Luận văn thạc sĩ sprechhandlung und deren praxis in den deutschen werbeslogans im bereich der kosmetik und lebensmittel

Phân tích sprechhandlung và ứng dụng trong khẩu hiệu quảng cáo ngành mỹ phẩm và thực phẩm tại Đức qua luận văn thạc sĩ chuyên sâu.

Chuyên ngành

Germanistik

Người đăng

Ẩn danh

Thể loại

Masterarbeit

2015

79
1
0

Phí lưu trữ

30 Point

Mục lục chi tiết

VORWORT

1. EINLEITUNG

1.1. Zielsetzung und Fragestellung

1.2. Methode und Vorgehensweisen

1.3. Was versteht man unter der Sprechakttheorie?

1.4. Verhältnis der Teilakte zueinander

1.5. Gebrauchsregeln der illokutionären Indikatoren

1.6. Die Kriterien von Searle. Fünf Klassen der Illokutionären Akte von Searle

1.7. Zuordnungstypen der Sprechakte

1.8. Slogans und die Rolle in der Kommunikation

1.9. Begriffserklärung: Slogan

1.10. Slogans und ihre Bedeutungskraft. Unterschied zwischen Slogans und Schlagzeilen. Funktionen von Werbeslogans

2. PRAKTISCHER TEIL: ANALYSE VON WERBESLOGANS IM BEREICH DER KOSMETIK UND LEBENSMITTEL

2.1. Analyse der Sprechakttypen in den Werbeslogans

2.2. Direktiva als Empfehlungshandlung

2.3. Perlokution und die Wirkung am Beispiel deutscher Werbeslogans

2.4. Situative Aspekte/ inszenierte Situationen

2.5. Sprachliche Abweichungen: Wort- und Sprachspiele

2.6. Qualitative Analyse von indirekten Sprechakte in den Werbeslogans

Tóm tắt

I. Giới thiệu tổng quan về phân tích hành vi ngôn ngữ trong khẩu hiệu quảng cáo Đức mỹ phẩm và thực phẩm

Phân tích hành vi ngôn ngữ trong khẩu hiệu quảng cáo Đức mỹ phẩm và thực phẩm là một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng trong ngành ngôn ngữ học ứng dụng và marketing. Khẩu hiệu quảng cáo không chỉ đơn thuần là câu nói ngắn gọn mà còn chứa đựng các chiến lược ngôn ngữ nhằm tác động đến tâm lý khách hàng, kích thích hành vi tiêu dùng. Việc hiểu rõ các thành phần của hành vi ngôn ngữ trong khẩu hiệu giúp doanh nghiệp xây dựng chiến lược quảng cáo hiệu quả, tăng cường nhận diện thương hiệu và thúc đẩy doanh số bán hàng. Nghiên cứu này dựa trên lý thuyết Sprechakttheorie (lý thuyết hành vi ngôn ngữ) của Austin và Searle, tập trung phân tích các loại hành vi ngôn ngữ như illokution, perlokution trong khẩu hiệu quảng cáo mỹ phẩm và thực phẩm của Đức. Qua đó, làm rõ vai trò của ngôn ngữ trong quảng cáo, đặc biệt là ngôn ngữ thuyết phục và ngôn ngữ cảm xúc, cũng như các đặc điểm nổi bật của khẩu hiệu quảng cáo Đức.

1.1. Khái niệm phân tích hành vi ngôn ngữ và khẩu hiệu quảng cáo

Phân tích hành vi ngôn ngữ là quá trình nghiên cứu cách thức ngôn ngữ được sử dụng để thực hiện các hành động giao tiếp cụ thể. Trong quảng cáo, khẩu hiệu là câu nói ngắn gọn, súc tích, có chức năng thu hút sự chú ý và truyền tải thông điệp thương hiệu. Khẩu hiệu quảng cáo Đức mỹ phẩm và thực phẩm thường sử dụng các chiến lược ngôn ngữ đặc thù nhằm tạo ấn tượng sâu sắc và thúc đẩy hành vi tiêu dùng.

1.2. Vai trò của ngôn ngữ trong quảng cáo mỹ phẩm và thực phẩm Đức

Ngôn ngữ trong quảng cáo mỹ phẩm và thực phẩm Đức không chỉ truyền tải thông tin sản phẩm mà còn tạo dựng hình ảnh thương hiệu, kích thích cảm xúc và thuyết phục khách hàng. Các chiến lược ngôn ngữ như sử dụng từ ngữ tích cực, cảm xúc, và các cấu trúc câu đặc biệt giúp tăng tính thuyết phục và hiệu quả quảng cáo.

