Phân tích hiệu quả hoạt động xuất khẩu của Công ty Cổ phần Dệt may Thiên An Phú

Khóa luận phân tích hiệu quả hoạt động xuất khẩu của Công ty CP Dệt may Thiên An Phú giai đoạn 2020-2022

• Tác giả: Nguyễn Hoàng Bảo Trâm
• Người hướng dẫn: ThS. Lê Anh Quý
• Trường học: Đại học Huế - Trường Đại học Kinh tế
• Chuyên ngành: Kinh tế quốc tế
• Đề tài: Phân tích hiệu quả hoạt động xuất khẩu của Công ty Cổ phần Dệt may Thiên An Phú
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan hiệu quả xuất khẩu Công ty CP Dệt may Thiên An Phú

Công ty Cổ phần Dệt may Thiên An Phú đóng vai trò quan trọng trong ngành dệt may tại Thừa Thiên Huế. Doanh nghiệp tập trung chủ yếu vào hoạt động sản xuất và gia công hàng may mặc phục vụ thị trường quốc tế. Trong giai đoạn 2020-2022, bối cảnh thương mại toàn cầu biến động dữ dội do dịch bệnh và gián đoạn chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp đã nỗ lực duy trì đơn hàng và bảo đảm việc làm cho người lao động. Đánh giá hiệu quả hoạt động xuất khẩu là yêu cầu cấp thiết để nhận diện năng lực cạnh tranh thực tế. Chỉ tiêu hiệu quả xuất khẩu phản ánh năng lực tạo doanh thu từ nguồn vốn và lao động hiện có. Kim ngạch xuất khẩu không chỉ thể hiện quy mô sản xuất mà còn đo lường mức độ thâm nhập thị trường nước ngoài. Thiên An Phú chủ yếu lựa chọn phương thức xuất khẩu gia công theo điều kiện EXW. Hình thức này giúp giảm thiểu rủi ro vận tải quốc tế và tiết kiệm chi phí logistics. Tuy nhiên, giá trị gia tăng tạo ra từ các hợp đồng này chưa đạt mức tối ưu. Nghiên cứu tổng thể về hoạt động xuất khẩu giúp doanh nghiệp xây dựng nền tảng phát triển bền vững.

1.1. Bối cảnh hoạt động sản xuất kinh doanh

Ngành dệt may Việt Nam đối mặt nhiều thách thức lớn trong chu kỳ kinh tế 2020-2022. Sự gián đoạn chuỗi cung ứng nguyên vật liệu làm tăng chi phí đầu vào. Công ty Cổ phần Dệt may Thiên An Phú phải liên tục cơ cấu lại kế hoạch sản xuất. Doanh nghiệp chủ động tìm kiếm các đơn hàng may mặc gia công ngắn hạn. Thị trường xuất khẩu chính chịu tác động từ chính sách đóng cửa và lạm phát. Tuy nhiên, sự linh hoạt trong quản trị đã giúp nhà xưởng duy trì nhịp độ vận hành. Đội ngũ công nhân lành nghề tiếp tục gắn bó cùng xưởng may. Đây là nền tảng vững chắc để công ty vượt qua giai đoạn đình trệ thương mại toàn cầu.

1.2. Mục tiêu nghiên cứu và hệ thống chỉ tiêu

Mục tiêu nghiên cứu hướng đến việc đo lường toàn diện các chỉ số kinh tế xuất khẩu. Doanh nghiệp cần xác định rõ tốc độ tăng trưởng doanh thu ngoại tệ qua từng năm. Hệ thống chỉ tiêu bao gồm năng suất lao động và hiệu quả sử dụng tổng vốn. Năng suất lao động phản ánh giá trị doanh thu bình quân trên mỗi nhân sự. Vòng quay vốn cho biết tốc độ chu chuyển nguồn vốn phục vụ các hợp đồng. Doanh nghiệp cũng theo dõi chặt chẽ tỷ suất lợi nhuận trên chi phí sản xuất kinh doanh. Các chỉ số này cung cấp bức tranh chân thực về năng lực tài chính nội tại. Đánh giá chuẩn xác giúp lãnh đạo công ty đưa ra quyết sách điều hành phù hợp.

II. Phân tích thực trạng xuất khẩu Công ty CP Dệt may Thiên An Phú

Giai đoạn 2020-2022 chứng kiến những biến động rõ rệt trong cơ cấu chi phí của công ty. Giá vốn hàng bán có xu hướng tăng nhanh do chi phí nhân công tăng cao. Mức tăng tiền lương và phúc lợi nhằm giữ chân người lao động vượt qua mức giảm của chi phí nguyên liệu. Sự gia tăng này gây áp lực trực tiếp lên biên lợi nhuận ròng của các đơn hàng. Về chi phí lưu thông, số liệu ghi nhận mức tăng đáng kể qua từng năm hoạt động. Năm 2021, chi phí lưu thông đạt 48.480 triệu đồng, tăng 49,5% so với năm 2020. Đến năm 2022, con số này tiếp tục chạm mốc 62.377 triệu đồng, tương ứng mức tăng 28,7%. Đáng chú ý, chi phí vận chuyển chỉ chiếm một tỷ lệ rất nhỏ trong cơ cấu chi phí lưu thông. Năm 2020 công ty gần như không phát sinh chi phí vận tải đường dài. Năm 2021 chi phí vận chuyển chỉ ghi nhận 0,45 triệu đồng và năm 2022 giảm còn 0,17 triệu đồng. Điều này khẳng định Thiên An Phú chủ yếu giao hàng tại xưởng theo điều kiện EXW. Hình thức giao hàng tại xưởng hạn chế đáng kể quyền chủ động phân phối trên thị trường quốc tế.

