CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÂN TÍCH HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH 1. Khái niệm hiệu quả hoạt động kinh doanh Kinh doanh là việc thực hiện một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc thực hiện dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lời. (Nguồn: Khoản 2, Điều 4, Luật Doanh Nghiệp 2005) Phấn đấu nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh là một nhiệm vụ quan trọng đối với doanh nghiệp và muốn nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh đòi hỏi các doanh nghiệp sử dụng tốt các yếu tố đầu vào như: lao động, nguyên vật liệu, máy móc, vốn và các khoản thu. Để hiểu rõ hơn về khái niệm hiệu quả hoạt động kinh doanh hai tác giả Wohe và Doring cho rằng: “ Hiệu quả hoạt động kinh doanh được đo bằng hệ số giữa kết quả kinh doanh và chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó”.[1] - Về thời gian: Hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp là hiệu quả đạt được trong từng giai đoạn, từng thời kỳ và cả trong quá trình không giảm sút.
- Về mặt không gian: Hiệu quả hoạt động kinh doanh được coi là đạt được khi toàn bộ hoạt động của các bộ phận, các đơn vị đều mang lại hiệu quả cao trong hoạt động kinh doanh chung và trở thành mục tiêu phấn đấu của toàn công ty. - Về mặt định lượng: Hiệu quả hoạt động kinh doanh biểu hiện mối tương quan giữa kết quả thu được và chi phí hoạt động, hiệu quả hoạt động kinh doanh chỉ đạt được khi kết quả cao hơn chi phí bỏ ra và khoảng cách này ngày càng lớn thì hiệu quả đạt được càng cao và ngược lại. - Về mặt định tính: Hiệu quả hoạt động kinh doanh không chỉ biểu hiện bằng các con số mà biểu hiện trình độ năng lực quản lý các nguồn lực, các ngành sản xuất, phù hợp với phương thức kinh doanh, chiến lược và kế hoạch kinh doanh. SVTH: Trương Thị Bích Thảo 6 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS.
Nguyễn Đức Kiên Ngoài ra, còn biểu hiện về mặt xã hội, hiệu quả hoạt động kinh doanh phản ánh qua địa vị, uy tín của doanh nghiệp trên thị trường, vấn đề môi trường, tạo ra công ăn việc làm cho người lao động, giải quyết thất nghiệp. Từ các quan điểm về hiệu quả kinh tế thì có thể đưa ra khái niệm về hiệu quả HĐKD của các Trung tâm như sau: Hiệu quả HĐKD là một phạm trù kinh tế sử dụng phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực để đạt đươc mục tiêu đề ra, nó biểu hiện mối quan hệ tương quan giữa kết quả thu được và chi phí bỏ ra để đat được kết quả đó, chênh lệch giữa hai đại lượng này càng lớn thì hiệu quả mang lại cho Trung tâm càng cao. Vậy có thể mô tả hiệu quả kinh doanh bằng công thức chung như sau: Kết quả đạt được Hiệu quả kinh doanh= Hao phí nguồn lực cần thiết 1. Bản chất của hiệu quả hoat động kinh doanh Bản chất của HQKD là phản ánh được trình độ sử dụng các nguồn lực của doanh nghiệp để đạt được các mục tiêu kinh tế - xã hội và nó chính là hiệu quả của lao động xã hội được xác định trong mối tương quan giữa đại lượng kết quả hữu ích cuối cùng thu được với lượng hao phí lao động xã hội bỏ ra.
Nói cách khác, bản chất của hiệu quả hoạt động kinh doanh là nâng cao năng suất lao động xã hội và tiết kiệm lao động xã hội, đóng góp vào sự phát triển của doanh nghiệp nói riêng và của xã hội nói chung. Đây là hai mặt của vấn đề có mối quan hệ mật thiết đến hiệu quả hoạt động kinh doanh gắn liền với hai quy luật tương ứng của nền sản xuất xã hội là quy luật năng suất lao động và quy luật tiết kiệm thời gian. Chính việc khan hiếm nguồn lực và việc sử dụng chúng có tính chất cạnh tranh nhằm thỏa mãn nhu cầu ngày càng tăng của xã hội đặt ra yêu cầu phải khai thác, tận dụng triệt để và tiết kiệm các nguồn lực. Để đạt được mục tiêu kinh doanh buộc phải chú trọng các điều kiện nội tại phát huy năng lực, hiệu quả các yếu tố sản xuất và tiết kiệm chi phí.
Như vậy, HQKD chỉ được coi là đạt được một cách toàn diện khi hoạt động của các bộ phận mang lại hiệu quả không ảnh hưởng đến hiệu quả chung (về mặt SVTH: Trương Thị Bích Thảo 7 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Nguyễn Đức Kiên định hướng là tăng thu giảm chi). Điều đó đồng nghĩa là tiết kiệm tối đa các chi phí kinh doanh và khai thác các nguồn lực sẵn có làm sao đạt được kết quả lớn nhất. Ý nghĩa và sự cần thiết nâng cao hiệu quả hoat động kinh doanh Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh là một vấn đề quan trọng, là yếu tố khách quan với mọi doanh nghiệp, đồng thời nó cũng góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế nền sản xuất xã hội.
