Luận văn thạc sĩ về chiến lược phát triển kinh tế Tiền Giang và lợi thế cạnh tranh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phân tích sự phù hợp của chiến lược phát triển kinh tế với lợi thế cạnh tranh của nền kinh tế, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Nguyễn Quốc Thịnh
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Thành Tự Anh
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Phân Tích Chiến Lược Phát Triển Kinh Tế Tiền Giang
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC BẢNG
• PHỤ LỤC
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: BỐI CẢNH CHÍNH SÁCH
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Câu hỏi chính sách
• 1.3. Phương pháp, đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Cơ sở lý thuyết phân tích
• 1.4.1. Lý thuyết năng lực cạnh tranh
• 1.4.2. Lý thuyết chiến lược phát triển kinh tế
• 1.5. Kết cấu của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: KẾT QUẢ PHÂN TÍCH
• 2.1. Tổng quan năng lực cạnh tranh của Tiền Giang
• 2.2. Các ngành kinh tế chủ lực của Tiền Giang
• 2.3. Tổng quan về 2 ngành kinh tế chủ lực của Tiền Giang
• 2.4. Tổng quan ngành sản xuất trái cây Tiền Giang
• 2.5. Tổng quan về ngành công nghiệp chế biến Tiền Giang
• 2.6. Phân tích lợi thế cạnh tranh của Tiền Giang trong sản xuất cây ăn trái
• 2.7. Chiến lược phát triển kinh tế của Tiền Giang
• 2.8. Tổng quan chiến lược kinh tế Tiền Giang qua các thời kỳ
• 2.9. Kết quả thực hiện chiến lược kinh tế Tiền Giang
• 2.10. Nhận định sự phù hợp giữa chiến lược phát triển kinh tế so với lợi thế cạnh tranh của nền kinh tế Tiền Giang
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH
• 3.1. Khuyến nghị chính sách
• 3.2. Hạn chế của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về chiến lược phát triển kinh tế Tiền Giang

Tiền Giang, một tỉnh thuộc Đồng bằng sông Cửu Long, có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế. Với tài nguyên thiên nhiên phong phú, vị trí địa lý chiến lược và hạ tầng giao thông phát triển, Tiền Giang đã có những bước tiến đáng kể trong việc phát triển kinh tế. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng kinh tế vẫn chưa đạt được như kỳ vọng. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến chiến lược phát triển kinh tế của tỉnh, từ đó đưa ra những khuyến nghị nhằm nâng cao hiệu quả phát triển.

1.1. Lợi thế cạnh tranh của Tiền Giang trong phát triển kinh tế

Tiền Giang sở hữu nhiều lợi thế cạnh tranh như điều kiện tự nhiên thuận lợi, nguồn lao động dồi dào và hạ tầng giao thông phát triển. Những yếu tố này tạo điều kiện cho tỉnh phát triển các ngành kinh tế chủ lực như nông nghiệp và công nghiệp chế biến. Tuy nhiên, việc khai thác và phát huy những lợi thế này vẫn còn nhiều hạn chế.

1.2. Tình hình phát triển kinh tế Tiền Giang hiện nay

Mặc dù có nhiều điều kiện thuận lợi, tốc độ tăng trưởng kinh tế của Tiền Giang vẫn ở mức trung bình so với các tỉnh khác trong khu vực. Giai đoạn 2005-2014, tốc độ tăng trưởng GDP chỉ đạt khoảng 9,1%/năm, cho thấy sự cần thiết phải điều chỉnh chiến lược phát triển kinh tế để phù hợp với thực tế.

II. Vấn đề và thách thức trong phát triển kinh tế Tiền Giang

Tiền Giang đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc phát triển kinh tế bền vững. Các vấn đề như cơ cấu kinh tế chưa hợp lý, sự phụ thuộc vào nông nghiệp, và thiếu sự kết nối giữa các ngành kinh tế đang cản trở sự phát triển. Đặc biệt, việc phát triển công nghiệp chế biến chưa gắn kết với sản xuất nông nghiệp, dẫn đến hiệu quả kinh tế chưa cao.

2.1. Cơ cấu kinh tế chưa hợp lý

Cơ cấu kinh tế của Tiền Giang vẫn còn phụ thuộc nhiều vào nông nghiệp, với tỷ lệ đóng góp vào GDP cao. Điều này khiến cho tỉnh dễ bị ảnh hưởng bởi biến động của thị trường nông sản và khí hậu. Cần có những chính sách để chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng cường phát triển công nghiệp và dịch vụ.

