Chương 1, tác giả đã xác định được vấn đề cần nghiên cứu, mục tiêu, đối tượng, phạm vi và ý nghĩa của nghiên cứu. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 2.1 QUYẾT ĐỊNH CHỌN TRƯỜNG THI ĐH – CĐ 2.1 Khái niệm về trường ĐH – CĐ và kỳ thi tuyển sinh ĐH – CĐ Trường đại học là cơ sở giáo dục đào tạo của bậc đại học. Trường đào tạo trình độ đại học từ 4 năm đến 6 năm tuỳ theo ngành nghề đào tạo đối với người có bằng tốt nghiệp phổ thông trung học hoặc bằng tốt nghiệp trung học chuyên nghiệp; từ 1 đến 2 năm đối với người có bằng tốt nghiệp cao đẳng cùng chuyên ngành. Trường cao đẳng là đơn vị cơ sở giáo dục- đào tạo của bậc cao đẳng.
Trường đào tạo trình độ cao đẳng được thực hiện trong 3 năm đối với người có bằng tốt nghiệp trung học phổ thông hoặc bằng tốt nghiệp trung học chuyên nghiệp. Kỳ thi tuyển sinh ĐH – CĐ là là một kì thi chung nhằm mục đích lấy đầu vào cho các trường đại học và cao đẳng tại Việt Nam. Kì thi này do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức hằng năm, ngay sau kì thi tốt nghiệp trung học phổ thông khoảng một tháng. Tất cả thí sinh phải có điểm thi cao hơn điểm sàn do Bộ GDĐT ban hành mới đủ tiêu chuẩn xét vào các trường ĐH – CĐ.2 Tiến trình ra quyết định chọn trường Kotler và Fox (1976) cũng đưa ra mô hình 7 bước tiến hành ra một quyết định phức tạp.
Theo mô hình này, để ra một quyết định phức tạp như chọn trường thi ĐH – CĐ, học sinh phải trải qua một tiến trình từ lúc có ý muốn học ĐH – CĐ sau khi tốt nghiệp THPT, tìm hiểu thông tin về các trường, đánh giá, nộp đơn xin nhập học, sau khi có sự chấp nhận của các trường sẽ so sánh các lựa chọn và cuối cùng là đăng ký học tại một trường phù hợp nhất. Hanson & Litten (1982) kiểm tra lại mô hình của Kotler và chia quá trình ra quyết định chọn trường của HS gồm 5 bước : nguyện vọng vào ĐH-CĐ, bắt đầu tiến trình tìm kiếm, thu thập thông tin, nộp hồ sơ và thi tuyển sinh. Jacson (1982) cũng tạo ra một mô hình gồm 3 bước truyền thống. Ông đã kết hợp sự ảnh hưởng của kinh tế xã hội vào mô hình của mình gồm sự tham khảo, sự loại trừ và sự đánh giá.
Trong đó, giai đoạn đầu tiên chịu sự ảnh hưởng của gia LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 đình, bạn bè, nguyện vọng cá nhân và thành tích học tập. Ở giai đoạn này, học sinh thiết lập cho mình một danh sách các trường tiềm năng dựa trên sự tham khảo ý kiến của các cá nhân có ảnh hưởng và từ đặc điểm cá nhân của mình. Giai đoạn thứ hai HS tiến hành loại trừ các trường ĐH-CĐ ra khỏi danh sách các trường tiềm năng của họ, dựa trên các yếu tố như chi phí học tập, đặc điểm trường ĐH, v. Giai đoạn thứ ba, học sinh tiến hành đánh giá các lựa chọn và đưa ra quyết định cuối cùng.
Họ xếp hạng các trường dựa trên một số tiêu chí cá nhân và đưa ra quyết định phù hợp nhất. Theo Hossler & Gallagher (1987), tiến trình chọn trường ĐH-CĐ là một quá trình bắt đầu từ lúc học sinh ý thức được việc tiếp tục học sau khi tốt nghiệp THPT đến lúc quyết định đăng ký dự thi tuyển sinh vào một trường cụ thể. Tiến trình này có thể bắt đầu từ rất sớm, từ khi học sinh còn học THCS, và được chia thành 3 giai đoạn: khuynh hướng, tìm kiếm và lựa chọn. Giai đoạn đầu tiên tập trung vào đặc điểm cá nhân và nguyện vọng vào ĐH – CĐ của HS.