II. Phân tích các vấn đề và thách thức trong hành vi ngôn ngữ khẩu hiệu quảng cáo Đức mỹ phẩm và thực phẩm

Khẩu hiệu quảng cáo Đức mỹ phẩm và thực phẩm đối mặt với nhiều thách thức trong việc sử dụng ngôn ngữ để đạt hiệu quả tối ưu. Một trong những vấn đề lớn là làm sao để ngôn ngữ quảng cáo vừa ngắn gọn, dễ nhớ, vừa có sức thuyết phục cao và phù hợp với tâm lý khách hàng. Ngoài ra, việc phân biệt giữa ngôn ngữ cảm xúc và ngôn ngữ thuyết phục, cũng như xử lý các yếu tố văn hóa và ngữ cảnh trong quảng cáo là những thách thức không nhỏ. Việc áp dụng lý thuyết hành vi ngôn ngữ vào phân tích khẩu hiệu giúp nhận diện các chiến lược ngôn ngữ hiệu quả và những hạn chế cần khắc phục.

2.1. Thách thức trong việc sử dụng ngôn ngữ thuyết phục và cảm xúc trong quảng cáo

Ngôn ngữ thuyết phục và ngôn ngữ cảm xúc đều đóng vai trò quan trọng trong khẩu hiệu quảng cáo. Tuy nhiên, việc cân bằng giữa hai yếu tố này để tạo ra thông điệp vừa logic, vừa gây cảm xúc mạnh mẽ là một thách thức lớn. Khẩu hiệu cần phải kích thích hành vi người tiêu dùng mà không gây cảm giác ép buộc hay giả tạo.

2.2. Vấn đề về đặc điểm ngôn ngữ và văn hóa trong khẩu hiệu quảng cáo Đức

Khẩu hiệu quảng cáo Đức phải phù hợp với đặc điểm ngôn ngữ và văn hóa của người tiêu dùng Đức. Việc sử dụng các thành ngữ, cách diễn đạt đặc trưng, và sự nhạy cảm văn hóa ảnh hưởng đến hiệu quả truyền tải thông điệp. Sự khác biệt về ngôn ngữ và văn hóa cũng tạo ra thách thức trong việc dịch và áp dụng khẩu hiệu sang các thị trường khác.

III. Phương pháp phân tích hành vi ngôn ngữ trong khẩu hiệu quảng cáo mỹ phẩm và thực phẩm Đức hiệu quả

Phân tích hành vi ngôn ngữ trong khẩu hiệu quảng cáo Đức mỹ phẩm và thực phẩm sử dụng phương pháp kết hợp giữa lý thuyết Sprechakttheorie và phân tích ngôn ngữ quảng cáo. Phương pháp này tập trung vào việc nhận diện các loại hành vi ngôn ngữ như assertiva, direktiva, kommisiva, expressiva và deklarativa trong khẩu hiệu. Đồng thời, phân tích các chỉ báo illokution để hiểu rõ ý định của người quảng cáo và tác động ngôn ngữ đến người tiêu dùng. Việc áp dụng phương pháp này giúp làm sáng tỏ chiến lược ngôn ngữ quảng cáo và đánh giá hiệu quả của khẩu hiệu.

3.1. Ứng dụng lý thuyết Sprechakttheorie trong phân tích khẩu hiệu quảng cáo

Lý thuyết Sprechakttheorie của Austin và Searle phân chia hành vi ngôn ngữ thành các phần như lokution, illokution và perlokution. Trong quảng cáo, illokution thể hiện ý định thuyết phục, khuyến khích hành vi tiêu dùng, còn perlokution là tác động thực tế lên khách hàng. Phân tích các chỉ báo illokution giúp nhận diện chiến lược ngôn ngữ hiệu quả.

