Các nhân tố ảnh hưởng đến thành công của vườn ươm doanh nghiệp KHCN tại Việt Nam

Khám phá các nhân tố ảnh hưởng đến sự thành công của vườn ươm doanh nghiệp khoa học công nghệ tại Việt Nam và đề xuất cho Đồng bằng sông Cửu Long.

• Tác giả: Võ Thị Thu Hương
• Người hướng dẫn: GS. Hồ Chí Minh
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Sự Thành Công Của Vườn Ơm Doanh Nghiệp Khoa Học – Công Nghệ Ở Việt Nam Và Đề Xuất Cho Khu Vực Đồng Bằng Sông Cửu Long
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU CHUNG
• 1.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.2. Phƣơng pháp nghiên cứu
• 1.3. Quá trình hình thành và phát triển
• 1.4. Vai trò và phân loại vườn ươm
• 1.5. Vai trò của vườn ươm DN KHCN
• 1.6. Phân loại vườn ươm
• 1.7. Các dịch vụ cung cấp của vườn ươm
• 1.8. Đối tác tham gia quá trình Ươm tạo
• 1.9. So sánh mức độ hỗ trợ công nghệ với một số mô hình hỗ trợ DN khác
• 2. CHƯƠNG 2: KHÁI NIỆM
• 2.1. Vườn ươm DN là tổ chức liên kết giữa trung tâm/ viện nghiên cứu, trường đại học, chính quyền, các DN khởi sự
• 2.2. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.3. Vai trò của vườn ươm DN KHCN
• 2.4. Phân loại vườn ươm
• 2.5. Các dịch vụ cung cấp của vườn ươm
• 2.6. Đối tác tham gia quá trình Ươm tạo
• 2.7. So sánh mức độ hỗ trợ công nghệ với một số mô hình hỗ trợ DN khác
• 3. CHƯƠNG 3: HỆ THỐNG CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN KHẢ NĂNG THÀNH CÔNG CỦA VƯỜN ƯƠM DN KHCN
• 3.1. Tổng thuật một số tài liệu nghiên cứu vườn ươm DN KHCN
• 3.2. Đo lường các yếu tố tác động vườn ươm
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nhân tố thành công vườn ươm doanh nghiệp KHCN Việt Nam

Vườn ươm doanh nghiệp khoa học công nghệ (KHCN) đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển các doanh nghiệp khởi nghiệp tại Việt Nam. Mô hình này không chỉ giúp ươm tạo ý tưởng mà còn cung cấp các dịch vụ hỗ trợ cần thiết để doanh nghiệp có thể tồn tại và phát triển. Sự thành công của vườn ươm phụ thuộc vào nhiều yếu tố, từ sự hỗ trợ của nhà nước đến năng lực của các trường đại học và viện nghiên cứu.

1.1. Định nghĩa và vai trò của vườn ươm doanh nghiệp KHCN

Vườn ươm doanh nghiệp KHCN là tổ chức hỗ trợ các doanh nghiệp khởi nghiệp trong giai đoạn đầu. Vai trò của vườn ươm không chỉ là cung cấp không gian làm việc mà còn là hỗ trợ về mặt tài chính, tư vấn và đào tạo.

1.2. Lịch sử phát triển mô hình vườn ươm tại Việt Nam

Mô hình vườn ươm tại Việt Nam bắt đầu phát triển từ những năm 2000, với sự hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức quốc tế. Các vườn ươm đã được thành lập tại nhiều thành phố lớn như TP.HCM và Hà Nội, nhằm thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp KHCN.

II. Những thách thức đối với vườn ươm doanh nghiệp KHCN tại Việt Nam

Mặc dù có nhiều tiềm năng, vườn ươm doanh nghiệp KHCN tại Việt Nam vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu nguồn vốn, sự hỗ trợ không đồng đều từ chính phủ và sự thiếu hụt về kỹ năng quản lý là những rào cản lớn.

2.1. Thiếu hụt nguồn vốn đầu tư cho vườn ươm

Nhiều vườn ươm gặp khó khăn trong việc thu hút vốn đầu tư, điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng phát triển và mở rộng của các doanh nghiệp khởi nghiệp.

