Luận án tiến sĩ xây dựng nội dung dạy ngoại khóa môn taekwondo nhằm phát triển thể chất cho học sinh trung học cơ sở thành phố hà nội

Luận án tiến sĩ kỹ thuật phân tích xây dựng nội dung dạy ngoại khóa môn taekwondo nhằm phát triển thể chất cho học sinh trung học cơ, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Khôi
• Người hướng dẫn: Trần Tuấn Hiếu
• Trường học: Trường Đại Học Thể Dục Thể Thao Bắc Ninh
• Chuyên ngành: Giáo Dục Học
• Đề tài: Luận Án Tiến Sĩ Về Dạy Ngoại Khóa Taekwondo Nhằm Nâng Cao Thể Chất Cho Học Sinh Trung Học Cơ Sở Tại Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Bắc Ninh

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt
• Mục lục
• Danh mục các biểu bảng, biểu đồ trong luận án
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Một số khái niệm cơ bản có liên quan
• 1.2. Đặc điểm Công tác Giáo dục thể chất ngoại khóa trong các trường Trung học cơ sở
• 1.1. Đặc điểm hoạt động thể thao ngoại khóa
• 1.3. Những yếu tố tự nhiên và xã hội ảnh hưởng tới sự phát triển thể chất của học sinh trung học cơ sở thành phố Hà Nội
• 1.4. Đặc điểm môn võ Taekwondo
• 1.2. Nền tảng cơ bản của môn võ Taekwondo
• 1.5. Đặc điểm tâm, sinh lý lứa tuổi học sinh Trung học cơ sở trong tập luyện Taekwondo
• 1.6. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU
• 2.1. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu tham khảo
• 2.3. Phương pháp quan sát sư phạm
• 2.4. Phương pháp phỏng vấn
• 2.5. Phương pháp kiểm tra sư phạm
• 2.6. Phương pháp kiểm tra y học
• 2.7. Phương pháp kiểm tra tâm lý
• 2.8. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
• 2.9. Phương pháp toán học thống kê
• 2.10. Tổ chức nghiên cứu
• 2.11. Đối tượng nghiên cứu
• 2.12. Phạm vi nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 3.1. Đánh giá thực trạng công tác giáo dục dục thể chất và thực trạng hoạt động ngoại khóa của các câu lạc bộ võ Taekwondo dành cho học sinh các trường Trung học cơ sở thành phố Hà Nội
• 3.1. Thực trạng tập luyện thể thao ngoại khóa của học sinh các trường Trung học cơ sở thành phố Hà Nội
• 3.2. Thực trạng nhận thức của học sinh các trường Trung học cơ sở thành phố Hà Nội về vấn đề tập luyện thể thao ngoại khóa
• 3.2. Thực trạng công tác giáo dục thể chất cho học sinh các trường Trung học cơ sở thành phố Hà Nội
• 3.3. Lựa chọn các tiêu chí và test đánh giá thể chất của học sinh Trung học cơ sở thành phố Hà Nội
• 3.3. Tỷ lệ thành phần đối tượng phỏng vấn lựa chọn test đánh giá sự phát triển thể lực cho học sinh Trung học cơ sở thành phố Hà Nội
• 3.4. Thực trạng thể chất của học sinh Trung học cơ sở thành phố Hà Nội
• 3.5. Bàn luận kết quả nghiên cứu nhiệm vụ 1
• 3.6. Nghiên cứu xây dựng nội dung dạy ngoại khóa môn Taekwondo nhằm phát triển thể chất của học sinh Trung học cơ sở thành phố Hà Nội
• 3.7. Lựa chọn nội dung giảng dạy ngoại khóa môn Taekwondo cho học sinh khối Trung học cơ sở thành phố Hà Nội
• 3.8. Xây dựng chương trình và phương pháp giảng dạy môn Taekwondo vào giờ ngoại khóa
• 3.9. Bàn luận kết quả nghiên cứu nhiệm vụ 2
• 3.10. Ứng dụng và đánh giá hiệu quả của các nội dung dạy ngoại khóa môn Taekwondo đối với sự phát triển thể chất của học sinh Trung học cơ sở thành phố Hà Nội
• 3.11. Tổ chức thực nghiệm
• 3.12. Đánh giá hiệu quả thực nghiệm
• 3.13. Bàn luận kết quả nghiên cứu nhiệm vụ 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 3.4. Nhịp tăng trưởng thể chất của học sinh nam khối 6 nhóm đối chứng và nhóm thực nghiệm sau 12 tháng thực nghiệm
• 3.5. Mức độ tăng trưởng thể chất của học sinh nữ khối 6 nhóm đối chứng và nhóm thực nghiệm sau 12 tháng thực nghiệm
• 3.6. Mức độ tăng trưởng thể chất của học sinh nam khối 7 nhóm đối chứng và nhóm thực nghiệm sau 12 tháng thực nghiệm
• 3.7. Mức độ tăng trưởng thể chất của học sinh nữ khối 7 nhóm đối chứng và nhóm thực nghiệm sau 12 tháng thực nghiệm
• 3.8. Mức độ tăng trưởng thể chất của học sinh nam khối 8 nhóm đối chứng và nhóm thực nghiệm sau 12 tháng thực nghiệm
• 3.9. Mức độ tăng trưởng thể chất của học sinh nữ khối 8 nhóm đối chứng và nhóm thực nghiệm sau 12 tháng thực nghiệm
• 3.10. Mức độ tăng trưởng thể chất của học sinh nam khối 9 nhóm đối chứng và nhóm thực nghiệm sau 12 tháng thực nghiệm
• 3.11. Mức độ tăng trưởng thể chất của học sinh nữ khối 9 nhóm đối chứng và nhóm thực nghiệm sau 12 tháng thực nghiệm
• Kết luận
• Kiến nghị
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận án là xác định và phát triển nội dung dạy ngoại khóa môn Taekwondo nhằm nâng cao thể chất cho học sinh trung học cơ sở tại Hà Nội. Nghiên cứu này không chỉ tập trung vào việc cải thiện thể lực mà còn góp phần vào sự phát triển toàn diện của học sinh. Theo đó, việc áp dụng môn võ Taekwondo trong giáo dục thể chất sẽ giúp học sinh rèn luyện sức khỏe, tăng cường sức đề kháng và phát triển các tố chất thể lực cần thiết. Đặc biệt, môn Taekwondo còn giúp học sinh hình thành ý thức kỷ luật, tinh thần tự giác và khả năng làm việc nhóm. Như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh, sức khỏe là tài sản quý giá của mỗi cá nhân và cũng là của cả xã hội. Việc đưa môn Taekwondo vào chương trình ngoại khóa sẽ tạo ra một môi trường học tập tích cực, khuyến khích học sinh tham gia vào các hoạt động thể chất, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục thể chất trong nhà trường.

