Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu
Trong bối cảnh ngành du lịch - khách sạn tại thành phố Đà Nẵng phát triển nhanh chóng với sự hiện diện của nhiều tập đoàn quản lý khách sạn quốc tế và nội địa (như Hilton Worldwide, Route Inn Group, Ascott, InterContinental Hotels Group, Vinpearl, Mường Thanh, Danang Golden Bay thuộc Tập đoàn Hòa Bình), mức độ cạnh tranh giữa các đơn vị lưu trú 4-5 sao ngày càng quyết liệt. Dịch vụ ăn uống (Food & Beverage - F&B) không chỉ là dịch vụ bổ trợ phục vụ nhu cầu thiết yếu của khách lưu trú mà đã trở thành yếu tố then chốt tạo dựng trải nghiệm, gia tăng doanh thu và định vị thương hiệu khách sạn.
Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lê Thị Ngọc Nhi (chuyên ngành Kinh doanh Thương mại, Khoa Quản trị Kinh doanh, Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế) xuất phát từ quá trình thực tập thực tế 3 tháng tại bộ phận F&B của Khách sạn Danang Golden Bay. Nghiên cứu tập trung giải quyết bài toán nâng cao chất lượng dịch vụ ăn uống tại Nhà hàng The Horizon nhằm đáp ứng sự kỳ vọng của thực khách trong nước và quốc tế.
Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể gồm 3 nhiệm vụ:
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về chất lượng dịch vụ ăn uống trong môi trường kinh doanh nhà hàng - khách sạn.
- Đánh giá thực trạng hoạt động kinh doanh và phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ ăn uống tại Nhà hàng The Horizon của Khách sạn Danang Golden Bay thông qua khảo sát định lượng.
- Đề xuất các định hướng và nhóm giải pháp khả thi nhằm cải thiện chất lượng dịch vụ ăn uống tại Nhà hàng The Horizon trong giai đoạn tiếp theo.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu: Chất lượng dịch vụ ăn uống tại Nhà hàng The Horizon của Khách sạn Danang Golden Bay, bao gồm cơ sở vật chất, quy trình phục vụ (buffet, à la carte), năng lực đội ngũ lao động và các yếu tố cấu thành chất lượng dịch vụ theo cảm nhận của khách hàng.
- Phạm vi nội dung: Tập trung vào các khía cạnh lý luận và thực tiễn về đo lường chất lượng dịch vụ ăn uống trong phân khúc khách sạn cao cấp.
- Phạm vi không gian: Nhà hàng The Horizon thuộc Khách sạn Danang Golden Bay (đường Lê Văn Duyệt, phường Nại Hiên Đông, quận Sơn Trà, TP. Đà Nẵng).
- Phạm vi thời gian: Thu thập dữ liệu thứ cấp và số liệu điều tra thực tế trong khoảng thời gian từ ngày 22/09/2019 đến ngày 22/12/2019; dữ liệu kết quả kinh doanh được thu thập cho năm tài chính 2018.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu
Khóa luận xây dựng khung phân tích dựa trên sự kết hợp giữa lý thuyết quản trị dịch vụ nhà hàng - khách sạn và các mô hình đo lường chất lượng dịch vụ kinh điển:
- Khung lý thuyết và khái niệm: Vận dụng định nghĩa kinh doanh khách sạn của Tổng cục Du lịch (1995), giáo trình tổ chức kinh doanh nhà hàng của Trịnh Xuân Dũng (2003), tiêu chuẩn chất lượng ISO 8402 (TCVN 5814-94), cùng mô hình tâm lý thỏa mãn khách hàng của Donald M. Davidoff ($\text{Sự thỏa mãn} = \text{Sự cảm nhận} - \text{Sự mong chờ}$).