2.2. Sự hỗ trợ không đồng đều từ chính phủ

Chính sách hỗ trợ cho các vườn ươm chưa thực sự đồng bộ và hiệu quả, dẫn đến sự chênh lệch trong khả năng phát triển giữa các khu vực.

III. Phương pháp và giải pháp nâng cao hiệu quả vườn ươm doanh nghiệp KHCN

Để nâng cao hiệu quả hoạt động của vườn ươm, cần áp dụng các phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc cải thiện chất lượng dịch vụ, tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan và phát triển mạng lưới hỗ trợ là rất cần thiết.

3.1. Cải thiện chất lượng dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp

Cần nâng cao chất lượng các dịch vụ như tư vấn, đào tạo và hỗ trợ tài chính để giúp doanh nghiệp khởi nghiệp phát triển bền vững.

3.2. Tăng cường hợp tác giữa các vườn ươm và doanh nghiệp

Việc thiết lập mối quan hệ chặt chẽ giữa các vườn ươm và doanh nghiệp sẽ tạo ra một hệ sinh thái hỗ trợ mạnh mẽ, giúp các doanh nghiệp khởi nghiệp dễ dàng tiếp cận nguồn lực và thông tin.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về vườn ươm doanh nghiệp KHCN

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng các vườn ươm doanh nghiệp KHCN có thể tạo ra giá trị kinh tế lớn cho khu vực. Các mô hình thành công từ nước ngoài có thể được áp dụng tại Việt Nam để nâng cao hiệu quả hoạt động.

4.1. Các mô hình vườn ươm thành công trên thế giới

Nghiên cứu từ các quốc gia như Trung Quốc và Hàn Quốc cho thấy mô hình vườn ươm có thể tạo ra nhiều doanh nghiệp thành công, từ đó tạo ra việc làm và thúc đẩy phát triển kinh tế.

4.2. Kết quả nghiên cứu tại các vườn ươm Việt Nam

Các nghiên cứu cho thấy rằng vườn ươm tại Việt Nam đã giúp nhiều doanh nghiệp khởi nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn ban đầu và phát triển bền vững.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của vườn ươm doanh nghiệp KHCN tại Việt Nam

Vườn ươm doanh nghiệp KHCN có tiềm năng lớn trong việc thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp khởi nghiệp tại Việt Nam. Tuy nhiên, để đạt được thành công, cần có sự hỗ trợ đồng bộ từ chính phủ và các tổ chức liên quan.

5.1. Tương lai của mô hình vườn ươm tại Việt Nam

Mô hình vườn ươm có thể trở thành một phần quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế của Việt Nam, nếu được đầu tư và phát triển đúng cách.

5.2. Khuyến nghị cho các chính sách hỗ trợ vườn ươm

Cần xây dựng các chính sách hỗ trợ rõ ràng và hiệu quả hơn cho các vườn ươm, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của doanh nghiệp KHCN.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Vườn ươm doanh nghiệp khoa học công nghệ (DN KHCN) là mô hình hỗ trợ phát triển các doanh nghiệp khởi nghiệp dựa trên nền tảng khoa học và công nghệ, đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng trưởng kinh tế. Trên thế giới, có khoảng 7000 vườn ươm, trong đó Trung Quốc (TQ) sở hữu hơn 750 vườn ươm, ươm tạo khoảng 45.000 DN và tạo việc làm cho gần 928.000 người. Ở Việt Nam, mô hình này mới được triển khai khoảng 5 năm với hơn 10 vườn ươm tại TP.HCM và Hà Nội, ươm tạo khoảng 47 DN. Tuy nhiên, khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) vẫn còn nhiều thách thức do cơ cấu kinh tế nặng về nông nghiệp, tỷ lệ DN công nghệ cao chỉ chiếm khoảng 2%, và tỷ lệ tăng trưởng DN thấp hơn nhiều so với cả nước (10% so với 21% trung bình quốc gia giai đoạn 2001-2009).