2.1. Biến động giá vốn và chi phí lưu thông

Tổng chi phí lưu thông tăng liên tục trong 3 năm đặt ra bài toán khó cho doanh nghiệp. Sự tăng trưởng này chủ yếu bắt nguồn từ các khoản chi phí bán hàng và quản trị đơn hàng. Dù giá nguyên liệu nhập vào giữ được mức ổn định, chi phí nhân sự lại gia tăng đều đặn. Việc cải thiện tiền lương giúp duy trì năng suất nhưng trực tiếp thu hẹp lợi nhuận gộp. Bên cạnh đó, việc lệ thuộc vào các đơn hàng gia công hạn chế năng lực đàm phán giá. Công ty phải gánh chịu nhiều chi phí quản lý phát sinh từ các yêu cầu kiểm định khắt khe. Nếu không tối ưu hóa các khoản mục này, sức cạnh tranh về giá của công ty sẽ suy giảm mạnh.

2.2. Hạn chế từ phương thức gia công EXW

Xuất khẩu theo điều kiện EXW giúp doanh nghiệp không phải trả phí vận chuyển quốc tế. Năm 2020 không phát sinh chi phí vận chuyển và năm 2022 con số này chỉ là 0,17 triệu đồng. Tuy vậy, phương thức này bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng trong dài hạn. Thiên An Phú hoàn toàn phụ thuộc vào kế hoạch vận chuyển của đối tác mua hàng quốc tế. Doanh nghiệp không chủ động được lịch trình giao nhận cũng như tiếp cận khách hàng cuối cùng. Tỷ suất lợi nhuận từ phương thức EXW luôn thấp hơn nhiều so với FOB hay CIF. Giá trị gia tăng của sản phẩm may mặc phần lớn rơi vào tay các trung gian phân phối. Doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc xây dựng thương hiệu thời trang độc lập.

III. Giải pháp nâng cao xuất khẩu của Công ty CP Dệt may Thiên An Phú

Để nâng cao hiệu quả xuất khẩu, Công ty Cổ phần Dệt may Thiên An Phú cần triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp chiến lược. Đầu tiên là chiến lược chuyển dịch phương thức kinh doanh quốc tế. Doanh nghiệp cần từng bước chuyển từ gia công thuần túy sang các hình thức có giá trị gia tăng cao hơn như FOB, ODM. Việc này đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động tìm nguồn cung ứng nguyên phụ liệu chất lượng và giá cả cạnh tranh. Thứ hai, kiểm soát chi phí sản xuất và chi phí lưu thông là nhiệm vụ sống còn. Công ty cần áp dụng mô hình quản trị tinh gọn (Lean Manufacturing) nhằm loại bỏ lãng phí trong dây chuyền may. Tối ưu hóa thời gian sử dụng lao động giúp gia tăng năng suất trên mỗi ca làm việc. Ngoài ra, việc đào tạo kỹ năng nghề cho công nhân sẽ làm giảm tỷ lệ lỗi hỏng sản phẩm. Thứ ba, doanh nghiệp cần đa dạng hóa thị trường xuất khẩu để phân tán rủi ro. Việc tận dụng các hiệp định thương mại tự do như EVFTA và CPTPP sẽ mở ra ưu đãi thuế quan vượt trội. Cuối cùng, hiện đại hóa công nghệ máy móc giúp đẩy nhanh tiến độ đơn hàng và bảo đảm chất lượng đồng đều.

3.1. Chuyển dịch phương thức xuất khẩu sang FOB

Việc chuyển đổi từ hình thức gia công EXW sang FOB là định hướng tất yếu. Bán hàng theo điều kiện FOB cho phép doanh nghiệp tự chủ thu mua nguyên liệu và chủ động tổ chức giao hàng ra cảng. Bước đi này giúp Thiên An Phú gia tăng biên lợi nhuận trên mỗi đơn hàng may mặc. Doanh nghiệp có cơ hội tiếp xúc trực tiếp với các nhà mua hàng quốc tế lớn. Để thực hiện thành công, bộ phận xuất nhập khẩu cần nâng cao nghiệp vụ logistics và đàm phán hợp đồng. Doanh nghiệp cần xây dựng mối quan hệ đối tác bền vững với các đơn vị vận tải biển uy tín. Khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng là chìa khóa then chốt để thành công.

3.2. Quản trị năng suất và chi phí nhân công

Kiểm soát chi phí nhân công đòi hỏi giải pháp nâng cao năng suất tương xứng. Công ty cần xây dựng định mức lao động khoa học cho từng công đoạn may. Việc chuẩn hóa quy trình thao tác giúp công nhân giảm thiểu thời gian chết và thao tác thừa. Doanh nghiệp nên áp dụng chính sách lương thưởng gắn liền với hiệu suất và tỷ lệ thành phẩm đạt chuẩn. Mô hình này khích lệ tinh thần làm việc và nâng cao trách nhiệm của người lao động. Ngoài ra, việc đầu tư máy may tự động hóa giúp giảm tải áp lực nhân sự cho xưởng. Chi phí đầu tư ban đầu sẽ được bù đắp bằng tốc độ hoàn thành đơn hàng vượt trội.