- Mô hình đo lường chất lượng dịch vụ: Nghiên cứu tổng quan mô hình 5 khoảng cách SERVQUAL của Parasuraman, Zeithaml và Berry (1985, 1988), mô hình SERVPERF của Cronin và Taylor (1992) cùng mô hình chất lượng kỹ thuật/chức năng của Grönroos. Tác giả đề xuất mô hình nghiên cứu gồm 5 nhóm biến độc lập tác động đến biến phụ thuộc "Chất lượng dịch vụ ăn uống", được cụ thể hóa thành 27 biến quan sát sử dụng thang đo Likert 5 mức độ (từ 1: "Hoàn toàn không đồng ý" đến 5: "Hoàn toàn đồng ý"):
- Sự tin cậy (Reliability - STC): 5 biến quan sát (STC1 - STC5).
- Sự đáp ứng (Responsiveness - SDU): 4 biến quan sát (SDU1 - SDU4).
- Sự đảm bảo (Assurance - SDB): 6 biến quan sát (SDB1 - SDB6).
- Sự đồng cảm (Empathy - SDC): 4 biến quan sát (SDC1 - SDC4).
- Sự hữu hình (Tangibles - SHH): 5 biến quan sát (SHH1 - SHH5).
- Chất lượng dịch vụ (Service Quality - CLDV): 3 biến quan sát phụ thuộc (CLDV1 - CLDV3).
Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu:
- Nguồn dữ liệu thứ cấp: Báo cáo tài chính, báo cáo kết quả kinh doanh năm 2018, số liệu lượt khách của Khách sạn Danang Golden Bay và tài liệu nội bộ từ bộ phận F&B.
- Nguồn dữ liệu sơ cấp: Khảo sát trực tiếp thực khách tại Nhà hàng The Horizon bằng bảng câu hỏi cấu trúc. Tác giả thực hiện phỏng vấn thử 20 mẫu để hiệu chỉnh câu chữ và kiểm tra sơ bộ độ tin cậy. Kích thước mẫu chính thức được xác định theo quy tắc của Hair et al. (1998) với $n \ge 5 \times m = 5 \times 27 = 135$ quan sát; kích thước mẫu thực tế thu thập là $N = 155$ bảng hỏi hợp lệ.
- Phương pháp chọn mẫu: Chọn mẫu phân tầng (Stratified sampling) dựa trên cơ cấu quốc tịch của khách hàng tại khách sạn: Việt Nam (31%), Hàn Quốc (30%), Trung Quốc (20%), Hoa Kỳ (10%), Thái Lan (4%), và các quốc tịch khác (5%).
- Kỹ thuật phân tích dữ liệu: Sử dụng phần mềm SPSS để thực hiện:
- Thống kê mô tả (Frequencies).
- Đánh giá độ tin cậy thang đo qua hệ số Cronbach's Alpha (loại biến có tương quan biến - tổng $< 0{,}3$; thang đo đạt chuẩn khi Cronbach's Alpha $\ge 0{,}6$).
- Phân tích nhân tố khám phá (EFA) với phép trích Principal Components và phép quay Varimax (tiêu chuẩn: $0{,}5 \le \text{KMO} \le 1$, Bartlett's Sig $\le 0{,}05$, Eigenvalues $> 1$, Tổng phương sai trích $> 50%$, Factor loading $> 0{,}4$).
- Phân tích tương quan Pearson và phân tích hồi quy tuyến tính bội (phương pháp Enter) để xác định mức độ tác động của từng nhân tố, kiểm định ANOVA, kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến (VIF) và tự tương quan (Durbin-Watson).
- Kiểm định One-Sample T-Test đối với các biến quan sát để đánh giá mức độ đồng tình của khách hàng.
Nội dung chính theo từng chương
Chương 1: Cơ sở lý luận về chất lượng dịch vụ ăn uống tại nhà hàng The Horizon của khách sạn Danang Golden Bay
Chương 1 hệ thống hóa các khái niệm nền tảng về hoạt động kinh doanh khách sạn, kinh doanh nhà hàng và các đặc thù của dịch vụ ăn uống bên trong cơ sở lưu trú:
- Đặc điểm kinh doanh nhà hàng trong khách sạn: Sản phẩm mang tính tổng hợp cao (kết hợp hàng hóa vật chất và dịch vụ vô hình); hoạt động phức tạp cần sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ phận; yêu cầu phục vụ liên tục (24/24h); phụ thuộc lớn vào kỹ năng của đội ngũ lao động chuyên môn hóa cao mà máy móc không thể thay thế.
