Các nguyên tắc áp dụng chế độ tài sản của vợ chồng theo Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014

Khóa luận tốt nghiệp phân tích các nguyên tắc áp dụng chế độ tài sản vợ chồng theo Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, giúp hiểu rõ quy định pháp lý liên quan.

• Tác giả: Phạm Kim Anh
• Người hướng dẫn: Bùi Thị Mung
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hôn Nhân và Gia Đình
• Đề tài: Nguyên Tắc Áp Dụng Chế Độ Tài Sản Vợ Chồng Theo Luật Hôn Nhân và Gia Đình 2014
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ NGUYÊN TẮC ÁP DỤNG CHẾ ĐỘ TÀI SẢN CỦA VỢ CHỒNG
• 1.1. Khái niệm chế độ tài sản của vợ chồng
• 1.2. Khái niệm và đặc điểm nguyên tắc áp dụng chế độ tài sản của vợ chồng
• 1.3. Ý nghĩa của việc ghi nhận nguyên tắc áp dụng chế độ tài sản của vợ chồng
• 1.4. Nguyên tắc áp dụng chế độ tài sản của vợ chồng theo pháp luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam qua các thời kỳ
• 1.4.1. Nguyên tắc áp dụng chế độ tài sản của vợ chồng theo pháp luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám năm 1945
• 1.4.2. Nguyên tắc áp dụng chế độ tài sản của vợ chồng theo pháp luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam từ Cách mạng tháng Tám năm 1945 đến nay
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG CÁC NGUYÊN TẮC ÁP DỤNG CHẾ ĐỘ TÀI SẢN CỦA VỢ CHỒNG THEO LUẬT HIỆN HÀNH
• 2.1. Nguyên tắc bảo đảm sự bình đẳng giữa vợ và chồng. Vợ chồng bình đẳng về việc lựa chọn chế độ tài sản
• 2.2. Vợ chồng bình đẳng về quyền và nghĩa vụ đối với tài sản
• 2.3. Nguyên tắc bảo đảm nhu cầu thiết yếu của gia đình. Bảo đảm nhu cầu thiết yếu của gia đình qua các quy định tài sản theo thỏa thuận
• 2.4. Bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của vợ, chồng và của người thứ ba
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN THỰC HIỆN CÁC NGUYÊN TẮC ÁP DỤNG CHẾ ĐỘ TÀI SẢN CỦA VỢ CHỒNG VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC THI
• 3.1. Thực tiễn thực hiện các nguyên tắc áp dụng chế độ tài sản của vợ chồng
• 3.2. Kết quả đạt được từ thực tiễn thực hiện các nguyên tắc áp dụng chế độ tài sản của vợ chồng. Một số tồn tại, vướng mắc từ thực tiễn áp dụng các nguyên tắc của chế độ tài sản của vợ chồng
• 3.3. Một số kiến nghị nâng cao hiệu quả thực hiện các nguyên tắc áp dụng chế độ tài sản của vợ chồng. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật. Một vài kiến nghị khác
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nguyên tắc áp dụng chế độ tài sản vợ chồng theo Luật Hôn nhân và Gia đình 2014

Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 đã quy định rõ ràng về chế độ tài sản của vợ chồng. Nguyên tắc áp dụng chế độ tài sản này không chỉ đảm bảo quyền lợi của các bên mà còn tạo ra sự công bằng trong quan hệ hôn nhân. Việc ghi nhận các nguyên tắc này là cần thiết để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của vợ và chồng, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc giải quyết các tranh chấp phát sinh.

1.1. Khái niệm chế độ tài sản vợ chồng theo Luật Hôn nhân và Gia đình 2014

Chế độ tài sản vợ chồng được hiểu là các quy định pháp luật liên quan đến quyền sở hữu, sử dụng và định đoạt tài sản chung và tài sản riêng của vợ chồng. Theo Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, tài sản chung và tài sản riêng được phân định rõ ràng, giúp các bên dễ dàng xác định quyền lợi của mình.

1.2. Ý nghĩa của việc ghi nhận nguyên tắc áp dụng chế độ tài sản

Việc ghi nhận nguyên tắc áp dụng chế độ tài sản vợ chồng không chỉ bảo vệ quyền lợi của các bên mà còn góp phần nâng cao nhận thức về trách nhiệm và nghĩa vụ trong hôn nhân. Điều này giúp giảm thiểu các tranh chấp và xung đột trong quan hệ vợ chồng.

II. Vấn đề và thách thức trong việc áp dụng chế độ tài sản vợ chồng

Mặc dù Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 đã quy định rõ ràng về chế độ tài sản, nhưng vẫn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức trong việc áp dụng. Các quy định chưa thực sự đầy đủ và cụ thể, dẫn đến khó khăn trong thực tiễn. Nhiều cặp vợ chồng vẫn chưa hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình trong việc quản lý tài sản.

2.1. Những khó khăn trong việc phân chia tài sản khi ly hôn

Khi ly hôn, việc phân chia tài sản chung giữa vợ chồng thường gặp nhiều khó khăn. Các bên có thể không đồng thuận về giá trị tài sản, dẫn đến tranh chấp kéo dài. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của các bên mà còn gây ra căng thẳng trong mối quan hệ.

2.2. Thiếu hiểu biết về quyền và nghĩa vụ của vợ chồng

Nhiều cặp vợ chồng chưa nắm rõ quyền và nghĩa vụ của mình trong việc quản lý tài sản. Điều này dẫn đến việc không thực hiện đúng các quy định của pháp luật, gây ra những hệ lụy không mong muốn trong quan hệ hôn nhân.

III. Phương pháp áp dụng chế độ tài sản vợ chồng hiệu quả

Để áp dụng chế độ tài sản vợ chồng một cách hiệu quả, cần có những phương pháp cụ thể. Việc thỏa thuận rõ ràng về chế độ tài sản trước khi kết hôn là rất quan trọng. Ngoài ra, việc ghi nhận các thỏa thuận này trong hợp đồng hôn nhân cũng giúp bảo vệ quyền lợi của các bên.

