TRƢỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ TRƢỜNG KINH TẾ BÙI THỊ ANH THI PHÂN TÍCH CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN NĂNG SUẤT LÚA CỦA CÁC NÔNG HỘ TẠI HUYỆN VĨNH THẠNH, THÀNH PHỐ CẦN THƠ LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP Ngành: Kinh Tế Nông Nghiệp Mã số ngành: 7620115 Tháng 9-Năm 2022 TRƢỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ TRƢỜNG KINH TẾ BÙI THỊ ANH THI MSSV: B1902522 PHÂN TÍCH CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN NĂNG SUẤT LÚA CỦA CÁC NÔNG HỘ TẠI HUYỆN VĨNH THẠNH, THÀNH PHỐ CẦN THƠ LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP NGÀNH: KINH TẾ NÔNG NGHIỆP MÃ SỐ NGÀNH: 7620115 CÁN BỘ HƢỚNG DẪN PHẠM THỊ NGUYÊN Tháng 9-Năm 2022 LỜI CẢM TẠ Tôi xin cảm ơn Trƣờng Đại học Cần Thơ đã giúp tôi có những buổi học vô cùng bổ ích, với trang thiết bị hiện đại cùng với môi trƣờng thoải mái đã giúp tôi tiếp thu kiến thức nhanh hơn. Xin cảm ơn thầy, cô trong Trƣờng Đại học Cần Thơ đã chỉ dạy và truyền đạt những kiến thức vô cùng quý báu, giúp cho tôi có thể trang bị những nền tảng trƣớc khi làm luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn cô Phạm Thị Nguyên, khoa Kinh Tế Nông Nghiệp, Trƣờng Đại học Cần Thơ, cô đã giúp đỡ tận tình. Cô đã chia sẻ và dùng tất cả kiến thức, kinh nghiệm của cô đã trau dồi để chỉ dạy và hƣớng dẫn cho tôi hoàn thành luận văn này.
Xin cảm ơn Chi Cục Thống Kê và Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Vĩnh Thạnh, Thành phố Cần Thơ các hộ nông dân đã cung cấp số liệu giúp tôi hoàn thành bài luận văn. Xin cảm ơn bạn bè đã đồng hành và giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập tại Trƣờng Đại học Cần Thơ. Em xin chân thành cảm ơn. Em xin chân thành cảm ơn! Cần Thơ, ngày ….
Sinh viên thực hiện Bùi Thị Anh Thi i LỜI CAM KẾT Tôi xin cam kết luận văn này đƣợc hoàn thành dựa trên các kết quả nghiên cứu của tôi và các kết quả nghiên cứu này chƣa đƣợc dùng cho bất cứ luận văn cùng cấp nào khác. Cần Thơ, ngày…. Sinh viên thực hiện Bùi Thị Anh Thi ii MỤC LỤC Trang LỜI CẢM TẠ. i LỜI CAM KẾT.
ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC BẢNG. vi DANH MỤC HÌNH. vii CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU .1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI .2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU .1 Mục tiêu chung .2 Mục tiêu cụ thể .3 PHẠM VI NGHIÊN CỨU.1 Phạm vi về không gian .2 Phạm vi thời gian .4 LƢỢC KHẢO TÀI LIỆU .1 Phƣơng pháp nghiên cứu và phân tích số liệu .2 Mô hình hồi quy.