- Đặc điểm của chất lượng dịch vụ ăn uống: Khó đo lường trực tiếp do bao gồm 4 thành tố (phương tiện thực hiện, hàng hóa kèm theo, dịch vụ hiện và dịch vụ ẩn); chất lượng chỉ được đánh giá chính xác thông qua trải nghiệm và cảm nhận trực tiếp của người tiêu dùng tại thời điểm cung ứng.
- Các nhân tố chi phối: Chủng loại và chất lượng thực đơn, quy trình phục vụ 4 bước (chuẩn bị, đón tiếp - phục vụ, chào tiễn, thu dọn), cơ sở vật chất kỹ thuật, trình độ tay nghề và thái độ của nhân viên, cùng năng lực tổ chức quản lý.
- Tổng quan các công trình nghiên cứu: Tác giả phân tích các nghiên cứu trong nước (Chu Lâm Sơn, 2013; Hoàng Thị Thương, 2010; Nguyễn Thị Tú, 2008; Nguyễn Thị Hoa, 2015) và nước ngoài (Atilla Akbaba, 2006; Alhkami & Alaruss, 2016) để làm căn cứ đề xuất mô hình nghiên cứu 5 thành phần (27 biến quan sát) phù hợp với thực tế nhà hàng 5 sao.
Chương 2: Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ ăn uống tại nhà hàng The Horizon khách sạn Danang Golden Bay
Chương 2 trình bày bức tranh toàn diện về năng lực vận hành của Khách sạn Danang Golden Bay, thực trạng hoạt động của Nhà hàng The Horizon và kết quả phân tích số liệu khảo sát:
- Tổng quan doanh nghiệp: Khách sạn Danang Golden Bay thuộc Công ty TNHH Hòa Bình (do ông Nguyễn Hữu Đường làm Tổng Giám đốc), quy mô 5 sao, khánh thành ngày 01/10/2017 nhằm phục vụ Hội nghị Cấp cao APEC 2017. Khách sạn có 949 phòng lưu trú cao cấp dát vàng, chia thành 6 hạng phòng: Superior (88 phòng), Deluxe (396 phòng), Deluxe Golden Bay (308 phòng), Executive Room (61 phòng), Corner Suite (92 phòng) và President Suite (4 phòng, diện tích $136\text{ m}^2$). Hệ thống tiện ích gồm 5 nhà hàng/quầy bar, trung tâm hội nghị với 5 cụm phòng họp, Golden Luxury Spa, trung tâm Gym & Fitness, Kid's Club, công viên Wonder Park và hồ bơi vô cực dát vàng 24K tại tầng 29.
- Kết quả kinh doanh năm 2018 của khách sạn:
| Chỉ tiêu tài chính |
Quý I/2018 |
Quý II/2018 |
Quý III/2018 |
Quý IV/2018 |
| Tổng Doanh thu (triệu VNĐ) |
45.821 |
50.883 |
55.849 |
48.032 |
| - Doanh thu Dịch vụ lưu trú |
22.818 (49,75%) |
- |
- |
- |
| - Doanh thu Dịch vụ ăn uống |
14.030 (30,17%) |
- |
- |
- |
| - Doanh thu Dịch vụ bổ sung |
8.973 (19,07%) |
- |
- |
- |
| Tổng Chi phí (triệu VNĐ) |
30.532 |
34.175 |
37.071 |
32.143 |
| Tổng Lợi nhuận (triệu VNĐ) |
15.289 |
16.708 |
18.778 |
15.889 |
| - Lợi nhuận Dịch vụ lưu trú |
9.384 (61,01%) |
- |
- |
- |
| - Lợi nhuận Dịch vụ ăn uống |
4.474 (29,23%) |
- |
- |
- |
| - Lợi nhuận Dịch vụ bổ sung |
1.431 (9,39%) |
- |
- |
- |
(Nguồn: Trích xuất từ Báo cáo tài chính và Bảng 2.5 trong văn bản khóa luận)
- Đặc điểm Nhà hàng The Horizon: Tọa lạc tại tầng 3, sức chứa 450 khách chia thành hai khu vực Line A và Line B, phục vụ thực đơn món Việt và quốc tế 24/24h theo hai hình thức chính là buffet và à la carte.
