Luận văn thạc sĩ các nhân tố tác động đến mức độ công bố thông tin tài chính của các ngân hàng thương mại cổ phần việt nam

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích các nhân tố tác động đến mức độ công bố thông tin tài chính của các ngân hàng thương mại cổ phần, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Trần Lan Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Hà Xuân Thạch
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Mức Độ Công Bố Thông Tin Tài Chính Của Các Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ
• 1.1. Nghiên cứu ở các nước
• 1.2. Nghiên cứu chung về công bố thông tin tài chính ở các lĩnh vực phi ngân hàng
• 1.3. Nghiên cứu riêng về công bố thông tin tài chính ở lĩnh vực ngân hàng
• 1.4. Kết luận và xác định khe hổng của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Khái niệm về công bố thông tin tài chính
• 2.2. Yêu cầu chung về công bố thông tin tài chính
• 2.3. Phân loại công bố thông tin tài chính
• 2.4. Đo lường mức độ công bố thông tin tài chính
• 2.5. Chỉ số công bố thông tin tài chính
• 2.6. Khuôn mẫu công bố thông tin tài chính của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam
• 2.7. Lý thuyết đại diện
• 2.8. Lý thuyết chính trị
• 2.9. Lý thuyết chi phí sở hữu
• 2.10. Các nhân tố tác động đến mức độ công bố thông tin tài chính
• 2.11. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Khung nghiên cứu
• 3.2. Mô hình nghiên cứu dự kiến
• 3.3. Các giả thuyết nghiên cứu
• 3.4. Công ty kiểm toán
• 3.5. Chỉ số tài chính của ngân hàng
• 3.6. Tình trạng niêm yết
• 3.7. Hội đồng quản trị
• 3.8. Sở hữu cổ đông nước ngoài
• 3.9. Loại hình sở hữu
• 3.10. Tỷ lệ thành viên không điều hành trong hội đồng quản trị
• 3.11. Mức độ công bố thông tin tài chính
• 3.12. Quy trình nghiên cứu định tính
• 3.13. Chọn mẫu trong nghiên cứu định tính
• 3.14. Công cụ thu thập và xử lý dữ liệu định tính
• 3.15. Quy trình nghiên cứu định lượng
• 3.16. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Tổng quan về ngân hàng thương mại cổ phần
• 4.2. Kết quả nghiên cứu
• 4.3. Kết quả nghiên cứu định tính
• 4.4. Kết quả nghiên cứu định lượng
• 4.5. Phân tích và thảo luận kết quả
• 4.6. Kết luận chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC WEBSITE THAM KHẢO
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng quan về nhân tố ảnh hưởng công bố thông tin tài chính ngân hàng

Công bố thông tin tài chính ngân hàng là một yếu tố quan trọng trong việc đảm bảo tính minh bạch và độ tin cậy của hệ thống tài chính. Các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam đang ngày càng chú trọng đến việc công bố thông tin tài chính để thu hút nhà đầu tư và tạo niềm tin cho khách hàng. Tuy nhiên, mức độ công bố thông tin này không đồng đều và chịu ảnh hưởng bởi nhiều nhân tố khác nhau.

1.1. Khái niệm công bố thông tin tài chính ngân hàng

Công bố thông tin tài chính ngân hàng bao gồm các báo cáo tài chính, báo cáo thường niên và các thông tin liên quan khác. Những thông tin này giúp các bên liên quan đánh giá tình hình tài chính và hoạt động của ngân hàng.

1.2. Tầm quan trọng của công bố thông tin tài chính

Công bố thông tin tài chính không chỉ giúp ngân hàng duy trì sự minh bạch mà còn tạo điều kiện cho các nhà đầu tư đưa ra quyết định chính xác. Thông tin rõ ràng và đầy đủ sẽ giảm thiểu rủi ro tài chính cho các bên liên quan.

II. Các vấn đề và thách thức trong công bố thông tin tài chính ngân hàng

Mặc dù công bố thông tin tài chính ngân hàng rất quan trọng, nhưng vẫn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức. Các ngân hàng thường gặp khó khăn trong việc đảm bảo tính chính xác và kịp thời của thông tin công bố.