II. Nhiệm vụ nghiên cứu

Luận án xác định ba nhiệm vụ nghiên cứu chính. Nhiệm vụ đầu tiên là đánh giá thực trạng công tác giáo dục thể chất và hoạt động ngoại khóa tại các trường trung học cơ sở ở Hà Nội. Nhiệm vụ này nhằm làm rõ những điểm mạnh, điểm yếu trong công tác giáo dục thể chất hiện tại, từ đó đưa ra những giải pháp cải thiện. Nhiệm vụ thứ hai là nghiên cứu và xây dựng nội dung dạy ngoại khóa môn Taekwondo, đảm bảo nội dung này phù hợp với nhu cầu và khả năng của học sinh. Cuối cùng, nhiệm vụ thứ ba là ứng dụng và đánh giá hiệu quả của các nội dung dạy học, nhằm xác định mức độ cải thiện thể chất của học sinh sau khi tham gia chương trình. Những nhiệm vụ này không chỉ có ý nghĩa lý thuyết mà còn có giá trị thực tiễn cao, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục thể chất trong các trường học.

III. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án

Luận án mang lại nhiều giá trị khoa học và thực tiễn quan trọng. Về mặt khoa học, nghiên cứu làm rõ các khái niệm liên quan đến giáo dục thể chất, phát triển thể chất và vai trò của thể thao ngoại khóa trong giáo dục. Nó cũng chỉ ra những yếu tố tự nhiên và xã hội ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất của học sinh trung học cơ sở. Về mặt thực tiễn, luận án cung cấp một bộ tiêu chí và phương pháp đánh giá thể chất cho học sinh, từ đó giúp các nhà giáo dục có công cụ phù hợp để theo dõi và cải thiện thể lực của học sinh. Việc áp dụng nội dung dạy ngoại khóa môn Taekwondo không chỉ giúp nâng cao thể chất cho học sinh mà còn giáo dục các giá trị đạo đức, tinh thần thượng võ, và khả năng làm việc nhóm. Điều này phù hợp với xu hướng phát triển giáo dục toàn diện trong bối cảnh hiện nay.

IV. Kết quả nghiên cứu và bàn luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự cần thiết và hiệu quả của việc đưa môn Taekwondo vào chương trình ngoại khóa tại các trường trung học cơ sở. Qua thực nghiệm, chương trình đã chứng minh khả năng nâng cao thể lực và sức khỏe của học sinh. Các chỉ số thể chất như sức mạnh, độ dẻo dai và sức bền đều có sự cải thiện rõ rệt sau khi tham gia chương trình. Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng nhấn mạnh rằng việc tập luyện Taekwondo không chỉ giúp cải thiện thể chất mà còn tạo ra một môi trường học tập tích cực, giúp học sinh phát triển kỹ năng xã hội và tâm lý. Điều này phù hợp với mục tiêu giáo dục toàn diện mà Đảng và Nhà nước đã đề ra. Những kết quả này không chỉ có giá trị cho ngành giáo dục mà còn cho các bậc phụ huynh và toàn xã hội, khi mà sức khỏe và thể chất của thế hệ trẻ là một trong những yếu tố quyết định cho sự phát triển bền vững của đất nước.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Công tác giáo dục thể chất (GDTC) và thể thao trường học đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ, nâng cao sức khỏe, phát triển thể lực và tầm vóc cho thế hệ trẻ. Tuy nhiên, theo đánh giá trong các văn kiện của Đảng, Nhà nước và ngành Thể dục Thể thao (TDTT), chất lượng giờ học GDTC nội khóa tại các trường trung học cơ sở (THCS) vẫn còn nhiều hạn chế, thời lượng 70 tiết/năm học (tương đương 2 tiết/tuần) chưa thỏa mãn đầy đủ nhu cầu vận động của học sinh. Tại thành phố Hà Nội – một đô thị lớn với mật độ dân cư cao và áp lực học tập lớn, học sinh THCS đang đối mặt với nguy cơ gia tăng các bệnh học đường như cận thị, béo phì và tình trạng lười vận động, suy giảm thể chất.