3.1. Thỏa thuận về chế độ tài sản trước hôn nhân

Thỏa thuận về chế độ tài sản trước hôn nhân giúp các bên xác định rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình. Điều này không chỉ tạo sự minh bạch mà còn giúp giảm thiểu các tranh chấp trong tương lai.

3.2. Hợp đồng hôn nhân và vai trò của nó

Hợp đồng hôn nhân là công cụ pháp lý quan trọng giúp các bên bảo vệ quyền lợi của mình. Hợp đồng này cần được lập rõ ràng, cụ thể và tuân thủ các quy định của pháp luật để đảm bảo tính hợp pháp.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về chế độ tài sản vợ chồng

Nghiên cứu về chế độ tài sản vợ chồng theo Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 đã chỉ ra nhiều vấn đề cần cải thiện. Việc áp dụng các nguyên tắc này trong thực tiễn đã mang lại nhiều kết quả tích cực, nhưng cũng bộc lộ một số hạn chế cần khắc phục.

4.1. Kết quả đạt được từ thực tiễn áp dụng

Việc áp dụng chế độ tài sản vợ chồng đã giúp nhiều cặp đôi giải quyết các tranh chấp một cách hiệu quả. Các quy định rõ ràng về tài sản chung và riêng đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc quản lý tài sản.

4.2. Những hạn chế trong thực tiễn áp dụng

Mặc dù có nhiều kết quả tích cực, nhưng vẫn tồn tại những hạn chế trong việc áp dụng chế độ tài sản vợ chồng. Nhiều cặp vợ chồng vẫn chưa hiểu rõ các quy định, dẫn đến việc không thực hiện đúng quyền lợi của mình.

V. Kết luận và tương lai của chế độ tài sản vợ chồng

Chế độ tài sản vợ chồng theo Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 cần được tiếp tục hoàn thiện để đáp ứng nhu cầu thực tiễn. Việc nâng cao nhận thức về quyền lợi và nghĩa vụ của vợ chồng là rất quan trọng để đảm bảo sự công bằng trong quan hệ hôn nhân.

5.1. Tương lai của chế độ tài sản vợ chồng

Trong tương lai, cần có những cải cách pháp lý để nâng cao hiệu quả áp dụng chế độ tài sản vợ chồng. Điều này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của các bên mà còn góp phần xây dựng một xã hội công bằng hơn.

5.2. Đề xuất hoàn thiện pháp luật về chế độ tài sản vợ chồng

Cần có những đề xuất cụ thể để hoàn thiện các quy định về chế độ tài sản vợ chồng. Việc này sẽ giúp nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên trong quan hệ hôn nhân.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong hệ thống pháp luật dân sự và hôn nhân gia đình, quan hệ giữa vợ và chồng bao hàm hai yếu tố cơ bản gắn liền nhau là quan hệ nhân thân và quan hệ tài sản. Quan hệ tài sản của vợ chồng mang tính chất đặc thù, gắn liền với các chủ thể xác định, không thể tách rời và không mang tính chất đền bù ngang giá. Điều 36 Hiến pháp năm 2013 đã hiến định các nguyên tắc tiến bộ: nam nữ có quyền kết hôn, ly hôn; hôn nhân tự nguyện, tiến bộ, một vợ một chồng, vợ chồng bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau; Nhà nước bảo hộ hôn nhân và gia đình. Nhằm thể chế hóa tinh thần này và đáp ứng sự phát triển của nền kinh tế thị trường cùng tiến trình hội nhập quốc tế, Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 đã bổ sung nhiều điểm mới quan trọng, tiêu biểu là việc lần đầu tiên ghi nhận các nguyên tắc chung khi áp dụng chế độ tài sản của vợ chồng tại Điều 29, song song với việc công nhận quyền lựa chọn chế độ tài sản theo thỏa thuận bên cạnh chế độ tài sản theo luật định tại Điều 28.

Tuy nhiên, các quy định hiện hành về các nguyên tắc áp dụng chế độ tài sản của vợ chồng vẫn mang tính định khung, khái quát, chưa thực sự đầy đủ và chi tiết, dẫn đến không ít khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn áp dụng pháp luật tại Tòa án và các cơ quan công chứng. Mặc dù đã có các công trình nghiên cứu về chế định tài sản của vợ chồng, phần lớn các công trình này tiếp cận ở phạm vi địa phương hẹp (như tỉnh Hòa Bình, tỉnh Lạng Sơn) hoặc chỉ nghiên cứu một khía cạnh riêng biệt (thỏa thuận tài sản vô hiệu, nghĩa vụ chung về tài sản). Xuất phát từ bối cảnh đó, tác giả Phạm Kim Anh thực hiện khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Luật Hôn nhân và gia đình tại Trường Đại học Luật Hà Nội với đề tài: "Các nguyên tắc áp dụng chế độ tài sản của vợ chồng theo Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014".