2.1. Thiếu minh bạch trong công bố thông tin

Nhiều ngân hàng vẫn chưa công bố đầy đủ thông tin cần thiết, dẫn đến sự nghi ngờ từ phía nhà đầu tư và khách hàng. Việc này có thể gây ra những quyết định sai lầm trong đầu tư.

2.2. Rủi ro tài chính và ảnh hưởng đến công bố thông tin

Rủi ro tài chính có thể ảnh hưởng đến quyết định công bố thông tin của ngân hàng. Khi gặp khó khăn tài chính, ngân hàng có thể chọn cách giấu thông tin để bảo vệ hình ảnh của mình.

III. Phương pháp nghiên cứu nhân tố ảnh hưởng công bố thông tin tài chính ngân hàng

Để xác định các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ công bố thông tin tài chính, nghiên cứu sẽ áp dụng các phương pháp định tính và định lượng. Các yếu tố như quy mô ngân hàng, loại hình sở hữu và tình trạng niêm yết sẽ được xem xét.

3.1. Phương pháp định tính trong nghiên cứu

Phương pháp định tính sẽ được sử dụng để phỏng vấn các chuyên gia trong ngành ngân hàng nhằm xác định các nhân tố chính ảnh hưởng đến công bố thông tin tài chính.

3.2. Phương pháp định lượng trong nghiên cứu

Phương pháp định lượng sẽ được áp dụng để phân tích dữ liệu từ các báo cáo tài chính của ngân hàng, từ đó xác định mối quan hệ giữa các nhân tố và mức độ công bố thông tin.

IV. Kết quả nghiên cứu về nhân tố ảnh hưởng công bố thông tin tài chính ngân hàng

Kết quả nghiên cứu cho thấy có nhiều nhân tố tác động đến mức độ công bố thông tin tài chính của các ngân hàng thương mại cổ phần. Các yếu tố như quy mô ngân hàng, loại hình sở hữu và sự tham gia của cổ đông nước ngoài đều có ảnh hưởng đáng kể.

4.1. Quy mô ngân hàng và mức độ công bố thông tin

Nghiên cứu chỉ ra rằng các ngân hàng lớn thường có mức độ công bố thông tin cao hơn so với các ngân hàng nhỏ. Điều này có thể do áp lực từ các nhà đầu tư và cơ quan quản lý.

4.2. Tác động của cổ đông nước ngoài đến công bố thông tin

Cổ đông nước ngoài thường yêu cầu mức độ minh bạch cao hơn trong công bố thông tin tài chính, điều này thúc đẩy các ngân hàng phải công bố thông tin đầy đủ và chính xác hơn.

V. Kết luận và hướng nghiên cứu tương lai về công bố thông tin tài chính ngân hàng

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc công bố thông tin tài chính ngân hàng chịu ảnh hưởng bởi nhiều nhân tố khác nhau. Để nâng cao mức độ công bố thông tin, các ngân hàng cần cải thiện quy trình công bố và đảm bảo tính minh bạch.

5.1. Đề xuất cải thiện công bố thông tin tài chính

Các ngân hàng cần xây dựng quy trình công bố thông tin rõ ràng và minh bạch hơn, đồng thời tăng cường đào tạo cho nhân viên về tầm quan trọng của việc công bố thông tin.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng ra các yếu tố văn hóa và công nghệ thông tin trong công bố thông tin tài chính ngân hàng, từ đó đưa ra các giải pháp phù hợp hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hệ thống ngân hàng thương mại cổ phần (TMCP) Việt Nam đóng vai trò trung gian tài chính quan trọng, góp phần điều phối cung cầu vốn trong nền kinh tế. Từ năm 2013 đến 2016, các ngân hàng TMCP đã mở rộng đa dạng dịch vụ tài chính, không chỉ giới hạn ở huy động tiền gửi, cho vay mà còn phát triển các công cụ tài chính phái sinh và cho vay bằng tiền Việt Nam có đảm bảo bằng ngoại tệ. Sự phát triển này thu hút sự quan tâm lớn từ nhà đầu tư và các cơ quan quản lý về tính minh bạch trong công bố thông tin tài chính. Tuy nhiên, các ngân hàng TMCP có xu hướng lựa chọn và làm đẹp thông tin tài chính trên báo cáo, gây ra rủi ro cho quyết định đầu tư và kiểm soát của các bên liên quan.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ công bố thông tin tài chính trên báo cáo tài chính và báo cáo thường niên của các ngân hàng TMCP Việt Nam, đồng thời đánh giá tác động của các nhân tố này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 31 ngân hàng TMCP Việt Nam, với dữ liệu thu thập từ báo cáo tài chính và báo cáo thường niên giai đoạn 2013-2016. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ nhà đầu tư, khách hàng và cơ quan quản lý đưa ra quyết định chính xác, đồng thời nâng cao chất lượng kiểm toán và minh bạch thông tin trong lĩnh vực ngân hàng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên bốn lý thuyết nền tảng chính:

• Lý thuyết đại diện (Jensen & Meckling, 1976): Giải thích mâu thuẫn lợi ích và thông tin bất cân xứng giữa người ủy quyền và người đại diện, nhấn mạnh vai trò của công bố thông tin tài chính trong giảm chi phí cơ hội và kiểm soát hành vi cơ hội của người đại diện.

• Lý thuyết tín hiệu: Mô tả quá trình truyền đạt thông tin giữa người trong cuộc (nhà quản lý) và người nhận (nhà đầu tư), trong đó công bố thông tin tài chính là tín hiệu tích cực nhằm thu hút nhà đầu tư và giảm thông tin bất cân xứng.

• Lý thuyết chính trị (Watt & Zimmerman, 1986): Nhấn mạnh tác động của các chính sách quản lý nhà nước và chi phí chính trị đến mức độ công bố thông tin, đặc biệt là các công ty lớn có xu hướng công bố nhiều thông tin hơn để giảm thiểu rủi ro chính trị.

• Lý thuyết chi phí sở hữu (Verrecchia, 1983): Phân tích sự đánh đổi giữa lợi ích và chi phí khi công bố thông tin, trong đó các doanh nghiệp cân nhắc mức độ công bố dựa trên phản ứng của thị trường và chi phí tiềm ẩn.

Các khái niệm chính bao gồm: mức độ công bố thông tin tài chính, công bố bắt buộc và tự nguyện, chỉ số công bố thông tin tài chính, các nhân tố tác động như quy mô, công ty kiểm toán, tình trạng niêm yết, đòn bẩy tài chính, mức độ sinh lời, hội đồng quản trị, sở hữu cổ đông nước ngoài, lợi nhuận, loại hình sở hữu và tỷ lệ thành viên không điều hành trong hội đồng quản trị.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp định tính và định lượng:

• Phương pháp định tính: Phỏng vấn chuyên gia trong lĩnh vực ngân hàng, kế toán, kiểm toán để xác định các nhân tố phù hợp ảnh hưởng đến mức độ công bố thông tin tài chính. Mẫu chọn có chủ đích, gồm các chuyên gia có kinh nghiệm và hiểu biết sâu sắc về lĩnh vực tài chính ngân hàng.

• Phương pháp định lượng: Thu thập dữ liệu thứ cấp từ báo cáo tài chính và báo cáo thường niên của 31 ngân hàng TMCP Việt Nam giai đoạn 2013-2016. Cỡ mẫu đảm bảo tối thiểu theo quy chuẩn (n ≥ 50 + p*8, với p là số biến độc lập). Phân tích dữ liệu sử dụng thống kê mô tả, kiểm định tương quan Pearson để loại bỏ biến không tương quan, kiểm tra đa cộng tuyến qua hệ số VIF, và hồi quy đa biến để xác định các nhân tố có ảnh hưởng thống kê đến mức độ công bố thông tin tài chính.