2.2. Thiếu sự kết nối giữa các ngành kinh tế

Sự thiếu kết nối giữa ngành nông nghiệp và công nghiệp chế biến đã dẫn đến việc giá trị gia tăng của sản phẩm nông sản chưa cao. Việc phát triển chuỗi giá trị sản phẩm cần được chú trọng hơn để nâng cao sức cạnh tranh của các sản phẩm nông sản Tiền Giang.

III. Phương pháp và giải pháp phát triển kinh tế Tiền Giang

Để phát triển kinh tế bền vững, Tiền Giang cần áp dụng các phương pháp và giải pháp phù hợp. Việc đầu tư vào hạ tầng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và phát triển các ngành công nghiệp chế biến là những yếu tố quan trọng. Đồng thời, cần có sự hỗ trợ từ chính sách phát triển của nhà nước để tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp.

3.1. Đầu tư vào hạ tầng giao thông và cơ sở vật chất

Hạ tầng giao thông đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối các vùng kinh tế và thúc đẩy phát triển. Tiền Giang cần đầu tư mạnh mẽ vào các dự án hạ tầng để tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận chuyển hàng hóa và thu hút đầu tư.

3.2. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực có trình độ cao là yếu tố then chốt để nâng cao năng suất lao động. Tiền Giang cần chú trọng đến việc đào tạo nghề và nâng cao kỹ năng cho lao động để đáp ứng yêu cầu của thị trường.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc phát triển các ngành kinh tế chủ lực như sản xuất cây ăn trái và công nghiệp chế biến có thể mang lại giá trị gia tăng cao cho nền kinh tế Tiền Giang. Các mô hình hợp tác giữa nông dân và doanh nghiệp chế biến cần được khuyến khích để tạo ra chuỗi giá trị bền vững.

4.1. Mô hình hợp tác giữa nông dân và doanh nghiệp

Việc xây dựng mô hình hợp tác giữa nông dân và doanh nghiệp chế biến sẽ giúp nâng cao giá trị sản phẩm nông sản. Các doanh nghiệp cần hỗ trợ nông dân trong việc áp dụng công nghệ và tiêu chuẩn chất lượng để sản phẩm đạt yêu cầu xuất khẩu.

4.2. Kết quả đạt được từ các chính sách phát triển

Các chính sách phát triển kinh tế đã giúp Tiền Giang đạt được một số kết quả tích cực trong việc tăng trưởng GDP và thu hút đầu tư. Tuy nhiên, cần tiếp tục điều chỉnh và hoàn thiện các chính sách để đạt được hiệu quả cao hơn.

V. Kết luận và tương lai của chiến lược phát triển kinh tế Tiền Giang

Chiến lược phát triển kinh tế của Tiền Giang cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tế và tiềm năng của tỉnh. Việc phát huy lợi thế cạnh tranh, nâng cao chất lượng sản phẩm và phát triển bền vững là những mục tiêu quan trọng trong tương lai. Cần có sự đồng thuận và hợp tác giữa các bên liên quan để thực hiện thành công chiến lược này.

5.1. Định hướng phát triển bền vững

Tiền Giang cần xây dựng một chiến lược phát triển bền vững, tập trung vào việc bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế xã hội. Các chính sách cần hướng đến việc nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

5.2. Tăng cường hợp tác quốc tế

Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực đầu tư và thương mại sẽ giúp Tiền Giang mở rộng thị trường và thu hút nguồn lực. Cần có các chương trình xúc tiến thương mại để giới thiệu sản phẩm nông sản và công nghiệp chế biến của tỉnh ra thế giới.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tiền Giang, một tỉnh thuộc Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), sở hữu nhiều lợi thế tự nhiên và vị trí địa lý thuận lợi để phát triển kinh tế. Với diện tích tự nhiên 2.367 km² và dân số trên 1,7 triệu người, tỉnh có lực lượng lao động gần 1,1 triệu người, chiếm 62% dân số toàn tỉnh. Giai đoạn 2005 – 2014, Tiền Giang đạt tốc độ tăng trưởng GDP bình quân khoảng 10,8%/năm, tương đương mức trung bình của khu vực ĐBSCL. Tuy nhiên, nền kinh tế vẫn phụ thuộc nhiều vào nông nghiệp với tỷ trọng 39,6% trong GDP năm 2014, cao hơn mức bình quân khu vực (36,6%).