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến sự thành công của mô hình vườn ươm DN KHCN tại Việt Nam, đặc biệt là khả năng ứng dụng mô hình này tại khu vực ĐBSCL. Nghiên cứu tập trung vào ba vườn ươm tiêu biểu tại TP.HCM và so sánh với kinh nghiệm quốc tế, đặc biệt là mô hình vườn ươm thành công của Trung Quốc. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các dữ liệu từ năm 2000 đến 2012, với khảo sát thực tế và phỏng vấn chuyên gia tại các vườn ươm mẫu.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý và chính sách nhằm phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp KHCN, góp phần thúc đẩy chuyển đổi cơ cấu kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh của khu vực ĐBSCL.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về vườn ươm DN KHCN, bao gồm:

• Mô hình phát triển vườn ươm thế hệ I, II và III: từ cung cấp không gian làm việc đến dịch vụ hỗ trợ toàn diện và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý.
• Hệ thống các nhân tố tác động đến thành công của vườn ươm: bao gồm vai trò nhà nước, năng lực trường đại học và viện nghiên cứu, mức độ phát triển công nghiệp, mạng lưới hỗ trợ, chính sách tài chính và đầu tư mạo hiểm.
• Khái niệm về cụm ngành và vai trò của mạng lưới mentor: giúp giảm chi phí gia nhập thị trường và tăng khả năng thành công của DN khởi nghiệp.
• Các tiêu chí đánh giá hiệu quả vườn ươm: như tỷ lệ DN tốt nghiệp, khả năng độc lập của DN, số lượng việc làm tạo ra, và tính bền vững của vườn ươm.

Các khái niệm chính bao gồm: vườn ươm DN KHCN, đầu tư mạo hiểm, mạng lưới hỗ trợ, cụm ngành công nghiệp, và chính sách phát triển KHCN.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính kết hợp thu thập dữ liệu thứ cấp và sơ cấp:

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: tổng hợp từ các báo cáo quốc tế, tài liệu nghiên cứu trong và ngoài nước, số liệu thống kê của Tổng cục Thống kê Việt Nam, các báo cáo của Bộ Khoa học và Công nghệ, và các nghiên cứu về vườn ươm tại Trung Quốc và Việt Nam.
• Dữ liệu sơ cấp: thu thập qua khảo sát thực tế và phỏng vấn chuyên sâu với Ban quản lý ba vườn ươm tiêu biểu tại TP.HCM gồm: Vườn ươm Công viên phần mềm Quang Trung, Vườn ươm Đại học Nông lâm TP.HCM, và Vườn ươm Phú Thọ thuộc Đại học Bách khoa TP.HCM.
• Cỡ mẫu: 3 vườn ươm đại diện cho các mô hình khác nhau, được lựa chọn dựa trên tiêu chí về lĩnh vực hoạt động, quy mô và vị trí địa lý.
• Phương pháp phân tích: phân tích nội dung, so sánh các yếu tố ảnh hưởng, đánh giá mức độ phù hợp và khả năng ứng dụng mô hình vườn ươm tại ĐBSCL.
• Timeline nghiên cứu: thu thập và phân tích dữ liệu từ năm 2011 đến 2012, kết hợp với các số liệu lịch sử từ năm 2000 đến 2010 để đánh giá xu hướng và hiệu quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Vai trò nhà nước và chính sách hỗ trợ: Ở Trung Quốc, đầu tư cho KHCN tăng từ dưới 1% lên 1,5% GDP giai đoạn 2000-2008, với hơn 670 vườn ươm và 45.000 DN ươm tạo. Tại Việt Nam, đầu tư KHCN chỉ đạt khoảng 0,5% GDP, với số lượng vườn ươm và DN ươm tạo còn hạn chế (khoảng 10 vườn ươm và 47 DN). Tỷ lệ DN đầu tư cho KHCN chỉ chiếm 2,8% tổng số DN.

2. Chất lượng nguồn nhân lực và viện nghiên cứu: Trung Quốc xếp hạng cao về năng lực sáng tạo (23/142 quốc gia) và mức độ cộng tác giữa viện/trường nghiên cứu với công nghiệp (29/142). Việt Nam còn nhiều hạn chế với các chỉ số tương ứng lần lượt là 58 và 82, cho thấy khoảng cách lớn về chất lượng nhân lực và liên kết nghiên cứu - công nghiệp.