Hoạt động thể thao ngoại khóa dưới hình thức câu lạc bộ môn võ Taekwondo đã hình thành tại một số trường học trên địa bàn thông qua sự phối hợp giữa nhà trường, các Trung tâm TDTT quận/huyện và Hiệp hội Taekwondo Hà Nội. Dù môn võ này có ưu điểm phù hợp với lứa tuổi và điều kiện cơ sở vật chất, thực tế cho thấy nội dung và chương trình giảng dạy ngoại khóa chưa được chuẩn hóa, mang tính tự phát và huấn luyện viên chủ yếu dạy theo nội dung thi nâng đai mà chưa gắn kết trực tiếp với mục tiêu phát triển thể chất toàn diện cho học sinh. Khoảng trống này đặt ra yêu cầu xây dựng một chương trình dạy ngoại khóa Taekwondo có hệ thống khoa học và thực nghiệm đánh giá hiệu quả cụ thể.

Luận án tiến sĩ Giáo dục học của nghiên cứu sinh Nguyễn Ngọc Khôi, thực hiện tại Trường Đại học Thể dục Thể thao Bắc Ninh năm 2018 (mã số chuyên ngành: 9140101; cán bộ hướng dẫn: PGS.TS. Trần Tuấn Hiếu và TS. Phan Hồng Minh), mang tên: "Xây dựng nội dung dạy ngoại khóa môn Taekwondo nhằm phát triển thể chất cho học sinh Trung học cơ sở thành phố Hà Nội".

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích của luận án là trên cơ sở nghiên cứu tổng hợp, đánh giá thực trạng công tác GDTC và hoạt động ngoại khóa tại các trường THCS trên địa bàn thành phố Hà Nội, tiến hành lựa chọn, xây dựng và ứng dụng các nội dung giảng dạy môn võ Taekwondo vào giờ ngoại khóa nhằm nâng cao thể chất cho học sinh, góp phần nâng cao chất lượng GDTC trong trường học.

Luận án giải quyết 3 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Nhiệm vụ 1: Đánh giá thực trạng công tác GDTC và thực trạng hoạt động ngoại khóa của các câu lạc bộ võ Taekwondo cho học sinh các trường THCS thành phố Hà Nội.
2. Nhiệm vụ 2: Nghiên cứu xây dựng nội dung dạy ngoại khóa môn Taekwondo nhằm phát triển thể chất cho học sinh THCS thành phố Hà Nội.
3. Nhiệm vụ 3: Ứng dụng và đánh giá hiệu quả của các nội dung dạy ngoại khóa môn Taekwondo đối với sự phát triển thể chất của học sinh THCS thành phố Hà Nội.

Giả thuyết khoa học

Nếu xây dựng được nội dung dạy ngoại khóa môn Taekwondo phù hợp, có hiệu quả áp dụng trong giờ ngoại khóa cho học sinh sẽ giúp phát triển thể chất cho học sinh, góp phần nâng cao hiệu quả công tác GDTC trong trường học các cấp.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Nội dung dạy ngoại khóa môn Taekwondo nhằm phát triển thể chất cho học sinh THCS.
• Khách thể nghiên cứu: Học sinh THCS (khối 6, 7, 8, 9; lứa tuổi 11–14), giáo viên thể dục, huấn luyện viên, nhà quản lý và chuyên gia TDTT.
• Phạm vi không gian: Các trường THCS và các câu lạc bộ Taekwondo trường học trên địa bàn thành phố Hà Nội.
• Phạm vi thời gian: Thực nghiệm sư phạm được tiến hành trong thời gian 12 tháng.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tổng quan cơ sở lý luận và các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về GDTC và thể thao trường học cho thấy nhiều tác giả đã đề cập đến vai trò của vận động, ngoại khóa và võ thuật:

• Các công trình kinh điển và nền tảng lý luận về GDTC và thể thao trường học của P. Lexgaphơtơ (1837–1909) về giáo dưỡng thể chất; Nôvicốp A.D. và Mátvêép L.P. (1975) về lý luận và phương pháp GDTC; V.P. Philin về nguyên tắc tổ chức thể thao ngoại khóa; cùng các nhà nghiên cứu trong nước như Dương Nghiệp Chí, Vũ Đức Thu, Nguyễn Toán, Phạm Danh Tốn, Lê Văn Lẫm đã khẳng định vai trò bổ trợ của thể thao ngoại khóa đối với chương trình nội khóa.
• Về lĩnh vực võ thuật và sự phát triển thể lực, các công trình của Nguyễn Thành Tuấn (1999), Trần Tuấn Hiếu (2004), Nguyễn Đương Bắc (2007), Vũ Xuân Thành (2012) đã đi sâu phân tích sự phát triển các tố chất thể lực chuyên biệt qua tập luyện võ thuật.
• Về nguồn gốc và đặc điểm môn Taekwondo: Taekwondo là môn võ truyền thống của Triều Tiên do tổ sư Choi Hong-Hi sáng lập năm 1955, được Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) công nhận là môn thi đấu chính thức từ Thế vận hội Sydney năm 2000. Cấu trúc từ "Taekwondo" gồm: Tae (hệ thống đòn chân), Kwon (hệ thống đòn tay) và Do (con đường rèn luyện thể chất và tinh thần). Trong thi đấu theo luật của Liên đoàn Taekwondo Thế giới (WT), 90–95% kỹ thuật ghi điểm là các đòn đá chân (nhóm đòn đá trước và đá vòng cầu).

Khoảng trống nghiên cứu: Mặc dù đã có các công trình nghiên cứu phát triển các tố chất thể lực riêng lẻ qua tập luyện võ thuật, song trước thời điểm luận án thực hiện, chưa có công trình nào nghiên cứu ứng dụng và chuẩn hóa một hệ thống nội dung giảng dạy ngoại khóa môn Taekwondo đồng bộ từ khối lớp 6 đến khối lớp 9 (tương ứng với các cấp đai từ đai trắng đến đai đen nhất đẳng) nhằm mục đích phát triển thể chất toàn diện cho học sinh THCS. Luận án đã trực tiếp giải quyết khoảng trống thực tiễn và phương pháp luận này.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và khái niệm sử dụng

Luận án dựa trên hệ thống các khái niệm và cơ sở khoa học chuyên ngành:

• Giáo dục thể chất (GDTC): Loại hình giáo dục có nội dung chuyên biệt là dạy học vận động và phát triển có chủ định các tố chất vận động của con người, bao gồm hai mặt gắn kết hữu cơ: giáo dưỡng thể chất (trang bị kỹ năng, kỹ xảo vận động) và giáo dục các tố chất thể lực.
• Thể thao ngoại khóa: Hoạt động thể thao tự nguyện diễn ra ngoài giờ học chính khóa, có tính chất "mềm hóa" giữa bắt buộc và tự nguyện, linh hoạt về không gian, thời gian và hình thức tổ chức.
• Thể chất và phát triển thể chất: Quá trình biến đổi hình thái và chức năng tự nhiên của cơ thể con người dưới tác động tổng hợp của các quy luật sinh học tự nhiên, di truyền và các điều kiện sống, giáo dục xã hội.
• Tố chất thể lực: 5 tố chất vận động cơ bản gồm sức nhanh, sức mạnh, sức bền, năng lực phối hợp vận động và độ mềm dẻo.
• Cơ sở pháp lý: Luật Thể dục, Thể thao (2006); Luật Giáo dục (1998); Nghị định số 11/2015/NĐ-CP; Quyết định số 72/2008/QĐ-BGDĐT; Nghị quyết số 08-NQ/TW (2011) của Bộ Chính trị; Đề án tổng thể phát triển thể lực, tầm vóc người Việt Nam giai đoạn 2011–2030.
• Cơ sở giải phẫu, sinh lý, tâm lý lứa tuổi 11–14 (học sinh THCS): Giai đoạn dậy thì với bước nhảy vọt về chiều cao (tăng 5–6 cm/năm) và cân nặng (tăng 2,4–6 kg/năm); sụn cột sống chưa hoàn toàn cốt hóa; hệ cơ phát triển chậm hơn chiều dài xương chi; quá trình hưng phấn ở vỏ não chiếm ưu thế so với ức chế; hệ tuần hoàn có thể tích tim tăng nhanh nhưng đường kính mạch máu phát triển chậm hơn; tư duy chuyển dần từ cụ thể sang trừu tượng; nhu cầu tự ý thức và giao tiếp với bạn cùng trang lứa phát triển mạnh.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng phối hợp 8 phương pháp nghiên cứu khoa học chuyên ngành GDTC:

1. Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu: Thu thập, hệ thống hóa các văn bản quy phạm pháp luật, giáo trình, công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về GDTC và Taekwondo.
2. Phương pháp quan sát sư phạm: Đánh giá hoạt động giảng dạy nội khóa, ngoại khóa và quá trình tập luyện Taekwondo tại các trường THCS.
3. Phương pháp phỏng vấn, tọa đàm: Thu thập ý kiến qua phiếu hỏi đối với cán bộ quản lý, giáo viên thể dục ($n=126$), học sinh THCS ($n=1.236$), và chuyên gia/giảng viên/huấn luyện viên ($n=57$).
4. Phương pháp kiểm tra sư phạm: Đo lường các chỉ số tố chất thể lực của học sinh.
5. Phương pháp kiểm tra y học: Đo lường các chỉ số hình thái (chiều cao, cân nặng) và chức năng sinh lý (dung tích sống, tim mạch, huyết áp).
6. Phương pháp kiểm tra tâm lý: Đo lường các chỉ số chức năng tâm lý (chú ý, phản ứng, khả năng tri giác).
7. Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Tổ chức thực nghiệm có đối chứng song song trong thời gian 12 tháng tại các trường THCS.
8. Phương pháp toán học thống kê: Xử lý và phân tích số liệu thực nghiệm (tính giá trị trung bình $\bar{X}$, độ lệch chuẩn $S$, kiểm định sai số qua tiêu chuẩn $t$-Student, tính nhịp tăng trưởng $W%$).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. Tổng quan các vấn đề nghiên cứu

