BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINH HỒ TUẤN VŨ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ HỮU HIỆU CỦA HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TRONG CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Chuyên ngành: KẾ TOÁN Mã ngành: 62.01 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. VÕ VĂN NHỊ TP Hồ Chí Minh – Năm 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com i LỜI CAM ĐOAN Bằng danh dự khoa học, tôi xin cam đoan luận án này do tôi thực hiện với sự hướng dẫn khoa học của PGS. Trừ một số kết quả được công bố trong các bài báo và công trình do tôi thực hiện thì tất cả số liệu và kết quả ở luận án này là trung thực, rõ ràng và chưa được ai công bố trong các công trình khoa học. Những nội dung từ các nguồn tài liệu khác được tôi kế thừa, tham khảo ở trong luận án này đều được trích dẫn đầy đủ trong danh mục tài liệu tham khảo. TÁC GIẢ LUẬN ÁN HỒ TUẤN VŨ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ii LỜI CẢM ƠN Đầu tiên, tôi muốn gửi lời cảm ơn đến ban giám hiệu, lãnh đạo viện đào tạo sau đại học, ban chủ nhiệm khoa và quý giảng viên khoa kế toán, trường đại học kinh tế TP Hồ Chí Minh đã tạo mọi điều kiện tốt nhất trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện và bảo vệ luận án các cấp. Gửi lời cảm ơn sâu sắc đến nhà giáo ưu tú: PGS. Võ Văn Nhị, người hướng dẫn khoa học đã tận tình giúp đở, hướng dẫn tôi từ trong suốt quá trình học tập và làm luận án. Gửi lời cảm ơn tới sự hỗ trợ, đánh giá các ý kiến trong suốt quá trình khảo sát và thu thập dữ liệu của các đơn vị: lãnh đạo vụ chế độ kế toán và kiểm toán (Bộ tài chính); Ngân hàng nhà nước; Hiệp hội ngân hàng; Hiệp hội kế toán và kiểm toán Việt Nam; Hiệp hội kế toán viên công chứng Anh tại Việt Nam; Hiệp hội kế toán viên công chứng Australia tại Việt Nam; Học viện ngân hàng, Trường đại học ngân hàng Tp Hồ Chí Minh, Học viện tài chính, Đại học kinh tế Đà Nẵng, Đại học Duy Tân, Đại học Đông Á; Tạp chí kế toán và kiểm toán; Tạp chí khoa học và đào tạo ngân hàng (Học viện ngân hàng); Tạp chí ngân hàng (Ngân hàng nhà nước); Ban lãnh đạo và nhân viên các ngân hàng thương mại Việt Nam Gửi lời cảm ơn các Thầy, Cô trong hội đồng đánh giá luận án các cấp, đã đóng góp nhiều ý kiến quý báu để luận án được hoàn chỉnh. Cuối cùng, gửi lời cảm ơn đến tất cả các anh, chị em bạn bè, đồng nghiệp và gia đình đã động viên, giúp đở để tôi hoàn thành được luận án. TÁC GIẢ LUẬN ÁN HỒ TUẤN VŨ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com iii MỤC LỤC Lời cam đoan . ii Mục lục . iii Danh mục bảng. viii Danh mục hình vẽ . ix Danh mục các chữ viết tắt . xi PHẦN MỞ ĐẦU . Tính cấp thiết của đề tài . Mục tiêu nghiên cứu . Câu hỏi nghiên cứu . Đối tượng và phạm vi nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu . Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án . Kết cấu của luận án . 5 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN . Các nghiên cứu công bố ở nước ngoài . Các nghiên cứu về hệ thống kiểm soát nội bộ . Các nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến sự hữu hiệu của HTKSNB . Các nghiên cứu công bố trong nước . Các nghiên cứu liên quan đến lý luận về kiểm soát nội bộ . Các nghiên cứu về KSNB tại các đơn vị cụ thể . Nghiên cứu hệ thống KSNB trong các ngân hàng thương mại . Một số nhận xét về các công trình nghiên cứu . Đối với các công trình nghiên cứu nước ngoài . Đối với các công trình nghiên cứu trong nước . Khe hổng nghiên cứu và định hướng nghiên cứu của tác giả . 33 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Xác định khe hổng nghiên cứu . Định hướng nghiên cứu của tác giả . 33 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 . 35 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU . Một số vấn đề chung về hệ thống kiểm soát nội bộ và sự hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ . Hệ thống kiểm soát nội bộ . Sự hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ. Báo cáo của BASEL về hệ thống KSNB . Các lý thuyết nền có liên quan . Lý thuyết lập quy (regulatory theory) . Lý thuyết ủy nhiệm (Agency theory) . Lý thuyết thể chế (institutional theory). Lý thuyết bất định của các tổ chức (Contingency theory of Organizations) . Lý thuyết về tâm lý học xã hội của tổ chức (Social psychology of organization theory). Các nhân tố ảnh hưởng đến sự hữu hiệu của hệ thống KSNB . Môi trường kiểm soát . Đánh giá rủi ro . Hoạt động kiểm soát . Thông tin và truyền thông . Thể chế chính trị . Lợi ích nhóm . Mô hình nghiên cứu đề xuất và giả thuyết nghiên cứu . Mô hình nghiên cứu. Giả thuyết nghiên cứu . 69 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 . 