Giai đoạn thứ hai họ bắt đầu tìm kiếm thông tin. Ở giai đoạn này, HS tiến hành thu hẹp các sự lựa chọn và đánh giá các trường xem họ có phù hợp để học tại trường đó hay không. Cuối cùng, dựa vào thông tin thu thập được và các tiêu chí đánh giá của cá nhân, họ đưa ra quyết định chọn trường thi ĐH – CĐ. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 : Tóm tắt các mô hình lựa chọn trường ĐH - CĐ Hossler & Kotler (1976) Litten (1982) Jacson (1982) Gallagher (1987) Nảy sinh nhu cầu Muốn học ĐH-CĐ Sự tham khảo Khuynh hướng Thu thập thông tin Bắt đầu tìm kiếm Tìm kiếm Thu thập thông tin Sự loại trừ Đánh giá Nộp đơn nhập học Nộp đơn nhập học Sự chấp nhận Sự đánh giá Lựa chọn trường Lựa chọn Đăng ký học Tuyển sinh Nguồn : Trích từ Derek Takumi Furukawa (2011) Do đặc thù của hệ thống giáo dục quốc dân, tại Việt Nam, HS phải trải qua kỳ thi tuyển sinh ĐH – CĐ do Bộ Giáo dục đào tạo tổ chức mới đủ điều kiện tham dự chương trình học ĐH – CĐ tại các trường.
Vì vậy, mô hình của Kotler (1976) và Litten (1982) không phù hợp cho nghiên cứu. Trong nghiên cứu này tác giả sử dụng mô hình lựa chọn trường ĐH – CĐ của Hossler & Gallagher (1987).2 CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM Nghiên cứu đầu tiên về việc lựa chọn trường ĐH – CĐ được John Holland thực hiện vào năm 1957 và ông đã khám phá ra rằng nền tảng của HS với sự phát triển cá nhân và văn hóa gia đình ảnh hưởng đến quyết định chọn trường. Ông cũng cho rằng cha mẹ có ảnh hưởng lớn đến việc chọn trường của HS. Berdie & Hood (1966) thực hiện cuộc điều tra trên 3.817 sinh viên và đưa ra kết luận rằng cha mẹ, bạn bè, thầy cô, nhân viên tư vấn ảnh hưởng đến quyết định chọn trường của sinh viên (Trích từ Derek Takumi Furukawa, 2011) LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Chapman (1981) đã đưa ra 2 nhóm yếu tố chính ảnh hưởng đến quyết định chọn trường của HS bao gồm (1) Đặc điểm của gia đình và cá nhân HS, (2) Các ảnh hưởng từ bên ngoài cụ thể là các cá nhân có ảnh hưởng, đặc điểm cố định của trường ĐH-CĐ và nỗ lực giao tiếp của trường ĐH-CĐ với HS. ĐẶC ĐIỂM CỦA HỌC SINH VÀ GIA ĐÌNH Đặc điểm cá nhân Đặc điểm gia đình Ấn Quyết tượng định CÁC ẢNH HƯỞNG BÊN về chọn NGOÀI trường trường ĐH - ĐH - Các cá nhân có ảnh hưởng CĐ CĐ Đặc điểm cố định của trường ĐH - CĐ Nỗ lực giao tiếp của trường ĐH – CĐ với HS Hình 2.1 : Mô hình nghiên cứu của Chapman Nguồn : Chapman D. W (1981) Hossler & Gallagher (1987) cũng đã đưa ra mô hình chọn trường gồm 3 giai đoạn: khuynh hướng, tìm kiếm và lựa chọn. Trong nghiên cứu này, hai ông đã xem xét đến không chỉ yếu tố cá nhân sinh viên mà còn yếu tố trường ĐH – CĐ.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2: Mô hình nghiên cứu của Hossler & Gallagher (1987) Nhân tố ảnh hưởng Giai đoạn Cá nhân Tổ chức - Đặc điểm cá nhân Khuynh - Cá nhân có ảnh hưởng Đặc điểm trường ĐH – CĐ hướng - Thành tích học tập - SV tìm kiếm những giá trị sơ Hoạt động tìm kiếm SV Tìm kiếm bộ của trường ĐH – CĐ của trường ĐH – CĐ - Hoạt động tìm kiếm của SV Lựa chọn - Thiết lập sự lựa chọn Hoạt động chiêu sinh Nguồn: Hossler D. (1987) Trên cơ sở kết quả nghiên cứu của D. Chapman (1981) và Hossler D. nhiều nhà nghiên cứu đã phát triển trên những mô hình khác để nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường ĐH – CĐ của HS như Ruth E.