Nghiên cứu tập trung phân tích sự phù hợp giữa chiến lược phát triển kinh tế của Tiền Giang với lợi thế cạnh tranh của nền kinh tế địa phương trong giai đoạn 2005 – 2014. Mục tiêu chính là đánh giá năng lực cạnh tranh của các cụm ngành chủ lực, đặc biệt là ngành sản xuất cây ăn trái và công nghiệp chế biến, từ đó đề xuất các giải pháp phát triển bền vững, nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nền kinh tế tỉnh. Phạm vi nghiên cứu bao gồm phân tích số liệu thống kê kinh tế, phỏng vấn chuyên gia và các bên liên quan tại Tiền Giang.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ hoạch định chính sách công, giúp tỉnh khai thác hiệu quả các lợi thế tự nhiên, nâng cao năng suất lao động và phát triển các ngành kinh tế trọng điểm, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững và cải thiện đời sống người dân.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết chính:

1. Lý thuyết năng lực cạnh tranh của Michael Porter (2008): Năng lực cạnh tranh được hiểu là năng suất sử dụng các nguồn lực như lao động, vốn, đất đai và tài nguyên thiên nhiên. Mô hình kim cương của Porter gồm bốn yếu tố chính ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh cấp địa phương: điều kiện nhân tố đầu vào, điều kiện cầu, các ngành công nghiệp hỗ trợ và bối cảnh chiến lược, cạnh tranh. Lý thuyết này giúp đánh giá năng lực cạnh tranh của Tiền Giang ở các cấp độ địa phương và doanh nghiệp.

2. Lý thuyết chiến lược phát triển kinh tế (Porter, 1998): Chiến lược kinh tế địa phương cần dựa trên các thế mạnh độc đáo để tạo ra vị thế cạnh tranh đặc thù. Chiến lược phải linh hoạt theo từng giai đoạn phát triển, từ khai thác lợi thế chi phí thấp đến nâng cao năng suất và đổi mới sáng tạo dựa trên khoa học công nghệ. Các nguyên tắc cơ bản bao gồm phát triển bền vững, phù hợp với nguồn lực, có sự tham gia của các bên liên quan và có hệ thống giám sát, đánh giá hiệu quả.

Ba khái niệm chính được sử dụng trong nghiên cứu là: năng lực cạnh tranh, chiến lược phát triển kinh tế và cụm ngành kinh tế.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê mô tả kết hợp phân tích định tính. Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu thống kê kinh tế của Tiền Giang và các tỉnh ĐBSCL giai đoạn 2005 – 2014, báo cáo của các sở ngành, UBND tỉnh, Viện Cây ăn quả miền Nam, Tổng cục Thống kê, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, cùng các tài liệu chuyên ngành và báo chí.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Phân tích số liệu thống kê qua bảng biểu, đồ thị để đánh giá năng lực cạnh tranh và hiệu quả chiến lược phát triển kinh tế.
• Phỏng vấn chuyên sâu các chuyên gia, cán bộ quản lý, doanh nghiệp và nông dân nhằm thu thập thông tin thực tiễn, đánh giá sự phù hợp của chiến lược với lợi thế cạnh tranh.
• Sử dụng mô hình kim cương của Porter để đánh giá năng lực cạnh tranh cụm ngành cây ăn trái.

Cỡ mẫu phỏng vấn gồm các cán bộ từ Viện Cây ăn quả miền Nam, Hội đồng nhân dân tỉnh, các sở ngành, doanh nghiệp chế biến và nông dân trồng cây ăn trái. Phương pháp chọn mẫu là phi xác suất, dựa trên tiêu chí chuyên môn và kinh nghiệm thực tiễn. Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2005 – 2014 do hạn chế số liệu năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Năng lực cạnh tranh của Tiền Giang còn hạn chế: Mặc dù có lợi thế về điều kiện tự nhiên, vị trí địa lý và nguồn lao động dồi dào, chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) của Tiền Giang năm 2014 đứng thứ 52/63 tỉnh, xếp thứ 12/13 tỉnh ĐBSCL. Tốc độ tăng trưởng GDP giảm từ gần 12% giai đoạn 2005 – 2010 xuống còn 9,1% giai đoạn 2011 – 2014.