3.2. Phân tích các chiến lược ngôn ngữ quảng cáo trong khẩu hiệu mỹ phẩm và thực phẩm Đức

Chiến lược ngôn ngữ quảng cáo bao gồm việc sử dụng từ ngữ tích cực, cảm xúc, câu mệnh lệnh, lời hứa hẹn và các biện pháp tu từ như ẩn dụ, điệp ngữ. Phân tích các chiến lược này giúp hiểu cách thức khẩu hiệu tác động đến tâm lý khách hàng và thúc đẩy hành vi tiêu dùng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về hành vi ngôn ngữ trong khẩu hiệu quảng cáo Đức mỹ phẩm và thực phẩm

Nghiên cứu thực tiễn trên 109 khẩu hiệu quảng cáo Đức trong lĩnh vực mỹ phẩm và thực phẩm cho thấy đa số khẩu hiệu sử dụng hành vi ngôn ngữ assertiva và direktiva để khẳng định chất lượng sản phẩm và kêu gọi hành động. Các khẩu hiệu thường kết hợp ngôn ngữ thuyết phục với ngôn ngữ cảm xúc nhằm tạo sự gần gũi và tin tưởng từ khách hàng. Kết quả phân tích cũng chỉ ra rằng việc sử dụng các chỉ báo illokution rõ ràng giúp tăng hiệu quả truyền thông và tác động tích cực đến hành vi người tiêu dùng.

4.1. Phân tích các loại hành vi ngôn ngữ phổ biến trong khẩu hiệu quảng cáo Đức

Các loại hành vi ngôn ngữ như assertiva (khẳng định), direktiva (kêu gọi), và expressiva (biểu cảm) được sử dụng phổ biến trong khẩu hiệu quảng cáo mỹ phẩm và thực phẩm Đức. Assertiva giúp truyền tải thông tin sản phẩm, direktiva thúc đẩy hành động mua hàng, còn expressiva tạo cảm xúc tích cực cho khách hàng.

4.2. Tác động ngôn ngữ và tâm lý khách hàng trong quảng cáo mỹ phẩm và thực phẩm Đức

Ngôn ngữ trong khẩu hiệu quảng cáo tác động mạnh mẽ đến tâm lý khách hàng thông qua việc kích thích cảm xúc, tạo niềm tin và thúc đẩy hành vi tiêu dùng. Việc sử dụng ngôn ngữ cảm xúc và thuyết phục kết hợp giúp tăng khả năng ghi nhớ và nhận diện thương hiệu, đồng thời tạo động lực mua hàng hiệu quả.

V. Kết luận và triển vọng phát triển phân tích hành vi ngôn ngữ trong khẩu hiệu quảng cáo Đức mỹ phẩm và thực phẩm

Phân tích hành vi ngôn ngữ trong khẩu hiệu quảng cáo Đức mỹ phẩm và thực phẩm là công cụ quan trọng giúp hiểu rõ cách thức ngôn ngữ được sử dụng để thuyết phục và tác động đến hành vi người tiêu dùng. Nghiên cứu đã làm rõ vai trò của các loại hành vi ngôn ngữ và chiến lược ngôn ngữ quảng cáo trong việc xây dựng thương hiệu và thúc đẩy tiêu dùng. Trong tương lai, việc kết hợp công nghệ phân tích dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo có thể nâng cao hiệu quả phân tích, giúp doanh nghiệp tối ưu hóa khẩu hiệu quảng cáo phù hợp với từng nhóm khách hàng mục tiêu.

5.1. Tổng kết vai trò của hành vi ngôn ngữ trong khẩu hiệu quảng cáo Đức

Hành vi ngôn ngữ đóng vai trò trung tâm trong việc xây dựng và truyền tải thông điệp quảng cáo. Khẩu hiệu quảng cáo Đức mỹ phẩm và thực phẩm sử dụng hiệu quả các loại hành vi ngôn ngữ để tạo sự thuyết phục và ảnh hưởng tích cực đến hành vi tiêu dùng.

5.2. Triển vọng nghiên cứu và ứng dụng trong tương lai

Nghiên cứu hành vi ngôn ngữ trong quảng cáo sẽ tiếp tục phát triển với sự hỗ trợ của công nghệ mới. Việc áp dụng phân tích ngôn ngữ tự nhiên và trí tuệ nhân tạo sẽ giúp phân tích sâu hơn về tâm lý khách hàng và tối ưu hóa chiến lược ngôn ngữ quảng cáo, nâng cao hiệu quả truyền thông và kinh doanh.

