MỤC LỤC Lời nói đầu.1 CHƯƠNG 4: HỌC THUYẾT GIÁ TRỊ. ĐIỀU KIỆN RA ĐỜI, ĐẶC TRƯNG VÀ ƯU THẾ CỦA SẢN XUẤT HÀNG HÓA. Điều kiện ra đời và tồn tại của sản xuất hàng hóa. Đặc trưng và ưu thế của sản xuất hàng hóa.
Hàng hóa và hai thuộc tính của hàng hóa. Tính chất hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa. Lượng giá trị hàng hóa và các nhân tố ảnh hưởng đến lượng giá trị hàng hóa. Lịch sử ra đời và bản chất của tiền tế.
Chức năng của tiền tệ. Quy luật lưu thông tiền tệ và lạm phát. QUY LUẬT GIÁ TRỊ. Nội dung của quy luật giá trị.
Tác động của quy luật giá trị .28 CHƯƠNG 5: HỌC THUYẾT GIÁ TRỊ THẶNG DƯ. SỰ CHUYỂN HÓA CỦA TIỀN THÀNH TƯ BẢN. Công thức chung của tư bản (T – H – T’). Mâu thuẫn của công thức chung của tư bản.
Hàng hóa sức lao động. QUÁ TRÌNH SẢN XUẤT RA GIÁ TRỊ THẶNG DƯ TRONG CHỦ NGHĨA TƯ BẢN. Sự thống nhất giữa quá trình sản xuất ra giá trị sử dụng và quá trình sản xuất ra giá trị thặng dư. Bản chất của tư bản.
Sự phân chia tư bản thành tư bản bất biến và tư bản khả biến. Tỷ suất giá trị thặng dư và khối lượng giá trị thặng dư. Hai phương pháp sản xuất giá trị thặng dư và giá trị thặng dư siêu ngạch. Sản xuất giá trị thặng dư – quy luật kinh tế tuyệt đối của chủ nghĩa tư bản.
TIỀN CÔNG TRONG CHỦ NGHĨA TƯ BẢN. Bản chất kinh tế của tiền công. Hai hình thức cơ bản của tiền công trong chủ nghĩa tư bản. Tiền công danh nghĩa và tiền công thực tế.
SỰ CHUYỂN HÓA CỦA GIÁ TRỊ THẶNG DƯ THÀNH TƯ BẢN – TÍCH LŨY TƯ BẢN. Thực chất và động cơ của tích lũy tư bản. Tích tụ tư bản và tập trung tư bản. Cấu tạo hữu cơ của tư bản.
QUÁ TRÌNH LƯU THÔNG CỦA TƯ BẢN VÀ GIÁ TRỊ THẶNG DƯ. Tuần hoàn và chu chuyển của tư bản. Tái sản xuất và lưu thông của tư bản xã hội. Khủng hoảng kinh tế trong chủ nghĩa tư bản.
CÁC HÌNH THÁI TƯ BẢN VÀ CÁC HÌNH THỨC BIỂU HIỆN CỦA GIÁ TRỊ THẶNG DƯ. Chi phí sản xuất tư bản chủ nghĩa, lợi nhuận và tỷ suất lợi nhuận. Lợi nhuận bình quân và giá cả sản xuất. Sự phân chia giá trị thặng dư giữa các tập đoàn tư bản .79 CHƯƠNG 6: CHỦ NGHĨA TƯ BẢN ĐỘC QUYỀN VÀ CHỦ NGHĨA TƯ BẢN ĐỘC QUYỀN NHÀ NƯỚC.
CHỦ NGHĨA TƯ BẢN ĐỘC QUYỀN. Sự chuyển biến từ chủ nghĩa tư bản cạnh tranh tự do sang chủ nghĩa tư bản độc quyền. Những đặc điểm kinh tế cơ bản của chủ nghĩa tư bản độc quyền. Sự hoạt động của quy luật giá trị và quy luật giá trị thăng dư trong giai đoạn chủ nghĩa tư bản độc quyền.
