CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÂN TÍCH BÁO CÁO TÀI CHÍNH 1. KHÁI NIỆM – MỤC ĐÍCH CỦA PHÂN TÍCH BÁO CÁO TÀI CHÍNH 1. Khái niệm phân tích báo cáo tài chính: Phân tích báo cáo tài chính quá trình xem xét, kiểm tra về nội dung kết cấu thực trạng các chỉ tiêu tài chính trên báo cáo tài chính, từ đó so sánh, đối chiếu các chỉ tiêu tài chính trên báo cáo với các chỉ tiêu tài chính trong quá khứ, hiên tại, tương lai ở tại doanh nghiệp, ở các doanh nghiệp khác, ở phạm vi ngành, ở địa phương lãnh thổ, quốc gia… nhằm xác định thực trạng đặc điểm, xu hướng tiềm năng tài chính của doanh nghiệp để cung cấp thông tin tài chính phục vụ thiết lập các giải pháp quản trị tài chính thích hợp, hiệu quả. Mục đích ý nghĩa của phân tích báo cáo tài chính: Báo cáo tài chính của doanh nghiệp được nhiều cá nhân, tổ chức quan tâm như nhà quản lý tại doanh nghiệp, chủ sở hữu vốn, khách hàng, nhà đầu tư, các cơ quan quản lý chức năng… Tuy nhiên, mỗi cá nhân tổ chức sẽ quan tâm những khía cạnh khác nhau khi phân tích báo cáo tài chính.
Vì vậy, phân tích báo cáo tài chính cũng sẽ có ý nghĩa khác nhau đối với từng cá nhân, tổ chức. - Đối với nhà quản lý doanh nghiệp, phân tích báo cáo tài chính nhằm tìm những giải pháp tài chính để xây dựng kết cấu tài chính, cơ cấu nguồn vốn thích hợp đảm bảo cho quá trình sản xuất kinh doanh đúng pháp luật, hoàn thành trách nhiệm tài chính với yêu cầu cổ động, nâng cao hiệu quả, tiềm lực tài chính doanh nghiệp. - Đối với chủ sở hữu, phân tích báo cáo tài chính giúp đánh giá đúng đắn thành quả của các nhà quản lý, về thực trạng tài sản, công nợ, nguồn vốn, thu nhập, chi phí, lợi nhuận của doanh nghiệp, sự an toàn, tiềm lực tài chính của đồng vốn đầu tư vào doanh nghiệp. - Đối với các khách hàng, chủ nợ, phân tích báo cáo tài chính sẽ giúp đánh giá đúng đắn khả năng đảm bảo đồng vốn đầu tư vào doanh nghiệp, khả năng và thời hạn thanh toán vốn và lãi của doanh nghiệp.
- Đối với cơ quan quản lý chức năng như cơ quan thuế, thống kê, phòng kinh tế… phân tích báo cáo tài chính giúp đánh giá đúng đắn thực trạng tài chính doanh nghiệp, tính hình thực hiện nghĩa vụ với nhà nước, những đóng góp hoặc tác động doanh nghiệp đến tình hình, chính sách kinh tế tài chính xã hội. Phương pháp phân tích báo cáo tài chính : Phân tích báo cáo tài chính có thể thực hiện bằng một hoặc kết hợp nhiều phương pháp phân tích khác nhau như phương pháp so sánh, phương pháp tỷ lệ, phương pháp dãy số theo thời gian, phương pháp liên hệ cân đối…. - Về phương pháp so sánh nên chú ý đến điều kiện so sánh, đăc biệt là khi phân tích báo cáo tài chính trong điều kiện có nhiều thay đổi về chính sách, chế độ tài chính kế toán. Phương pháp so sánh ngoài vấn đề tìm hiểu được tính lịch sử con( giúp cho người phân tích nhận thức khuynh hướng tài chính trong tương lai.