03/09/2025

Trích đoạn nội dung tài liệu

NATIONALUNIVERSITÄT HANOI FREMDSPRACHENHOCHSCHULE FAKULTÄT FÜR POST-GRADUIERTE TRẦN THI ̣HUYỀN TRANG SPRECHHANDLUNG UND DEREN PRAXIS IN DEN DEUTSCHEN WERBESLOGANS IM BEREICH DER KOSMETIK UND LEBENSMITTEL HÀNH VI NGÔN NGỮ VÀ ỨNG DỤNG TRONG KHẨU HIỆU QUẢNG CÁO ĐỨC VỀ MỸ PHẨM VÀ THỰC PHẨM Masterarbeit Studienfach: Germanistik Studienfachnummer: 60220205 Hanoi - 2015 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com NATIONALUNIVERSITÄT HANOI FREMDSPRACHENHOCHSCHULE FAKULTÄT FÜR POST-GRADUIERTE TRẦN THI ̣HUYỀN TRANG SPRECHHANDLUNG UND DEREN PRAXIS IN DEN DEUTSCHEN WERBESLOGANS IM BEREICH DER KOSMETIK UND LEBENSMITTEL HÀNH VI NGÔN NGỮ VÀ ỨNG DỤNG TRONG KHẨU HIỆU QUẢNG CÁO ĐỨC VỀ MỸ PHẨM VÀ THỰC PHẨM Masterarbeit Studienfach: Germanistik Studienfachnummer: 60220205 Betreuerin: Dr. Dörte Lütvogt Hanoi - 2015 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ERKLÄRUNG Hiermit versichere ich, dass ich die vorliegende Masterarbeit selbständig verfasst habe. Für meine Arbeit entnahm ich auch die Angaben sowie Zitate aus verschiedenen Büchern und Quellen, die im Literaturverzeichnis angegeben sind. Hanoi, 2015 Trầ n Thi Huyề ̣ n Trang i TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com VORWORT Im Rahmen meiner Abschlussarbeit befasse ich mich mit dem Thema Sprechakttheorie und deren Praxis in deutschen Werbeslogans aus dem Bereich der Kosmetik und Lebensmittel.

An dieser Stelle möchte ich bei meinen Eltern dafür danken, dass sie mein langjähriges Studium unterstützt haben. Mein besonderer Dank gebührt Frau Dr. Dörte Lütvogt und Frau Dr. Le Tuyet Nga, die durch ihre Betreuung und Hilfe diese Arbeit erst ermöglicht haben.

Ich bedanke mich bei Herrn Prof. Christian Fandrych, Frau Prof. Karen Schramm und Frau Katharina Herzig, die mir ein Forschungsstipendium für Recherchen zu meiner Arbeit bewilligt haben. Bedanken möchte ich auch bei allen Dozenten und Kommilitonen, die mir beim Studium und bei der Masterarbeit geholfen haben.

Das sind Frau Pham Thu Phuong, Luu Trong Nam. ii TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com INHALTVERZEICHNIS VORWORT. ii Verzeichnis der Abbildungen und Tabellen:. 1 Zielsetzung und Fragestellung.

2 Methode und Vorgehensweisen. Was versteht man unter der Sprechakttheorie?. Verhältnis der Teilakte zueinander. Gebrauchsregeln der illokutionären Indikatoren.

Die Kriterien von Searle. Fünf Klassen der Illokutionären Akte von Searle. Zuordnungstypen der Sprechakte. Slogans und die Rolle in der Kommunikation.

Begriffserklärung: Slogan. Slogans und ihre Bedeutungskraft. Unterschied zwischen Slogans und Schlagzeilen. Funktionen von Werbeslogans.

38 II: PRAKTISCHER TEIL: ANALYSE VON WERBESLOGANS IM BEREICH DER KOSMETIK UND LEBENSMITTEL. Analyse der Sprechakttypen in den Werbeslogans. Direktiva als Empfehlungshandlung. Perlokution und die Wirkung am Beispiel deutscher Werbeslogans.

Situative Aspekte/ inszenierte Situationen. 49 iii TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Sprachliche Abweichungen: Wort- und Sprachspiele. Qualitative Analyse von indirekten Sprechakte in den Werbeslogans.