3. Mức độ phát triển công nghiệp và thị trường: TQ có quy mô thị trường công nghiệp nội địa đứng thứ 2 thế giới, với tỷ lệ DN xuất khẩu công nghệ cao chiếm hơn 30%, cao hơn mức bình quân thế giới 1,5 lần. Việt Nam có tỷ lệ DN xuất khẩu công nghệ cao thấp hơn nhiều, chỉ bằng 1/10 Singapore và 1/5 Trung Quốc.

4. Hoạt động vườn ươm tại TP.HCM: Ba vườn ươm mẫu có mức độ phát triển khác nhau. Vườn ươm Công viên phần mềm Quang Trung đạt 19/22 điểm về các tiêu chí đánh giá, trong khi hai vườn ươm tại Đại học Nông lâm và Đại học Bách khoa chỉ đạt khoảng 10-11/22 điểm. Các hạn chế chính gồm thiếu tính bền vững, đầu tư chưa tương xứng, và thiếu kinh nghiệm quản lý kinh doanh.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa mô hình vườn ươm tại Trung Quốc và Việt Nam, đặc biệt về mức độ đầu tư, chính sách hỗ trợ, và chất lượng nguồn nhân lực. Trung Quốc đã xây dựng một hệ sinh thái đồng bộ với sự tham gia mạnh mẽ của nhà nước, thị trường, và các tổ chức nghiên cứu, tạo điều kiện thuận lợi cho vườn ươm phát triển bền vững và hiệu quả.

Tại Việt Nam, đặc biệt là khu vực ĐBSCL, các yếu tố nền tảng như cơ sở hạ tầng, nhân lực chất lượng cao, và chính sách hỗ trợ còn yếu kém, dẫn đến khó khăn trong việc vận hành và phát triển vườn ươm DN KHCN. Các vườn ươm tại TP.HCM tuy có nhiều ưu điểm nhưng vẫn gặp thách thức về tính bền vững và khả năng thu hút DN khởi nghiệp.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ đầu tư KHCN/GDP giữa Việt Nam và Trung Quốc, bảng đánh giá các tiêu chí hoạt động vườn ươm tại TP.HCM, và biểu đồ phân bố tỷ lệ DN công nghệ cao trong xuất khẩu của các quốc gia.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đầu tư và hoàn thiện chính sách phát triển KHCN: Nhà nước cần nâng tỷ lệ đầu tư cho KHCN lên ít nhất 1% GDP trong vòng 5 năm tới, đồng thời xây dựng chính sách ưu đãi cụ thể cho vườn ươm DN KHCN, bao gồm hỗ trợ tài chính, thuế và thủ tục hành chính. Chủ thể thực hiện: Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với UBND các tỉnh ĐBSCL.

2. Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao: Đẩy mạnh đào tạo, nâng cao chất lượng giáo dục đại học và liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp để đáp ứng nhu cầu thực tiễn. Thực hiện các chương trình thu hút trí thức kiều bào và chuyên gia nước ngoài về làm việc tại ĐBSCL trong vòng 3-5 năm. Chủ thể thực hiện: Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường đại học, Sở KHCN địa phương.

3. Xây dựng mạng lưới hỗ trợ và cụm ngành công nghiệp: Tạo điều kiện phát triển các cụm ngành công nghiệp liên quan đến thế mạnh địa phương như nông nghiệp công nghệ cao, chế biến thủy sản, nhằm giảm chi phí và tăng hiệu quả cho DN khởi nghiệp. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh, các hiệp hội ngành nghề, tổ chức tư vấn.

4. Nâng cao năng lực quản lý và dịch vụ vườn ươm: Đào tạo đội ngũ quản lý vườn ươm có kinh nghiệm kinh doanh và kiến thức KHCN, xây dựng hệ thống dịch vụ tư vấn, đào tạo, hỗ trợ tiếp cận vốn đầu tư mạo hiểm trong vòng 2 năm. Chủ thể thực hiện: Ban quản lý vườn ươm, các tổ chức quốc tế hỗ trợ kỹ thuật.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý và hoạch định chính sách: Có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách phát triển vườn ươm và hệ sinh thái khởi nghiệp KHCN phù hợp với điều kiện địa phương.