4 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Giới thiệu kỹ thuật trồng cây lúa .2 Khái quát về nông hộ và sản xuất nông hộ .3 Khái quát về sản xuất .4 Tài nguyên nông hộ .5 Lao động gia đình .6 Khái quát về hiệu quả kinh tế .2 PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Thu thập số liệu sơ cấp .2 Phƣơng pháp phân tích số liệu. 13 CHƢƠNG 3: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ HUYỆN VĨNH THẠNH .1 KHÁI QUÁT VỀ HUYỆN VĨNH THẠNH .2 VỊ TRÍ ĐỊA LÝ VÀ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN .1 Vị trí địa lí .3 ĐIỀU KIỆN KINH TẾ XÃ HỘI .4 ĐIỀU KIỆN VĂN HÓA XÃ HỘI .5 TÌNH HÌNH CƠ BẢN CỦA HUYỆN VĨNH THẠNH. 24 CHƢƠNG 4: PHÂN TÍCH CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN NĂNG SUẤT LÚA CỦA CÁC NÔNG HỘ TẠI HUYỆN VĨNH THẠNH, THÀNH PHỐ CẦN THƠ .1 TÌNH HÌNH SẢN XUẤT LÚA GẠO TẠI VIỆT NAM.1 Tình hình sản xuất.2 Tình hình xuất khẩu gạo Việt Nam.2 TÌNH HÌNH SẢN XUẤT LÚA GẠO CỦA HUYỆN VĨNH THẠNH .3 ĐẶC ĐIỂM CHUNG CÁC HỘ ĐƢỢC KHẢO SÁT .1 Tuổi của chủ hộ.2 Số năm canh tác của nông hộ .3 Giới tính của chủ hộ.4 Tham gia tập huấn.5 Trình độ học vấn .6 Số nhân khẩu trong gia đình .7 Thành viên tham gia sản xuất lúa .8 Đối tƣợng tiêu thụ lúa của các nông hộ .9 Nguồn lực trong sản xuất .4 PHÂN TÍCH CÁC CHỈ SỐ TÀI CHÍNH CỦA NÔNG HỘ TRỒNG LÚA TẠI HUYỆN VĨNH THẠNH, THÀNH PHỐ CẦN THƠ .1 Chi phí cho sản xuất lúa của nông hộ tại huyện Vĩnh Thạnh .2 Phân tích sản lƣợng, giá bán, doanh thu, lợi nhuận của nông hộ trồng lúa .3 Phân tích các tỷ số tài chính của nông hộ trồng lúa năm 2022.5 PHÂN TÍCH CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN NĂNG SUẤT LÚA CỦA CÁC NÔNG HỘ TẠI HUYỆN VĨNH THẠNH. 58 CHƢƠNG 5: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ NĂNG SUẤT CỦA NÔNG HỘ TRỒNG LÚA Ở HUYỆN VĨNH THẠNH, THÀNH PHỐ CẦN THƠ.1 NHỮNG THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN TRONG QUÁ TRÌNH TRỒNG LÚA .2 CÁC GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN VÀ GIÚP NÂNG CAO HIỆU QUẢ NĂNG SUẤT CHO NÔNG HỘ TRỒNG LÚA.
66 CHƢƠNG 6: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .1 Kết quả nghiên cứu .2 Hạn chế của đề tài. 69 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 81 v DANH MỤC BẢNG Trang Bảng 2.1 Kết quả diện tích đất trồng lúa của huyện Vĩnh Thạnh năm 2021 .2 Phân bố số quan sát theo xã .3 Kỳ vọng dấu của các biến độc lập trong mô hình hồi quy .1 Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp theo 3 xã, huyện Vĩnh Thạnh Thành phố Cần Thơ 2021 .1 Diện tích, Năng suất và Sản lƣợng lúa tại Việt Nam qua các năm (2019-2021) .2 Diện tích- năng suất- sản lƣợng lúa vụ Đông Xuân của huyện 2020- 2022 .3 Diện tích- năng suất- sản lƣợng lúa vụ Hè Thu của huyện 2020-2022 .4 Tuổi của chủ hộ .5 Số năm canh tác của chủ hộ .6 Trình độ học vấn của chủ hộ sản xuất lúa .7 Số nhân khẩu và lao động tham gia sản xuất lúa .8 Số thành viên tham gia sản xuất lúa .9 Diện tích đất trồng lúa của nông hộ .10 Vốn sản xuất của nông hộ trồng lúa .11 Loại giống và giá giống lúa của nông hộ .12 Lƣợng giống sử dụng .13 Lý do chọn giống của nông hộ .14 Chi phí sản xuất lúa vụ Đông Xuân của nông hộ năm 2022 .15 Chi phí sản xuất lúa vụ Hè Thu của nông hộ năm 2022 .16 Lƣợng phân sử dụng của vụ Đông Xuân và Hè Thu.17 Khối lƣợng N, P, K nguyên chất trung bình trên 1.18 Năng suất, doanh thu, giá bán, và lợi nhuận của nông hộ trồng lúa vụ Đông Xuân và Hè Thu năm 2022 .19 Các tỷ số tài chính của nông hộ trồng lúa vụ Đông Xuân và Hè Thu năm 2022.20 Kết quả hồi quy các nhân tố ảnh hƣởng đến năng suất vụ Đông Xuân .21 Kết quả hồi quy các nhân tố ảnh hƣởng đến năng suất vụ Hè Thu 61 vi DANH MỤC HÌNH Trang Hình 3.1 Bản đồ hành chính huyện Vĩnh Thạnh .1 Giới tính của chủ hộ.2 Tham gia tập huấn của chủ hộ sản xuất lúa .3: Cơ cấu tổng chi phí trồng lúa vụ Đông Xuân năm 2022 .4: Cơ cấu tổng chi phí trồng lúa vụ Hè Thu năm 2022. 42 vii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT BVTV: Bảo vệ thực vật CPSX: Chi phí sản xuất CPLĐN: Chi phí lao động nhà CPLĐ: Chi phí lao động DT: Doanh thu ĐBSCL: Đồng bằng sông Cửu Long KHKT: Khoa học kỹ thuật LN: Lợi nhuận LĐGĐ: Lao động gia đình TN: Thu nhập viii CHƢƠNG 1 GIỚI THIỆU 1.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Ngày nay ngành nông nghiệp là một trong những ngành sản xuất vật chất quan trọng, vì nông nghiệp sản xuất ra những sản phẩm nuôi sống con ngƣời mà bất kỳ ngành sản xuất khác không thay thế đƣợc giúp phát triển kinh tế không chỉ đối với nƣớc ta mà còn với nhiều nƣớc trên thế giới.