Quy trình đo lường mức độ công bố thông tin tài chính dựa trên phương pháp không trọng số, đánh giá 156 mục thông tin tài chính bắt buộc và tự nguyện theo Thông tư 49/2014/TT-NHNN. Mỗi mục được chấm điểm 1 nếu công bố, 0 nếu không công bố, từ đó tính chỉ số công bố thông tin tài chính.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô ngân hàng: Kết quả hồi quy cho thấy quy mô ngân hàng (đo bằng tổng tài sản và tổng doanh thu) có ảnh hưởng tích cực và có ý nghĩa thống kê đến mức độ công bố thông tin tài chính, với hệ số tương quan dương và mức ý nghĩa Sig < 0,05. Ngân hàng có quy mô lớn hơn công bố thông tin chi tiết và đa dạng hơn, phù hợp với lý thuyết chính trị.

2. Công ty kiểm toán: Ngân hàng được kiểm toán bởi các công ty kiểm toán Big 4 có mức độ công bố thông tin tài chính cao hơn đáng kể so với các ngân hàng kiểm toán bởi công ty khác. Điều này phản ánh tầm quan trọng của uy tín kiểm toán trong việc nâng cao chất lượng công bố thông tin.

3. Tình trạng niêm yết: Ngân hàng niêm yết trên sàn chứng khoán có mức độ công bố thông tin tài chính cao hơn so với ngân hàng không niêm yết, với mức tăng khoảng 15-20% chỉ số công bố. Điều này phù hợp với giả thuyết rằng áp lực từ thị trường chứng khoán thúc đẩy minh bạch thông tin.

4. Mức độ sinh lời và đòn bẩy tài chính: Các chỉ số ROA, ROE và tỷ lệ đòn bẩy tài chính đều có tác động thuận chiều và có ý nghĩa thống kê đến mức độ công bố thông tin tài chính. Ngân hàng có lợi nhuận và đòn bẩy cao có xu hướng công bố nhiều thông tin hơn nhằm thu hút vốn và tạo niềm tin cho chủ nợ.

5. Hội đồng quản trị và sở hữu cổ đông nước ngoài: Quy mô hội đồng quản trị và tỷ lệ thành viên không điều hành có ảnh hưởng tích cực đến mức độ công bố thông tin, giúp giảm xung đột đại diện. Tỷ lệ sở hữu cổ đông nước ngoài cũng thúc đẩy công bố thông tin do yêu cầu minh bạch cao hơn từ nhà đầu tư nước ngoài.

Thảo luận kết quả

Các kết quả nghiên cứu phù hợp với các lý thuyết đại diện, tín hiệu, chính trị và chi phí sở hữu. Quy mô và tình trạng niêm yết là những nhân tố chủ chốt thúc đẩy minh bạch thông tin, đồng thời công ty kiểm toán Big 4 đóng vai trò như một tín hiệu uy tín, nâng cao chất lượng công bố. Mức độ sinh lời và đòn bẩy tài chính phản ánh nhu cầu thu hút vốn và kiểm soát rủi ro, từ đó ảnh hưởng đến quyết định công bố thông tin.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế và trong nước, kết quả tương đồng với nghiên cứu của Lopes và Rodrigues (2007), Nguyễn Công Phương và Nguyễn Thị Lan Phương (2014), đồng thời khắc phục hạn chế khi mở rộng phạm vi sang lĩnh vực ngân hàng TMCP Việt Nam. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện mức độ công bố theo từng nhân tố, bảng hồi quy đa biến và ma trận tương quan Pearson để minh họa mối quan hệ giữa các biến.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quy định minh bạch thông tin cho ngân hàng quy mô lớn: Ngân hàng nhà nước nên xây dựng các tiêu chuẩn công bố thông tin chi tiết hơn đối với các ngân hàng TMCP có quy mô lớn nhằm nâng cao chất lượng báo cáo tài chính, dự kiến thực hiện trong vòng 1-2 năm tới.

2. Khuyến khích lựa chọn công ty kiểm toán uy tín: Các ngân hàng nên ưu tiên hợp tác với các công ty kiểm toán Big 4 để đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy của báo cáo tài chính, đồng thời cơ quan quản lý cần giám sát chặt chẽ chất lượng kiểm toán, áp dụng ngay trong kỳ báo cáo tiếp theo.