Mục đích nghiên cứu của đề tài là làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về các nguyên tắc áp dụng chế độ tài sản của vợ chồng, phân tích đánh giá thực trạng pháp luật và thực tiễn thi hành, từ đó đề xuất các kiến nghị hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng. Khóa luận đặt ra ba nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Thứ nhất, nghiên cứu làm rõ những vấn đề lý luận về các nguyên tắc áp dụng chế độ tài sản của vợ chồng: khái niệm, đặc điểm và ý nghĩa.
2. Thứ hai, phân tích và đánh giá thực trạng quy định pháp luật về các nguyên tắc áp dụng chế độ tài sản của vợ chồng cũng như thực tiễn áp dụng pháp luật về các nguyên tắc này.
3. Thứ ba, trên cơ sở thực hiện các nhiệm vụ nêu trên, đưa ra một số kiến nghị cụ thể góp phần hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về các nguyên tắc áp dụng chế độ tài sản của vợ chồng.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là những vấn đề lý luận về các nguyên tắc áp dụng chế độ tài sản của vợ chồng trong pháp luật hôn nhân và gia đình Việt Nam, cùng với thực tiễn thi hành các quy định này. Về phạm vi nghiên cứu:

• Phạm vi nội dung pháp luật: Khóa luận tập trung vào các quy định của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, Bộ luật Dân sự năm 2015 cùng các văn bản hướng dẫn thi hành; đồng thời tìm hiểu các quy định qua các thời kỳ lịch sử.
• Phạm vi không gian: Hoạt động áp dụng pháp luật về các nguyên tắc áp dụng chế độ tài sản của vợ chồng được xem xét trên phạm vi toàn quốc.
• Phạm vi thời gian: Đề tài tập trung nghiên cứu quy định pháp luật và đánh giá thực tiễn thi hành kể từ thời điểm Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 có hiệu lực pháp luật.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên các khái niệm pháp lý chuyên ngành. Sau khi điểm qua định nghĩa trong Từ điển Luật học (1999), quan điểm của TS. Nguyễn Văn Cừ (2005) và ThS. Nguyễn Thị Quyên (2017), tác giả chỉ ra các định nghĩa trước đây chưa bao quát đầy đủ sự xuất hiện của chế độ tài sản theo thỏa thuận cũng như việc xử lý quan hệ tài sản của vợ chồng đối với người thứ ba. Từ đó, tác giả đưa ra định nghĩa: "Chế độ tài sản vợ chồng là tổng hợp các quy phạm pháp luật điều chỉnh quan hệ sở hữu tài sản của vợ chồng, gồm: căn cứ, nguồn gốc xác lập tài sản chung và tài sản riêng của vợ, chồng; quyền và nghĩa vụ của vợ, chồng đối với các loại tài sản đó và nguyên tắc phân chia tài sản của vợ chồng". Về nguyên tắc chung, khóa luận xác định đây là các tư tưởng chỉ đạo nền tảng, mang tính xuyên suốt, chỉ đạo quá trình nhận thức, xây dựng và thực hiện pháp luật về tài sản vợ chồng.

Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật được tác giả sử dụng làm căn cứ trực tiếp gồm:

• Hiến pháp năm 2013 (Điều 26, Điều 36);
• Bộ luật Dân sự năm 2015 (Điều 117, Điều 133);
• Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 (các Điều 3, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 35, 37, 38, 40, 42, 44, 45, 48, 50, 59 đến 64);
• Nghị định số 126/2014/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Hôn nhân và gia đình (các Điều 8, 9, 10, 13, 15, 16);
• Thông tư liên tịch số 01/2016/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BTP hướng dẫn thi hành một số quy định của Luật Hôn nhân và gia đình;
• Nghị định số 70/2001/NĐ-CP (văn bản trước đây về chế độ tài sản theo luật định);
• Các văn bản trong lịch sử: Quốc triều hình luật (1483), Hoàng Việt luật lệ (1815), Sắc lệnh số 97/SL (1950), Sắc lệnh số 159/SL (1950), Luật Hôn nhân và gia đình các năm 1959, 1986, 2000.

Về phương pháp luận, tác giả sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng, Nhà nước về tôn trọng, bảo đảm quyền sở hữu tài sản của công dân. Các phương pháp nghiên cứu cụ thể bao gồm:

• Phương pháp phân tích và bình luận: Sử dụng để làm sáng tỏ các vấn đề lý luận, phân tích các quy phạm pháp luật về chế độ tài sản qua các thời kỳ và luật thực định.
• Phương pháp tổng hợp: Khái quát hóa thực trạng pháp lý, hệ thống hóa các đặc điểm, nguyên tắc áp dụng chế độ tài sản.
• Phương pháp so sánh: Đối chiếu các quy định pháp luật hôn nhân và gia đình Việt Nam qua các giai đoạn lịch sử để thấy rõ sự kế thừa và phát triển.
• Phương pháp phân tích tình huống: Phân tích các vụ việc, tình huống thực tế hoặc các vụ việc giải quyết tại Tòa án và cơ quan có thẩm quyền để đánh giá mức độ tương thích của pháp luật.

Nguồn dữ liệu của đề tài bao gồm hệ thống văn bản pháp luật, từ điển luật học, sách chuyên khảo, các đề tài nghiên cứu cấp trường (năm 2021 của Trường Đại học Luật Hà Nội), luận văn thạc sĩ luật học (Lương Thanh Nga 2020, Lê Quỳnh Anh 2021, Trịnh Huệ Trinh 2018, Nguyễn Văn Hải 2023, Hoàng Thị Nụ 2019), cùng các bài nghiên cứu chuyên ngành trên Tạp chí Luật học, Tạp chí Luật sư Việt Nam, Tạp chí Nghề Luật và dữ liệu thực tiễn xét xử tại Tòa án.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Lý luận cơ bản về nguyên tắc áp dụng chế độ tài sản của vợ chồng

Chương 1 tập trung làm rõ bản chất lý luận, đặc điểm, ý nghĩa và tiến trình lập pháp về các nguyên tắc áp dụng chế độ tài sản của vợ chồng. Tác giả chỉ rõ chế độ tài sản của vợ chồng thực chất là chế độ sở hữu tài sản trong quan hệ hôn nhân hợp pháp, mang 4 đặc điểm:

1. Chủ thể của quan hệ sở hữu phải là cá nhân có quan hệ hôn nhân hợp pháp;
2. Điều kiện hình thành và duy trì là sự tồn tại của hôn nhân hợp pháp, chấm dứt khi quan hệ hôn nhân chấm dứt;
3. Quyền sở hữu đối với tài sản luôn bao gồm khối tài sản chung (thuộc sở hữu chung hợp nhất) và tài sản riêng của mỗi bên;
4. Được xác lập theo thỏa thuận hoặc luật định nhưng đều hướng tới mục đích bảo đảm đời sống chung của gia đình.

