CHƯƠNG I TỔNG QUAN ĐỀ TÀI 1. Tính cấp thiết của đề tài Những thông tin liên tục về việc thực phẩm không an toàn, nhất là rau xanh sử dụng nhiều loại phân, thuốc trừ sâu độc hại khiến người tiêu dùng không khỏi lo lắng. Chính vì vậy, xu hướng tự trồng rau sạch và các sản phẩm tương tự tại nhà đang ngày càng phổ biến, thu hút sự quan tâm của gia đình, trong đó có các hộ gia đình tại các thành phố lớn. Điều đó, không chỉ cung cấp nguồn thực phẩm xanh sạch, mà còn đảm bảo an toàn cho sức khoẻ và tạo không gian xanh cho mỗi gia đình.
Việc tự trồng rau sạch và trồng cây đang phát triển tại các khu đô thị giúp cho môi trường sống trong lành, gần gũi với thiên nhiên, mà còn cung cấp nguồn rau sạch cho gia đình. Hạn chế sử dụng thực phẩm bẩn, có hại cho sức khỏe. Nhận thức được điều đó, người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến sức khỏe và môi trường, họ coi trọng hơn trong việc mua sản phẩm thân thiện với sức khỏe và môi trường. Theo thống kê của Cục BVTV, nhu cầu sử dụng phân bón để trồng rau, trồng cây ở Việt Nam hiện nay là rất lớn với hơn 11 triệu tấn các loại, với diện tích trồng trọt hiện tại thì lượng phân bón cần sử dụng trung bình mỗi năm cần 01 tấn/ha cho đất sản xuất nông nghiệp, tuy nhiên hiệu quả sử dụng đem lại chỉ đạt một nửa.
Tính đến đầu năm 2018, trên thị trường có hơn 14.318 sản phẩm phân bón, trong tổng số phân bón có trên thị trường thì phân bón vô cơ chiếm hơn 93%, số lượng sản phẩm phân bón hữu cơ chỉ là 713 sản phẩm, trong đó phân bón hữu cơ vi sinh chỉ chiếm hơn 1,3%. Số lượng sản phẩm phân bón vô cơ được sản xuất, sử dụng và kinh doanh trong nước cao hơn gấp 19 số lượng sản phẩm phân bón hữu cơ. Việc dùng quá mức phân bón vô cơ, cũng như sự mất cân đối giữa việc sử dụng phân bón hữu cơ và phân bón vô cơ đã gây ảnh hưởng xấu đến hệ sinh thái nông nghiệp, cũng như chất lượng sản phẩm nông sản. Theo thống kê của FAO, việc sử dụng lượng phân bón vô cơ nhiều sẽ làm cho chất lượng đất suy giảm độ phì nhiêu, đất trồng bị thoái hóa nghiêm trọng do xói mòn, rửa trôi….Đồng thời, việc sử dụng nhiều 1 phân bón hóa học ảnh hưởng đến sức khỏe của người tiêu dùng khi sử dụng các sản phẩm có tồn dư hóa chất, các chất kim loại nặng trong quá trình phun thuốc, bón phân.
Ngày nay người tiêu dùng nhận ra rằng hành vi mua hàng của họ có thể tác động ảnh hưởng đến môi trường. Vấn đề sử dụng quá mức phân bón hóa học và ô nhiễm môi trường do phân bón vô cơ gây ra đang tác động ảnh hưởng đến hệ sinh thái nông nghiệp, làm ô nhiễm nguồn nước, nguồn đất, ảnh hưởng đến sức khỏe của người sử dụng. Chính vì vậy, để mở ra thời kỳ sản xuất mới với yêu cầu nghiêm ngặt về sản phẩm an toàn cho sức khỏe của họ và môi trường sinh sống xung quanh thì xu hướng sử dụng phân bón hữu cơ để tiến đến một nền nông nghiệp hữu cơ bền vững là điều tất yếu. Trong điều kiện đó, nhu cầu sử dụng phân bón hữu cơ vi sinh là rất cần thiết cho các hộ gia đình tại các thành phố, nhất là tại khu vực thành phố Hồ Chí Minh.