2. Ngành sản xuất cây ăn trái là lợi thế cạnh tranh chủ lực: Tiền Giang đứng đầu cả nước về diện tích (68.000 ha, chiếm 8,4% cả nước) và sản lượng trái cây (trên 1,1 triệu tấn/năm, chiếm 14,5%). Tốc độ tăng trưởng ngành này đạt 13%/năm giai đoạn 2005 – 2014, đóng góp 14,5% vào tăng trưởng GDP. Năng suất các loại cây ăn trái cao hơn nhiều tỉnh trong khu vực, ví dụ nhãn đạt 22,2 tấn/ha so với mức trung bình ĐBSCL thấp hơn.

3. Ngành công nghiệp chế biến phát triển chưa tương xứng: Chiếm tỷ trọng 17% trong GDP tỉnh, tốc độ tăng trưởng 16%/năm, đóng góp 24,8% vào tăng trưởng GDP. Tuy nhiên, ngành này phát triển chủ yếu dựa vào vốn FDI và tập trung vào các ngành sử dụng lao động giá rẻ như may mặc, chế biến thủy sản. Công nghiệp chế biến trái cây chỉ chiếm khoảng 10% sản lượng trái cây, công nghệ chế biến còn lạc hậu, thiếu liên kết với ngành sản xuất cây ăn trái.

4. Chiến lược phát triển kinh tế chưa phát huy hiệu quả: Mặc dù chiến lược tập trung chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ, thực tế chuyển dịch cơ cấu còn chậm, tỷ trọng nông nghiệp vẫn cao (39% năm 2014). Tốc độ tăng trưởng kinh tế giảm sút, chuyển dịch lao động từ khu vực nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ còn hạn chế. Các khu công nghiệp chưa phát huy hết công suất, diện tích cho thuê chỉ đạt khoảng 51,7%.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên là do cách thức tổ chức thực hiện chiến lược phát triển kinh tế chưa phù hợp với lợi thế cạnh tranh thực tế của Tiền Giang. Chiến lược tập trung phát triển công nghiệp nhưng chưa có chính sách chuyên biệt thu hút đầu tư vào các ngành có giá trị gia tăng cao, đặc biệt là công nghiệp chế biến trái cây. Việc quy hoạch và hỗ trợ phát triển ngành cây ăn trái còn chung chung, thiếu cụ thể và chưa được triển khai hiệu quả đến nông dân.

So với các nghiên cứu trong khu vực, Tiền Giang có lợi thế vượt trội về sản xuất cây ăn trái nhưng chưa tận dụng được để phát triển công nghiệp chế biến, dẫn đến chuỗi giá trị thấp và sức cạnh tranh yếu. Việc thiếu liên kết giữa nông dân, doanh nghiệp chế biến và thị trường làm giảm hiệu quả sản xuất và xuất khẩu. Các mô hình sản xuất theo tiêu chuẩn GAP chưa được áp dụng rộng rãi do chi phí cao và thiếu sự hỗ trợ đầu ra.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tốc độ tăng trưởng GDP, tỷ trọng các ngành trong GDP, năng suất cây ăn trái so với các tỉnh khác, cũng như bảng phân tích cơ cấu vốn đầu tư và đóng góp tăng trưởng của các khu công nghiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đầu tư trực tiếp cho cụm ngành cây ăn trái: Hỗ trợ phát triển vùng nguyên liệu tập trung, áp dụng công nghệ cao và tiêu chuẩn sản xuất GAP để nâng cao chất lượng sản phẩm. Mục tiêu tăng tỷ lệ sản phẩm đạt chuẩn xuất khẩu lên ít nhất 30% trong 5 năm tới. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh phối hợp Sở NN&PTNT, Viện Cây ăn quả miền Nam.

2. Phát triển công nghiệp chế biến chuyên sâu cho trái cây: Thu hút đầu tư công nghệ chế biến hiện đại, xây dựng nhà máy chế biến quy mô lớn, tăng tỷ lệ chế biến từ 10% lên 40% sản lượng trái cây trong 5 năm. Chủ thể thực hiện: Ban Quản lý các khu công nghiệp, Sở Công Thương, doanh nghiệp FDI và dân doanh.

3. Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao: Tổ chức các khóa đào tạo kỹ thuật sản xuất, chế biến và tiếp thị xuất khẩu cho nông dân và lao động ngành chế biến. Mục tiêu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo trong ngành lên 50% trong 3 năm. Chủ thể thực hiện: Trường Đại học Tiền Giang, các trung tâm đào tạo nghề.

4. Xây dựng cơ chế giám sát, đánh giá và điều chỉnh chiến lược: Thiết lập hệ thống đánh giá định kỳ hiệu quả thực hiện chiến lược phát triển kinh tế, đảm bảo điều chỉnh kịp thời các chính sách và giải pháp. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh, Hội đồng nhân dân tỉnh, các sở ngành liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước địa phương: Giúp hoạch định chính sách phát triển kinh tế phù hợp với lợi thế cạnh tranh, nâng cao hiệu quả quản lý và điều hành.

2. Doanh nghiệp trong ngành nông nghiệp và chế biến: Cung cấp thông tin về tiềm năng, thách thức và cơ hội đầu tư, phát triển chuỗi giá trị sản phẩm.

3. Các tổ chức nghiên cứu và đào tạo: Là tài liệu tham khảo để xây dựng chương trình đào tạo, nghiên cứu phát triển công nghệ và mô hình sản xuất mới.

4. Nông dân và hợp tác xã sản xuất cây ăn trái: Hỗ trợ nâng cao nhận thức về sản xuất theo tiêu chuẩn, liên kết chuỗi giá trị và tiếp cận thị trường xuất khẩu.

Câu hỏi thường gặp

1. Tiền Giang có lợi thế cạnh tranh nào nổi bật nhất?
   Tiền Giang có lợi thế lớn về sản xuất cây ăn trái với diện tích và sản lượng đứng đầu cả nước, cùng điều kiện tự nhiên thuận lợi và kinh nghiệm sản xuất lâu đời.

2. Tại sao ngành công nghiệp chế biến chưa phát triển tương xứng?
   Ngành công nghiệp chế biến chủ yếu dựa vào vốn FDI tập trung vào các ngành sử dụng lao động giá rẻ, thiếu liên kết với ngành sản xuất cây ăn trái và công nghệ chế biến còn lạc hậu.

3. Chiến lược phát triển kinh tế của Tiền Giang có phù hợp không?
   Chiến lược tập trung phát triển công nghiệp và chuyển dịch cơ cấu kinh tế là phù hợp với lợi thế lao động giá rẻ, nhưng cách thức tổ chức thực hiện chưa hiệu quả, chưa khai thác tốt lợi thế ngành cây ăn trái.

4. Làm thế nào để nâng cao giá trị gia tăng cho ngành cây ăn trái?
   Cần phát triển vùng nguyên liệu tập trung, áp dụng tiêu chuẩn sản xuất GAP, đầu tư công nghệ chế biến hiện đại và xây dựng chuỗi liên kết sản xuất – chế biến – tiêu thụ.

5. Vai trò của chính sách nhà nước trong phát triển kinh tế Tiền Giang là gì?
   Chính sách cần cụ thể hóa quy hoạch ngành, hỗ trợ đầu tư công nghệ, đào tạo nhân lực và xây dựng cơ chế giám sát, đánh giá để đảm bảo thực thi hiệu quả chiến lược phát triển kinh tế.

Kết luận

• Tiền Giang có lợi thế cạnh tranh rõ rệt trong ngành sản xuất cây ăn trái với quy mô lớn và năng suất cao, nhưng ngành công nghiệp chế biến chưa phát triển tương xứng.
• Chiến lược phát triển kinh tế tập trung vào chuyển dịch cơ cấu và phát triển công nghiệp là phù hợp nhưng chưa được triển khai hiệu quả, dẫn đến tăng trưởng kinh tế còn hạn chế.
• Việc thiếu liên kết giữa sản xuất cây ăn trái và công nghiệp chế biến làm giảm giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nền kinh tế địa phương.
• Cần tập trung đầu tư phát triển cụm ngành cây ăn trái, nâng cao chất lượng sản phẩm, phát triển công nghiệp chế biến và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
• Hệ thống giám sát, đánh giá và điều chỉnh chiến lược cần được thiết lập để đảm bảo phát triển kinh tế bền vững trong giai đoạn tiếp theo.