Về nguyên tắc áp dụng chế độ tài sản của vợ chồng, tác giả xác định 4 đặc điểm cốt lõi: là nguyên tắc chỉ đạo xuyên suốt điều chỉnh quan hệ tài sản; thể hiện dưới dạng quy phạm định hướng, không trực tiếp giải quyết từng quan hệ cụ thể mà định ra tư tưởng chung; phản ánh sự tiến bộ xã hội về quyền dân chủ và bình đẳng giới; có mối quan hệ hữu cơ, gắn kết với các nguyên tắc khác của Luật Hôn nhân và gia đình. Ý nghĩa của việc ghi nhận nguyên tắc được tác giả luận giải trên 3 khía cạnh: ý nghĩa pháp lý (định hướng hành vi, làm căn cứ giải quyết tranh chấp, bổ khuyết các lỗ hổng luật pháp); ý nghĩa kinh tế (ổn định giao lưu dân sự, thương mại, bảo đảm nền tảng vật chất cho gia đình); ý nghĩa xã hội (xóa bỏ tàn dư bất bình đẳng phong kiến, thúc đẩy công bằng xã hội).

Về mặt lịch sử, khóa luận phân tích sự phát triển qua các thời kỳ:

• Thời kỳ phong kiến: Quốc triều hình luật (1483) xác định 3 nguồn gốc tài sản (tài sản chồng thừa kế, tài sản vợ thừa kế, tài sản chung tạo dựng trong hôn nhân - Điều 374, 375, 376); quy định chia đều hương hỏa cho con trai và con gái (Điều 388, 391). Ngược lại, Hoàng Việt luật lệ (1815) mang nặng tính gia trưởng phong kiến, tước bỏ hầu hết quyền tài sản của phụ nữ (trừ trường hợp cá biệt tại Lệ 3 Điều 76).
• Từ năm 1945 đến nay: Sắc lệnh 97/SL ngày 22/5/1950 ghi nhận quyền bình đẳng nam nữ (Điều 5, Điều 6); Luật năm 1959 (Điều 15) quy định toàn bộ tài sản có trước và sau khi cưới đều thuộc sở hữu chung hợp nhất, không công nhận tài sản riêng; Luật năm 1986 và năm 2000 phân định tài sản chung và riêng nhưng còn thiếu cơ chế minh bạch; Luật năm 2014 lần đầu tiên ghi nhận rõ quyền lựa chọn chế độ tài sản theo thỏa thuận và chế độ tài sản theo luật định.

Dưới đây là bảng tổng hợp các giai đoạn phát triển pháp luật về chế độ tài sản của vợ chồng theo phân tích của tác giả:

Thời kỳ / Văn bản pháp luật	Chế độ tài sản được ghi nhận	Quy định về tài sản riêng và tài sản chung	Địa vị pháp lý của người vợ
Quốc triều hình luật (1483)	Pháp luật phong kiến, kết hợp phong tục tập quán	Thừa nhận 3 nguồn tài sản: của chồng, của vợ và tài sản chung tạo dựng trong hôn nhân	Tương đối bình đẳng; được chia tài sản khi ly hôn hoặc khi chồng chết trước
Hoàng Việt luật lệ (1815)	Pháp luật phong kiến chịu ảnh hưởng Nho giáo	Tập trung quyền sở hữu vào người chồng; không phân định tài sản riêng cho vợ	Bị phụ thuộc hoàn toàn; người vợ hầu như không có quyền tài sản độc lập
Sắc lệnh số 97/SL (1950)	Giai đoạn kháng chiến sau Cách mạng tháng Tám	Điều chỉnh quyền bình đẳng; cho phép áp dụng luật tục nếu không trái quyền bình đẳng	Người phụ nữ có chồng có đầy đủ năng lực hành vi dân sự (Điều 6)
Luật HN&GĐ năm 1959	Chỉ ghi nhận chế độ tài sản theo luật định	Toàn bộ tài sản có trước và sau kết hôn đều là sở hữu chung hợp nhất; không có tài sản riêng	Bình đẳng tuyệt đối về quyền sở hữu và định đoạt khối tài sản chung (Điều 15)
Luật HN&GĐ năm 2000	Chế độ tài sản luật định chiếm ưu thế	Phân định rõ tài sản chung và tài sản riêng; việc chia tài sản chung thời kỳ hôn nhân bị bó hẹp	Bình đẳng; tuy nhiên cơ chế công khai, minh bạch tài sản còn hạn chế
Luật HN&GĐ năm 2014	Thừa nhận song song: chế độ luật định và chế độ theo thỏa thuận	Cho phép phân chia, xác định tài sản linh hoạt; bãi bỏ rào cản chia tài sản trong hôn nhân	Bình đẳng toàn diện; công nhận giá trị pháp lý của lao động nội trợ ngang có thu nhập

Chương 2: Nội dung các nguyên tắc áp dụng chế độ tài sản của vợ chồng theo luật hiện hành

Chương 2 là chương trọng tâm, phân tích cụ thể 3 nguyên tắc áp dụng chế độ tài sản theo Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014:

1. Nguyên tắc bảo đảm sự bình đẳng giữa vợ và chồng

Nguyên tắc này cụ thể hóa Điều 26 Hiến pháp năm 2013 và được thể hiện ở hai khía cạnh:

• Bình đẳng về quyền lựa chọn chế độ tài sản (Điều 28): Vợ chồng được quyền thỏa thuận xác lập chế độ tài sản trước khi kết hôn bằng văn bản có công chứng hoặc chứng thực, phát sinh hiệu lực từ ngày đăng ký kết hôn (Điều 47, 48). Thỏa thuận này có bản chất là giao dịch dân sự, phải tuân thủ điều kiện có hiệu lực tại Điều 117 Bộ luật Dân sự năm 2015. Theo Điều 15 Nghị định số 126/2014/NĐ-CP, vợ chồng có thể lựa chọn 1 trong 4 mô hình thỏa thuận tài sản. Nếu không lập thỏa thuận hoặc thỏa thuận bị Tòa án tuyên bố vô hiệu, chế độ tài sản theo luật định (từ Điều 33 đến 46 và từ Điều 59 đến 64) sẽ đương nhiên được áp dụng.
• Bình đẳng về quyền và nghĩa vụ đối với tài sản (Khoản 1 Điều 29): Luật quy định rõ: "không phân biệt giữa lao động trong gia đình và lao động có thu nhập". Quy định này bảo vệ quyền lợi của người phụ nữ làm công việc nội trợ, coi công sức chăm sóc gia đình tương đương với lao động tạo thu nhập ngoài xã hội. Đồng thời, luật xác lập ranh giới nghĩa vụ chung (Điều 37 với 6 nhóm nghĩa vụ) và nghĩa vụ riêng (Điều 45 với 4 nhóm nghĩa vụ). Vợ chồng cũng có quyền thỏa thuận chia một phần hoặc toàn bộ tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân (Điều 38), bãi bỏ các điều kiện khắt khe của Luật năm 2000; trường hợp có tranh chấp thì Tòa án áp dụng nguyên tắc chia đôi có tính đến công sức và lỗi theo Điều 59 và Điều 7 Thông tư liên tịch số 01/2016/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BTP.

2. Nguyên tắc bảo đảm nhu cầu thiết yếu của gia đình

Khoản 2 Điều 29 xác định nghĩa vụ bảo đảm đời sống chung của gia đình. Khái niệm "nhu cầu thiết yếu" được định nghĩa tại Khoản 20 Điều 3 là nhu cầu sinh hoạt thông thường về ăn, mặc, ở, học tập, khám chữa bệnh và các sinh hoạt tối thiểu khác. Nguyên tắc này được cụ thể hóa:

• Trong chế độ tài sản theo thỏa thuận: Thỏa thuận bắt buộc phải có nội dung về tài sản bảo đảm nhu cầu thiết yếu (Điểm b Khoản 1 Điều 48); nếu tài sản chung không đủ thì vợ chồng phải trích tài sản riêng đóng góp theo khả năng kinh tế (Khoản 2 Điều 30). Vợ chồng phải bảo đảm chỗ ở duy nhất theo Điều 31, kể cả trường hợp nhà ở thuộc sở hữu riêng của một bên thì khi định đoạt vẫn phải bảo đảm chỗ ở cho bên kia.
• Trong chế độ tài sản theo luật định: Giao dịch do một bên xác lập nhằm phục vụ nhu cầu thiết yếu của gia đình đều làm phát sinh trách nhiệm liên đới của bên còn lại theo Điều 27 và Khoản 2 Điều 30. Theo Điều 13 Nghị định số 126/2014/NĐ-CP, việc định đoạt bất động sản, động sản phải đăng ký quyền sở hữu hoặc tài sản là nguồn thu nhập chủ yếu của gia đình bắt buộc phải có văn bản đồng thuận của cả hai vợ chồng.

3. Nguyên tắc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của vợ, chồng và của người thứ ba

Khoản 3 Điều 29 quy định trách nhiệm bồi thường khi thực hiện quyền, nghĩa vụ tài sản mà xâm phạm quyền lợi của chủ thể khác:

• Đối với thành viên gia đình: Thỏa thuận tài sản không được vi phạm nghiêm trọng quyền được cấp dưỡng, quyền thừa kế của cha, mẹ, con và thành viên khác (Khoản 1 Điều 50); nếu vi phạm, người bị xâm phạm hoặc người giám hộ có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố thỏa thuận vô hiệu (Điều 5 Thông tư liên tịch số 01/2016/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BTP).
• Đối với người thứ ba ngay tình: Khoản 1 Điều 32 quy định cơ chế bảo vệ giao dịch đối với tài khoản ngân hàng, tài khoản chứng khoán và động sản không phải đăng ký quyền sở hữu. Người thứ ba được quyền suy đoán người đứng tên tài khoản hoặc người đang chiếm hữu tài sản có thẩm quyền định đoạt hợp pháp. Để ngăn ngừa gian lận, Điều 16 Nghị định số 126/2014/NĐ-CP buộc vợ chồng phải cung cấp thông tin về chế độ tài sản theo thỏa thuận cho người thứ ba. Điều 8 Nghị định số 126/2014/NĐ-CP xác định 2 trường hợp người thứ ba bị coi là không ngay tình: (1) Đã được cung cấp thông tin mà vẫn giao dịch trái thỏa thuận; (2) Vợ chồng đã công khai thỏa thuận theo luật định mà người thứ ba biết hoặc phải biết nhưng vẫn xác lập giao dịch.