3. Thúc đẩy niêm yết và công bố thông tin trên thị trường chứng khoán: Khuyến khích các ngân hàng chưa niêm yết xem xét niêm yết để tăng cường áp lực minh bạch thông tin, hỗ trợ nhà đầu tư và khách hàng trong việc ra quyết định, với lộ trình 3-5 năm.

4. Nâng cao năng lực quản trị và tăng tỷ lệ thành viên không điều hành trong HĐQT: Các ngân hàng cần cải thiện cơ cấu hội đồng quản trị nhằm giảm xung đột lợi ích và tăng cường giám sát, từ đó nâng cao mức độ công bố thông tin tài chính, thực hiện trong vòng 1 năm.

5. Tăng cường đào tạo và nâng cao nhận thức về công bố thông tin tài chính: Đào tạo cán bộ quản lý và nhân viên kế toán, kiểm toán về tầm quan trọng của công bố thông tin minh bạch, áp dụng các chuẩn mực kế toán và báo cáo tài chính quốc tế, triển khai liên tục hàng năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý ngân hàng TMCP: Giúp hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng đến công bố thông tin tài chính, từ đó cải thiện chính sách công bố và quản trị nội bộ nhằm nâng cao uy tín và thu hút vốn.

2. Nhà đầu tư và khách hàng: Cung cấp cơ sở đánh giá mức độ minh bạch và chất lượng thông tin tài chính của ngân hàng, hỗ trợ ra quyết định đầu tư và lựa chọn dịch vụ tài chính phù hợp.

3. Cơ quan quản lý và giám sát ngân hàng: Hỗ trợ xây dựng chính sách, quy định về công bố thông tin tài chính, nâng cao hiệu quả kiểm soát và giám sát hoạt động ngân hàng TMCP.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kế toán, tài chính ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu, lý thuyết và thực tiễn công bố thông tin tài chính trong lĩnh vực ngân hàng tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Mức độ công bố thông tin tài chính được đo lường như thế nào?
   Mức độ công bố được đo bằng chỉ số công bố thông tin tài chính, dựa trên việc chấm điểm 156 mục thông tin tài chính bắt buộc và tự nguyện theo Thông tư 49/2014/TT-NHNN. Mỗi mục được gán 1 điểm nếu công bố, 0 nếu không, chỉ số dao động từ 0 đến 1.

2. Những nhân tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến mức độ công bố thông tin tài chính?
   Quy mô ngân hàng, công ty kiểm toán Big 4, tình trạng niêm yết và mức độ sinh lời là những nhân tố có ảnh hưởng mạnh và có ý nghĩa thống kê cao, thúc đẩy ngân hàng công bố thông tin chi tiết và minh bạch hơn.

3. Tại sao công ty kiểm toán Big 4 lại ảnh hưởng đến mức độ công bố thông tin?
   Big 4 có uy tín và mạng lưới toàn cầu, chú trọng chất lượng kiểm toán để bảo vệ danh tiếng, do đó các ngân hàng được kiểm toán bởi Big 4 thường công bố thông tin tài chính đầy đủ và chính xác hơn.

4. Tình trạng niêm yết ảnh hưởng thế nào đến công bố thông tin?
   Ngân hàng niêm yết chịu áp lực từ thị trường chứng khoán và nhà đầu tư phải công bố thông tin minh bạch hơn để giảm chi phí giám sát và thu hút vốn, dẫn đến mức độ công bố thông tin cao hơn so với ngân hàng không niêm yết.

5. Làm thế nào để ngân hàng nâng cao mức độ công bố thông tin tài chính?
   Ngân hàng cần tăng cường quản trị nội bộ, lựa chọn công ty kiểm toán uy tín, nâng cao năng lực hội đồng quản trị, áp dụng chuẩn mực kế toán quốc tế và tuân thủ quy định pháp luật về công bố thông tin tài chính.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định 10 nhân tố tác động đến mức độ công bố thông tin tài chính của các ngân hàng TMCP Việt Nam, trong đó quy mô, công ty kiểm toán, tình trạng niêm yết, mức độ sinh lời và đòn bẩy tài chính là những nhân tố quan trọng nhất.
• Phương pháp kết hợp định tính và định lượng giúp lựa chọn và kiểm định các nhân tố phù hợp với thực tiễn ngành ngân hàng Việt Nam.
• Kết quả nghiên cứu góp phần nâng cao hiểu biết về công bố thông tin tài chính trong lĩnh vực ngân hàng, hỗ trợ nhà đầu tư, khách hàng và cơ quan quản lý.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao mức độ công bố thông tin tài chính, góp phần phát triển hệ thống ngân hàng minh bạch và bền vững.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các khuyến nghị, mở rộng nghiên cứu sang các loại hình ngân hàng khác và cập nhật dữ liệu mới để theo dõi xu hướng công bố thông tin tài chính.