Tiếp theo, các cơ quan quản lý và doanh nghiệp cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất nhằm khai thác tối đa lợi thế cạnh tranh của Tiền Giang, thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương một cách bền vững và hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH CHƢƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT NGUYỄN QUỐC THỊNH PHÂN TÍCH SỰ PHÙ HỢP CỦA CHIẾN LƢỢC PHÁT TRIỂN KINH TẾ VỚI LỢI THẾ CẠNH TRANH CỦA NỀN KINH TẾ: TRƢỜNG HỢP TỈNH TIỀN GIANG LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2016 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH CHƢƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT NGUYỄN QUỐC THỊNH PHÂN TÍCH SỰ PHÙ HỢP CỦA CHIẾN LƢỢC PHÁT TRIỂN KINH TẾ VỚI LỢI THẾ CẠNH TRANH CỦA NỀN KINH TẾ: TRƢỜNG HỢP TỈNH TIỀN GIANG LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG Chuyên ngành: Chính sách công Mã số: 60340402 NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC TS.

VŨ THÀNH TỰ ANH TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2016 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -i- LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đề tài luận văn này dựa trên kết quả nghiên cứu của tôi, hoàn toàn do tự tôi viết. Các số liệu, thông tin trích dẫn trong luận văn đều đƣợc dẫn nguồn và có độ đáng tin cậy cao nhất trong khả năng thu thập của tôi. Luận văn là kết quả nghiên cứu của cá nhân tôi, không nhất thiết phản ánh quan điểm của Trƣờng Đại học Kinh tế TP.

Hồ Chí Minh hoặc Chƣơng trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright. Hồ Chí Minh, tháng 7 năm 2016. Tác giả Nguyễn Quốc Thịnh TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - ii - LỜI CẢM ƠN Trƣớc tiên, tôi xin chân thành cảm ơn quý Thầy, Cô cùng nhân viên Chƣơng trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright, Trƣờng Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh đã tận tình giảng dạy nhiều kiến thức quý báu, hỗ trợ tôi trong quá trình học tập tại Chƣơng trình.

Tôi xin chân thành cảm ơn Tiến sĩ Vũ Thành Tự Anh và Tiến sĩ Đinh Công Khải đã tận tình hƣớng dẫn tôi hoàn thành đề tài luận văn này. Tôi xin chân thành cảm ơn các cán bộ, công chức, đồng nghiệp Viện Cây ăn quả miền Nam, Hội đồng nhân dân tỉnh, Ủy ban nhân dân tỉnh, Cục Thống kê, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Kế hoạch và Đầu tƣ, Sở Tài chính, Sở Công thƣơng, Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh, Trung tâm Xúc tiến Đầu tƣ – Thƣơng mại – Du lịch tỉnh Tiền Giang đã hỗ trợ, giúp đỡ tôi trong việc chia sẻ thông tin để tôi hoàn thành đề tài nghiên cứu. Tôi xin chân thành cảm ơn sâu sắc đến gia đình, ngƣời thân, đồng nghiệp, bạn bè đã giúp đỡ, khuyến khích tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu. Nguyễn Quốc Thịnh TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - iii - MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN i LỜI CẢM ƠN ii MỤC LỤC iii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT v DANH MỤC HÌNH vi DANH MỤC BẢNG viii PHỤ LỤC ix TÓM TẮT x CHƢƠNG 1.

Bối cảnh chính sách 1 1. Mục tiêu nghiên cứu 2 1. Câu hỏi chính sách 3 1. Phƣơng pháp, đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu 3 1.

Cơ sở lý thuyết phân tích 3 1.1 Lý thuyết năng lực cạnh tranh 3 1.2 Lý thuyết chiến lƣợc phát triển kinh tế 5 1. Kết cấu của đề tài 6 CHƢƠNG 2. KẾT QUẢ PHÂN TÍCH 7 2. Tổng quan năng lực cạnh tranh của Tiền Giang 7 2.

Các ngành kinh tế chủ lực của Tiền Giang 8 2. Tổng quan về 2 ngành kinh tế chủ lực của Tiền Giang 10 2. Tổng quan ngành sản xuất trái cây Tiền Giang 10 2. Tổng quan về ngành công nghiệp chế biến Tiền Giang 13 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Phân tích lợi thế cạnh tranh của Tiền Giang trong sản xuất cây ăn trái 18 2. Chiến lƣợc phát triển kinh tế của Tiền Giang 31 2. Tổng quan chiến lƣợc kinh tế Tiền Giang qua các thời kỳ 31 2. Kết quả thực hiện chiến lƣợc kinh tế Tiền Giang 33 2.