- Kết quả phân tích thống kê định lượng ($N = 155$):
- Cơ cấu mẫu: Khách quốc tế chiếm ưu thế (khách Hàn Quốc 30%, Trung Quốc 20%, Mỹ 10%, Thái Lan 4%), khách Việt Nam chiếm 31%; tỷ lệ khách lẻ chiếm phần lớn nguồn khách sử dụng dịch vụ ăn uống.
- Kiểm định Cronbach's Alpha và EFA: Tất cả các thang đo đạt độ tin cậy và giá trị hội tụ, phân biệt. Sau phân tích nhân tố và phân tích hồi quy tuyến tính bội bằng phương pháp Enter, mô hình xác định được 4 nhóm nhân tố độc lập có tác động thuận chiều và có ý nghĩa thống kê đến chất lượng dịch vụ ăn uống tại nhà hàng (Sự tin cậy, Sự hữu hình, Sự đảm bảo, Sự đáp ứng).
- Kiểm định One-Sample T-Test chỉ ra các điểm đánh giá thực tế của khách hàng đối với từng tiêu chí cơ sở vật chất, trang phục nhân viên, tốc độ phục vụ, tính chính xác và an toàn vệ sinh thực phẩm.
Chương 3: Định hướng và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ ăn uống tại nhà hàng The Horizon của khách sạn Danang Golden Bay
Dựa trên kết quả phân tích định lượng và đánh giá One-Sample T-Test ở Chương 2, Chương 3 đề xuất định hướng phát triển và các nhóm giải pháp can thiệp cụ thể:
- Định hướng chung: Nâng cao trải nghiệm ẩm thực đa văn hóa, chuẩn hóa thời gian phục vụ, bảo đảm tính đồng bộ về cơ sở vật chất tiêu chuẩn 5 sao và duy trì hình ảnh thương hiệu ẩm thực của Danang Golden Bay.
- Giải pháp cho nhóm "Sự tin cậy": Cung cấp thông tin chính xác về thời gian chế biến món ăn; thông báo kịp thời khi có phát sinh chậm trễ; chuẩn hóa công thức chế biến đảm bảo chất lượng món ăn đồng đều ngay từ lần đầu; giải quyết linh hoạt và nhanh chóng các phàn nàn của khách hàng.
- Giải pháp cho nhóm "Sự hữu hình": Tối ưu hóa cách bố trí không gian bàn ghế giữa Line A và Line B; làm mới thực đơn theo mùa; bảo trì định kỳ hệ thống trang thiết bị, dụng cụ ăn uống dát vàng; duy trì quy chuẩn trang phục chỉn chu, chuyên nghiệp cho nhân viên.
- Giải pháp cho nhóm "Sự đảm bảo": Đào tạo nâng cao trình độ ngoại ngữ (tiếng Anh, tiếng Hàn, tiếng Trung) cho nhân viên phục vụ bàn; bổ sung kiến thức về văn hóa ẩm thực và dị ứng thực phẩm; bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm nghiêm ngặt trong khâu chế biến và bảo quản.
- Giải pháp cho nhóm "Sự đáp ứng": Rà soát và phân bổ định biên nhân sự hợp lý theo các khung giờ cao điểm (buffet sáng và tiệc tối); rút ngắn thời gian tiếp nhận yêu cầu và mang món ăn đến bàn cho thực khách; xây dựng tinh thần chủ động hỗ trợ khách hàng không để khách chờ đợi lâu.