IV. Đánh giá triển vọng xuất khẩu Công ty CP Dệt may Thiên An Phú

Hoạt động xuất khẩu đóng vai trò quyết định đối với sự tồn tại của Công ty Cổ phần Dệt may Thiên An Phú. Qua các số liệu phân tích giai đoạn 2020-2022, doanh nghiệp đã bộc lộ rõ cả ưu thế lẫn hạn chế nội tại. Điểm tựa lớn nhất của công ty là lực lượng lao động cần cù và khả năng đáp ứng đơn hàng ổn định. Tuy nhiên, áp lực chi phí nhân công tăng cao cùng sự gia tăng chi phí lưu thông đòi hỏi giải pháp tái cơ cấu toàn diện. Việc duy trì phương thức giao hàng EXW chỉ mang tính giải pháp tạm thời trong bối cảnh thị trường quốc tế nhiều rủi ro. Để bứt phá, công ty phải dũng cảm chuyển mình sang các hình thức xuất khẩu giá trị cao. Tối ưu hóa chuỗi cung ứng nội bộ và nâng cao năng suất lao động là hai trụ cột chính. Ứng dụng công nghệ quản trị hiện đại sẽ tạo đòn bẩy gia tăng vòng quay vốn và mở rộng tỷ suất sinh lời. Bài học từ Thiên An Phú cũng mang lại giá trị tham khảo sâu sắc cho các doanh nghiệp dệt may quy mô vừa tại miền Trung. Đổi mới chiến lược xuất khẩu chính là con đường duy nhất để khẳng định vị thế thương mại quốc tế.

4.1. Bài học kinh nghiệm trong quản trị xuất khẩu

Kinh nghiệm thực tiễn cho thấy quản trị chi phí là yếu tố quyết định sự sống còn của doanh nghiệp xuất khẩu. Không thể chỉ dựa vào lợi thế lao động giá rẻ khi mặt bằng tiền lương ngày càng tăng. Doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống kiểm soát định mức nguyên liệu và thời gian lao động nghiêm ngặt. Việc theo dõi sát sao vòng quay vốn giúp ban lãnh đạo sớm phát hiện điểm tắc nghẽn tài chính. Bên cạnh đó, bài học về đa dạng hóa điều kiện thương mại quốc tế cần được chú trọng. Việc chủ động đàm phán các điều khoản giao hàng có lợi sẽ giảm bớt sự lệ thuộc vào đối tác ngoại kiều.

4.2. Định hướng mở rộng thị trường quốc tế

Mở rộng thị trường xuất khẩu là mục tiêu then chốt trong giai đoạn phát triển tiếp theo của doanh nghiệp. Thiên An Phú cần khai thác hiệu quả các thị trường tiềm năng tại châu Âu và châu Á. Doanh nghiệp cần chủ động tham gia các hội chợ xúc tiến thương mại dệt may quốc tế để tìm kiếm đối tác mới. Nâng chuẩn sản phẩm theo tiêu chí phát triển bền vững và chứng chỉ xanh là điều kiện tiên quyết. Các thị trường nhập khẩu lớn ngày càng khắt khe về nguồn gốc nguyên liệu và trách nhiệm xã hội. Thực hiện tốt các cam kết này giúp công ty nâng cao giá trị hợp đồng và củng cố uy tín toàn cầu.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành dệt may giữ vai trò thiết yếu trong nền kinh tế Việt Nam thông qua việc đóng góp đáng kể vào tổng sản phẩm quốc nội (GDP), giải quyết việc làm cho hàng triệu lao động, đặc biệt tại khu vực nông thôn, đồng thời tạo nguồn thu ngoại tệ phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Tuy nhiên, các biến động từ chuỗi cung ứng toàn cầu, sự cạnh tranh quốc tế gay gắt và các yêu cầu khắt khe về tiêu chuẩn kỹ thuật đặt ra nhiều thách thức cho các doanh nghiệp xuất khẩu trong nước. Tại tỉnh Thừa Thiên Huế, ngành may mặc là ngành công nghiệp mũi nhọn với hơn 60 nhà máy, đóng góp khoảng 70% kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh và tạo việc làm cho khoảng 23.000 lao động.

Công ty Cổ phần Dệt may Thiên An Phú (Khu công nghiệp Phú Đa, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế) là một trong những đơn vị sản xuất may mặc quy mô lớn tại địa phương. Tuy nhiên, hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp bộc lộ một số tồn tại: chiến lược tiếp thị thị trường quốc tế chưa thực sự tối ưu, năng lực chuyên môn của lực lượng lao động còn hạn chế, chi phí sản xuất và lưu thông có xu hướng tăng nhanh trong khi biên lợi nhuận chịu sức ép suy giảm do ảnh hưởng của suy thoái kinh tế và lạm phát toàn cầu. Do đó, việc nghiên cứu, đánh giá một cách có hệ thống về hiệu quả hoạt động xuất khẩu của công ty là yêu cầu cấp thiết nhằm giúp ban lãnh đạo nhận diện các điểm nghẽn và xây dựng giải pháp điều chỉnh thích hợp.