Chương 3: Thực tiễn thực hiện các nguyên tắc áp dụng chế độ tài sản của vợ chồng và một số kiến nghị nâng cao hiệu quả thực thi

Dựa trên kết cấu văn bản và mục tiêu đề ra, Chương 3 tập trung đánh giá hai khía cạnh:

• Thực tiễn thực hiện và những tồn tại, vướng mắc: Phân tích kết quả áp dụng các nguyên tắc trên thực tế; chỉ ra các bất cập bắt nguồn từ tính chất định khung của quy phạm. Thực tiễn còn gặp vướng mắc lớn do pháp luật thiếu cơ chế, hình thức công khai thỏa thuận tài sản của vợ chồng; thiếu quy định chi tiết về nội dung cần có trong văn bản thỏa thuận chia tài sản chung thời kỳ hôn nhân (dẫn đến các cơ quan công chứng và Tòa án vẫn phải áp dụng tiền lệ tại Nghị định số 70/2001/NĐ-CP cũ); việc xác định trách nhiệm liên đới đối với tài sản đứng tên một bên còn tiềm ẩn rủi ro xâm hại lợi ích người thứ ba ngay tình.
• Hệ thống kiến nghị: Tác giả đề xuất các giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật (xây dựng quy chế đăng ký và công khai chế độ tài sản theo thỏa thuận; hướng dẫn thống nhất tiêu chuẩn tài sản bảo đảm nhu cầu thiết yếu; cụ thể hóa nội dung văn bản chia tài sản trong hôn nhân) cùng các biện pháp nâng cao chất lượng áp dụng pháp luật tại Tòa án và các tổ chức hành nghề công chứng.

Kết quả và đóng góp

Về mặt kết quả khoa học, khóa luận đã đạt được các nội dung sau:

• Làm sáng tỏ hệ thống lý luận về nguyên tắc áp dụng chế độ tài sản của vợ chồng, định vị chính xác vị trí của Điều 29 trong mối quan hệ viện dẫn bắt buộc đối với cả chế độ tài sản luật định lẫn chế độ tài sản theo thỏa thuận (theo Khoản 2 Điều 28 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014).
• Phân tích chi tiết quy chế pháp lý về bình đẳng giới trong tài sản hôn nhân, chỉ ra giá trị của việc luật hóa nguyên tắc không phân biệt lao động nội trợ gia đình với lao động có thu nhập; xác định cơ chế bảo đảm nhu cầu thiết yếu thông qua trách nhiệm liên đới (Điều 27, Điều 30) và quyền bảo lưu chỗ ở duy nhất (Điều 31).
• Nhận diện những khoảng trống lập pháp: chỉ rõ sự thiếu vắng cơ chế đăng ký công khai thỏa thuận chế độ tài sản tại Điều 16 Nghị định số 126/2014/NĐ-CP; chỉ ra sự hẫng hụt quy phạm khi các văn bản hướng dẫn Luật năm 2014 không quy định nội dung chi tiết của văn bản thỏa thuận chia tài sản chung trong hôn nhân, buộc thực tiễn phải áp dụng Nghị định số 70/2001/NĐ-CP đã hết hiệu lực.

Về mặt đóng góp so với các công trình trước đây, tác giả tự nêu:

• Khắc phục hạn chế về phạm vi không gian hẹp của các công trình tiền nhiệm (như luận văn của Lương Thanh Nga năm 2020 tại Hòa Bình, Lê Quỳnh Anh năm 2021 tại Lạng Sơn), khóa luận tiếp cận vấn đề trên bình diện lập pháp và áp dụng toàn quốc.
• Thay vì chỉ nghiên cứu riêng rẽ chế độ thỏa thuận hoặc phân định tài sản như các bài báo khoa học (Nguyễn Văn Cừ 2015, Hoàng Thị Khánh Linh 2016, Ngô Thanh Hương 2022), khóa luận là công trình nghiên cứu chuyên sâu, trực diện và toàn diện vào hệ thống các nguyên tắc áp dụng chế độ tài sản theo Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, kết hợp đối chiếu lịch sử từ pháp luật phong kiến đến thời kỳ Đổi mới.

Về giải pháp, đề tài đề xuất:

• Hoàn thiện pháp luật: Bổ sung quy định chi tiết về thủ tục, hình thức công khai văn bản thỏa thuận tài sản của vợ chồng để bảo đảm an toàn pháp lý cho người thứ ba ngay tình; ban hành hướng dẫn cụ thể về nội dung bắt buộc của văn bản thỏa thuận chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân.
• Nâng cao hiệu quả áp dụng: Thống nhất hướng dẫn áp dụng các tiêu chí chia tài sản theo Điều 59 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 và Thông tư liên tịch số 01/2016/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BTP nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng của các bên khi hôn nhân chấm dứt hoặc khi phân chia tài sản.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tiếp cận dưới góc độ luật học chuyên ngành Hôn nhân và gia đình, tập trung chủ yếu vào việc giải thích quy phạm pháp luật và các văn bản hướng dẫn thi hành kể từ khi Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 có hiệu lực. Do nguồn dữ liệu thực tiễn chủ yếu dựa trên các bản án và vụ việc điển hình đã được xét xử hoặc ghi nhận tại cơ quan nhà nước, nghiên cứu chưa bao quát hết được toàn bộ các dạng tranh chấp phức tạp phát sinh ngoài giao dịch dân sự chính ngạch.

Hướng nghiên cứu tiếp theo được mở ra từ phạm vi đề tài bao gồm:

• Tiếp tục khảo sát, thống kê định lượng các tranh chấp tài sản vợ chồng tại hệ thống Tòa án nhân dân các cấp trên toàn quốc để đánh giá cụ thể tác động của quy tắc suy đoán người thứ ba ngay tình theo Điều 32;
• Nghiên cứu so sánh chuyên sâu cơ chế đăng ký hôn ước và thỏa thuận tài sản hôn nhân với pháp luật các quốc gia phát triển, phục vụ việc xây dựng cơ sở dữ liệu công khai tài sản vợ chồng tại Việt Nam;
• Xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành giữa cơ quan đăng ký quyền sở hữu tài sản (nhà đất, chứng khoán, ngân hàng) với Tòa án nhằm ngăn chặn hành vi tẩu tán tài sản trong thời kỳ hôn nhân.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu học thuật có giá trị thiết thực đối với:

• Sinh viên, học viên cao học chuyên ngành Luật Dân sự và Luật Hôn nhân và gia đình: Nguồn tài liệu hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận, lịch sử lập pháp và hệ thống quy phạm về chế độ tài sản của vợ chồng. Phần phân tích các điều luật đối chiếu giữa Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 với Bộ luật Dân sự năm 2015, Nghị định số 126/2014/NĐ-CP và Thông tư liên tịch số 01/2016/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BTP là tài liệu tham khảo trực tiếp cho các đề tài khóa luận, luận văn tương tự.
• Thẩm phán, Thư ký Tòa án, Luật sư, Công chứng viên: Cung cấp cơ sở lý luận và lập luận pháp lý rõ ràng về việc xác định trách nhiệm liên đới đối với nhu cầu thiết yếu (Điều 27, Điều 30), điều kiện có hiệu lực của văn bản chia tài sản trong hôn nhân (Điều 38, Điều 42), cũng như căn cứ bảo vệ người thứ ba ngay tình trong các giao dịch tài khoản ngân hàng, chứng khoán (Điều 32).

Câu hỏi thường gặp

1. Tác giả định nghĩa chế độ tài sản của vợ chồng như thế nào và xác định những đặc điểm cơ bản nào của chế định này? Tác giả định nghĩa: "Chế độ tài sản vợ chồng là tổng hợp các quy phạm pháp luật điều chỉnh quan hệ sở hữu tài sản của vợ chồng, gồm: căn cứ, nguồn gốc xác lập tài sản chung và tài sản riêng của vợ, chồng; quyền và nghĩa vụ của vợ, chồng đối với các loại tài sản đó và nguyên tắc phân chia tài sản của vợ chồng". Bốn đặc điểm cơ bản gồm: (1) Thực chất là chế độ sở hữu gắn liền quan hệ hôn nhân; (2) Chỉ tồn tại trong thời kỳ hôn nhân hợp pháp; (3) Khối tài sản luôn gồm tài sản chung (sở hữu chung hợp nhất) và tài sản riêng; (4) Nhằm mục tiêu bảo đảm đời sống chung của gia đình.

2. Điểm mới căn bản của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 về quyền lựa chọn chế độ tài sản của vợ chồng so với các luật trước đây là gì? Luật năm 2014 lần đầu tiên cho phép vợ chồng quyền lựa chọn chế độ tài sản theo thỏa thuận trước khi kết hôn bằng văn bản có công chứng hoặc chứng thực (phát sinh hiệu lực từ ngày đăng ký kết hôn) theo Điều 28 và Điều 47, thay vì chỉ áp dụng duy nhất chế độ tài sản theo luật định như các đạo luật năm 1959, 1986 và 2000. Đồng thời, Điều 38 của luật hiện hành đã bãi bỏ các căn cứ hạn chế quyền chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân mà Luật năm 2000 từng quy định.

3. Nguyên tắc bình đẳng được ghi nhận ra sao đối với lao động nội trợ trong gia đình? Khoản 1 Điều 29 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định rõ: vợ chồng bình đẳng về quyền, nghĩa vụ trong việc tạo lập, chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản chung; "không phân biệt giữa lao động trong gia đình và lao động có thu nhập". Công sức chăm sóc con cái, làm công việc gia đình của người vợ hoặc người chồng được pháp luật thừa nhận tương đương với lao động tạo ra thu nhập kinh tế bên ngoài.

4. Người thứ ba ngay tình được bảo vệ như thế nào khi giao dịch liên quan đến tài khoản ngân hàng, chứng khoán của vợ chồng? Theo Khoản 1 Điều 32, người thứ ba giao dịch ngay tình liên quan đến tài khoản ngân hàng, tài khoản chứng khoán và động sản không phải đăng ký quyền sở hữu được pháp luật bảo vệ dựa trên nguyên tắc suy đoán người đứng tên tài khoản hoặc chiếm hữu tài sản có thẩm quyền định đoạt. Vợ chồng chịu trách nhiệm liên đới với giao dịch này. Người thứ ba chỉ bị coi là không ngay tình theo Điều 8 Nghị định số 126/2014/NĐ-CP nếu đã được cung cấp thông tin hoặc đã có sự công khai thỏa thuận tài sản mà vẫn xác lập giao dịch trái thỏa thuận.

5. Pháp luật ràng buộc điều kiện gì đối với giao dịch liên quan đến nhà ở là nơi cư trú duy nhất của vợ chồng? Căn cứ Điều 31 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, việc xác lập, thực hiện, chấm dứt các giao dịch liên quan đến nhà là nơi ở duy nhất của vợ chồng bắt buộc phải có sự thỏa thuận của cả hai bên. Trường hợp nhà ở thuộc sở hữu riêng của một bên thì chủ sở hữu có quyền xác lập giao dịch nhưng vẫn bị ràng buộc nghĩa vụ phải bảo đảm chỗ ở cho vợ chồng.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phạm Kim Anh đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và lịch sử lập pháp về các nguyên tắc áp dụng chế độ tài sản của vợ chồng tại Việt Nam từ thời kỳ phong kiến đến nay. Công trình phân tích sâu sắc nội dung ba nguyên tắc cốt lõi theo Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, gồm nguyên tắc bình đẳng, nguyên tắc bảo đảm nhu cầu thiết yếu và nguyên tắc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể liên quan. Dựa trên việc chỉ ra các bất cập định khung và vướng mắc thực tiễn, đề tài đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu quả thực thi, góp phần bảo đảm an toàn pháp lý cho các quan hệ tài sản trong hôn nhân và giao lưu dân sự.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ NGUYÊN TÁC ÁP DUNG CHE BO TÀI SÀN CUA VO CHONG Chương 2: NOI DUNG CAC NGUYEN TAC AP DUNG CHE BO TÀI SAN CUA VO CHONG THEO LUAT HN&GĐ NAM 2014 Chương 3: THUC TIEN THỰC HIEN CÁC NGUYEN TAC ÁP DUNG CHE BO TÀI SAN CUA VO CHONG VA MOT SO KIÊN NGHỊ NÂNG CAO HIEU QUA THUC THI Chương LÝ LUẬN CƠ BẢN VE NGUYÊN TAC ÁP DỤNG CHE ĐỘ TÀI SẢN. CỦA VỢ CHONG 11. Khái gm chế sản và nguyên tắc áp dung chế ộ tài sin của vợ chồng. LLL Khái niềm ché đô tài sẵn của vo chẳng Chủ tịch Hỗ Chí Minh đã từng khẳng định rằng.