I iv TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Verzeichnis der Abbildungen und Tabellen: Tab.1: Bestandteile der Sprechhandlung nach Austin und Searle 5 Tab.2: Unterschied zwischen implizit und explizit performativ 6 Tab. 3: Glückensbedingungen für den Vollzug des illokutionären Sprechakts Versprechen 14 Tab.4: Searles Regeln für den Vollzug eines Versprechens 16 Tab.5: illokutionäre Oberklassen nach Searleschen Kriterien 18 Tab.6: Illokutionskraftfamilien mit sprechhandlungsbezeichnenden Ausdrücken 27 Abbildung 1: Über – und untergeordnete Sprechaktkategorien 29 Abbildung 2: die Ausdrucksmöglichkeiten der direkten Sprechakte nach der Beschreibung von Weigand 31 Abbildung 3: Werbeanzeige von Knorr 38 Abbildung 4: Prozess der Kommunikation 40 Abbildung 5: Untersuchungsfelder von Perlokution im Bereich der Werbung 49 Diagramm 1: Anteile (in %) an Sprechakttypen nach Searle 42 Diagramm 2: Konstellationen von situativen Aspekten in Werbeslogans 51 Diagramm 3: Wort- und Sprachspiele 54 v TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. EINLEITUNG Problemstellung Pragmatik ist ein vitales Teilgebiet der Sprachwissenschaft, das sich mit der Verwendung der Sprache bzw. mit sprachlicher Handlung innerhalb eines bestimmten Kontextes beschäftigt.

Neben zahlreichen anderen Aspekten kommt der Sprechakttheorie eine zentrale Bedeutung zu. Sprechakttheorie ist jene Teiltheorie einer umfassenden Akt- und Handlungstheorie, die es mit sprachlichen Handlungen zu tun hat. Bei der Sprechakttheorie handelt es sich um eine umfassende und umfangreiche Theorie, die auf den Theorien von zwei englischen Sprachphilosophen basiert, die einen wichtigen linguistischen Grundstein gelegt haben: John Langshaw Austin (1911-1960) als Begründer der Sprechakttheorie mit seiner bekannten Vorlesung „How to do thing with words“ und John Rogers Searle (1932) mit dem Buch „Speech acts“. Darüber hinaus beschäftigt sich die Arbeit mit den Auffassungen von anderen Autoren wie Meibauer, Heringer, Levinson etc.

Für den Begriff Sprechakt oder Sprechhandlung existieren verschiedene Auffassungen. Searle hat die Hypothese, „dass der Sprechakt die Grundeinheit der Kommunikation ist, deutet zusammen mit dem Prinzip der Ausdruckbarkeit darauf hin, dass eine Reihe von analytischen Beziehungen besteht zwischen dem Sinn von Sprechakten; dem, was der Sprecher meint; dem, was der geäußerte Satz (oder ein anderes sprachliches Element) bedeutet; dem, was der Sprecher intendiert, dem, was der Zuhörer versteht; und den Regeln, die für die sprachlichen Elemente bestimmend sind“1. In Austins Vorlesung basiert das Verständnis von Sprechakt hauptsächlich auf der sprachphilosophischen Theorie der Sprechakte zur Erklärung der Frage, was man unter dem Gebrauch einer Äußerung versteht. Diese zwei Theorien werden allgemein hoch geschätzt und sind als grundlegend für spätere Untersuchungen auf der Ebene der Sprechakttheorie anzusehen.

1 Searle, 1983:36f 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Neben zahlreichen Anwendungsbereichen gerät die Sprechakttheorie im Bereich der Werbung in den Blick. In der vorliegenden Arbeit sollen Sprechhandlungen anhand von Werbeslogans aus den Bereichen Nahrungsmittel und Kosmetik näher untersucht werden. Ich kenne mich persönlich gut mit diesen Bereichen aus und es besteht eine große Bandbreite von Slogans bezüglich der genannten Themenbereiche. Das im Anhang beigefügte Korpus besteht aus 109 Werbeslogans aus Printausgaben von Zeitungen oder Zeitschriften, aus Internetquellen, die im Praxisteil dieser Arbeit analysiert werden.

Das Korpus zeigt einen kleinen Ausschnitt der Werbewirklichkeit im Zusammenhang mit Sprechhandlungen und macht die sprachlichen Strategien der Werbung erkennbar. Alle Slogans in dem Korpus gehören zu den besonders häufig beworbenen Bereichen Lebensmittel bzw. Kosmetik, an denen insbesondere Frauen ein großes Interesse haben. Die vorliegende Masterarbeit ist eine Einführung in die linguistische Sprechhandlungstheorie und die Praxis zur Analyse der Werbeslogans.