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Hoàng Bảo Trâm xác định các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể như sau:

1. Mục tiêu chung: Phân tích hiệu quả hoạt động xuất khẩu của Công ty Cổ phần Dệt may Thiên An Phú giai đoạn 2020–2022, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả xuất khẩu của công ty trong giai đoạn tiếp theo.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn liên quan đến hoạt động xuất khẩu và hiệu quả hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp.
   • Đánh giá thực trạng và hiệu quả hoạt động xuất khẩu của Công ty Cổ phần Dệt may Thiên An Phú giai đoạn 2020–2022 thông qua hệ thống chỉ tiêu kinh tế, tài chính.
   • Đề xuất các nhóm giải pháp khả thi nhằm cải thiện và nâng cao hiệu quả hoạt động xuất khẩu của công ty trong thời gian tới.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hiệu quả hoạt động xuất khẩu của Công ty Cổ phần Dệt may Thiên An Phú.
• Phạm vi nội dung: Khóa luận tập trung phân tích kết quả kinh doanh xuất khẩu, cơ cấu thị trường, chi phí, nguồn nhân lực và các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả sử dụng lao động, vốn, tài sản và chi phí.
• Phạm vi không gian: Công ty Cổ phần Dệt may Thiên An Phú, đặt tại Khu Công nghiệp Phú Đa, Thị trấn Phú Đa, Huyện Phú Vang, Tỉnh Thừa Thiên Huế.
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu thứ cấp được thu thập và phân tích chủ yếu trong giai đoạn 3 năm từ 2020 đến 2022 (kèm theo một số dữ liệu nền tảng giai đoạn 2019–2022).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên các quy định pháp luật hiện hành và các lý thuyết kinh tế học thương mại:

• Cơ sở pháp lý và khái niệm: Tác giả trích dẫn Điều 28 Luật Thương mại số 36/2005/QH11 ngày 14 tháng 6 năm 2005 của Việt Nam để xác định bản chất pháp lý của xuất khẩu hàng hóa (hàng hóa đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực hải quan riêng). Khái niệm xuất khẩu thương mại được đối chiếu với định nghĩa của Trần Văn Chu (1999). Bản chất hiệu quả kinh tế được tiếp cận theo quan điểm của Paul A. Samuelson (sử dụng hữu hiệu nhất các nguồn lực nhằm thỏa mãn nhu cầu xã hội mà không gây lãng phí).
• Các hình thức xuất khẩu: Khóa luận hệ thống hóa các hình thức xuất khẩu phổ biến, bao gồm xuất khẩu trực tiếp, xuất khẩu gián tiếp (ủy thác), gia công hàng xuất khẩu (nhận nguyên phụ liệu hoặc mua bán đứt đoạn thành phẩm), tạm nhập tái xuất/tạm xuất tái nhập, buôn bán đối lưu (Counter-trade), xuất khẩu theo nghị định thư chính phủ và xuất khẩu tại chỗ.
• Khung phân tích môi trường cạnh tranh: Vận dụng Mô hình 5 áp lực cạnh tranh của Michael Porter (1980) để đánh giá các yếu tố vi mô tác động đến doanh nghiệp xuất khẩu: áp lực từ khách hàng, nhà cung cấp, đối thủ cạnh tranh hiện hữu trong ngành, nguy cơ từ đối thủ tiềm ẩn và đe dọa từ sản phẩm thay thế.
• Hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả:
  • Hiệu quả sử dụng lao động: Sức sinh lợi bình quân của lao động (Lợi nhuận / Lao động bình quân), Năng suất lao động (Doanh thu / Tổng số lao động), Thời gian sử dụng lao động.
  • Hiệu quả sử dụng vốn: Vòng quay vốn kinh doanh, Tỷ số sinh lời vốn kinh doanh, Vòng quay vốn chủ sở hữu, Khả năng thanh toán lãi vay, Tỷ suất sinh lời vốn vay.
  • Hiệu quả sử dụng tài sản: Vòng quay tài sản cố định (TSCĐ), Hiệu suất và Tỷ suất sinh lời của tài sản dài hạn (TSDH) và tài sản ngắn hạn (TSNH).
  • Hiệu quả chi phí: Hiệu suất sử dụng chi phí ($H_c = \text{Doanh thu thuần} / \text{Tổng chi phí SXKD}$) và Tỷ suất lợi nhuận trên chi phí ($R_c = \text{Lợi nhuận thuần} / \text{Tổng chi phí SXKD}$).
  • Kỹ thuật phân tích Dupont: Tách chỉ số lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA = Suất lợi nhuận biên $\times$ Vòng quay tài sản) và lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE = ROA $\times$ Đòn bẩy tài chính = Suất lợi nhuận biên $\times$ Vòng quay tài sản $\times$ Hệ số vốn) nhằm phân định nguyên nhân tác động đến khả năng sinh lời.

Phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp thu thập dữ liệu: Thu thập dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, báo cáo tài chính, báo cáo nhân sự, bảng cân đối kế toán nội bộ của Công ty Cổ phần Dệt may Thiên An Phú các năm 2019–2022; số liệu thống kê ngành của Tổng cục Hải quan và Sở Công Thương Thừa Thiên Huế.
• Phương pháp phân tích và xử lý dữ liệu: Sử dụng phần mềm Microsoft Excel để tính toán, lập bảng tổng hợp số liệu; sử dụng phương pháp so sánh (so sánh tuyệt đối và tương đối qua các mốc thời gian), phương pháp phân tích tỷ số tài chính, phương pháp Dupont và phân tích định tính dựa trên mô hình Michael Porter.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu

Chương này tập trung trình bày hệ thống lý luận về xuất khẩu hàng hóa, vai trò của hoạt động xuất khẩu đối với sự phát triển của doanh nghiệp (gia tăng lợi nhuận, thu hút ngoại tệ, nâng cao năng lực cạnh tranh) và đối với nền kinh tế quốc dân (cân đối ngoại hối, tạo việc làm, chuyển dịch cơ cấu ngành, thúc đẩy chuyển giao công nghệ). Tác giả phân tích nội dung các nhân tố bên trong (nguồn nhân lực, tiềm lực tài chính, cơ sở vật chất, bộ máy quản lý, mạng lưới kinh doanh, uy tín doanh nghiệp) và nhân tố bên ngoài (cơ sở hạ tầng, thể chế chính trị - pháp lý, áp lực cạnh tranh theo mô hình Michael Porter, điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và nhu cầu thị trường nước ngoài).

