Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn ngành của sinh viên trường đại học thương mại

Nghiên cứu các yếu tố tác động đến quyết định chọn ngành của sinh viên trường đại học thương mại, giúp hiểu rõ hơn về hành vi và xu hướng lựa chọn ngành học.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Trang
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Đức Xuân Lâm
• Trường học: Trường Đại học Thương mại
• Chuyên ngành: Kinh tế và Kinh doanh quốc tế
• Đề tài: Nhân tố ảnh hưởng đến lựa chọn ngành của sinh viên đại học thương mại
• Loại tài liệu: Báo cáo tổng kết đề tài nghiên cứu khoa học
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái niệm và tầm quan trọng của lựa chọn ngành học

Lựa chọn ngành học là một quyết định quan trọng trong hành trình giáo dục của mỗi sinh viên đại học. Đây không chỉ đơn thuần là lựa chọn một chương trình học tập, mà còn là việc xác định hướng phát triển sự nghiệp và tương lai của bản thân. Tại Đại học Thương Mại, sinh viên được tiếp xúc với nhiều ngành học đa dạng như Kinh tế quốc tế, Quản trị kinh doanh, và Tài chính ngân hàng. Việc hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định này giúp sinh viên đưa ra lựa chọn phù hợp, nâng cao tỷ lệ hoàn thành học tập và thành công trong sự nghiệp. Bài nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích các yếu tố chính tác động đến lựa chọn ngành của sinh viên, từ đó cung cấp thông tin bổ ích cho cả nhà trường và những học sinh sắp vào đại học.

1.1. Định nghĩa lựa chọn ngành học

Lựa chọn ngành học là quá trình quyết định của sinh viên dựa trên các tiêu chí khác nhau để theo đuổi một chương trình đào tạo cụ thể. Quyết định này phản ánh sự kết hợp giữa năng lực cá nhân, sở thích và mục tiêu sự nghiệp của sinh viên. Tại các trường đại học, lựa chọn ngành ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đào tạo, hài lòng của học viên và hiệu quả công tác tuyển sinh.

1.2. Ý nghĩa của việc nghiên cứu nhân tố ảnh hưởng

Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng giúp nhà trường hiểu rõ nhu cầu và động lực của sinh viên. Từ đó, nhà trường có thể cải tiến công tác tuyển sinh, nâng cao chất lượng thông tin cung cấp và xây dựng các chiến lược tiếp thị giáo dục hiệu quả hơn, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo tại các trường đại học.

II. Các nhân tố cá nhân ảnh hưởng đến lựa chọn ngành

Nhân tố cá nhân đóng vai trò quan trọng trong việc lựa chọn ngành học của sinh viên. Những yếu tố như năng lực học tập, sở thích cá nhân và khả năng tài chính của gia đình tác động mạnh mẽ đến quyết định cuối cùng. Theo kết quả nghiên cứu từ Đại học Thương Mại, kỹ năng toán học và khả năng ngoại ngữ là những yếu tố tiên quyết để thành công trong các ngành như Kinh tế quốc tế. Bên cạnh đó, mục tiêu sự nghiệp và giá trị cá nhân của mỗi sinh viên cũng quyết định lựa chọn của họ. Động lực nội tại - mong muốn phát triển bản thân trong một lĩnh vực cụ thể - thường mạnh hơn những yếu tố bên ngoài, giúp sinh viên duy trì sự tập trung và đạt hiệu quả cao trong học tập.

2.1. Năng lực học tập và sở thích cá nhân

Năng lực học tập của sinh viên, bao gồm trình độ toán học, kỹ năng phân tích và tư duy logic, là nền tảng cho sự thành công. Sở thích cá nhân đối với các lĩnh vực như kinh tế, quản lý hay tài chính sẽ hướng dẫn sinh viên đến ngành phù hợp. Khi năng lực và sở thích kết hợp hài hòa, sinh viên sẽ có động lực mạnh để hoàn thành chương trình.

2.2. Mục tiêu sự nghiệp và giá trị cá nhân

Mục tiêu sự nghiệp như mong muốn làm việc trong các tổ chức quốc tế, doanh nghiệp đa quốc gia hay các cơ quan chính phủ ảnh hưởng đến lựa chọn ngành. Giá trị cá nhân - những nguyên tắc sống và niềm tin của sinh viên - cũng quyết định xem ngành nào phù hợp với bộ giá trị của họ.