Vì vậy, khi phân tích khi phân tích cần so sánh qua nhiều kỳ, so sánh với các ngành khác để có được nhận thức xác đáng hơn về bản chất và khuynh hướng tài chính của doanh nghiệp. - Về phương pháp phân tích phân tích tỷ số nên chú ý đến những nội dung và ý nghĩa kinh tế của các tỷ số khi sử dụng phân tích ở những phạm vi, trách nhiệm khác nhau, cần chú trọng đến những sự kiện biến đổi sắp đến ảnh hưởng đến tỷ số như thế nào. Phân tích tỷ số chỉ giúp cho người phân tích hiểu rõ hơn bản chất, khuynh hướng tài chính. -Về phương pháp phân tích dãy số theo thời gian cần chú ý đến những biến cố bất thường từ môi trường kinh doanh, từ chính sách kế toán tài chính ảnh hưởng đến nội dung kinh tế, kết cấu của từng thành phần trong dãy số.
- Về phương pháp liên hệ – cân đối chú ý đến những mối liên hệ, tính cân đối cần thiết và hữu dụng trong quản lý tài chính ở từng thời kỳ, từng doanh nghiệp, từng hoàn cảnh kinh tế không nên quá chú trọng vào lý thuyết sẽ làm cho việc phân tích tản mạn không hữu ích. TÀI LIỆU PHÂN TÍCH: 1. Bảng cân đối kế toán : - Bảng cân đối kế toán là báo các tài chính tổng hợp, phản ánh tổng quát toàn bộ giá trị tài sản hiện có và nguồn hình thành tài sản đó của doanh nghiệp tại một thời điểm nhất định. - Số liệu trên bảng cân đối kế toán cho biết toàn bộ giá trị tài sản hiện có của doanh nghiệp theo cơ cấu tài sản, nguồn vốn và cơ cấu tài sản, nguồn vốn và cơ cấu nguồn vốn hình thành tài sản đó.
Báo cáo kết quả kinh doanh: - Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh là báo cáo tài chính tổng hợp, phản ánh tổng quát tình hình và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp trong một kỳ kế toán được chi tiết theo hoạt động kinh doanh chức năng, hoạt động khác và tình hình thực hiện nghĩa vụ với nhà nước về thuế và các khoản khác. Báo cáo lưu chuyển tiền tệ: Báo cáo lưu chuyển tiền tệ là một bộ phận của báo cáo tài chính, cung cấp thông tin về lượng tiền tệ, phương tiện thanh toán hình thành, thừa thiếu trong từng hoạt động. Báo cáo lưu chuyển tiền tệ giúp cho người phân tích thấy được khả năng tạo tiền đề đảm bảo việc thanh toán, chi trả, dự trữ cho các hoạt động của doanh nghiệp. Thuyết minh báo cáo tài chính : Thuyết minh báo cáo tài chính thực chất là một tài liệu giải thích một số đặc điểm kinh tế kỹ thuật tại doanh nghiệp, chi tiết một số chỉ tiêu tài chính trên bảng cân đối kế toán, báo cáo kế quả kinh doanh và chính sách kế toán áp dụng tại doanh nghiệp.
Các tài liệu khác : Ngoài những tài liệu trên,kho phân tích báo cáo tài chính, người phân tích cần phải có thêm những thông tin khác như: Các chỉ số kinh tế tài chính bình quân trong từng thời kỳ, từng ngành nghề tương ứng. - Các phương án sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. - Các chính sách kinh tế – tài chính của địa phương, lãnh thổ, quốc gia. - Thông tin về thị trường tài chính.
NỘI DUNG PHÂN TÍCH BÁO CÁO TÀI CHÍNH CỦA DOANH NGHIỆP 1.Phân tích khái quát tài sản: Tài sản doanh nghiệp cơ bản công bố trên bảng cân đối kế toán thể hiện cơ sở vật chất, tiềm lực kinh tế kinh doanh dùng vào hoạt động sản xuất kinh doanh. Phân tích khái quát về tài sản hướng đến đánh giá cơ sở, vật chất, tiềm lực kinh tế quá khứ, hiện tại và những ảnh hưởng đến tương lai của doanh nghiệp. Xuất phát từ mục này, phân tích khái quát về tình hình tài chính được thể hiện qua các vấn đề sau: - Đánh giá năng lực kinh tế thực sự của tài sản doanh nghiệp hiện tại. - Đánh giá tính hợp lý của những chuyển biến về giá trị, cơ cấu tài sản.