Der theoretische Teil der Arbeit setzt sich mit der Frage „Worauf beziehen sich die Handlungen?“ auseinander. Es werden die wichtigen Begriffe eingeführt und das Verhältnis zwischen den Sprechhandlungen wird dargestellt. Außerdem wird die Klassifikation von Sprechhandlungen behandelt und eine Antwort auf die Frage gegeben, welche Grundtypen von sprachlichen Handlungen sich unterscheiden lassen. Im praktischen Teil soll die Sprechakttheorie im Rahmen einer Analyse von deutschen Werbeslogans aus dem Bereich der Nahrungsmittel und Kosmetik angewendet werden.

Zielsetzung und Fragestellung Sprechakttheorie oder Sprechhandlung steht im Mittelpunkt und gilt als Meilenstein der linguistischen Pragmatik. Neben den Theorien von Searle und Austin als Grundlage für weitere Forschungen wird dieses Thema von vielen Linguisten in Rücksicht genommen. Diese Arbeit möchte einen Beitrag dazu leisten, das Verhältnis der Teilakte wie Lokution, Illokution oder Perlokution besser zu verstehen und ihre Bedeutung in der 2 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Praxis konkreter ermessen zu können. Im Praxisteil sollen daher Werbeslogans im Rückgriff auf das Begriffsinstrumentarium der Sprechakttheorie analysiert werden.

Es liegt klar auf der Hand, dass Werbung unseren Alltag begleitet. Auf Litfaßsäulen, an Bushaltestellen, in der Tageszeitung, im Fernsehen wird jeder damit konfrontiert, sobald er die Augen aufschlägt. Wie und warum beeinflusst sie uns? Da Sprache von den Werbern als Mittel der Einflussnahme benutzt wird, soll erörtert werden, wie Manipulation durch Sprache gelingt. Folgenden Fragen werden in die Arbeit behandelt:  Was versteht man unter Sprechakt oder Sprechhandlung?  Wie können die Teilakte hinsichtlich der Sprachtheorien analysiert werden und wie kann man die Sprechhandlungen klassifizieren?  Wie lassen sich Werbeslogans mit den Begriffen der Sprechakttheorie analysieren und welche Werbestrategien werden in den ausgewählten Werbeslogans aus den Bereichen Lebensmittel und Kosmetik erkennbar? Methode und Vorgehensweisen Im ersten großen Teil der Arbeit sollen die grundlegenden Theorien zu den Begriffen „Sprechakt“ und „Sprechhandlung“ dargestellt und diskutiert werden.

Dabei sollen nicht nur die Auffassungen der Klassiker der Sprechakttheorie (Austin und Searle), sondern auch ihre neueren Entsprechungen in den Theorien zeitgenössischer Linguisten behandelt werden. Die konkreten Kriterien und die Sichtweisen der Wissenschaftler zum Sprechakt sollen verglichen und zugleich herausgefiltert werden. Durch eine Zusammenfassung in Form einer Tabelle mit Beispielen sollen die Verhältnisse zwischen Aspekten verdeutlicht werden. Im praktischen Teil der Arbeit werden die Werbeslogans aus dem Korpus mit dem Begriffsinstrumentarium der Sprechakttheorie und anhand des Leitfadens über die Werbesprache von Nina Janich sowohl quantitativ als auch qualitativ analysiert.

3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Was versteht man unter der Sprechakttheorie? Sprechhandlungstheorie, die ihren Ursprung in der englischen Ordinary Language- Philosophy hat, wird als Theorie des Sprachgebrauchs angesehen. Für diese philosophische Richtung legen Wittgenstein2, Austin3 und Ryle4 den Meilenstein und gelten als Begründer der Sprechhandlungstheorie. Die Sprechhandlungstheorie untersucht vor allem den Gebrauch der sprachlichen Formen in der Kommunikation und versucht den Gebrauch von sprachlichen Mitteln.

Diese Theorie zählt zu den wesentlichen Theorieansätzen in der modernen Sprachwissenschaft: Dies sind der Strukturalismus als Theorie des Sprachsystems, die generative Linguistik als Theorie der Sprachkompetenz und die Sprechhandlungstheorie. Hindelang vertritt die These, dass die Sprechhandlungstheorie den Handlungscharakter der Sprache betont. Dies führt also zu dem Gegensatz zwischen „tun“ und „sprechen“ für die Sprechhandlung und es geht darum, was als praktische und was als sprachliche Handlungen verstanden werden kann.5 Nach der Bewertung von Hindelang verleiht die Sprechakttheorie der Linguistik besonderes Gewicht, weil damit eine revolutionäre Entwicklung und ein Paradigmenwechsel begonnen haben. Sprechakte Sprechakt ist eine sprachliche Handlung, wobei das wesentliche Merkmal einer Handlung darin besteht, dass sie mit einer bestimmten Intention verbunden ist6.