Nhận định sự phù hợp giữa chiến lƣợc phát triển kinh tế so với lợi thế cạnh tranh của nền kinh tế Tiền Giang 38 CHƢƠNG 3. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH 42 3. Khuyến nghị chính sách 43 3. Hạn chế của đề tài 46 TÀI LIỆU THAM KHẢO 47 PHỤ LỤC 50 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -v- DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TỪ VIẾT TẮT TỪ TIẾNG VIỆT ĐBSCL Đồng bằng sông Cửu Long Ban QLCKCN Ban Quản lý các khu công nghiệp FDI Vốn đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài GDP Tổng sản phẩm trên địa bàn GSO Trang thông tin điện tử Tổng cục Thống kê GTGT Giá trị gia tăng GTSX Giá trị sản xuất HĐND Hội đồng nhân dân KCN Khu công nghiệp KV 1 Khu vực 1 (Nông nghiệp) KV 2 Khu vực 2 (Công nghiệp và xây dựng) KV 3 Khu vực 3 (Thƣơng mại và dịch vụ) NGTK Niên giám thống kê NN & PTNT Nông nghiệp và Phát triển nông thôn PCI Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh TP.HCM Thành phố Hồ Chí Minh UBND Ủy ban nhân dân USD Đồng Đô la Mỹ VND Đồng Việt Nam TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - vi - DANH MỤC HÌNH Hình 1.

Bình quân tốc độ tăng trƣởng GDP của Tiền Giang và ĐBSCL giai đoạn 2004 - 2015 2 Hình 1. Tốc độ tăng trƣởng GDP/ngƣời của Tiền Giang và ĐBSCL giai đoạn 2005 – 2014 2 Hình 1. Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh 4 Hình 1. Mô hình kim cƣơng của Micheal Porter 4 Hình 2.

Đánh giá NLCT của Tiền Giang 8 Hình 2. Cơ cấu các ngành trong GDP Tiền Giang, giai đoạn 2005 – 2014. Tỷ trọng đóng góp các ngành trong tăng trƣởng GDP giai đoạn 2005 – 2014 9 Hình 2. Cơ cấu diện tích cây ăn trái cả nƣớc tính đến năm 2013 11 Hình 2.

Biến đổi diện tích cây ăn trái Tiền Giang giai đoạn 2000 - 2013 11 Hình 2. Năng suất các loại cây ăn trái của Tiền Giang so sánh với các tỉnh khác 12 Hình 2. Cơ cấu, tốc độ phát triển và tỷ trọng đóng góp của công nghiệp chế biến vào tăng trƣởng kinh tế giai đoạn 2006 – 2014. Cơ cấu vốn đầu tƣ vào các ngành chế biến của Tiền Giang tính đến 2015 14 Hình 2.

Vốn đầu tƣ của các loại hình kinh tế giai đoạn 2005 – 2014 15 Hình 2. Tốc độ phát triển GTSX các ngành trong công nghiệp chế biến 15 Hình 2. Cơ cấu GTSX ngành chế biến chia theo loại hình kinh tế 16 Hình 2. Tỷ trọng đóng góp của các loại hình kinh tế vào tăng trƣởng ngành công nghiệp chế biến giai đoạn 2005 – 2014 16 Hình 2.

So sánh ngành chế biến và ngành cây ăn trái giai đoạn 2005 – 2014 17 Hình 2. Dân số và lao động các tỉnh ĐBSCL năm 2013 19 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - vii - Hình 2. Tỷ lệ lao động qua đào tạo các tỉnh và khu vực năm 2014 20 Hình 2. Sơ đồ chuỗi giá trị trái cây Tiền Giang 21 Hình 2.

Sơ đồ cụm ngành cây ăn trái Tiền Giang 30 Hình 2. Đánh giá NLCT của cụm ngành sản xuất trái cây Tiền Giang bằng mô hình kim cƣơng của Porter (2008) 31 Hình 2. Chỉ số phát triển các khu vực kinh tế giai đoạn 2005 – 2014 34 Hình 2. Cơ cấu các khu vực kinh tế giai đoạn 2005 - 2014 34 Hình 2.