Phần cơ sở thực tiễn phân tích bức tranh xuất khẩu dệt may Việt Nam: năm 2022, toàn ngành đạt kim ngạch xuất khẩu khoảng 44,5 tỷ USD (tăng 10,4% so với năm 2021). Tuy nhiên, từ quý III/2022, tác động từ xung đột Nga - Ukraine và lạm phát tăng cao tại các thị trường trọng điểm như Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) đã khiến đơn hàng sụt giảm từ 30% đến 70%, giá gia công giảm khoảng 30%, chi phí nguyên phụ liệu đầu vào tăng từ 20% đến 25%. Tại Thừa Thiên Huế, kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh 2 tháng đầu năm 2023 ước đạt trên 136 triệu USD (tăng hơn 18% so với cùng kỳ), với mạng lưới xuất khẩu mở rộng sang 44 quốc gia nhờ sự tham gia của các cơ sở sản xuất lớn như Sunjin AT&C Vina, Sợi Phú Bài, Vinatex Phú Hưng, Scavi Huế.

Chương 2: Hiệu quả hoạt động xuất khẩu của Công ty Cổ phần Dệt may Thiên An Phú

Chương 2 mô tả quá trình hình thành của doanh nghiệp từ năm 2013, chính thức đi vào hoạt động ngày 03/9/2014 tại KCN Phú Đa. Doanh nghiệp đầu tư dây chuyền sản xuất tự động từ khâu cắt, may đến hoàn thiện theo tiêu chuẩn ISO 9001:2015. Quy mô chuyền may tăng từ 16 chuyền (năm 2017 với 850 người, doanh thu 100 tỷ đồng) lên 32 chuyền (năm 2019 với 1.035 người, doanh thu trên 220 tỷ đồng). Cơ cấu tổ chức gồm Ban Tổng Giám đốc, 2 Giám đốc điều hành (phụ trách kỹ thuật - chất lượng và phụ trách đơn hàng), các phòng ban nghiệp vụ (Kế hoạch - XNK, QA, QC, Kế toán, HR) và các phân xưởng cắt, may, hoàn thành, hệ thống kho nguyên phụ liệu và thành phẩm.

1. Cơ cấu lao động của công ty giai đoạn 2020–2022:

Chỉ tiêu	Năm 2020	Năm 2021	Năm 2022	So sánh 2021/2020 (%)	So sánh 2022/2021 (%)
Tổng số lao động (người)	1.394	1.804	2.029	+29,4%	+12,5%
- Lao động nam	390 (28,0%)	501 (27,8%)	560 (27,6%)	+28,5%	+11,8%
- Lao động nữ	1.004 (72,0%)	1.303 (72,2%)	1.469 (72,4%)	+29,8%	+12,7%
- Đại học, Cao đẳng, THCN	404 (29,0%)	631 (35,0%)	690 (34,0%)	+56,2%	+9,4%
- Lao động phổ thông	990 (71,0%)	1.173 (65,0%)	1.339 (66,0%)	+18,5%	+14,2%
- Lao động trực tiếp	930 (66,7%)	1.264 (70,1%)	1.452 (71,6%)	+35,9%	+14,9%
- Lao động gián tiếp	464 (33,3%)	540 (29,9%)	577 (28,4%)	+16,4%	+6,9%

Số liệu cho thấy quy mô nhân lực mở rộng liên tục, trong đó lao động nữ giữ tỷ trọng ổn định trên 72% do đặc thù ngành may cần sự khéo léo, cẩn thận. Tỷ lệ lao động trực tiếp chiếm ưu thế (trên 70% từ năm 2021), trong khi lao động phổ thông chiếm khoảng 65–71%, phản ánh tính chất thâm dụng lao động phổ thông cao của doanh nghiệp.

2. Tình hình thị trường và kim ngạch xuất khẩu: Phương thức xuất khẩu chính là nhận gia công và xuất khẩu trực tiếp theo điều kiện FOB. Thị trường Mỹ là thị trường tiêu thụ chủ đạo, chiếm tỷ trọng xấp xỉ 90% tổng kim ngạch xuất khẩu của doanh nghiệp.

Thị trường xuất khẩu (Triệu đồng)	Năm 2020	Năm 2021	Năm 2022	Tăng trưởng 2021/2020 (%)	Tăng trưởng 2022/2021 (%)
Mỹ	244.641	356.803	358.500	+45,7%	+0,5%
Đài Loan	9.771	14.383	15.216	+47,2%	+5,8%
Hàn Quốc	8.658	11.960	12.747	+38,1%	+6,6%
EU	5.605	8.246	8.365	+47,0%	+1,2%
Các nước khác	9.415	—	—	-40,8%	—
Tổng kim ngạch xuất khẩu	278.389	397.003	398.344	+42,7%	+0,3%

Kim ngạch xuất khẩu năm 2021 phục hồi mạnh sau dịch Covid-19 với mức tăng 42,7%, chiếm 94,0% tổng doanh thu. Đến năm 2022, tốc độ tăng trưởng chững lại rõ rệt (+0,3%) do thị trường Mỹ đối mặt lạm phát cao khiến sức mua giảm.