2. Các nhà đầu tư và quỹ đầu tư mạo hiểm: Hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến thành công của vườn ươm để lựa chọn đầu tư hiệu quả, đồng thời phát triển các quỹ hỗ trợ DN khởi nghiệp.

3. Ban quản lý và nhân viên vườn ươm: Áp dụng các đề xuất nâng cao năng lực quản lý, phát triển dịch vụ và xây dựng mạng lưới hỗ trợ DN.

4. Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên ngành chính sách công, kinh tế và quản trị DN: Nghiên cứu mô hình vườn ươm, các yếu tố tác động và kinh nghiệm quốc tế để phục vụ học tập và nghiên cứu chuyên sâu.

Câu hỏi thường gặp

1. Vườn ươm DN KHCN là gì và vai trò của nó?
   Vườn ươm DN KHCN là tổ chức hỗ trợ các doanh nghiệp khởi nghiệp dựa trên khoa học công nghệ, cung cấp không gian làm việc, tư vấn, đào tạo và hỗ trợ tài chính nhằm tăng khả năng sống sót và phát triển của DN trong giai đoạn đầu.

2. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến sự thành công của vườn ươm?
   Bao gồm vai trò nhà nước, chất lượng nguồn nhân lực, mức độ phát triển công nghiệp, mạng lưới hỗ trợ, chính sách tài chính và đầu tư mạo hiểm, cũng như năng lực quản lý và dịch vụ của vườn ươm.

3. Mô hình vườn ươm tại Việt Nam có thể áp dụng thành công ở ĐBSCL không?
   Việc áp dụng cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về cơ sở hạ tầng, nhân lực, chính sách hỗ trợ và mạng lưới cụm ngành. Hiện tại, ĐBSCL cần tập trung xây dựng các yếu tố nền tảng trước khi triển khai mô hình vườn ươm.

4. Chính sách nào cần được ưu tiên để phát triển vườn ươm tại Việt Nam?
   Ưu tiên đầu tư cho KHCN, hỗ trợ tài chính và thuế cho DN khởi nghiệp, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, hoàn thiện hệ thống pháp luật về sở hữu trí tuệ và khuyến khích đầu tư mạo hiểm.

5. Làm thế nào để nâng cao năng lực quản lý vườn ươm?
   Thông qua đào tạo chuyên sâu cho đội ngũ quản lý, hợp tác với các tổ chức quốc tế để học hỏi kinh nghiệm, xây dựng mạng lưới mentor và phát triển dịch vụ hỗ trợ DN đa dạng, chất lượng.

Kết luận

• Vườn ươm DN KHCN đóng vai trò thiết yếu trong phát triển kinh tế dựa trên đổi mới sáng tạo và công nghệ.
• Trung Quốc là mô hình thành công tiêu biểu với sự đầu tư mạnh mẽ, chính sách đồng bộ và nguồn nhân lực chất lượng cao.
• Việt Nam, đặc biệt khu vực ĐBSCL, còn nhiều thách thức về cơ sở hạ tầng, nhân lực và chính sách hỗ trợ để phát triển vườn ươm hiệu quả.
• Cần có chiến lược đầu tư, hoàn thiện chính sách, phát triển nguồn nhân lực và nâng cao năng lực quản lý vườn ươm để thúc đẩy sự phát triển bền vững.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các đề xuất chính sách, xây dựng mạng lưới hỗ trợ và đào tạo đội ngũ quản lý trong vòng 3-5 năm tới nhằm chuẩn bị cho việc áp dụng mô hình vườn ươm tại ĐBSCL.