Kết quả và đóng góp
Kết quả chính
- Về mặt thực trạng: Khóa luận chỉ rõ dịch vụ ăn uống đóng góp 30,17% doanh thu và 29,23% lợi nhuận của Khách sạn Danang Golden Bay trong Quý I/2018 (đứng thứ hai sau dịch vụ lưu trú), khẳng định vị trí trọng yếu của bộ phận F&B trong cơ cấu tài chính khách sạn.
- Về mặt mô hình hóa: Kiểm định thực nghiệm với $N = 155$ khách hàng đã xác định mô hình hồi quy hiệu chỉnh giải thích mối quan hệ giữa các thành phần chất lượng dịch vụ đối với cảm nhận chung của thực khách tại Nhà hàng The Horizon, trong đó 4 nhân tố có tác động nổi bật là Sự tin cậy, Sự hữu hình, Sự đảm bảo, và Sự đáp ứng.
- Về mặt thực nghiệm: Kết quả kiểm định One-Sample T-Test xác định được mức độ đánh giá của khách hàng đối với các biến quan sát cụ thể, chỉ ra những khâu còn hạn chế trong tốc độ xử lý yêu cầu và khả năng ngoại ngữ của nhân viên.
Đóng góp của nghiên cứu
- Đóng góp học thuật: Vận dụng và kiểm chứng thành công thang đo SERVQUAL trong bối cảnh đặc thù của một nhà hàng 5 sao thuộc tổ hợp khách sạn dát vàng tại Việt Nam với cơ cấu khách quốc tế đa dạng (Đông Á, Bắc Mỹ, Đông Nam Á).
- Đóng góp thực tiễn: Cung cấp hệ thống dữ liệu khách quan từ phản hồi của 155 thực khách, giúp Ban Giám đốc Khách sạn Danang Golden Bay và Ban Quản lý Nhà hàng The Horizon có cơ sở thực chứng để xây dựng chương trình đào tạo nhân viên, phân bổ ca trực và nâng cấp cơ sở vật chất đúng trọng tâm.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
- Hạn chế về phạm vi và thời gian nghiên cứu: Dữ liệu sơ cấp được thu thập trong khoảng thời gian 3 tháng (từ 22/09/2019 đến 22/12/2019) tại một nhà hàng duy nhất (The Horizon), do đó chưa phản ánh hết sự biến động theo tính mùa vụ du lịch của toàn bộ các điểm kinh doanh ăn uống khác trong khách sạn (như Golden Sky Bar, Sugar Lounge, Vườn bia vàng).
- Hạn chế về quy mô mẫu: Kích thước mẫu khảo sát $N = 155$ tuy đáp ứng tiêu chuẩn phân tích EFA và hồi quy nhưng tỷ lệ phân bổ ở một số nhóm khách quốc tế nhỏ (như Thái Lan 4%, các nước khác 5%) còn khiêm tốn.
- Hướng nghiên cứu tiếp theo: Tác giả gợi ý mở rộng phạm vi khảo sát sang toàn bộ hệ thống F&B của khách sạn, tăng kích thước mẫu điều tra và nghiên cứu sâu hơn về sự khác biệt trong cảm nhận chất lượng dịch vụ ăn uống giữa các phân khúc văn hóa/quốc tịch khách hàng khác nhau.
Giá trị tham khảo
Tài liệu khóa luận có giá trị tham khảo hữu ích cho các nhóm đối tượng sau:
- Sinh viên ngành Quản trị Kinh doanh, Quản trị Khách sạn - Nhà hàng, Kinh doanh Thương mại: Tham khảo cấu trúc hoàn chỉnh của một đề tài nghiên cứu ứng dụng định lượng; cách xây dựng bảng hỏi Likert 5 mức độ từ khung lý thuyết SERVQUAL; quy trình xử lý dữ liệu SPSS từ Cronbach's Alpha, EFA đến hồi quy tuyến tính bội và One-Sample T-Test.