Tỷ trọng đóng góp tăng trƣởng GDP của các KV giai đoạn 2005 - 2014 35 Hình 2. Các hiệu ứng trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế giai đoạn 2005 - 2014 35 Hình 2. Đóng góp vào tăng trƣởng GTSX công nghiệp của các khu vực doanh nghiệp 37 Hình 2. Tổng vốn đầu tƣ FDI, GTSX công nghiệp các tỉnh ĐBSCL đến năm 2014 37 Hình 2.

Cơ cấu vốn đầu tƣ toàn xã hội giai đoạn 2005 - 2014 40 Hình 2. Đánh giá hiệu quả chiến lƣợc kinh tế Tiền Giang theo lý thuyết cạnh tranh của Michael Porter 41 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - viii - DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Mùa vụ thu hoạch trái cây của Tiền Giang so với các tỉnh 12 Bảng 2. Hiệu quả kinh tế một số loại cây ăn trái Tiền Giang 13 Bảng 2.

Thị trƣờng xuất khẩu một số trái cây Tiền Giang 23 Bảng 2. Kim ngạch xuất khẩu trái cây Tiền Giang giai đoạn 2006 – 2013 23 Bảng 2. Các hợp tác xã sản xuất cây ăn trái có hiệu quả của Tiền Giang 26 Bảng 2. Các chỉ tiêu kinh tế của Tiền Giang đặt ra trong các giai đoạn 36 Bảng 2.

Diện tích cho thuê và lao động tại các KCN Tiền Giang đến năm 2015 36 Bảng 2. Tỷ trọng chi đầu tƣ phát triển của Tiền Giang giai đoạn 2005 - 2014 39 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - ix - PHỤ LỤC Phụ lục 1. Tốc độ tăng trƣởng GDP các tỉnh ĐBSCL giai đoạn 2005 - 2014 50 Phụ lục 1. Tốc độ tăng trƣởng thu, chi ngân sách của Tiền Giang so với ĐBSCL bình quân giai đoạn 2005 – 2014 51 Phụ lục 1.

Thâm hụt ngân sách của Tiền Giang so với bình quân ĐBSCL 51 Phụ lục 1. Điểm số PCI các tỉnh ĐBSCL giai đoạn 2006 - 2014 52 Phụ lục 2. Cơ cấu, tốc độ phát triển và tỷ trọng đóng góp vào tăng trƣởng GDP của các ngành kinh tế tỉnh Tiền Giang giai đoạn 2005 – 2014 53 Phụ lục 2. Tỷ trọng diện tích và sản lƣợng vùng cây ăn trái của Tiền Giang so với khu vực ĐBSCL 54 Phụ lục 2.

Tỷ trọng các mặt hàng chủ lực trong kim ngạch xuất khẩu của Tiền Giang 54 Phụ lục 2. Quy hoạch các KCN, cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh Tiền Giang 55 Phụ lục 2. Vốn đầu tƣ FDI giai đoạn 2005 – 2015 55 Phụ lục 2. Tốc độ tăng trƣởng GTSX công nghiệp của các loại hình kinh tế 56 Phụ lục 2.

Các ngành công nghiệp có tỷ trọng GTSX cao nhất của Tiền Giang 56 Phụ lục 2. Danh sách các cơ quan nhà nƣớc đƣợc phỏng vấn 57 Phụ lục 2. Danh sách các doanh nghiệp chế biến cây ăn trái đƣợc phỏng vấn 57 Phụ lục 2. Danh sách các hộ nông dân trồng cây ăn trái đƣợc phỏng vấn 58 Phụ lục 2.

Danh sách các thƣơng lái, vựa, doanh nghiệp kinh doanh trái cây đƣợc phỏng vấn 59 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -x- TÓM TẮT Tiền Giang là tỉnh thuộc đồng bằng sông Cửu Long, có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế nhƣ: lợi thế về điều kiện tự nhiên, lợi thế về vị trí địa lý, hạ tầng giao thông và nguồn lao động dồi dào. Nhờ vào các điều kiện này, Tiền Giang đã phát triển mạnh nhiều ngành kinh tế, trong đó có 2 ngành quan trọng nhất là ngành sản xuất cây ăn trái và ngành công nghiệp chế biến. Nghiên cứu đã tìm ra rằng, chiến lƣợc phát triển kinh tế của Tiền Giang là phù hợp với lợi thế, hoàn cảnh của nền kinh tế địa phƣơng.