Hành động ngay hôm nay để góp phần xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp KHCN vững mạnh tại Việt Nam!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Vườn ươm doanh nghiệp khoa học công nghệ (DN KHCN) trên thế giới hằng năm ươm tạo được hàng trăm DN khoa học công nghệ từ ý tưởng của các nhà khoa học. Vườn ươm cung cấp các yếu tố cần thiết để gia tăng khgả năng sống sót của DN, từ giai đoạn xuất hiện ý tưởng sản phẩm KHCN đến giai đoạn sản xuất và chính thực tham gia thị trường. Sự phát triển của mô hình vườn ươm tại Hàn Quốc, Trung Quốc (TQ), Châu Âu, Hoa Kỳ, Đài Loan… đã chứng minh vai trò của vườn ươm trong việc phát triển DN KHCN. Mô hình vườn ươm được Bộ khoa học công nghệ Việt Nam (VN) khuyến khích và thành lập, cho đến nay đã có trên 10 vườn ươm DN KHCN ở TP.HCM và Hà Nội nhằm thực hiện mục tiêu ươm tạo DN KHCN, gia tăng tỷ lệ thương mại hóa các kết quả nghiên cứu.

Cơ cấu kinh tế của Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) nặng về nông nghiệp và chủ yếu tập trung vào các ngành khai thác tài nguyên. Sự dịch chuyển cơ cấu kinh tế của ĐBSCL khá chậm. Kết quả phát triển DN có xu hướng sụt giảm theo thời gian. Vào năm 2000, số lượng DN ở ĐBSCL còn chiếm tới 23% tổng số DN của cả nước thì đến năm 2005, tỷ lệ này giảm xuống còn 13%, và đến nay chỉ còn 10%.

Tỉ lệ tăng trung bình hàng năm của số lượng DN trong giai đoạn 2001- 2009 là 10%, chưa bằng ½ tỉ lệ tăng trung bình của cả nước (21. Năm 2009 nhóm ngành công nghệ thấp chiếm trên 86% và có xu hướng tăng, đồng thời nhóm ngành công nghệ trung bình chiếm chưa đến 11%, còn lại chỉ khoảng 3% là công nghệ cao.1 Đứng trước áp lực chuyển đổi cơ cấu kinh tế dựa vào DN KHCN, TP Cần Thơ và tỉnh Đồng Tháp ở ĐBSCL đã tiến hành học tập mô hình vườn ươm từ TP.2 Đại học Cần Thơ cũng đang xây dựng vườn ươm DN KHCN dưới sự tài trợ của Bộ giáo dục và Đào tạo. Vườn ươm công nghệ TP Cần Thơ do Hàn Quốc tài trợ 1 Nhóm ngành công nghệ thấp: sản xuất đồ uống, thuốc lá, dệt, trang phục, da, giả da, gỗ. giấy, in , tủ bàn, ghế; Nhóm ngành công nghệ trung bình: sản xuất than cốc, hóa chất, cao su, plastic,chất khoáng, kim loại, tái chế, hóa dược liệu; Sản xuất máy móc thiết bị, văn phòng, máy tính, truyền thông, radio, ti vi, dụng cụ y tế chính xác, xe có động cơ, phương tiện vận tải khác.

2 Công văn số 8117/BCT- KHCN ngày 01/09/2011, Xác định ngành công nghiệp chiến lược để xây dựng vườn ươm công nghệ trong khuôn khổ hợp tác VN- Hàn Quốc; Công văn số 09/UBND-NN.PTNT ngày 07/11/2011, Lập đề án vườn ươm DN tỉnh Đồng Tháp; Quyết định 939/TTg ngày 19/07/2012, Phê duyệt tổng thể phát triển kinh tế - xã hội vùng ĐBSCL đến năm 2020. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 sẽ khởi công xây dựng vào tháng 3/2013 và hoàn thành trong năm 2014 dự kiến sẽ ươm tạo DN phục vụ ngành chế biến nông thủy sản. Một vườn ươm DN CNTT cũng được dự kiến xây dựng tại TP Cần Thơ, cũng trong vùng ĐBSCL, vườn ươm DN KHCN tỉnh Đồng Tháp đang trong giai đoạn triển khai nghiên cứu tiền khả thi. Cho đến nay ở VN chỉ có rất ít nghiên cứu đánh giá hiệu quả hoạt động của vườn ươm hiện hữu trong việc hỗ trợ sự phát triển của các DN KHCN.