Hành động ngay hôm nay: Các nhà quản lý ngân hàng và cơ quan quản lý nên áp dụng kết quả nghiên cứu để cải thiện chính sách công bố thông tin, nâng cao minh bạch và niềm tin của thị trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ Dưới đây là một số công trình nghiên cứu trên thế giới và Việt Nam về công bố thông tin tài chính trên báo cáo tài chính trong lĩnh vực ngân hàng hay phi ngân hàng. Do giới hạn về thời gian nghiên cứu nên người viết chỉ tổng hợp được một số công trình nghiên cứu tiêu biểu và dựa vào đó làm cơ sở cho luận văn của mình Người viết sẽ phân chia các công trình nghiên cứu thành hai phần chính: - Nghiên cứu chung: Bao gồm các công trình nghiên cứu về công bố thông tin tài chính ở lĩnh vực phi ngân hàng - Nghiên cứu riêng: Bao gồm các công trình nghiên cứu về công bố thông tin của các ngân hàng thương mại 1. Nghiên cứu ở các nước: 1. Nghiên cứu chung về công bố thông tin tài chính ở các lĩnh vực phi ngân hàng: Sau đây là một số nghiên cứu về công bố thông tin tài chính ở lĩnh vực phi ngân hàng của một số nước trên thế giới (Bao gồm Việt Nam).

Do giới hạn thời gian, người viết chỉ nêu lên một số nghiên cứu tiêu biểu như sau: a/ Quốc tế: Qua tìm hiểu, trong lĩnh vực quốc tế, người viết đã tổng hợp được hai nghiên cứu tiêu biểu sau: Thứ nhất là công trình nghiên cứu của Lopes và Rodrigues (2007). Thứ hai là công trình nghiên cứu của Adznan và Nelson (2014) Mục tiêu nghiên cứu của Lopes và Rodrigues (2007) và Adznan và Nelson (2014) tập trung xác định các yếu tố ảnh hưởng đến mức độ công bố thông tin tài chính trên các báo cáo tài chính của công ty niêm yết. Cả hai tác giả đều dựa vào chuẩn mực kế toán quốc tế về quy định công bố thông tin để tổng hợp những mục cần công bố TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 thông tin liên quan và tính điểm cho các mục có công bố thông tin. Cụ thể như sau, Nghiên cứu (Lopes và Rodrigues, 2007) thì dựa vào chuẩn mực kế toán quốc tế IAS 32 và IAS 39 tổng hợp thành 11 mục cần công bố.

Đối với nghiên cứu Adznan và Nelson (2014) thì dựa vào chuẩn mực kế toán MFRS7 để tổng hợp và kết quả cho thấy có 25 mục cần công bố. Thông qua việc thu thập số liệu từ các báo cáo thường niên, hai tác giả đã vận dụng phương pháp thống kê mô tả và phân tích hồi duy đa biến để đưa ra kết quả như sau: Đối với nghiên cứu Lopes và Rodrigues (2007) thì yếu tố Quy mô, Thuộc lĩnh vự tài chính, Loại kiểm toán và Tình trạng niêm yết có ảnh hưởng đến mức độ công bố thông tin tài chính. Trong khi đó, Nghiên cứu Adznan và Nelson (2014) thì chỉ ra rằng yếu tố Uỷ ban kiểm toán độc lập, Kiểm toán nội bộ và Phí kiểm toán có ảnh hưởng đến mức độ công bố thông tin. Tuy nhiên, công trình nghiên cứu của Lopes và Rodrigues (2007) còn tồn tại một số hạn chế như sau: - Chưa chứng minh được hệ thống quản trị và kiểm soát xung đột có tác động đến mức độ công bố thông tin.