Xét về phương diện mỗi quốc gia thì hiệu quả hoạt động kinh doanh là cơ sở để phát triển, đưa đất nước thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu. Vì vậy, nó không chỉ là mối quan tâm hàng đầu của doanh nghiệp mà còn là mối quan tâm của toàn xã hội. - Qua phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh giúp doanh nghiệp đánh giá trình độ khai thác và tiết kiệm các nguồn lực đã có. - Thúc đẩy tiến bộ khoa học công nghệ, tạo cơ sở cho việc thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
- Kinh doanh của doanh nghiệp phát triển với tốc độ cao. - Nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh là cơ sở để nâng cao thu nhập cho chủ sở hữu và cho người lao động trong doanh nghiệp. Trên cơ sở đó, góp phần nâng cao mức sống của người dân nói chung và của người lao động nói riêng. Như vậy, nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh vừa là điều kiện sống còn của doanh nghiệp vừa có ý nghĩa thiết thực đối với nền kinh tế, là tiền đề cho sự phát triển đất nước trong công cuộc đổi mới hiện nay, là yếu tố tất yếu khách quan vì lợi ích của doanh nghiệp và của cả xã hội.
Khái niệm về phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh trong doanh nghiệp Phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh là công cụ nhận thức để cải thiện các hoạt động kinh doanh một cách tự giác và có ý thức, phù hợp với điều kiện cụ thể và yêu cầu của các quy luật khách quan, đem lại hiệu quả kinh doanh cao hơn[2]. Phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh không chỉ cho ta biết việc kinh doanh của doanh nghiệp đang ở trình độ nào mà nó còn là cơ sở để các nhà quản trị xem xét, đánh giá và tìm ra các nhân tố ảnh hưởng đến tình hình sản xuất kinh SVTH: Trương Thị Bích Thảo 8 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Nguyễn Đức Kiên doanh của doanh nghiệp. Từ đó, các nhà quản trị sẽ có các biện pháp thích hợp nhằm tăng doanh thu, giảm chi phí, giúp doanh nghiệp kinh doanh đạt hiệu quả cao.
Tóm lại, phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh là quá trình nghiên cứu, để đánh giá toàn bộ quá trình và kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp nhằm làm rõ chất lượng hoạt động kinh doanh và các nguồn tiềm năng cần khai thác trên cơ sở đó đề ra các phương án và giải pháp nâng cao hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Đối với mỗi doanh nghiệp hay mỗi Trung tâm thì tối đa hóa lợi nhuận với mức chi phí thấp là mục tiêu hàng đầu giúp doanh nghiệp hay mỗi Trung tâm có thể tồn tại và phát triển trên thị trường đầy biến động như hiện nay. Từ đó, có thể nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường nhằm đạt được lợi nhuận cao nhất. Vì vậy, mỗi doanh nghiệp trong quá trình hoạt động kinh doanh cần tiến hành song song với công tác phân tích, đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh để có thể đạt được mục tiêu đề ra.
Mục tiêu của việc phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh Mục tiêu của việc phân tích HQKD là làm sao cho các con số trên tài liệu hach toán “ biết nói ” để người sử dụng chúng hiểu được tình hình và kết quả kinh doanh, căn cứ vào các tài liệu hạch toán nghiên cứu đánh giá, từ đó đưa các nhận xét và đưa ra giải pháp đúng đắn. Đồng thời, vận dụng các phương pháp phân tích thích hợp nhằm đưa ra kết luận sâu sắc là cơ sở phát hiện và khai thác các khả năng tiềm tàng trong hoạt động kinh doanh đúng đắn, biện pháp phòng ngừa rủi ro. Như vậy, phân tích hoạt động kinh doanh có hai mục tiêu cơ bản: Phát hiện các lĩnh vực kinh doanh có khả năng mang lại lợi nhuận cao. Hạn chế tối thiểu các rủi ro phát sinh trong quá trình kinh doanh của doanh nghiệp.
SVTH: Trương Thị Bích Thảo 9 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Nguyễn Đức Kiên 1. Nhiệm vụ, nội dung của việc phân tích hiệu quả kinh doanh Nhiệm vụ: Kiểm tra và đánh giá kết quả hoạt động kinh doanh thông qua các chỉ tiêu kinh tế đã xây dựng. Xác định các nhân tố ảnh hưởng của các chỉ tiêu và tìm nguyên nhân gây nên các mức độ ảnh hưởng đó.
Đề xuất các giải pháp nhằm khai thác tiềm năng và khắc phục những tồn tại yếu kém của quá trình hoạt động kinh doanh. Xác định phương án kinh doanh căn cứ vào mục tiêu đã định. Nội dung: - Phân tích hoạt động kinh doanh là công cụ cung cấp thông tin để điều hành hoạt động kinh doanh cho các nhà quản trị doanh nghiệp (và đồng thời cung cấp thông tin cho các đối tượng sử dụng bên ngoài khác nữa). Những thông tin này thường không có sẳn trong các báo cáo kế toán tài chính hoặc bất cứ tài liệu nào ở doanh nghiệp.
Để có những thông tin này ta phải thông qua quá trình phân tích. - Phân tích là đánh giá quá trình hướng đến kết quả hoạt động kinh doanh, kết quả hoạt động kinh doanh có thể là kết quả kinh doanh đã đạt được hoặc kết quả của các mục tiêu trong tương lai cần phải đạt được, và như vậy kết quả hoạt động kinh doanh thuộc đối tượng của phân tích. Kết quả hoạt động kinh doanh bao gồm tổng hợp của cả quá trình hình thành, do đó, kết quả phải là riêng biệt và trong từng thời gian nhất định, chứ không thể là kết quả chung chung.