Dadurch können die Hörer je nach der Interpretation die Wahrheit, das Missglücken bzw. den Erfolg der Handlung beurteilen. Innerhalb seiner Vorlesungsinhalte unterscheidet Austin beim Sprechakt 3 Teilakte: den lokutionären Akt, den illokutionären Akt und perlokutionären Akt. 2 Ludwig Wittgenstein (1889-1951) 3 John Langshaw Austin (1911-1960) 4 Gibert Ryle (1900-1976) 5 Vgl.

Meibauer 2001: 84 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Währenddessen unterteilt Searle den Begriff Sprechakt in vier Teilakte: den Äußerungsakt, den propositionalen Akt, den illokutionären Akt und den perlokutionären Akt. Dies soll in der folgenden Tabelle veranschaulicht werden: Austin Searle Lokutionärer - phonetischer Akt: man äußert etwas durch die Äußerungsakt Akt Laute/ Lautketten - phatischer Akt: man äußert etwas nach grammatischen Regeln unter Verwendung von Wörtern und syntaktische Strukturen - rhetischer Akt bezieht sich auf Propositionaler Akt + bestimmte Objekte in der Welt + Referenz + ausgesagte Eigenschaft der Objekte + Prädikation Illokutionärer Akt: man zeigt, was man mit einer Handlung Illokutionärer bezweckt wie Frage, Bitte, Warnung, Empfehlung, Drohung Akt Perlokutionärer Akt: bestimmte Wirkung, die durch den Sprechakt Perlokutionärer erzielt wird z.: aufklären, belehren, überzeugen, anregen Akt Tab. 1: Bestandteile der Sprechhandlung nach Austin und Searle (eigene Tabelle) Nach Searle und Austin ist zu erkennen, dass der illokutionäre Akt in jedem Satz die zentrale Rolle spielt. Dabei prägte Searle den Terminus „illokutionäre Indikatoren“ als sprachliche Mittel in einem Satz, an denen sich die illokutionäre Akte unmittelbar erkennen lassen.

Zu den illokutionären Indikatoren zählen die 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com performativen Verben, Satztypen, der Verbmodus, Modalverben, Satzadverbien, Modalpartizipien und Intonation/ Interpunktion.7 Der wichtigste Indikator sind die explizit performativen Verben, die die Handlung bezeichnen, die mit dem Aussprechen des Verbs unmittelbar vollzogen wird und die meistens in der 1. Person Singular Indikativ aktiv Präsens erscheinen. Zur Erkennung dieses Verbs ist der „hiermit-Test“ nutzbar. Hiermit könnte als token- reflexive Einheit oder ein Performativitätsindikator verstanden.8 Dazu gehören einige Verben wie beispielweise: taufen, entschuldigen, versprechen, raten z.: Ich verspreche dir hiermit, am Samstag dort anzukommen (VERSPRECHEN) Ich verspreche ihm (*hiermit), am Samstag dort anzukommen (BEHAUPTUNG) Einen Sprechakt explizit performativ zu vollziehen heißt, das zu tun, wovon man spricht.

Den Unterschied zwischen „explizit performativ“ und „implizit performativ“ hat Staffeldt zusammengefasst:9 Explizit performativ Implizit performativ Ausdrucksweise macht klar, welche Es wird nicht unmittelbar expliziert, Handlung mit der Äußerung welche Handlung mit der Äußerung vollgezogen wird.: Ich verspreche dir, dass ich Bsp.: Ich werde wiederkommen wiederkomme. Tabelle 2: Unterschied zwischen implizit und explizit performativ Nach Rolf bilden illokutionäre Kräfte den Hauptgegenstand der illokutionären Logik. Illokutionskräfte werden dabei wie folgt definiert: „Illokutionskräfte sind Eigenschaften sprachlicher Handlungen. Was Illokutionskraft genannt wird, ist ein Bedeutungs- oder Sinnaspekt von Äußerungen, man kann auch sagen, dass deren jeweilige Funktion gemeint ist, wenn von illokutionären Kräften die Rede ist.

Staffeldt 2009: 28 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