Liệu mô hình vườn ươm DN KHCN có thể thực hiện thành công ở khu vực ĐBSCL, vốn có xuất phát điểm và tiềm lực KHCN thấp như hiện nay hay không? Luận văn này sẽ đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến thành công của mô hình vườn ươm DN KHCN thông qua kinh nghiệm quốc tế, kinh nghiệm của các vườn ươm khu vực TP.HCM và từ đó đưa ra nhận định về khả năng ứng dụng mô hình vườn ươm tại TP Cần Thơ và tỉnh Đồng Tháp, tạo cơ sở tham khảo cần thiết trong quá trình triển khai, đầu tư ứng dụng mô hình và gợi ý chính sách đối với hai địa phương này cũng như cho khu vực ĐBSCL. Câu hỏi nghiên cứu - Các nhân tố ảnh hưởng đến sự thành công của vườn ươm KHCN là gì? - Mô hình vườn ươm có thực sự cần thiết cho sự phát triển DNNVV trong lĩnh vực KHCN ở VN hay không? - Mô hình vườn ươm DN KHCN liệu có thể áp dụng tại ĐBSCL hay không? - Khuyến nghị đối với ĐBSCL trong việc áp dụng mô hình vườn ươm KHCN là gì? 1. Phƣơng pháp nghiên cứu Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định tính. Cụ thể là nghiên cứu tiến hành thu thập các thông tin thứ cấp, tập trung vào các mô hình vườn ươm trên thế giới, TQ, VN.

Nghiên cứu này tiến hành đánh giá thực trạng DN và khoa học công nghệ VN, TP.HCM, khu vực ĐBSCL, cụ thể TP Cần Thơ và Đồng Tháp. Bên cạnh các thông tin thứ cấp, thông tin sơ cấp được thu thập bằng cách khảo sát thực tế ba vườn ươm tại công viên phần mềm Quang Trung, Đại học Nông lâm TP.HCM và Đại học Bách khoa TP. Luận văn này cũng sử dụng phương pháp chuyên gia, trong đó chúng tôi tiến hành phỏng vấn Ban quản lý của 3 vườn ươm mẫu được chọn là TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 ông Lê Minh Hiếu - Giám đốc Vườn ươm DN CNTT tại công viên phần mềm Quang Trung, tiến sĩ Mai Thanh Phong - Giám đốc vườn ươm DN KHCN Đại học Bách khoa TP.HCM, tiến sĩ Nguyễn Tiến Thành - Giám đốc Vườn ươm KHCN Đại học Nông lâm TP.HCM và chuyên gia Hans Georg Jonek – Chuyên gia tư vấn cao cấp chương trình phát triển kinh tế tư nhân tại Cần Thơ và ĐBSCL thuộc Liên minh Châu Âu/Tổ chức Hợp tác Kỹ thuật GIZ. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 4 CHƢƠNG 2.

Khái niệm Vườn ươm DN là tổ chức liên kết giữa trung tâm/ viện nghiên cứu, trường đại học, chính quyền, các DN khởi sự (các nhóm, cá nhân có ý tưởng thành lập DN). Tổ chức này có mục đích như một lồng ấp, nuôi dưỡng DN khởi sự trong thời gian nhất định để các đối tượng này có thể vượt qua các khó khăn ban đầu, khẳng định sự tồn tại và phát triển như những DN độc lập. (Bùi Nguyên Hùng và đ.2 Quá trình hình thành và phát triển Vườn ươm ra đời trong bối cảnh suy thoái kinh tế của các nước công nghiệp phương tây cuối thập niên 70, đầu thập niên 80. Châu Âu và Mỹ đối mặt với gia tăng tỷ lệ thất nghiệp do sự sụp đổ công nghiệp truyền thống dẫn đến sự đổi mới chiến lược phát triển kinh tế dựa vào KHCN mới, tạo môi trường thực sự hỗ trợ cho tạo việc làm cho vùng bị khủng hoảng.

Quá trình phát triển của vƣờn ƣơm doanh nghiệp Nguồn: CSES (2002) TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 Từ những năm 1990 trở đi số lượng vườn ươm tăng nhanh trên phạm vi toàn thế giới. Trên thế giới có khoảng 4000 vườn ươm. Khu vực Bắc Mỹ có 1000 vườn ươm. Chi phí trung bình để tạo ra việc làm mới ở Mỹ khoảng 10000 USD, trong khi chi phí tạo việc làm trung bình của vườn ươm chỉ khoảng 1100 USD.