- Nhà quản lý bộ phận F&B và quản lý khách sạn: Tham khảo phương pháp phân tầng khách hàng theo quốc tịch để đo lường mức độ hài lòng thực tế; ứng dụng các giải pháp chuẩn hóa quy trình phục vụ buffet và à la carte trong môi trường khách sạn cao cấp.
Câu hỏi thường gặp
1. Khóa luận sử dụng mô hình nghiên cứu nào để đánh giá chất lượng dịch vụ ăn uống?
Khóa luận xây dựng mô hình nghiên cứu đề xuất dựa trên thang đo 5 khoảng cách SERVQUAL của Parasuraman, Zeithaml và Berry (1988), bao gồm 5 thành phần ban đầu: Sự tin cậy (5 biến quan sát), Sự đáp ứng (4 biến quan sát), Sự đảm bảo (6 biến quan sát), Sự đồng cảm (4 biến quan sát), Sự hữu hình (5 biến quan sát) và biến phụ thuộc Chất lượng dịch vụ (3 biến quan sát).
2. Quy mô mẫu điều tra là bao nhiêu và được chọn theo phương pháp nào?
Nghiên cứu tiến hành phỏng vấn thử 20 mẫu để hiệu chỉnh bảng hỏi, sau đó khảo sát chính thức $N = 155$ khách hàng tại Nhà hàng The Horizon bằng phương pháp chọn mẫu phân tầng theo tỷ lệ quốc tịch: Việt Nam (31%), Hàn Quốc (30%), Trung Quốc (20%), Mỹ (10%), Thái Lan (4%), và các quốc gia khác (5%).
3. Tỷ trọng đóng góp doanh thu của dịch vụ ăn uống tại Danang Golden Bay năm 2018 như thế nào?
Trong Quý I năm 2018, dịch vụ ăn uống tạo ra doanh thu 14.030 triệu VNĐ (chiếm 30,17% tổng doanh thu) và mang lại lợi nhuận 4.474 triệu VNĐ (chiếm 29,23% tổng lợi nhuận), đứng vị trí thứ hai sau dịch vụ lưu trú (chiếm 49,75% doanh thu và 61,01% lợi nhuận).
4. Nhà hàng The Horizon có đặc điểm vận hành và quy mô cơ sở vật chất ra sao?
Nhà hàng The Horizon tọa lạc tại tầng 3 Khách sạn Danang Golden Bay, có sức chứa 450 chỗ ngồi tại hai khu Line A và Line B, phục vụ 24/24h với các món ăn Việt Nam và quốc tế thông qua hai hình thức phục vụ chính là tiệc buffet và gọi món (à la carte).
5. Sau phân tích hồi quy, những nhóm giải pháp chính nào được tác giả đề xuất?
Tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp can thiệp tương ứng với 4 nhân tố có ý nghĩa thống kê trong mô hình hiệu chỉnh, bao gồm: Nhóm giải pháp nâng cao Sự tin cậy, Nhóm giải pháp cải thiện Sự hữu hình, Nhóm giải pháp tăng cường Sự đảm bảo, và Nhóm giải pháp tối ưu hóa Sự đáp ứng.
Kết luận
Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lê Thị Ngọc Nhi đã giải quyết trọn vẹn mục tiêu nghiên cứu thông qua việc hệ thống hóa cơ sở lý luận và đánh giá thực nghiệm các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ ăn uống tại Nhà hàng The Horizon của Khách sạn Danang Golden Bay. Kết quả nghiên cứu cung cấp bức tranh số liệu rõ ràng về thực trạng kinh doanh năm 2018 và xác định vai trò quan trọng của 4 nhóm nhân tố (Sự tin cậy, Sự hữu hình, Sự đảm bảo, Sự đáp ứng) đối với chất lượng dịch vụ cảm nhận của thực khách. Các giải pháp đề xuất bám sát kết quả phân tích thống kê, mang lại giá trị thực tiễn thiết thực cho công tác quản trị và nâng cao năng lực cạnh tranh của bộ phận F&B trong phân khúc khách sạn 5 sao tại Đà Nẵng.