CHỦ NGHĨA TƯ BẢN ĐỘC QUYỀN NHÀ NƯỚC. Nguyên nhân hình thành và bản chất của chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước. Những biểu hiện chủ yếu của chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước .NHỮNG BIỂU HIỆN MỚI CỦA CHỦ NGHĨA TƯ BẢN NGÀY NAY. Những biểu hiện mới trong năm đặc điểm của chủ nghĩa tư bản độc quyền.
Những biểu hiện mới trong cơ chế điều tiết kinh tế của chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước. THÀNH TỰU, VAI TRÒ VÀ GIỚI HẠN LỊCH SỬ CỦA CHỦ NGHĨA TƯ BẢN. Thành tựu và vai trò của chủ nghĩa tư bản đối với sự phát triển của nền sản xuất xã hội. Giới hạn lịch sử của chủ nghĩa tư bản.
Xu hướng vận động của chủ nghĩa tư bản .118 CHƯƠNG 7: SỨ MỆNH LỊCH SỬ CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN VÀ CÁCH MẠNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA. SỨ MỆNH LỊCH SỬ CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN. Giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử của nó. Điều kiện khách quan quy định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân.
Vai trò của Đảng Cộng sản trong quá trình thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân. CÁCH MẠNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA. Cách mạng xã hội chủ nghĩa và nguyên nhân của nó. Mục tiêu, động lực và nội dung của cách mạng xã hội chủ nghĩa.
Liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân trong cách mạng xã hội chủ nghĩa. HÌNH THÁI KINH TẾ - XÃ HỘI CỘNG SẢN CHỦ NGHĨA. Xu thế tất yếu của sự xuất hiện hình thái kinh tế-xã hội cộng sản chủ nghĩa. Các giai đoạn phát triển của hình thái kinh tế-xã hội cộng sản chủ nghĩa .144 6 CHƯƠNG 8: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHÍNH TRỊ -XÃ HỘI CÓ TÍNH QUY LUẬT TRONG TIẾN TRÌNH CÁCH MẠNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA.
XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VÀ NỀN DÂN CHỦ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA. Xây dựng Nhà nước xã hội chủ nghĩa. Xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa. XÂY DỰNG NỀN VĂN HOÁ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA.
Khái niệm nền văn hoá xã hội chủ nghĩa. Tính tất yếu của việc xây dựng nền văn hoá xã hội chủ nghĩa. Nội dung và phương thức xây dựng nền văn hoá xã hội chủ nghĩa. GIẢI QUYẾT ĐÚNG ĐẮN VẤN ĐỀ DÂN TỘC VÀ TÔN GIÁO.
Vấn đề dân tộc và những nguyên tắc của chủ nghĩa Mác Lênin trong việc giải quyết vấn đề dân tộc. Tôn giáo và những nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa Mác -Lênin trong việc giải quyết vấn đề tôn giáo .176 CHƯƠNG 9: CHỦ NGHĨA XÃ HỘI HIỆN THỰC VÀ TRIỂN VỌNG. CHỦ NGHĨA XÃ HỘI HIỆN THỰC. Cách mạng tháng Mười Nga và mô hình chủ nghĩa xã hội hiện thực đầu tiên trên thế giới.
Sự ra đời của hệ thống xã hội chủ nghĩa và những thành tựu của nó. SỰ KHỦNG HOẢNG VÀ SỤP ĐỔ CỦA MÔ HÌNH CNXH VÀ NGUYÊN NHÂN CỦA NÓ. Sự khủng hoảng và sụp đổ của mô hình chủ nghĩa xã hội Xô Viết. Nguyên nhân dẫn đến khủng hoảng và sụp đổ của chủ nghĩa xã hội hiện thực mô hình kiểu Liênxô.