- Chưa chỉ ra được tác động của loại hình cấu trúc vốn tài chính từ việc đo lường của mức độ đòn bẩy và tầm quan trọng của thị trường vốn tài chính không có mối quan hệ thống kê với mức độ công bố thông tin. Công trình nghiên cứu của Adznan và Nelson (2014) gặp những mặt hạn chế như sau: - Chưa mở rộng hướng nghiên cứu sang các công ty trong lĩnh vực tài chính - Nghiên cứu chỉ dựa trên dữ liệu thứ cấp (Báo cáo thường niên) và chỉ tập trung vào các công ty tuân theo chuẩn mực kế toán MFRS b/ Việt Nam: TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 Các công trình nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ công bố thông tin tài chính tiêu biểu có hai công trình nghiên cứu sau: - Thứ nhất là công trình nghiên cứu của Nguyễn Công Phương và Nguyễn Thị Lan Phương (2014) - Thứ hai là công trình nghiên cứu của Nguyễn Thị Thu Thảo (2015) Nhìn chung, cả hai nghiên cứu nêu trên đều tập trung vào xác định các yếu tố ảnh hưởng đến mức độ công bố thông tin tài chính trên báo cáo tài chính của các công ty niêm yết. Riêng nghiên cứu của Nguyễn Thị Thu Thảo (2015) thì tác giả tập trung vào mức độ công bố thông tin tự nguyện. Kế thừa từ các nghiên cứu trước đây trên thế giới, các tác giả dựa vào quy định công bố thông tin trong nước để tổng hợp ra các mục cần công bố thông tin.

Sau đó, tiến hành chấm điểm đối với các mục thông tin đã công bố để tính ra mức độ công bố thông tin tài chính. Dữ liệu thu thập là các báo cáo kiểm toán từ các công ty niêm yết được chọn mẫu. Sau đó, các tác giả thực hiện phương pháp thống kê mô tả cùng với phân tích mô hình hồi quy để chọn ra các nhân tố tác động. Kết quả nghiên cứu như sau: Đối với nghiên cứu của Nguyễn Công Phương và Nguyễn Thị Lan Phương (2014) thì các yếu tố Quy mô, Tỷ lệ sở hữu cổ đông nước ngoài, Công ty kiểm toán Big4, Mức độ sinh lời và Thời gian niêm yết của doanh nghiệp có ảnh hưởng đến mức độ công bố thông tin tài chính trên báo cáo tài chính.

Trong khi đó, nghiên cứu của Nguyễn Thị Thu Thảo (2015) thì kết quả chỉ ra rằng Quy mô, Loại hình sở hữu có yếu tố nước ngoài, Lợi nhuận có ảnh hưởng đến mức độ công bố thông tin tự nguyện. Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu này gặp một số giới hạn như sau. Đối với công trình nghiên cứu của Nguyễn Công Phương và Nguyễn Thị Lan Phương (2014) thì chỉ tập trung vào nhóm yếu tố thuộc về sở hữu, đặc điểm quản trị, tính chất công ty mà chưa mở rộng ra các nhóm yếu tố như văn hóa, quản trị doanh nghiệp, trình độ, mức độ ứng dụng công nghệ thông tin của bộ máy kế toán vẫn chưa được nghiên cứu. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 Còn công trình nghiên cứu của Nguyễn Thị Thu Thảo (2015) thì gặp một các hạn chế: - Nghiên cứu gặp hạn chế do hệ số tương quan chỉ ở mức 0.

Nghĩa là mức độ công bố thông tin tự nguyện chỉ được các biến trong kết quả nghiên cứu giải thích 25% và phần còn lại được giải thích bởi các yếu tố khác mà mô hình không đề cập đến. - Chưa phân tích sâu về mức độ thỏa mãn của người sử dụng báo cáo thường niên đối với các thông tin đã được công bố. Nghiên cứu riêng về công bố thông tin tài chính ở lĩnh vực ngân hàng: Do giới hạn về thời gian nghiên cứu, ở lĩnh vực ngân hàng, người viết chỉ tổng hợp hai công trình nghiên cứu có liên quan về công bố thông tin tài chính trên báo cáo tài chính của các ngân hàng thương mại. Cụ thể như sau:Thứ nhất là công trình nghiên cứu của Tadesse (2006).