III. Các nhân tố môi trường ảnh hưởng đến lựa chọn ngành

Nhân tố môi trường bao gồm các yếu tố bên ngoài như ảnh hưởng từ gia đình, thông tin từ xã hội và tình hình việc làm có ảnh hưởng đáng kể đến quyết định lựa chọn ngành của sinh viên. Gia đình thường có vai trò đặc biệt quan trọng, vì cha mẹ không chỉ cung cấp hỗ trợ tài chính mà còn chia sẻ kinh nghiệm và lời khuyên dựa trên góc nhìn của họ về thị trường việc làm. Bạn bè và người quen cũng tác động qua việc chia sẻ kinh nghiệm học tập và cơ hội việc làm. Ngoài ra, tình hình kinh tế và nhu cầu thị trường lao động ảnh hưởng đến nhận thức của sinh viên về tính khả thi và triển vọng tương lai của ngành. Tại Đại học Thương Mại, những ngành như Kinh tế quốc tế được lựa chọn cao vì triển vọng việc làm tốt và mức lương cao.

3.1. Ảnh hưởng của gia đình và người thân

Gia đình là yếu tố ảnh hưởng lớn nhất đối với sinh viên trẻ tuổi. Cha mẹ thường mong muốn con em chọn ngành học có triển vọng kinh tế tốt, điều này có thể làm giảm tự do lựa chọn của sinh viên. Anh chị em từng là sinh viên cũng chia sẻ kinh nghiệm thực tế, giúp em em hiểu rõ hơn về yêu cầu ngành học.

3.2. Thông tin từ xã hội và nhu cầu thị trường lao động

Thông tin công khai về triển vọng việc làm của từng ngành ảnh hưởng mạnh đến lựa chọn. Truyền thông thường nhấn mạnh các ngành có nhu cầu cao trên thị trường. Tỷ lệ thất nghiệp thấp và mức lương khởi điểm cao của ngành Kinh tế quốc tế làm cho nó trở thành lựa chọn phổ biến.

IV. Các nhân tố từ nhà trường ảnh hưởng đến lựa chọn ngành

Các yếu tố từ nhà trường như chất lượng giảng dạy, cơ sở vật chất, chương trình đào tạo và công tác tuyên truyền có ảnh hưởng trực tiếp đến lựa chọn ngành của sinh viên. Tại Đại học Thương Mại, uy tín của trường và xếp hạng ngành học là những thông tin quan trọng mà sinh viên lưu ý khi quyết định. Chương trình đào tạo hiện đại với sự tích hợp quốc tế, hợp tác với các doanh nghiệp và cơ hội thực tập giúp sinh viên nhận thức rõ lợi ích của ngành. Các hoạt động tuyên truyền như hội thảo thông tin tuyển sinh, tour tham quan cơ sở, và tương tác trực tuyến giúp sinh viên tiếp cận thông tin chi tiết và quyết định tự tin. Giảng viên có vai trò quan trọng như những người mẫu và cố vấn để sinh viên hiểu rõ triển vọng ngành.

4.1. Chất lượng giảng dạy và cơ sở vật chất

Chất lượng giảng viên, phương pháp giảng dạy hiện đại và cơ sở vật chất tốt là những yếu tố quyết định cho quyết định chọn ngành của sinh viên. Phòng thí nghiệm trang thiết bị tốt và thư viện phong phú giúp sinh viên tự tin chọn ngành. Uy tín của các giảng viên về nghiên cứu và kinh nghiệm thực tiễn cũng tác động mạnh.

4.2. Công tác tuyên truyền và hỗ trợ thông tin

Hoạt động tuyên truyền hiệu quả giúp sinh viên tiếp cận thông tin đầy đủ về ngành học. Hội thảo tuyển sinh, website thông tin, và tương tác qua mạng xã hội giúp sinh viên hiểu rõ về chương trình đào tạo và cơ hội việc làm sau tốt nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Trong quá trình hình thành và phát triển của xã hội, giáo dục đóng vai trò quan trọng, là điều kiện tiên quyết để thúc đẩy nền kinh tế xã hội phát triển. Trong giai đoạn chuyển đổi số, thị trường lao động ngày càng có sự chuyển biến mạnh mẽ với sự phát triển, mở rộng của nhiều ngành nghề mới, phù hợp với xu thế hiện nay. Việc mở thêm các ngành học mới góp phần giúp học sinh có nhiều cơ hội lựa chọn các trường đại học, ngành học phù hợp với nhu cầu, sở thích và định hướng nghề nghiệp của bản thân sau này. Các yếu tố có khả năng ảnh hưởng tới quyết định lựa chọn ngành học của sinh viên là một trong những vấn đề nghiên cứu rất được quan tâm trong bối cảnh giáo dục đại học trong nước và quốc tế đang có nhiều thay đổi.