TRIỂN VỌNG CỦA CHỦ NGHĨA XÃ HỘI. Chủ nghĩa tư bản không phải là tương lai của xã hội loài người. Chủ nghĩa xã hội - tương lai của xã hội loài người .197 TÀI LIỆU THAM KHẢO…………………….………………………………………201 7 LỜI NÓI ĐẦU Từ năm học 2008 – 2009 các trường Đại học và Cao đẳng toàn quốc đều triển khai thực hiện dạy và học Chương trình các môn Lý luận chính trị gồm ba môn học: Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh và Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt nam. Để kịp thời có tài liệu phục vụ việc giảng dạy và học tập các môn học này, được sự đồng ý của Ban giám đốc Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông, Bộ môn Lý luận Chính trị thuộc khoa Cơ bản I đã chủ động tổ chức biên soạn ba tập bài giảng ở ba môn học chung của Bộ Giáo dục – Đào tạo Môn học Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác- Lênin được biên soạn thành hai tập bài giảng : Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác- Lênin (1) gồm các nội dung của phân thứ nhất là Thế gới quan và phương pháp luận triết học của chủ nghĩa Mác-Lênin; Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác- Lênin (2) gồm hai nội dung chính là Học thuyết kinh tế của chủ nghĩa Mác-Lênin về phương thức sản xuất Tư bản chủ nghĩa và Lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin về chủ nghĩa xã hội Tập bài giảng Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác- Lênin (2) sẽ giúp cho người học hiểu một cách có hệ thống những nội dung cơ bản của Kinh tế chính trị Mác-Lênin và Chủ nghĩa xã hội khoa học.
Trên cơ sở đó giúp cho người học hiểu được cơ sở lý luận của đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam trong quá trình kiên trì, giữ vững định hướng đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Ngoài ra tập bài giảng còn cung cấp cơ sở phương pháp luận khoa học và cơ sở lý luận để người học tiếp tục nghiên cứu các môn khoa học xã hội và khoa học kinh tế khác. Thời gian vừa qua mặc dù đã có nhiều cố gắng trong việc bổ sung, cập nhật kiến thức mới nhưng để đáp ứng với yêu cầu trong việc hiệu chỉnh đề cương chi tiết của môn học Bộ môn đã tiến hành hiệu chỉnh tập bài giảng Những nguyên lý cơ bản chủ nghĩa Mác - Lênin (2). Mặc dù tập thể tác giả đã hết sức cố gắng song không tránh khỏi những thiếu sót, hạn chế.
Rất mong được các đồng nghiệp và sinh viên đóng góp ý kiến để những lần tái bản sau được hoàn chỉnh hơn. 1 CHƯƠNG 4 HỌC THUYẾT GIÁ TRỊ Học thuyết giá trị (còn gọi là học thuyết giá trị lao động) là xuất phát điểm trong toàn bộ lý luận kinh tế của C. Trong học thuyết này, C.Mác nghiên cứu mối quan hệ giữa người với người, có liên quan đến vật và biểu hiện dưới hình thái quan hệ giữa vật với vật. Cơ sở kinh tế để xác lập quan hệ giữa người với người thông qua quan hệ giữa vật với vật là lao động- cái thực thể, yếu tố cấu thành giá trị của hàng hóa.
Đây cũng chính là trọng tâm của học thuyết giá trị lao động. Sản xuất hàng hóa và các phạm trù lý luận của nó như giá trị, hàng hóa, tiền tệ v.v đã xuất hiện trước khi phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa xuất hiện và đó cũng là điều kiện để phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa ra đời và phát triển. Trên cơ sở lý luận nền tảng là học thuyết giá trị, C.Mác đã xây dựng lên học thuyết giá trị thặng dư- “hòn đá tảng” trong toàn bộ lý luận kinh tế của ông và cũng là một trong ba phát minh vĩ đại nhất của chủ nghĩa Mác. Bởi vậy, khi nghiên cứu học thuyết giá trị của C.Mác, nghĩa là đang nghiên cứu phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, nhưng mới chỉ ở dạng sơ khai và chung nhất.
Mục đích, yêu cầu Sinh viên nắm được những vấn đề cơ bản của sản xuất hàng hóa: + Điều kiện ra đời và tồn tại, ưu thế của sản xuất hàng hóa so với kinh tế tự nhiên. + Các thuộc tính của hàng hoá, đặc biệt phạm trù giá trị hàng hoá, tính chất hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa + Phương tiện môi giới trong trao đổi hàng hóa (tiền tệ -bản chất và chức năng).