3. Doanh thu và cơ cấu chi phí:

Chỉ tiêu tài chính (Triệu đồng)	Năm 2020	Năm 2021	Năm 2022	Biến động 2021/2020 (%)	Biến động 2022/2021 (%)
Tổng doanh thu	327.422	422.488	423.019	+29,03%	+0,13%
- Doanh thu thuần SXKD	323.504	416.134	407.711	+28,63%	-2,02%
- Doanh thu tài chính	3.892	6.196	15.088	+59,20%	+143,50%
- Doanh thu khác	26	158	220	+507,69%	+39,37%
Tổng chi phí xuất khẩu	269.870	371.914	400.541	+37,8%	+7,7%
- Giá vốn hàng bán	237.437	323.434	338.164	+36,2%	+4,6%
+ Chi phí nguyên liệu	216.880	—	122.784	—	Giảm mạnh
+ Chi phí nhân công	121.770	188.554	215.380	+54,8%	+14,2%
- Chi phí lưu thông	32.420	48.480	62.377	+49,5%	+28,7%

Năm 2022 ghi nhận doanh thu thuần SXKD giảm 2,02% (tương đương giảm 8.423 triệu đồng). Trong khi đó, tổng chi phí xuất khẩu vẫn tăng 7,7%. Đáng chú ý, chi phí nhân công tăng từ 121,77 tỷ đồng (2020) lên 215,38 tỷ đồng (2022) do công ty mở rộng tuyển dụng và tăng lương nhằm giữ chân người lao động sau đại dịch, tạo áp lực lớn lên biên lợi nhuận. Chi phí vận chuyển trong cơ cấu chi phí lưu thông chiếm tỷ lệ không đáng kể (năm 2020 bằng 0; năm 2021 là 0,45 triệu đồng; năm 2022 là 0,17 triệu đồng) do đơn hàng xuất khẩu thực hiện chủ yếu theo điều kiện nhận gia công tại xưởng (EXW) hoặc FOB tại cảng đi.

4. Phân tích áp lực cạnh tranh theo mô hình Michael Porter:

• Khách hàng: Thị trường Mỹ chiếm 90% kim ngạch khiến quyền lực thương lượng của người mua rất lớn; khách hàng quốc tế kiểm soát chặt chẽ giá mua và yêu cầu khắt khe về chất lượng sản phẩm.
• Nhà cung cấp: Doanh nghiệp dần chủ động đàm phán giá nguyên phụ liệu tốt hơn (thể hiện qua chi phí nguyên liệu giảm), nhưng vẫn chịu ảnh hưởng gián tiếp từ biến động giá xăng dầu, chuỗi cung ứng sợi, vải quốc tế.
• Đối thủ cạnh tranh trong ngành: Chịu sự cạnh tranh trực tiếp từ các doanh nghiệp may mặc nội tỉnh (KCN Phong Điền, Sợi Phú Bài, Scavi) và các quốc gia có chi phí nhân công rẻ như Bangladesh, Campuchia.
• Đối thủ tiềm năng và sản phẩm thay thế: Áp lực gia nhập từ các dự án FDI mới có vốn đầu tư lớn, tự động hóa cao; sản phẩm may mặc có chu kỳ thời trang ngắn, đòi hỏi đổi mới mẫu mã liên tục.

Chương 3: Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động xuất khẩu của Công ty Cổ phần Dệt may Thiên An Phú

Tác giả đề xuất định hướng phát triển của công ty trong giai đoạn tiếp theo tập trung vào củng cố thương hiệu dệt may tại miền Trung, nâng cao tỷ trọng các hợp đồng FOB thay vì thuần gia công. Các nhóm giải pháp chủ yếu gồm:

• Tăng cường công tác xúc tiến thương mại, xúc tiến tìm kiếm đối tác mới nhằm giảm bớt sự phụ thuộc độc tôn vào thị trường Mỹ (mở rộng thị phần tại EU, Đài Loan, Hàn Quốc).
• Đào tạo nâng cao trình độ tay nghề, năng lực quản trị cho lực lượng lao động; có chính sách khuyến khích lao động gắn bó lâu dài để kiềm chế tốc độ tăng chi phí nhân công trên mỗi đơn vị sản phẩm.
• Tối ưu hóa quy trình quản lý kho nguyên vật liệu và quản trị chi phí lưu thông; kiểm soát chặt chẽ quy trình cắt - may nhằm giảm tỷ lệ phế phẩm, nâng cao hiệu suất sử dụng chi phí ($H_c$).

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận làm rõ bức tranh hoạt động sản xuất kinh doanh và xuất khẩu của Công ty Cổ phần Dệt may Thiên An Phú qua chuỗi số liệu tài chính 3 năm (2020–2022):