Châu Âu có 1200 vườn ươm, mỗi vườn ươm tạo ra 17000 DN. Châu Á có 1152 vườn ươm, trong đó TQ chiếm số vườn ươm nhiều nhất. Vai trò và phân loại vƣờn ƣơm 2. Vai trò của vườn ươm DN KHCN Quá trình từ ý tưởng kinh doanh đến sản phẩm tham gia thương mại trên thị trường có tỷ lệ thành công là 1/1750 (Bùi Nguyên Hùng & đ.

Do đó nổ lực của vườn ươm cung cấp quá trình nuôi dưỡng những ý tưởng kinh doanh hoặc DN trẻ trong giai đoạn đầu khởi nghiệp, giai đoạn dễ bị tổn thương nhất, thông qua cung cấp các dịch vụ hỗ trợ DN phát triển nhanh, giảm thiểu rủi ro kinh doanh với chi phí thấp nhất. Quá trình sàng lọc ý tƣởng kinh doanh đến thƣơng mại sản phẩm Số lượng Ý tưởng Yêu cầu 2000 thị Ý tưởng 1750 trường thành Đặc công 1500 Tính 500 chức Đánh giá, Đặc năng thiết kế, 1000 Tính giới thiệu, sản 100 thử phẩm 500 0 nghiệm 25 10 1 0 0 Giai đoạn phát triển TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 Do đó vai trò vườn ươm DN KHCN cung cấp các dịch vụ hỗ trợ các nhà khoa học và các kỹ thuật viên thành các chủ DN có khả năng nghiên cứu sản phẩm công nghệ và có khả năng kinh doanh. Thị trường hóa hoạt động nghiên cứu gắn với sản xuất, phục vụ nền kinh tế. Thông qua đó các quốc gia thực hiện mô hình tăng trưởng kinh tế dựa vào công nghệ, tăng cường khả năng cạnh tranh xuất khẩu hàng hóa dựa vào DN KHCN.

Phân loại vườn ươm: Phân loại theo hình thức sở hữu: - Vườn ươm do khu vực công tạo ra với mục tiêu phát triển DN và tạo việc làm cho xã hội - Vườn ươm do khu vực tư nhân tạo ra với mục tiêu thu lợi nhuận. Thực tế trên thế giới chỉ có 10% vườn ươm thuộc loại này. - Vườn ươm hình thành từ hợp tác công tư. Phân loại theo lợi nhuận: - Vườn ươm phi lợi nhuận - Vườn ươm vì lợi nhuận.

Phân theo thế hệ vườn ươm: - Thế hệ thứ I (những năm 1980) cung cấp không gian làm việc và chia sẻ tiện ích dùng chung cho các nhóm kinh doanh trong vườn ươm. - Thế hệ thứ II: Vườn ươm cung cấp thêm những dịch vị hỗ trợ phát triển kinh doanh và tiếp cận nguồn lực tài chính - Thế hệ thứ III: Áp dụng thành tựu công nghệ thông tin trong hoạt động. Hình thành mô hình vườn ươm ảo và có phương thức hoạt động khác biệt so với mô hình nguyên thủy, được tài trợ bởi các công ty đầu tư mạo hiểm và công ty tư vấn lớn. Các dịnh vụ cung cấp của vƣờn ƣơm Mỗi vườn ươm có mục tiêu khác nhau sẽ cung cấp các loại hình dịch vụ khác nhau nhằm giảm rào cản gia nhập thị trường cho DN như đăng ký kinh doanh, cơ sở vật chất (văn phòng giá rẻ, phòng thí nghiệm, thiết bị văn phòng, internet, …), tư vấn xây dựng đội ngũ nhân sự, đào tạo toàn diện cho DN, tư vấn kinh doanh, thường được các quản lý (mentor) của DN có kinh nghiệm hướng dẫn.

Đặc biệt vai trò vốn mạo hiểm, quỹ vay và TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 bảo lãnh tín dụng đối với tiếp cận vốn cho DN khởi sự; hỗ trợ tiếp thị thương mại, sở hữu trí tuệ.