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý luận về GDTC, thể thao ngoại khóa và các yếu tố chi phối sự phát triển thể chất của học sinh THCS tại Hà Nội:

• Phân tích vị trí, chức năng của môn học GDTC nội khóa (70 tiết/năm học) và khẳng định tính tất yếu của hoạt động thể thao ngoại khóa trong việc bù đắp thiếu hụt thời lượng vận động cho học sinh phổ thông.
• Làm rõ các yếu tố tự nhiên (di truyền, khí hậu, thời tiết, nhiệt độ, độ ẩm) và xã hội (điều kiện sinh hoạt, vệ sinh, dinh dưỡng, lối sống học đường) ảnh hưởng trực tiếp đến thể chất học sinh THCS thành phố Hà Nội.
• Phân tích nguồn gốc, bản chất kỹ thuật - chiến thuật của môn võ Taekwondo: cấu trúc hệ thống đòn chân, đòn tay, phương pháp phòng thủ trực tiếp/gián tiếp và luật thi đấu WT.
• Trình bày đặc điểm giải phẫu, sinh lý và tâm lý lứa tuổi 11–14: giai đoạn cơ thể phát triển nhanh nhưng mất cân đối giữa xương và cơ, sụn cột sống chưa hoàn toàn cốt hóa đòi hỏi phải tránh các bài tập gây áp lực quá lớn lên cột sống; hệ thần kinh có hưng phấn mạnh hơn ức chế đòi hỏi HLV phải kiên trì và giáo dục đạo đức võ đạo; chức năng tim mạch có nhịp tim không ổn định và dễ mệt mỏi khi làm việc công suất tối đa kéo dài.
• Tổng hợp các công trình nghiên cứu liên quan về GDTC trường học và ứng dụng võ thuật trong rèn luyện thân thể.

Chương 2. Phương pháp và tổ chức nghiên cứu

Chương 2 mô tả quy trình tổ chức nghiên cứu và các công cụ thu thập số liệu:

• Trình bày chi tiết cách thức thực hiện 8 phương pháp nghiên cứu chuyên ngành.
• Xác định quy mô mẫu khảo sát thực trạng: 40 trường THCS tại Hà Nội, 126 giáo viên thể dục, 1.236 học sinh THCS, 20 câu lạc bộ Taekwondo trường học, 57 chuyên gia/giảng viên/huấn luyện viên võ thuật.
• Xác định hệ thống 11 tiêu chí và test đánh giá thể chất học sinh THCS qua 4 nhóm chỉ số: hình thái cơ thể (2 tiêu chí), chức năng sinh lý (2 tiêu chí), chức năng tâm lý (3 tiêu chí) và trình độ thể lực (4 tiêu chí).
• Thiết kế kế hoạch thực nghiệm sư phạm 12 tháng, phân chia nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng trên 4 khối lớp (khối 6, 7, 8, 9).

Chương 3. Kết quả nghiên cứu và bàn luận

1. Đánh giá thực trạng công tác GDTC và hoạt động ngoại khóa Taekwondo

Khảo sát thực trạng tại các trường THCS thành phố Hà Nội chỉ ra nhiều bất cập:

• Thực trạng GDTC nội khóa ($n=40$ trường): 100% các trường thực hiện khung phân phối 70 tiết, nhưng nội dung nghèo nàn, sân bãi và dụng cụ tập luyện còn thiếu thốn nghiêm trọng.
• Đội ngũ giáo viên thể dục ($n=126$ giáo viên): Tỷ lệ đạt chuẩn đào tạo cao nhưng số lượng giáo viên chuyên trách võ thuật rất thấp.
• Nhận thức và nhu cầu của học sinh ($n=1.236$ học sinh): Đại bộ phận học sinh nhận thức được tầm quan trọng của thể thao ngoại khóa và có nhu cầu tập luyện võ thuật cao, trong đó Taekwondo là môn được ưa chuộng hàng đầu.
• Thực trạng các câu lạc bộ Taekwondo ngoại khóa ($n=20$ câu lạc bộ): Hoạt động chủ yếu mang tính liên kết, giáo án giảng dạy không đồng nhất, thời lượng và khối lượng vận động chưa căn cứ vào đặc điểm tâm sinh lý học sinh THCS.