Để đánh giá khái quát về tình hình tài sản, người ta thường phân tích biến động các mục của tài sản theo chiều ngang và chiều dọc để tìm hiểu sự thay đổi về giá trị, tỷ trọng của tài sản qua các thời kỳ như thế nào, sự thay đổi này bắt nguồn từ những dấu hiệu tích cực hay thụ động trong quá trình sản xuất kinh doanh, có phù hợp với việc nâng cao năng lực kinh tế để phục vụ vho chiến lược, kế hoạch sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp hay không. Bảng tóm lược quá trình phân tích tài sản như sau : Chênh Tỷ Tỷ Chênh lệch Tỷ lệ lệch TÀI SẢN Năm 2003 trọng Năm 2002 trọng giá trị tăng cơ cấu (%) (%) (%) 1 2 3 4 5 6=2-4 7=6/4 8=3-5 A. TSLĐ và ĐTNH B.TSCĐ và ĐẦU TƯ DÀI HẠN TỔNG TÀI SẢN 1.Phân tích khái quát về nguồn vốn : Nguồn vốn doanh nghiệp trên bảng cân đối kế toán thể hiện nguồn tài trợ và khả năng tài chính của doanh nghiệp trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Phân tích khái quát về nguồn vốn hướng đến đánh giá nguồn tài trợ, khả năng tài chính, hiện tại và những ảnh hưởng đến tương lai của doanh nghiệp.
Xuất phát từ mục đích này, phân tích khái quát về tình hình tài chính được thể hiện qua: - Đánh giá tính hợp lý và hợp pháp nguồn vốn của doanh nghiệp. - Đánh giá khả năng tự chủ tài chính của doanh nghiệp. Để phân tích khái quát tình hình nguồn vốn, người ta tiến hành phân tích biến động các mục nguồn vốn ta cũng sẽ phân tích theo chiều ngang và chiều dọc nhằm tìm hiểu sự thay đổi về giá trị, tỷ trọng của nguồn vốn qua các thời kỳ như thế nào, sự thay đổi này bắt nguồn từ những dấu hiệu tích cực hay thụ động trong quá trình sản xuất kinh doanh, có phù hợp với việc nâng cao năng lực tài chính, tính tự chủ tài chính, khả năng tận dụng, khai thác nguồn vốn trên thị trường cho hoạt động sản xuất kinh doanh hay không và có phù hợp với chiến lược, kế hoạch sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp hay không. Bảng tóm lược quá trình phân tích tài sản qua bảng sau : Chênh Tỷ Tỷ Chênh Năm Tỷ lệ lệch cơ NGUỒN VỐN Năm 2003 trọng trọng lệch giá 2002 tăng cấu (%) (%) trị (%) 1 2 3 4 5 6=2-4 7=6/4 8=3-5 A.
NỢ PHẢI TRẢ B. NGUỒN VỐN CHỦ SỞ HỮU TỔNG NGUỒN VỐN 1. Phân tích biến động thu nhập, chi phí, lợi nhuận. Mục tiêu cơ bản của phân tích biến động thu nhập, chi phí, lợi nhuận của doanh nghiệp là tìm hiểu nguồn gốc, thực trạng và xu hướng của thu nhập, chi phí, lợi nhuận.
Nó sẽ giúp cho người phân tích có được niềm tin đáng tin cậy từ thu nhập, chi phí, lợi nhuận của doanh nghiệp và cũng giúp cho người phân tích phần nào nhận thức được nguồn gốc, khả năng tạo lợi nhuận và những xu hướng của chúng trong tương lai. Qúa trình này được tập trung vào những vấn đề cơ bản sau : Thu nhập,chi phí, lợi nhuận của doanh nghiệp có thực sự và tạo ra từ những nguồn nào, sự hình thành như vậy có phù hợp với chức năng hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Thu nhập, chi phí, lợi nhuận của doanh nghiệp thay đổi có phù hợp với đặc điểm chi phí, hiệu quả kinh doanh, phương hướng kinh doanh.