• Kết quả kinh doanh thực tế: Kim ngạch xuất khẩu duy trì tỷ trọng áp đảo trong tổng doanh thu, tăng từ 85,0% (2020) lên 94,0% (2021) và 94,2% (2022), đạt giá trị tuyệt đối 398.344 triệu đồng năm 2022. Tuy nhiên, doanh thu thuần từ sản xuất kinh doanh có sự đảo chiều suy giảm 2,02% vào năm 2022, bộc lộ điểm nghẽn phụ thuộc vào sức mua của thị trường Mỹ.
• Biến động chi phí: Xác định nghịch lý cơ cấu chi phí: chi phí nguyên liệu giảm từ 216.880 triệu đồng (2020) xuống 122.784 triệu đồng (2022), nhưng chi phí nhân công tăng vọt 76,87% trong 3 năm (từ 121.770 triệu đồng lên 215.380 triệu đồng), dẫn đến tổng chi phí xuất khẩu tăng lên 400.541 triệu đồng năm 2022, bào mòn biên lợi nhuận ròng.
• Hệ thống hóa nguyên nhân theo mô hình vi mô: Nhận diện 5 nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả kinh doanh xuất khẩu của công ty dựa trên mô hình Porter, đặc biệt là quyền lực thương lượng của khách hàng ngoại khối và áp lực cạnh tranh lao động tại chỗ giữa các khu công nghiệp ở Thừa Thiên Huế.
• Giải pháp và kiến nghị: Tác giả xây dựng giải pháp đồng bộ từ tái cấu trúc thị trường, nâng cao chất lượng nhân sự đến kiểm soát chi phí; đồng thời đưa ra kiến nghị với các cơ quan quản lý nhà nước về chính sách hoàn thuế, triển khai các gói hỗ trợ vốn phục hồi sản xuất và hỗ trợ xúc tiến thương mại quốc tế.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của khóa luận: Theo thừa nhận của tác giả, nghiên cứu còn hạn chế về kinh nghiệm thực tiễn và dung lượng dữ liệu khảo sát. Phân tích tài chính chủ yếu dựa trên các bảng báo cáo tổng hợp nội bộ trong khung thời gian 3 năm (2020–2022). Khóa luận chưa thực hiện điều tra xã hội học định lượng (khảo sát bảng hỏi với cỡ mẫu $n$) đối với cán bộ, công nhân viên hoặc đối tác nhập khẩu; việc phân tích các chỉ tiêu Dupont và hiệu quả tài chính ở Chương 2 chưa đi sâu vào so sánh đối chuẩn (benchmarking) với các đối thủ cạnh tranh cùng ngành trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng chuỗi số liệu thứ cấp sang các năm 2023–2024 để đánh giá toàn diện tác động dài hạn của suy thoái kinh tế toàn cầu; ứng dụng các mô hình kinh tế lượng hoặc phân tích định lượng đa biến nhằm lượng hóa mức độ tác động của chi phí nhân công và giá nguyên liệu tới tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) của các doanh nghiệp dệt may địa phương.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo: Sinh viên các ngành Kinh tế quốc tế, Kinh doanh quốc tế, Quản trị kinh doanh và Thương mại quốc tế; giảng viên hướng dẫn chuyên đề xuất nhập khẩu; cán bộ phụ trách phòng kế hoạch, tài chính, xuất nhập khẩu tại các doanh nghiệp may mặc vừa và nhỏ.
• Nội dung có giá trị ứng dụng:
  • Quy trình áp dụng hệ thống chỉ tiêu phân tích hiệu quả hoạt động xuất khẩu (lao động, vốn, tài sản, chi phí) gắn liền với mô hình phân tích Dupont.
  • Chuỗi dữ liệu thực tế về cơ cấu lao động may mặc, biến động kim ngạch xuất khẩu và sự chuyển dịch cơ cấu chi phí (nguyên liệu so với nhân công) của một nhà máy may trong bối cảnh phục hồi kinh tế hậu dịch bệnh và chịu tác động từ lạm phát quốc tế.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Thị trường xuất khẩu nào chiếm tỷ trọng lớn nhất của Công ty Cổ phần Dệt may Thiên An Phú và biến động ra sao trong giai đoạn 2020–2022?
Thị trường Mỹ là thị trường xuất khẩu chủ lực, chiếm xấp xỉ 90% tổng kim ngạch xuất khẩu của công ty. Kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ tăng mạnh từ 244.641 triệu đồng năm 2020 lên 356.803 triệu đồng năm 2021 (+45,7%), nhưng sang năm 2022 gần như đi ngang, đạt 358.500 triệu đồng (+0,5%) do tác động của lạm phát làm suy giảm sức mua tại thị trường này.

2. Cơ cấu lao động của công ty có đặc điểm gì nổi bật qua số liệu thống kê 3 năm?
Tổng số lao động tăng từ 1.394 người (2020) lên 1.804 người (2021) và 2.029 người (2022). Cơ cấu có ba đặc trưng rõ nét: lao động nữ luôn chiếm tỷ trọng áp đảo trên 72% (72,4% năm 2022); lao động trực tiếp chiếm trên 70% (71,6% năm 2022); và phần lớn là lao động phổ thông, chiếm từ 65% đến 71% tổng số nhân sự.

3. Phương thức xuất khẩu chủ yếu mà Thiên An Phú đang triển khai là gì?
Công ty thực hiện xuất khẩu qua hai phương thức chính: nhận may gia công trực tiếp từ đối tác nước ngoài và xuất khẩu trực tiếp theo điều kiện giao hàng FOB (Free On Board). Chi phí vận tải quốc tế không do công ty chi trả, dẫn đến chi phí vận chuyển trong nước chiếm tỷ trọng không đáng kể trong tổng chi phí lưu thông.

4. Vì sao doanh thu thuần sản xuất kinh doanh năm 2022 của công ty sụt giảm so với năm 2021?
Doanh thu thuần SXKD năm 2022 đạt 407.711 triệu đồng, giảm 2,02% (giảm 8.423 triệu đồng) so với mức 416.134 triệu đồng của năm 2021. Nguyên nhân chính do ảnh hưởng của xung đột Nga - Ukraine và tình trạng lạm phát kéo dài tại thị trường Mỹ, khiến các đối tác quốc tế cắt giảm đơn hàng may mặc và có xu hướng tiết kiệm chi tiêu.