Đối tượng khảo sát	Số lượng mẫu ($n$)	Nội dung khảo sát chính
Trường THCS	40	Cơ sở vật chất, thực hiện chương trình nội khóa và ngoại khóa
Giáo viên Thể dục	126	Chất lượng, trình độ đào tạo và chuyên môn giảng dạy TDTT
Học sinh THCS	1.236	Nhận thức và nhu cầu tập luyện thể thao ngoại khóa
Câu lạc bộ Taekwondo	20	Thực trạng tổ chức, cơ sở vật chất và nội dung giảng dạy võ thuật
Chuyên gia, giảng viên, HLV	57	Phỏng vấn lựa chọn tiêu chí và test đánh giá thể chất
Học sinh 4 khối (6, 7, 8, 9)	1.600 (400 HS/khối)	Đánh giá thực trạng các chỉ số thể chất ban đầu (800 nam, 800 nữ)

• Thực trạng thể chất ban đầu ($n=1.600$ học sinh; 400 học sinh/khối): Kết quả kiểm tra thể chất học sinh khối 6, 7, 8, 9 cho thấy mức độ phát triển thể lực và chức năng sinh lý của học sinh THCS Hà Nội còn nhiều hạn chế so với tiêu chuẩn rèn luyện thân thể.

2. Xây dựng nội dung dạy ngoại khóa môn Taekwondo

Dựa trên kết quả phỏng vấn chuyên gia và đặc điểm lứa tuổi, luận án đã xây dựng hệ thống 8 nội dung giảng dạy ngoại khóa cho học sinh THCS trong 4 năm học, cụ thể hóa thành 11 chương trình giảng dạy theo 11 cấp đai:

Cấp đai Taekwondo	Số buổi giảng dạy	Phân bổ khối lớp / Tiến trình
Đai trắng cấp 10	30 buổi	Khối 6 (Giai đoạn đầu)
Đai trắng cấp 9	30 buổi	Khối 6
Đai vàng cấp 8	30 buổi	Khối 6 – Khối 7
Đai vàng cấp 7	30 buổi	Khối 7
Đai xanh cấp 6	30 buổi	Khối 7
Đai xanh cấp 5	30 buổi	Khối 7 – Khối 8
Đai đỏ cấp 4	30 buổi	Khối 8
Đai đỏ cấp 3	30 buổi	Khối 8
Đai đỏ cấp 2	30 buổi	Khối 8 – Khối 9
Đai đỏ cấp 1	120 buổi	Khối 9
Đai đen nhất đẳng	120 buổi	Khối 9 (Nâng cao)

Chương trình quy định rõ định lượng vận động, tỷ lệ phân bổ giữa kỹ thuật cơ bản (tấn pháp, đòn tay, đòn chân, bài quyền Poomsae), các bài tập bổ trợ thể lực (sức nhanh, sức mạnh, sức bền, độ dẻo, khả năng phối hợp vận động) và giáo dưỡng đạo đức võ đạo.

3. Ứng dụng và đánh giá hiệu quả thực nghiệm sư phạm

Sau 12 tháng thực nghiệm giảng dạy theo chương trình mới:

• Thời điểm trước thực nghiệm: Kết quả kiểm tra các chỉ số hình thái, chức năng sinh lý, chức năng tâm lý và tố chất thể lực của nhóm thực nghiệm (TN) và nhóm đối chứng (ĐC) ở cả 4 khối 6, 7, 8, 9 (cả nam và nữ) có sự tương đồng, không có sự khác biệt mang ý nghĩa thống kê ($p > 0.05$).
• Thời điểm sau 12 tháng thực nghiệm: Nhóm thực nghiệm ở tất cả các khối lớp có sự tăng trưởng vượt bậc so với nhóm đối chứng ở hầu hết các chỉ số kiểm tra ($p < 0.05$ và $p < 0.01$).
• Nhịp tăng trưởng ($W%$) về dung tích sống, chỉ số tim mạch, tốc độ, sức bật, độ dẻo và sức bền của học sinh nhóm thực nghiệm đạt mức cao hơn hẳn so với nhóm đối chứng chỉ học chương trình nội khóa thông thường.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

• Hệ thống hóa và làm sáng tỏ cơ sở lý luận về giáo dục thể chất, giáo dưỡng thể chất, phát triển thể chất và thể thao ngoại khóa trong trường THCS.
• Xác lập cơ sở khoa học về giải phẫu, sinh lý và tâm lý lứa tuổi 11–14 làm căn cứ cho việc lựa chọn và điều chỉnh lượng vận động trong tập luyện môn võ Taekwondo ở cấp THCS.

