiên cứu:
- Phạm vi thời gian hẹp: Dữ liệu kết quả kinh doanh chỉ giới hạn trong 6 tháng đầu năm 2022, chưa bao quát được toàn bộ chu kỳ kinh doanh cả năm (đặc biệt là mùa mua sắm cao điểm cuối năm và các đợt mở bán dòng sản phẩm mới quý 3 - quý 4).
- Nguồn dữ liệu: Đề tài chủ yếu khai thác số liệu thứ cấp từ nội bộ doanh nghiệp và chuỗi bán lẻ, chưa tiến hành điều tra sơ cấp quy mô lớn về mức độ hài lòng hay hành vi mua sắm của người tiêu dùng trực tiếp tại quầy.
- Hướng nghiên cứu tiếp theo:
- Mở rộng phạm vi nghiên cứu theo chuỗi thời gian nhiều năm (longitudinal study) để đánh giá xu hướng dịch chuyển thị phần giữa các thương hiệu smartphone.
- Ứng dụng các mô hình định lượng cấu trúc tuyến tính (như PLS-SEM) kết hợp khảo sát mẫu người tiêu dùng thực tế để đo lường các yếu tố ảnh hưởng đến lòng trung thành thương hiệu điện thoại tại các thị trường bán lẻ địa phương.
Giá trị tham khảo
- Đối tượng tham khảo:
- Sinh viên các khối ngành Kinh tế, Quản trị Kinh doanh, Marketing và Quản trị Bán hàng: Tài liệu tham khảo hữu ích về phương pháp phân tích hoạt động kinh doanh bán lẻ, cách xử lý số liệu doanh thu thứ cấp và cấu trúc trình bày một khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Quản trị kinh doanh tổng hợp.
- Các nhà quản trị bán hàng, Quản lý khu vực (ASM), Giám sát bán hàng (Sales Leader) ngành hàng điện máy - công nghệ: Cung cấp dữ liệu thực tế về phân bổ doanh số theo phân khúc (Reno series vs A series) và kinh nghiệm bố trí nhân sự bán lẻ tại điểm bán.
- Nội dung giá trị nhất:
- Phương pháp phân rã và đối chiếu số liệu doanh thu theo từng tháng và từng cửa hàng tại Chương 4.
- Hệ thống bảng biểu phân tích cơ cấu lao động giai đoạn 2020 – 2022 và tỷ trọng đóng góp doanh thu giữa các thương hiệu smartphone cạnh tranh trực tiếp.
Câu hỏi thường gặp
1. Đơn vị nào chịu trách nhiệm quản lý và phân phối điện thoại OPPO tại các điểm FPT Shop Biên Hòa trong nghiên cứu?
Hoạt động kinh doanh và phân phối điện thoại OPPO tại hệ thống FPT Shop khu vực Biên Hòa do Công ty TNHH Thương mại Điện tử Đình Phong (Mã số thuế: 3603872292; Giám đốc: Lâm Trung Hiếu) trực tiếp phụ trách, với tư cách là đơn vị đại diện của OPPO Electronics tại khu vực Đồng Nai, chịu trách nhiệm mảng sell-in kênh độc lập và sell-out kênh offline.
2. Tổng doanh thu bán hàng điện thoại tại chuỗi FPT Shop Biên Hòa trong 6 tháng đầu năm 2022 là bao nhiêu và biến động ra sao?
Tổng doanh thu tiêu thụ điện thoại 6 tháng đầu năm 2022 đạt 9.506.792.000 VNĐ. Doanh thu có sự biến động lớn giữa các tháng: đạt đỉnh vào tháng 1 (1,949 tỷ đồng) và tháng 3 (1,944 tỷ đồng), chạm mức thấp nhất vào tháng 2 (1,127 tỷ đồng), tháng 4 (1,237 tỷ đồng), phục hồi trong tháng 5 (1,758 tỷ đồng) và đạt 1,399 tỷ đồng vào tháng 6.
3. Vị thế doanh thu của thương hiệu OPPO so với các đối thủ cùng ngành tại chuỗi FPT Shop Biên Hòa như thế nào?
OPPO đứng vị trí thứ hai về tỷ trọng doanh thu tại chuỗi FPT Shop Biên Hòa, đạt 32% (tương đương 3.042.173.440 VNĐ), chỉ xếp sau Samsung (34% - 3.232.309.280 VNĐ), đồng thời xếp trên Apple (19% - 1.806.290.480 VNĐ), Xiaomi (8% - 760.543.360 VNĐ) và Realme (7% - 665.475.440 VNĐ).
4. Điểm bán FPT Shop nào có kết quả kinh doanh dẫn đầu trong khu vực khảo sát?
Cửa hàng FPT - DNI số 24/11 KP Long Điềm dẫn đầu toàn diện về cả sản lượng tiêu thụ và doanh thu trong 6 tháng đầu năm 2022, đạt 378 sản phẩm bán ra và mang lại doanh thu hơn 2,473 tỷ đồng, nhờ sở hữu đội ngũ 7 nhân viên bán hàng năng động (trong đó có 5 nhân viên nữ) và vị trí kinh doanh thuận lợi.
5. Giữa hai dòng máy OPPO Reno series và OPPO A series, dòng sản phẩm nào chiếm tỷ trọng doanh số cao hơn?
Dòng sản phẩm cận cao cấp và trung cấp OPPO Reno series chiếm tỷ trọng cao hơn, đạt 57,67% tổng doanh số OPPO tại chuỗi; trong khi các dòng sản phẩm phổ thông thuộc OPPO A series chiếm 42,33% tổng doanh số.
Kết luận
Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Trần Thanh Tú đã phản ánh chân thực và chi tiết bức tranh hoạt động kinh doanh điện thoại OPPO tại hệ thống FPT Shop khu vực Biên Hòa dưới sự quản lý của Công ty TNHH Thương mại Điện tử Đình Phong trong 6 tháng đầu năm 2022. Công trình làm rõ vị thế thị phần vững chắc của OPPO (chiếm 32% doanh thu toàn chuỗi), sự đóng góp vượt trội của dòng máy Reno series (57,67%) cùng vai trò then chốt của đội ngũ nhân sự bán hàng trực tiếp tại điểm bán. Đồng thời, nghiên cứu đề xuất các giải pháp khả thi về hoàn thiện quy trình tuyển dụng, đào tạo kỹ năng tư vấn và quản trị chi phí giá vốn nhằm nâng cao hiệu quả bán hàng cho doanh nghiệp trong các giai đoạn tiếp theo.