Đối với mỗi sinh viên, việc đưa ra quyết định lựa chọn ngành học phù hợp là cơ sở của động cơ học tập và sự phát triển nghề nghiệp bền vững trong tương lai. Trong khi đó, đối với các cơ sở giáo dục đại học và các nhà hoạch định chính sách, việc tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn ngành học của sinh viên là cơ sở để xây dựng chương trình đào tạo, mở mã ngành, nhằm nâng cao số lượng, chất lượng tuyển sinh, từ đó đảm bảo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu của xã hội theo từng giai đoạn phát triển. Do đó, nghiên cứu đề tài “ Nghiên cứu các yếu tố ảnh hƣởng đến lựa chọn ngành học của sinh viên trƣờng Đại học Thƣơng mại” để tìm ra các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn ngành học của sinh viên. Từ đó, đề xuất các giải pháp phù hợp với các bên liên quan: trường đại học, trường THPT, phụ huynh và bản thân học sinh, sinh viên.

Trong quá trình chọn ngành có rất nhiều các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn ngành học của học sinh, sinh viên như: điều kiện học tập, truyền thông, học phí, danh tiếng và cơ hội việc làm, chất lượng giảng dạy,. Nghiên cứu này mục tiêu xác định các yếu tố ảnh hưởng đến lựa chọn ngành học của sinh viên trường Đại học Thương mại, bài viết sử dụng phương pháp phân tích định lượng thông qua sự hỗ trợ của phần mềm SPSS, từ đó có thể đề xuất một số hàm ý giải pháp để nâng cao chất lượng thông tin đến với người học và nâng cao hiệu quả công tác tuyển sinh của Nhà trường trong thời gian tới. Mục tiêu nghiên cứu 2. Xác định các yếu tố ảnh hƣởng tới quyết định lựa chọn ngành học của 8 Sinh viên trƣờng Đại học Thƣơng Mại: nhằm đề xuất một số giải pháp để nâng cao chất lượng thông tin đến với người học và nâng cao hiệu quả công tác tuyển sinh của nhà trường trong thời gian tới.

Nhiệm vụ nghiên cứu Để đạt được mục tiêu nghiên cứu, đề tài cần thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu sau: - Thứ nhất là hệ thống hóa các cơ sở lý luận, làm rõ các vấn đề liên quan đến các yếu tố ảnh hưởng tới quyết định lựa chọn ngành học của sinh viên. - Thứ hai là xác định yếu tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn ngành học của sinh viên. - Thứ ba là là đo lường mức độ ảnh hưởng của các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn ngành học của sinh viên. - Thứ tư là thiết lập mối quan hệ giữa các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn ngành học của sinh viên.

- Thứ năm là đưa ra các đề xuất giải pháp phù hợp với các bên liên quan: trường đại học, trường THPT, phụ huynh và bản thân học sinh, sinh viên. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu: 3. Đối tƣợng nghiên cứu: Là các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn ngành học của sinh viên. Phạm vi nghiên cứu: - Về không gian: Đề tài nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn ngành học của sinh viên trường Đại học Thương Mại.

- Về thời gian: Dữ liệu nghiên cứu được thu thập từ tháng 11/2024 đến tháng 12/2024. - Về nội dung: Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn ngành học của sinh viên trường Đại học Thương Mại như cảm nhận về điều kiện học tập, danh tiếng và cơ hội việc làm, truyền thông, học phí,. Phƣơng pháp nghiên cứu chung: - Phương pháp phân tích xem xét từng yếu tố tác động để đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến quyết định lựa chọn ngành học của sinh viên - Phương pháp định lượng, điều tra bảng hỏi: tìm hiểu về các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định ngành học của sinh viên trường Đại học Thương mại. 9 - Để xử lý dữ liệu: Sử dụng mô hình hồi quy OLS - Đối tượng khảo sát: sinh viên đang theo học tại trường Đại học Thương mại.

- Thời gian khảo sát: Dữ liệu nghiên cứu được thu thập từ tháng 11/2024 đến tháng 12/2024. - Địa bàn khảo sát: Khảo sát trực tiếp tại khuôn viên trường Đại học Thương Mại. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ LIÊN QUAN 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1.1 Các công trình nƣớc ngoài David W.

Chapman (1981) trong nghiên cứu “A Model of Student College Choice” đã đề xuất mô hình lựa chọn trường đại học của học sinh, bao gồm bốn nhóm nhân tố chính: đặc điểm cá nhân, ảnh hưởng từ những người xung quanh, đặc điểm của trường đại học và nỗ lực giao tiếp của trường đối với sinh viên tương lai. Kết quả chỉ ra rằng lựa chọn trường đại học phụ thuộc vào hai nhóm nhân tố chính: đặc điểm của học sinh và các ảnh hưởng bên ngoài. Các tác động bên ngoài bao gồm: những người quan trọng, đặc điểm của trường đại học và nỗ lực của trường trong việc giao tiếp với sinh viên tương lai. Howe và Priscilla A.