Đóng góp về mặt thực tiễn

1. Lựa chọn được 11 tiêu chí và test đánh giá thể chất đủ độ tin cậy và tính giá trị dành cho học sinh THCS thành phố Hà Nội, bao gồm:
   • Nhóm đánh giá hình thái cơ thể: 2 tiêu chí (chiều cao đứng, cân nặng).
   • Nhóm đánh giá chức năng sinh lý: 2 tiêu chí (dung tích sống, chức năng tim mạch).
   • Nhóm đánh giá chức năng tâm lý: 3 tiêu chí.
   • Nhóm đánh giá trình độ thể lực: 4 tiêu chí (đo lường sức nhanh, sức mạnh, sức bền, độ dẻo/khéo léo).
2. Xây dựng hoàn chỉnh khung chương trình ngoại khóa Taekwondo gồm 8 nội dung chính với 11 chương trình giảng dạy tương ứng 11 cấp đai (từ đai trắng cấp 10 đến đai đen nhất đẳng), phân bổ thời lượng chi tiết cho 4 năm học THCS.
3. Chứng minh hiệu quả thực nghiệm: Chương trình giảng dạy ngoại khóa Taekwondo được xây dựng đã giúp nâng cao rõ rệt các chỉ số chức năng sinh lý, tâm lý và các tố chất thể lực cho học sinh THCS tại Hà Nội qua 12 tháng áp dụng.

Kiến nghị của tác giả

• Đề nghị Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội cùng các cơ quan quản lý TDTT áp dụng chương trình dạy ngoại khóa Taekwondo của luận án vào các trường THCS trên toàn thành phố.
• Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, bồi dưỡng chuyên môn võ thuật cho đội ngũ giáo viên thể dục nhằm đáp ứng nhu cầu tập luyện ngoại khóa của học sinh.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Luận án tập trung thực hiện trên địa bàn các trường THCS thuộc thành phố Hà Nội, đối tượng nghiên cứu là học sinh lứa tuổi 11–14 và áp dụng riêng cho môn võ Taekwondo dưới hình thức câu lạc bộ ngoại khóa.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng phạm vi nghiên cứu và triển khai mô hình dạy ngoại khóa môn Taekwondo ở các cấp học khác (tiểu học, trung học phổ thông).
  • Nghiên cứu xây dựng chương trình ngoại khóa chuẩn hóa cho các môn võ thuật khác (như Võ cổ truyền, Vovinam, Karatedo) hoặc tại các địa phương có điều kiện kinh tế - xã hội khác biệt.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với nghiên cứu sinh, học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Giáo dục học, GDTC: Cung cấp tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp luận nghiên cứu thực nghiệm sư phạm, hệ thống test kiểm tra thể chất và cách xử lý thống kê trong khoa học TDTT.
• Đối với giáo viên Thể dục và Huấn luyện viên Taekwondo: Cung cấp bộ giáo trình, tiến trình phân phối thời gian và nội dung bài tập cụ thể theo 11 cấp đai (từ 30 đến 120 buổi) phù hợp với đặc điểm sinh lý lứa tuổi dậy thì.
• Đối với nhà quản lý giáo dục và lãnh đạo trường THCS: Cung cấp căn cứ khoa học và cơ chế phối hợp thực tiễn để tổ chức câu lạc bộ thể thao ngoại khóa trong trường học theo đúng định hướng xã hội hóa.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án sử dụng bao nhiêu tiêu chí và test để đánh giá thể chất học sinh THCS Hà Nội?

Luận án đã phỏng vấn 57 chuyên gia và lựa chọn được 11 tiêu chí và test, phân bổ vào 4 nhóm: Đánh giá hình thái cơ thể (2 tiêu chí: chiều cao, cân nặng), Đánh giá chức năng sinh lý (2 tiêu chí: dung tích sống, chức năng tim mạch), Đánh giá chức năng tâm lý (3 tiêu chí), và Đánh giá trình độ thể lực (4 tiêu chí kiểm tra các tố chất vận động).

2. Chương trình ngoại khóa Taekwondo trong luận án được phân chia theo các cấp đai như thế nào?

Chương trình được thiết kế gồm 8 nội dung chính, phân bổ thành 11 chương trình cụ thể theo 11 cấp đai: Đai trắng cấp 10 (30 buổi), Đai trắng cấp 9 (30 buổi), Đai vàng cấp 8 (30 buổi), Đai vàng cấp 7 (30 buổi), Đai xanh cấp 6 (30 buổi), Đai xanh cấp 5 (30 buổi), Đai đỏ cấp 4 (30 buổi), Đai đỏ cấp 3 (30 buổi), Đai đỏ cấp 2 (30 buổi), Đai đỏ cấp 1 (120 buổi), và Đai đen nhất đẳng (120 buổi).

3. Thực nghiệm sư phạm của luận án được tiến hành trong bao lâu và trên quy mô mẫu nào?

Thực nghiệm sư phạm được tiến hành trong thời gian 12 tháng trên học sinh cả 4 khối lớp (khối 6, khối 7, khối 8, khối 9) tại Hà Nội, so sánh đối chứng song song giữa nhóm thực nghiệm (học chương trình ngoại khóa Taekwondo mới) và nhóm đối chứng (học chương trình thông thường).

4. Đặc điểm tâm - sinh lý nào của lứa tuổi 11–14 được luận án lưu ý khi thiết kế nội dung bài tập?

Luận án lưu ý các đặc điểm: cột sống của học sinh THCS còn các đốt sụn chưa hoàn toàn cốt hóa (cần tránh bài tập gây áp lực quá nặng lên cột sống); hệ tuần hoàn phát triển không cân đối giữa tim và mạch máu (tránh bài tập công suất tối đa kéo dài); quá trình thần kinh có hưng phấn chiếm ưu thế so với ức chế (cần kiên trì hướng dẫn, tạo tâm lý thoải mái và giáo dưỡng tinh thần võ đạo để tránh chấn thương hoặc xung đột).