Đến nay nghiên cứu hành vi mua của người tiêu dùng là một công việc rất quan trọng, cần thiết của bất cứ doanh nghiệp nào và một số nghiên cứu đã chỉ ra mối liên hệ, tác động của các yếu tố đến ý định mua sản phẩm xanh, sản phẩm vật tư nông nghiệp. Tuy nhiên, các nghiên cứu trước chỉ dừng lại việc xác định các yếu tố tác động tới ý định mua sản phẩm mở rộng nhưng chưa chỉ ra được các yếu tố tác động đến lĩnh vực cụ thể hơn. Tại Việt Nam, có nhiều nghiên cứu về ý định mua sản phẩm tiêu dùng xanh, các sản phẩm hữu cơ, có nguồn gốc từ thiên nhiên. Tuy nhiên, các nghiên cứu về sản phẩm phân bón là một vấn đề khá mới và chưa được khám phá hết về vai trò, và tầm quan trọng cũng như ảnh hưởng của các nhân tố đến ý định mua của người tiêu dùng.
Để doanh nghiệp có những chiến lược kinh doanh phù hợp, làm thỏa mãn tốt nhất nhu cầu của người tiêu dùng đòi hỏi doanh nghiệp cần nghiên cứu hành vi mua của người tiêu dùng, điều này sẽ giúp cho các doanh nghiệp nắm được những yếu tố tác động đến ý định mua sản phẩm, mức độ tác động của những yếu tố. Trên thực tế, có nhiều yếu tố có thể tác động đến ý định mua sản phẩm phân bón hữu cơ vi sinh trong như vấn đề sức khỏe, môi trường, các chính sách nhà nước, kiến thức tiêu dùng,. và chúng ảnh hưởng khác nhau đến từng khách hàng. Mặt khác, các yếu tố ảnh hưởng này 2 là thay đổi theo thời gian và tùy vào hoàn cảnh cụ thể về địa lý và đặc trưng vùng nghiên cứu ở mỗi thị trường.
Do đó, việc tìm ra và đánh giá mức độ tác động của một số yếu tố đối với hành vi mua phân bón hữu cơ vi sinh của người tiêu dùng, cung cấp thêm nguồn thông tin để duy trì và phát huy những lợi thế của sản phẩm phân bón hữu cơ vi sinh, cũng như cung cấp một phần cái nhìn tổng thể về khách hàng trên thị trường Thành phố Hồ Chí Minh , tác giả đã chọn đề tài nghiên cứu “Những yếu tố tác động đến ý định mua sản phẩm phân bón hữu cơ vi sinh của cư dân đô thị tại thành phố Hồ Chí Minh” làm luận văn thạc sỹ nhằm xác định các yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến ý định của người dân Thành phố Hồ Chí Minh đối với sản phẩm phân bón hữu cơ vi sinh. Mục tiêu nghiên cứu 1. Mục tiêu chung - Luận văn tập trung xác định các yếu tố tác động đến ý định mua sản phẩm phân bón HCVS của dân cư đô thị tại thành phố Hồ Chí Minh. Mục tiêu cụ thể - Xác định các yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến ý định mua sản phẩm phân bón HCVS của dân cư đô thị tại thành phố Hồ Chí Minh - Xác định mức độ ảnh hưởng của các yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến ý định mua sản phẩm phân bón HCVS của dân cư đô thị tại thành phố Hồ Chí Minh - Đưa ra hàm ý quản trị, đề xuất giải pháp nhằm tác động vào ý định mua sản phẩm phân bón HCVS của dân cư đô thị tại thành phố Hồ Chí Minh 1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 1.
Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của luận văn là các yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến ý định mua sản phẩm phân bón HCVS của dân cư đô thị tại thành phố Hồ Chí Minh 1. Phạm vi nghiên cứu - Phạm vi về không gian: nghiên cứu cư dân đô thị tại thành phố Hồ Chí Minh 3 - Phạm vi về thời gian: nghiên cứu trong thời gian từ tháng 04 năm 2019 đến tháng 4 năm 2020. Phương pháp nghiên cứu - Luận văn được thực hiện bằng sự kết hợp 2 phương pháp là nghiên cứu định tính và phương pháp nghiên cứu định lượng. - Phương pháp nghiên cứu định tính : được thực hiện thông qua các nghiên cứu trước đó, các tài liệu trên internet và các nghiên cứu có liên quan.
Sau đó tiến hành phỏng vấn tay đôi lần 01 với các chuyên gia trong lĩnh vực phân bón để hiệu chỉnh mô hình nghiên cứu. Phỏng vấn tay đôi với các chuyên gia lần 02 để thảo luận về kết quả nghiên cứu. - Phỏng vấn nhóm gồm 05 chuyên gia trong lĩnh vực phân bón HCVS bằng bảng câu hỏi định tính, sau đó bảng thang đo sẽ được bổ sung, hiệu chỉnh phù hợp với các khái niệm nghiên cứu. Thang đo sau khi điều chỉnh là cơ sở để xây dựng bảng câu hỏi nghiên cứu.
- Phương pháp nghiên cứu định lượng : + Được tiến hành bằng bản câu hỏi thang đo Likert 5 điểm (hoàn toàn đồng ý -> hoàn toàn không đồng ý) ngay khi bảng câu hỏi đã được chỉnh sửa xong + Quy mô mẫu: 350 người. + Đối tượng khảo sát: Khảo sát những đối tượng đã từng mua và có ý định mua phân bón hữu cơ vi sinh của cư dân đô thị tại Tp.Hồ Chí Minh. + Phương pháp chọn mẫu: phi xác suất- thuận tiện + Thiết kế bảng câu hỏi định lượng. + Phương pháp xử lý dữ liệu: Nghiên cứu được thực hiện bằng phần mềm SPSS 20.0 và SEM để tiến hành kiểm định các giả thuyết nghiên cứu.
Ý nghĩa nghiên cứu 1.1 Ý nghĩa khoa học Các nghiên cứu liên quan trước đây về ý định mua sản phẩm hữu cơ, sản phẩm xanh trên quốc tế nói chung và tại Việt Nam nói riêng còn nhiều nội dung chưa được nghiên cứu. Hầu hết các nghiên cứu trước chỉ ra được các yếu tố tác động đến ý định mua sản phẩm xanh, sản phẩm phục vụ cây trồng như thuốc BVTV,…Song những vấn đề nghiên cứu về các nhân tố tác động đến phân bón trong môi trường ngành nông nghiệp vẫn chưa được tìm hiểu và mở rộng tại các khu vực nông thôn lẫn thành thị. Chính vì vậy, kết quả nghiên cứu này về ý định mua sản phẩm phân bón hữu cơ sẽ góp phần thêm sự hiểu biết mới về ý định mua sản phẩm phân bón HCVS trong bối cảnh hiện nay của cư dân đô thị tại thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam. Nghiên cứu này được thực hiện dựa trên thực tế đánh giá ý định mua sản phẩm phân bón hữu cơ vi sinh của các cư dân đô thị tại khu vực thành phố Hồ Chí Minh mà từ trước đến giờ chưa được nghiên cứu.
Vì vậy, nghiên cứu mang giá trị khoa học trong một điều kiện cụ thể về sản phẩm hữu cơ và có sự điều chỉnh thang đo phù hợp với thực tế hiện nay của các cư dân đô thị tại khu vực thành phố Hồ Chí Minh.2 Ý nghĩa thực tiễn Bài nghiên cứu đánh giá tác động của các nhân tố tới ý định mua sản phẩm phân bón hữu cơ vi sinh của các cư dân đô thị tại khu vực thành phố Hồ Chí Minh. Các hoạt động trồng rau sạch, trồng cây của các cư dân đô thị tại khu vực thành phố Hồ Chí Minh ngày càng lớn.