Từ ngàn đời nay cây lúa đã gắn bó với con ngƣời. Cây lúa không chỉ mang lại sự no đủ mà còn là nguồn xuất khẩu quan trọng cũng nhƣ giúp các hộ nghèo có công ăn việc làm, giải quyết đƣợc một phần tỷ lệ thất nghiệp cho nƣớc ta. Nhờ vào sự phát triển của nông nghiệp mà đời sống của ngƣời dân ngày càng đƣợc cải thiện. Đối với nƣớc ta, sản xuất lƣơng thực chủ yếu và quyết định vẫn là lúa gạo do vậy việc thâm canh sản xuất lúa vẫn là mục tiêu hàng đầu đặt ra.
Lúa gạo đang một tăng cao, thêm vào đó tình trạng bất ổn về lƣơng thực cũng đang là vấn đề cấp thiết. Nhƣng thực ra nông nghiệp nƣớc ta chƣa phát huy hết thế mạnh của mình. Một trong những thực trạng dẫn đến sự chậm phát triển của nông nghiệp đó là sự phân hóa về quy mô diện tích của đất nông nghiệp. Sự phân chia về đất đai là một trong những trở ngại ảnh hƣởng đến tính cạnh tranh của nông sản hàng hóa Việt Nam trên thị trƣờng thế giới.
Cần Thơ là một trong những tỉnh trọng điểm sản xuất nông nghiệp của vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long và của cả nƣớc có tiềm năng lớn và đa dạng với nhiều lợi thế để phát triển nông nghiệp. Vĩnh Thạnh là một trong chín quận, huyện thuộc Thành phố Cần Thơ, có tài nguyên thiên nhiên khá phong phú là điều kiện thuận lợi trong quá trình phát triển kinh tế-xã hội của địa phƣơng. Nghề trồng lúa ở huyện Vĩnh Thạnh, Thành phố Cần Thơ đã xuất hiện từ rất sớm và gắn liền với cuộc sống của ngƣời dân nơi đây và trở thành một trong những huyện trọng điểm về sản xuất lúa của Thành phố Cần Thơ. Huyện Vĩnh Thạnh có vị trí địa lý thuận lợi về giao thông cả đƣờng thủy lẫn đƣờng bộ, địa hình chủ yếu là đồng bằng thấp trũng tƣơng đối bằng phẳng, đất đai phù sa màu mỡ và đất phèn ít chua, khí hậu nhiệt đới gió mùa đƣợc chia thành hai mùa rõ rệt là mùa mƣa và mùa khô hệ thống sông ngòi chằng chịt thuận lợi cho giao thông và nhận đƣợc lƣợng nƣớc khá lớn trong việc tƣới tiêu trong nông nghiệp rất thuận lợi.
Thế nhƣng thực tế cho thấy sản lƣợng lúa của huyện hàng năm khá lớn nhƣng vẫn còn tồn tại những yếu kém trong sản xuất nhƣ: tập quán canh tác còn lạc hậu, trình độ thâm canh chƣa cao, năng suất thấp… Mặt khác, do sản xuất nông nghiệp mang tính thời vụ, chịu nhiều 1 ảnh hƣởng của thời tiết, dịch bệnh và nhiều biến động của thị trƣờng đầu vào cũng nhƣ đầu ra, đặc biệt là tình trạng nông dân bị ép giá, nên trong mỗi vụ mùa sản xuất trong năm đều có sự biến động về chi phí sản xuất, năng suất, doanh thu và lợi nhuận khác nhau làm ảnh hƣởng đến thu nhập của ngƣời dân trồng lúa trong huyện. Những điều đó dẫn đến ngƣời dân trồng lúa ảnh hƣởng đến thu nhập, năng suất, dẫn đến đời sống còn nhiều khó khăn. Vì những lí do đó mà đề tài: “Phân tích các yếu tố ảnh hƣởng đến năng suất lúa của các nông hộ tại huyện Vĩnh Thạnh, Thành phố Cần Thơ’’ đƣợc thực hiện.