Burnaby (2005) trong nghiên cứu “Influences on Students' Choice of College Major” đã tiến hành một cuộc khảo sát các sinh viên đại học theo học tại một trường kinh doanh nổi tiếng nằm ở đông bắc Hoa Kỳ, tập trung vào các yếu tố quyết định ảnh hưởng đến việc lựa chọn chuyên ngành học của họ. Các tác giả đã phân tích các yếu tố khác nhau, bao gồm cơ sở đằng sau sự lựa chọn ban đầu của sinh viên về các chuyên ngành và những ảnh hưởng tích cực và tiêu cực liên quan đến bất kỳ thay đổi nào tiếp theo trong các quyết định đó. Các phát hiện chỉ ra rằng niềm đam mê với chuyên ngành dường như là yếu tố quan trọng đối với sinh viên năm nhất, bất kể là nam hay nữ sinh viên. Đối với sinh viên nữ, yếu tố ảnh hưởng đáng kể nhất sau đó là năng khiếu của họ.

Ngược lại, sinh viên nam bị ảnh hưởng bởi yếu tố tiềm năng phát triển nghề nghiệp, khả năng có việc làm và thù lao trong lĩnh vực đã chọn. Người ta quan sát thấy rằng sinh viên chủ yếu có động lực để thay đổi chuyên ngành học của họ do các thuộc tính tích cực liên quan đến ngành học mới, thay vì các khía cạnh tiêu cực liên quan đến chuyên ngành trước đây của họ. Edmond (2012), nghiên cứu “Factors influencing choice of college major: what really makes a difference?” nhằm tìm hiểu điều gì ảnh hưởng đến sinh viên nhiều nhất khi chọn chuyên ngành đại học. Trong nghiên cứu, tác giả tiến hành khảo sát 60 sinh viên ở Đại học Rowan.

Nghiên cứu này nhóm các yếu tố ảnh hưởng đến lựa chọn ngành học thành ba nhóm chính: cá nhân (sở thích, khả năng), quan hệ liên cá 11 nhân (gia đình, bạn bè) và thực tiễn (cơ hội việc làm, thu nhập) và chỉ ra rằng không có sự khác biệt đáng kể giữa các nhóm yếu tố. Trái ngược với các nghiên cứu trước đó, kết quả nghiên cứu cho thấy niềm tin cá nhân không phải là yếu tố ảnh hưởng mạnh nhất và cho thấy cần có nhiều nghiên cứu hơn với lượng mẫu lớn hơn để xác nhận những phát hiện này.Stock và Eileen M. Stock (2019) trong nghiên cứu “Factors influencing choice of college major: what really makes a difference?” đã điều tra các yếu tố quyết định ảnh hưởng đến việc lựa chọn chuyên ngành học của sinh viên tại một trường đại học tư thục nằm ở Trung Texas. Một mẫu gồm 386 sinh viên đăng ký vào Trường Cao đẳng Kinh doanh của trường đại học đã được khảo sát.

Những người tham gia khảo sát xác định năm yếu tố chính ảnh hưởng đến quyết định của họ liên quan đến chuyên ngành học. Nghiên cứu này xác định năm yếu tố chính ảnh hưởng đến quyết định chọn ngành học: thiết kế khóa học, năng lực cá nhân, năng lực của tổ chức, sự tin tưởng và các yếu tố thu hút. Kết quả cho thấy, thiết kế khóa học và năng lực cá nhân có ảnh hưởng lớn nhất đến quyết định của sinh viên. Michael Bryan Moody (2020) trong nghiên cứu “Factors Influencing Students’ Choice of an Institution of Higher Education” xem xét câu hỏi nghiên cứu: Những yếu tố nào ảnh hưởng đến quá trình lựa chọn trường đại học của sinh viên? Nghiên cứu đã tìm cách lấp đầy khoảng trống hiện có bằng cách xem xét vai trò của công nghệ và các yếu tố liên quan khác đối với việc ra quyết định của sinh viên liên quan đến lựa chọn đại học.

Bằng cách xác định những người có ảnh hưởng đến việc lựa chọn trường đại học, những phát hiện của nghiên cứu có thể bổ sung thêm kiến thức mà các cố vấn học tập có thể sử dụng khi họ phát triển một chiến lược tuyển sinh phù hợp nhất cho các sinh viên đại học ngày nay. Kết quả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cung cấp thông tin rõ ràng và hỗ trợ sinh viên trong quá trình tuyển sinh. Tác giả Thath Rido, Mong Mara và Chheng Somala (2024), trong nghiên cứu “Factors Influencing Students’ Choice of Accounting Major in Cambodia” xác định các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định theo học chuyên ngành kế toán của sinh viên Campuchia. 394 sinh viên hiện đang theo học ngành kế toán đã được khảo sát.

Kết quả cho thấy sở thích cá nhân, danh tiếng của trường và kỳ vọng nghề nghiệp là những yếu tố quan trọng. Mặc dù sinh viên nữ chiếm đa số trong sinh viên kế toán nhưng giới tính không được cho là có ảnh hưởng đáng kể đến sự lựa chọn của sinh 12 viên.