Thứ hai là công trình nghiên cứu của Mamun và Kamardin (2014) Nhìn chung, hai công trình nghiên cứu trên đều tập trung vào vấn đề công bố thông tin trong lĩnh vực ngân hàng. Tuy nhiên, mỗi công trình nghiên cứu xác định mục tiêu và phương pháp nghiên cứu khác nhau. Cụ thể như sau: - Công trình nghiên cứu của Tadesse (2006): Nghiên cứu này xem xét tính hiệu quả về kinh tế của quy định công bố thông tin trong lĩnh vực ngân hàng. Bên cạnh đó, nghiên cứu tập trung vào tác động của quy định công bố đến sự ổn định của hệ thống ngân hàng.

Bằng mô hình Logit đa thức, tác giả đã kiểm định mối quan hệ giữa sự minh bạch ngân hàng với sự ổn định hệ thống ngân hàng. Đồng thời, tác giả còn phối hợp sử dụng các thước đo công bố trong bảng xếp hạng của Trung tâm nghiên cứu tài chính kế toán quốc tế (CIFAR). Từ đó, nghiên cứu đã khám phá ra các nhân tố có liên quan: Mức độ công bố thông tin, Công bố thông tin, Tính kịp thời của công bố, Sự tín nhiệm của công bố, Thu thập thông tin cá nhân, Phổ biến thông tin. Tác giả tiến hành nghiên cứu về hệ thống ngân hàng trên 49 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 quốc gia trong những năm 90.

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng khủng hỏang ngân hàng có hệ thống thấp hơn ở các nước có yêu cầu toàn diện hơn, nhiều thông tin hơn, kịp thời hơn, đáng tin cậy hơn trong quy định về công bố thông tin. Do đó, sự công bố thông tin và kết quả minh bạch có tác động đến sự ổn định ngân hàng và có ý nghĩa kinh tế. Việc công bố thông tin càng nhiều thì sẽ càng hạn chế sự thất thoát của quốc gia. - Công trình nghiên cứu của Mamun và Kamardin (2014): Công trình nghiên cứu của Mamun và Kamardin (2014) khám phá việc công bố thông tin tự nguyện của các ngân hàng niêm yết Bangladesh.

Với cỡ mẫu được chọn là 24 ngân hàng trên tổng số 30 ngân hàng niêm yết trên sàn chứng khoán Dhaka của Bangladesh, cùng với áp dụng phương pháp nghiên cứu của Hossain & Reaz (2007), Meek et al. Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng mức độ công bố thông tin tự nguyện tăng từ 69% năm 2005 lên 76% năm 2008. Mức độ công bố thông tin tự nguyện liên quan đến quản trị doanh nghiệp và quản lý rủi ro thấp hơn so với các loại công bố thông tin khác. Ngoài ra, nghiên cứu này góp phần vào nghiên cứu kế toán và kinh tế bằng việc bổ sung kết quả thực nghiệm của việc công bố thông tin tự nguyện của lĩnh vực ngân hàng trong nền kinh tế mới nổi.

Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu này chỉ tập trung vào các ngân hàng niêm yết mà chưa tập trung vào các ngành công nghiệp khác. Kết luận và xác định khe hổng của đề tài Việc nghiên cứu công bố thông tin tài chính bao giờ cũng là một chủ đề thu hút các nhà nghiên cứu. Nhìn chung, các công trình nghiên cứu trên mà người viết tìm hiểu đều kế thừa và mở rộng từ những nghiên cứu trước đây về công bố thông tin tài chính trong báo cáo tài chính. Mặc dù đối tượng nghiên cứu giống nhau nhưng hướng tiếp cận lại khác nhau.

Các kết quả nghiên cứu đều mang ý nghĩa thông kê và đóng góp đáng kể vào cơ sở nghiên cứu sau này.Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu trên vẫn TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.