70 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com v CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Phương pháp nghiên cứu và quy trình nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu . Quy trình nghiên cứu và . Nguồn dữ liệu, phương pháp thu thập và phân tích dữ liệu trong nghiên cứu định tính . Nguồn dữ liệu và phương pháp thu thập dữ liệu . Đối tượng khảo sát trong nghiên cứu định tính . Quy trình và phương pháp phân tích dữ liệu định tính . Quy trình thực hiện . Phương pháp phân tích dữ liệu định tính . Nguồn dữ liệu và phương pháp thu thập dữ liệu trong nghiên cứu định lượng. Nguồn dữ liệu của nghiên cứu định lượng . Đối tượng khảo sát và mẫu khảo sát trong nghiên cứu định lượng . Đối tượng khảo sát . Quy mô mẫu khảo sát . Quy trình và phương pháp phân tích dữ liệu định lượng . Xây dựng thang đo . Thang đo môi trường kiểm soát . Thang đo đánh giá rủi ro . Thang đo hoạt động kiểm soát . Thang đo thông tin truyền thông . Thang đo thể chế chính trị . Thang đo lợi ích nhóm . Thang đo sự hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ . Phương trình hồi quy tổng quát . 93 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 . 95 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vi CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN . Kết quả nghiên cứu về thực trạng và đánh giá về sự hữu hiệu của hệ thống KSNB của các NHTM Việt Nam . Thực trạng về hoạt động các NHTM Việt Nam . Thực trạng về hệ thống KSNB của các NHTM Việt Nam . Kết quả nghiên cứu định tính khám phá các nhân tố ảnh hưởng đến sự hữu hiệu của hệ thống KSNB trong các NHTM Việt Nam . Phương pháp và quy trình thực hiện . Phương pháp thực hiện . Quy trình thực hiện . Kết quả nghiên cứu định tính . Đánh giá sự phù hợp kết quả nghiên cứu định tính về các nhân tố ảnh hưởng đến sự hữu hiệu của hệ thống các NHTM Việt Nam . Kết quả nghiên cứu định lượng và bàn luận . Mẫu nghiên cứu . Kết quả đo lường các nhân tố ảnh hưởng đến sự hữu hiệu của hệ thống KSNB trong các NHTM Việt Nam . Tổng hợp kết quả kiểm định chất lượng thang đo . Kết quả phân tích các nhân tố khám phám (EFA) . Phân tích khám phá hồi quy đa biết (MRA) . Kết quả kiểm định giả thuyết các nhân tố ảnh hưởng đến sự hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ . Bàn luận từ kết quả nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến sự hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ. 130 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4 . 135 CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH . Các nhân tố ảnh hưởng đến sự hữu hiệu của HTKSNB trong các NHTM Việt Nam . 136 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến sự hữu hiệu của hệ thống KSNB trong các NHTM Việt Nam . Quan điểm và định hướng tăng cường sự hữu hiệu của hệ thống KSNB trong điều kiện hội nhập. Quan điểm về xây dựng giải pháp nhằm tăng cường sự hữu hiệu của hệ thống KSNB trong các NHTM Việt Nam . Định hướng tăng cường sự hữu hiệu của hệ thống KSNB trong các NHTM Việt Nam . Giải pháp tăng cường sự hữu hiệu của hệ thống KSNB trong NHTM Việt Nam . Giải pháp tăng cường sự hữu hiệu của hệ thống KSNB trong NHTM Việt Nam . Điều kiện để thực hiện các giải pháp. Hạn chế của nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo . 147 KẾT LUẬN CHUNG . 149 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ . xii TÀI LIỆU THAM KHẢO . xiv PHỤ LỤC . xxviii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com viii DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Tổng hợp kết quả của các nghiên cứu trước về SHH của HTKSNB . Định nghĩa và đo lường các biến của các nghiên cứu trước . Số lượng mẫu và cơ cấu đối tượng khảo sát . Thang đo môi trường kiểm soát . Thang đo đánh giá rủi ro . Thang đo các hoạt động kiểm soát . Thang đo thông tin truyền thông . Thang đo thể chế chính trị . Thang đo lợi ích nhóm . Thang đo sự hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ . Số lượng các loại hình ngân hàng . Kết quả nghiên cứu định tính các nhân tố ảnh hưởng đến sự hữu hiệu của HTKSNB . Các nhân tố ảnh hưởng đến sự hữu hiệu HTKSNB trong các NHTM Việt Nam . Kết quả thống kê ý kiến đánh giá của chuyên gia về các nhân tố ảnh hưởng đến sự hữu hiệu của hệ thống KSNB . Kết quả thống kê ý kiến các chuyên gia về tiêu chí đo lường sự hữu hiệu của hệ thống KSNB trong các NHTM Việt Nam . Thống kê mẫu khảo sát định lượng . Kiểm định Cronbach Alpha thang đo môi trường kiểm soát . Kiểm định Cronbach Alpha thang đo Đánh giá rủi ro . Kiểm định Cronbach Alpha thang đo Hoạt động kiểm soát . Kiểm định Cronbach Alpha thang đo Thông tin truyền thông . Kiểm định Cronbach Alpha thang đo Giám sát . Kiểm định Cronbach Alpha thang đo thể chế chính trị . Kiểm định Cronbach Alpha thang đo Lợi ích nhóm . 117 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ix Bảng 4. Kiểm định Cronbach Alpha thang đo Sự hữu hiệu của hệ thống KSNB .