---

Kết luận

Luận án của nghiên cứu sinh Nguyễn Ngọc Khôi đã giải quyết trọn vẹn 3 nhiệm vụ nghiên cứu khoa học đặt ra: đánh giá toàn diện thực trạng GDTC và hoạt động ngoại khóa Taekwondo tại các trường THCS thành phố Hà Nội, xây dựng thành công chương trình dạy ngoại khóa Taekwondo gồm 8 nội dung phân bổ qua 11 cấp đai, và chứng minh tính hiệu quả của chương trình qua thực nghiệm sư phạm 12 tháng. Kết quả nghiên cứu khẳng định việc đưa môn võ Taekwondo vào giảng dạy ngoại khóa đúng phương pháp giúp cải thiện rõ rệt hình thái, chức năng sinh lý, tâm lý và các tố chất thể lực cho học sinh THCS. Công trình là tài liệu chuyên môn hữu ích phục vụ công tác giảng dạy GDTC, huấn luyện võ thuật học đường và quản lý thể thao trường học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Một số khái niệm cơ bản có liên quan 1. Giáo dục thể chất Có rất nhiều quan điểm khác nhau khi đưa ra khái niệm về GDTC do tiếp xúc từ nhiều góc độ khác nhau. Có thể kể tới: Theo điều 20, Luật TDTT, GDTC là môn học chính khoá thuộc chương trình giáo dục nhằm cung cấp kiến thức, kỹ năng vận động cơ bản cho người học thông qua các bài tập và trò chơi vận động, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện [84].P, GDTC là một quá trình giải quyết những nhiệm vụ giáo dục-giáo dưỡng nhất định mà đặc điểm của quá trình này là có tất cả các dấu hiệu chung của quá trình sư phạm vai trò chỉ đạo của nhà sư phạm, tổ chức hoạt động tương ứng với các nguyên tắc sư phạm [75].

Theo Vũ Đức Thu, GDTC là quá trình sư phạm nhằm giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ, hoàn thiện về thể chất và nhân cách, nâng cao khả năng làm việc và kéo dài tuổi thọ [95]. Tác giả Nguyễn Toán, Phạm Danh Tốn thì cho rằng, GDTC là một loại hình giáo dục mà nội dung chuyên biệt là dạy học vận động (động tác) và phát triển có chủ định các tố chất vận động của con người [112]. Theo Nghị định Số: 11/2015/NĐ-CP quy định về GDTC và hoạt động thể thao trong nhà trường: “GDTC trong nhà trường là nội dung giáo dục, môn học bắt buộc, thuộc chương trình giáo dục của các cấp học và trình độ đào tạo, nhằm trang bị cho trẻ em, học sinh, sinh viên các kiến thức, kỹ năng vận động cơ bản, hình thành thói quen luyện tập thể dục, thể thao để nâng cao sức khỏe, phát triển thể lực, tầm vóc, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện”. [98] Đặc điểm nổi bật của GDTC là quá trình hình thành các kỹ năng, kỹ xảo vận động và phát triển các tố chất thể lực của con người như sức nhanh, sức mạnh, sức bền, khéo léo, mềm dẻo.

Như vậy, GDTC là một hình thức giáo dục mà đặc điểm thể hiện ở việc giảng dạy các động tác (hành vi vận động) và giáo dục (điều khiển sự phát triển) các tố chất thể lực của con người.P cho rằng: Trong suốt quá trình GDTC “giảng dạy các động tác và giáo dục các tố chất thể lực luôn gắn bó chặt 7 chẽ với nhau, chúng có thể “chuyển” lẫn nhau nhưng không đồng nhất với nhau, và trong các giai đoạn giáo dục khác nhau lại có quan hệ khác nhau” [75]. Như vậy, GDTC bao gồm dạy học động tác và giáo dục các tố chất thể lực. Dạy học động tác là nội dung cơ bản của của quá trình giáo dưỡng thể chất. Đó là quá trình tiếp thu có hệ thống những cách thức điều khiển động tác, vốn kỹ năng, kỹ xảo cần thiết cho cuộc sống và những tri thức chuyên môn.

Còn giáo dục các tố chất thể lực là sự tác động hợp lý tới sự phát triển tố chất đảm bảo năng lực vận động. Trong hệ thống giáo dục, nội dung đặc trưng này của GDTC gắn liền với trí dục, đạo đức, mỹ dục và giáo dục lao động. Thể thao ngoại khóa Theo luật TDTT năm 2007, Hoạt động thể thao trong nhà trường (ở đây được hiểu là Thể thao ngoại khóa) là hoạt động tự nguyện của người học được tổ chức theo phương thức ngoại khoá phù hợp với sở thích, giới tính, lứa tuổi và sức khoẻ nhằm tạo điều kiện cho người học thực hiện quyền vui chơi, giải trí, phát triển năng khiếu thể thao [84].