Cabrera và Steven M. La Nasa (2000), Jeff E. Hoyt và Andrea B.Burn (2006) và bổ sung vào các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường của HS như cơ hội việc làm trong tương lai (Cabera và La Nasa), đặc trưng giới tính của HS (Ruth E.v Tại Việt Nam, trong thời gian gần đây, vấn đề này đã được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm và có một số kết quả nhất định. Cụ thể : - Nghiên cứu “Các yếu tố ảnh hưởng đến việc sinh viên chọn trường” do TS.
Nguyễn Minh Hà, ThS. Huỳnh Gia Xuyên, ThS. Huỳnh Thị Kim Tuyết - Trường đại học Mở TP.HCM thực hiện. Kết quả có 7 nhân tố tác động đến việc sinh viên chọn trường, bao gồm (1) Nỗ lực của nhà trường đưa thông tin đến HS sắp tốt nghiệp THPT, (2) Chất lượng dạy – học, (3) Đặc điểm của bản thân sinh viên, (4) Công việc trong tương lai, (5) Khả năng đậu vào trường, (6) Người thân trong gia đình, (7) Người thân ngoài gia đình.
- Nghiên cứu “Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường đại học của HS phổ thông trung học” do Trần Văn Quí, Cao Hào Thi – Trường Đại học Bách LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 Khoa thực hiện. Kết quả có 5 yếu tố bao gồm (1) Cơ hội việc làm trong tương lai, (2) Đặc điểm cố định của trường đại học, (3) Bản thân cá nhân HS, (4) Cá nhân có ảnh hưởng đến quyết định của HS, (5) Thông tin có sẵn. - Nghiên cứu “Các yếu tố tác động đến việc chọn trường của HS lớp 12 THPT trên địa bàn tỉnh Tiền Giang” do Nguyễn Phương Toàn thực hiện. Kết quả có 5 yếu tố (1) Mức độ đa dạng và hấp dẫn ngành đào tạo; (2) Đặc điểm của trường đại học; (3) Khả năng đáp ứng sự mong đợi sau khi ra trường; (4) Nỗ lực giao tiếp của trường đại học và (5) Danh tiếng của trường đại học.3 NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH CHỌN TRƯỜNG THI ĐH – CĐ CỦA HS THPT 2.1 Đặc điểm cá nhân và gia đình của HS Theo nghiên cứu của D.Chapman (1981), đặc điểm cá nhân của học sinh là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quyết định chọn trường ĐH – CĐ.
Trong đó, năng lực của HS thể hiện ở thành tích học tập tại trường THPT và điểm thi tuyển sinh đầu vào các trường ĐH – CĐ. Những học sinh có năng lực học tập cao thường độc lập và có nhiều cơ hội trong việc lựa chọn trường (Galotti & Mark, 1994). Ngược lại, những HS có năng lực học tập thấp hơn phải quan tâm tới nhiều yếu tố khác để đảm bảo vừa chọn được trường phù hợp với bản thân vừa có khả năng trúng tuyển. Bên cạnh đó, tính cách, sở thích và nguyện vọng cá nhân cũng ảnh hưởng việc chọn trường của HS.
Chọn trường ĐH – CĐ liên quan mật thiết với ngành nghề mà học sinh phải gắn bó suốt đời.