5. Cơ cấu chi phí sản xuất kinh doanh của công ty có sự dịch chuyển đáng chú ý nào giữa chi phí nguyên liệu và chi phí nhân công?
Chi phí nguyên liệu có xu hướng giảm mạnh từ 216.880 triệu đồng năm 2020 xuống còn 122.784 triệu đồng năm 2022 nhờ nỗ lực đàm phán giá và nâng cao hiệu quả quản trị kho. Ngược lại, chi phí nhân công tăng liên tục từ 121.770 triệu đồng (2020) lên 188.554 triệu đồng (2021) và đạt 215.380 triệu đồng (2022), tăng 76,87% sau 3 năm, trở thành khoản mục chi phí lớn nhất gây áp lực trực tiếp lên lợi nhuận của công ty.

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Nguyễn Hoàng Bảo Trâm đã phản ánh có căn cứ thực tế và hệ thống hóa chi tiết về hiệu quả hoạt động xuất khẩu của Công ty Cổ phần Dệt may Thiên An Phú giai đoạn 2020–2022. Thông qua các phương pháp phân tích tỷ số, so sánh tài chính và mô hình Michael Porter, đề tài chỉ ra năng lực tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu ấn tượng năm 2021 nhưng nhanh chóng bộc lộ điểm nghẽn vào năm 2022 do phụ thuộc quá lớn vào thị trường Mỹ và chi phí nhân công tăng cao. Các đề xuất giải pháp trong khóa luận bám sát thực trạng sản xuất tại địa bàn Thừa Thiên Huế, cung cấp tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và thực tiễn cho nghiên cứu kinh tế quốc tế và quản trị kinh doanh xuất khẩu ngành may mặc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Lý thuyết về xuất khẩu 1.1 Khái niệm về hoạt động xuất khẩu Theo quy định tại Điều 28 Luật Thương mại số 36/2005/QH11 ban hành ngày 14 tháng 6 năm 2005 thì khái niệm xuất khẩu hàng hoá theo pháp luật Việt Nam được quy định cụ thể như sau: “Xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hoá được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật.” “Xuất khẩu là hoạt động kinh doanh thu doanh lợi bằng cách bán sản phẩm hoặc dịch vụ ra thị trường nước ngoài và sản phẩm hay dịch vụ ấy phải di chuyển ra khỏi biên giới quốc gia”. (Trần Văn Chu (1999)) Hoạt động xuất khẩu hàng hóa là việc bán hàng hóa và dịch vụ cho một quốc gia khác nhằm mục tiêu kiếm lợi nhuận. Thanh toán được thực hiện bằng tiền tệ có thể là ngoại tệ của một trong hai quốc gia liên quan hoặc của một quốc gia thứ ba khác.2 Các hình thức của xuất khẩu a. Xuất khẩu trực tiếp Xuất khẩu trực tiếp là việc xuất khẩu các loại hàng hóa và dịch vụ do chính doanh nghiệp sản xuất ra hoặc thu mua từ các đơn vị sản xuất trong nước tới khách hàng nước ngoài thông qua các tổ chức của mình.

Phương thức này có một số ưu điểm là: thông qua đàm phán, thảo luận trực tiếp dễ dàng đi đến thống nhất và ít xảy ra những hiểu lầm đáng tiếc do đó: - Giảm được chi phí trung gian do đó làm tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp. - Có nhiều điều kiện phát huy tính độc lập của doanh nghiệp. - Chủ động trong việc tiêu thụ hàng hoá sản phẩm của mình. Tuy nhiên bên cạnh những mặt tích cực thì phương thức này còn bộc lộ một số những nhược điểm như: - Dễ xảy ra rủi ro.

- Nếu như không có cán bộ XNK có đủ trình độ và kinh nghiệm khi tham gia ký kết hợp đồng ở một thị trường mới hay mắc phải sai lầm gây bất lợi cho mình. SVTH: Nguyễn Hoàng Bảo Trâm 4 Khóa luận cuối khóa GVHD: ThS. Lê Anh Quý - Khối lượng hàng hoá khi tham giao giao dịch thường phải lớn thì mới có thể bù đắp được chi phí trong việc giao dịch. Như khi tham gia xuất khẩu trực tiếp phải chuẩn bị tốt một số công việc.

Nghiên cứu hiểu kỹ về bạn hàng, loại hàng hoá định mua bán, các điều kiện giao dịch đưa ra trao đổi, cần phải xác định rõ mục tiêu và yêu cầu của công việc. Lựa chọn người có đủ năng lực tham gia giao dịch, cần nhắc khối lượng hàng hoá, dịch vụ cần thiết để công việc giao dịch có hiệu quả. Xuất khẩu gián tiếp (ủy thác) Xuất khẩu gián tiếp hay còn gọi là xuất khẩu ủy thác. Trong đó đơn vị XNK đóng vai trò là người trung gian thay cho đơn vị sản xuất tiến hành ký kết hợp đồng xuất khẩu, tiến hành làm các thủ tục cần thiết để xuất khẩu do đó nhà sản xuất và qua đó được hưởng một số tiền nhất định gọi là phí uỷ thác.

Ưu điểm của phương thức này: - Những người nhận uỷ thác hiểu rõ tình hình thị trường pháp luật và tập quán địa phương, do đó họ có khả năng đẩy mạnh việc buôn bán và thanh tránh bớt uỷ thác cho người uỷ thác. - Đối với người nhận uỷ thác là không cần bỏ vốn vào kinh doanh tạo ra công ăn việc làm cho nhân viên đồng thời cũng thu được một khoản tiền đáng kể.