“Tất cd mọi người déu sinh ra có quyễn bình ding Tạo hóa cho ho những qn én không ai có thé xâm phạm được; trong nhữững quyền ấy, có quyễn được sống, quyền tự do và quyền num cầu hạnh phúc. Với quyên mưu cầu hạnh phúc thì vin để được quan têm trên hết la gấp gổ va dấn đến hôn nhân giữa hai bên nam - nữ, đây là quyển tự nhiên của con người đã được pháp luật ghi nhận và bão vệ trong Hiển pháp va cụ thể hóa trong nhiễu văn bản pháp luật khác. Kết hôn là nên tang quan trong để tạo dung gia định, hình thảnh “tế bảo” mới của xã hội, thúc day xã hội phát triển Kết hôn dẫn đến hình thành nhiều mối quan hệ đặc thu, trong đó có nhiều vấn dé cần quan tâm như quan hệ về tải sản, con cái, quyển lợi và nghĩa vụ khác của các bên. ma đặc biết cin chú ý đến quan hệ tai sẵn của hai bên nam - nữ khi quyết định kết hôn với nhau.

Do đó, việc sác lap “chế dé tải sản” trong mồi quan hệ hôn nhân và gia đình luôn được chủ trong trong pháp luật của mọi quốc. gia Cũng như hau hết các quốc gia trên thé giới, ở Việt Nam chế độ tai sin vợ chồng từ lâu đã được quy đính nhưng lại chưa được đính nghia trong bat ki văn. ban nào ma chỉ được ghi nhận trong pháp luật như một tất yếu khách quan, nhằm điểu chỉnh quan hệ tải sản vợ, chồng, góp phan én định các quan hệ xã hội. Bởi lế, đây là một chế định mang tính phức tạp cả vẻ lí luận va thực tiễn Trong từ điển Luật học giải thích một cách ngẫn gọn “Chế độ tat sản của vợ chẳng la tỗng hợp quy dinh pháp luật về quyền và nghĩa vụ của vợ ci 10 tài sản chung và tài sẵn riêng“? Con theo quan điểm của TS.

Nguyễn Văn Cir “Chỗ độ tài sẵn của vợ chéng là tổng hop các guy pham pháp luật do Nhà nước ba hành nhằm điều chỉnh quan hệ số hữu tài sản cũa vợ chỗng: bao gém các any din về căn cức nguôn gắc xác lập tài sẵn chung và tài sản riêng của vo. chồng: quyền và ngiữa vụ của vo chỗng đối với các loại tài sẵn đỗ; uy định các trường hợp và nguyên tắc chia tài sản chung của vợ chồng “Š Tac giả Nguyễn Thị Quyên cũng đưa ra quan điểm vẻ chế độ tải sin của. vợ chẳng là “Tổng hợp các qny pham pháp luật điều chỉnh quyền số lim tài sản của vợ chẳng bao gém các căn cử xác lập tài sản, quyền và ngÌữa vụ của vợ chẳng đối với tài sản chung và tài sản riêng. các trường và nguyên tắc chia tài sản giữa vợ và chẳng theo luật aman’ 4 Các quan điểm trên đã đưa ra những nội dung cơ bản vẻ chế độ tải sin của vợ chồng nhưng hai định nghĩa nay chưa khái quát hết vẻ chế dé tai sản của vo chẳng nói chung theo pháp luật của các nước trên thể giới cũng như theo Luật HN&GĐ Việt Nam năm 2014.

Vì héu hết các nước trên thé giới trong đó có Việt Nam đã thừa nhận chế độ tai sản của vợ chồng theo thỏa thuận, theo đó pháp luật đã ghi nhận các nội dung cơ bản của chế độ tải sin của vợ chồng không bất buộc phải do “quy định pháp luật” ma có 1 é do théa thuận của các ‘bén quy định. Ngoài ra, các quan điểm trên mới chỉ bó hẹp ở pham vi điều chỉnh. quan hệ sở hữu tai sản của vợ chồng ma chưa để cập đến việc giải quyết quan hệ tải sản của vợ chồng khi hôn nhân cham dứt (ly hôn, một bên chết) cũng như quan hệ tai sin giữa vợ vả chong với bên thứ ba. Trong khi đó, trên thực tế, trong thời kả hôn nhân hoặc khi hôn nhân chấm dứt, vợ, chẳng với tư cách là chủ thể trong zã hội có thể tham gia giao dich dân sự với bên thứ ba.

Do vậy, nhằm. tạo điều kiên thuân lợi cho vợ chồng có quyển định đoạt cho tai sin của mình cũng như bão về quyển và lợi ich hợp pháp với bên thứ ba thi chế độ tai sản của Ting Đaihạc LaitBì Nội (1990), Từ n gi th Lathae, Ne CAND, 129 ˆNggận Vin C2005), Cd sin cia vợ chẳng eo tên nhân vì ga đình: Vit Ne, Ln n Tiến gã Dà học, trường Đọc Tật B Nộig 1314 “again Thi Quyên C017), Áp đựng tháo hit wong việc xác đà sinrôngcũa vợ, chẳng" Luận vin tục sXD học, trường Daa it Eà Nội u vợ chẳng không chỉ dừng lại ở các quy định liên quan đến quan hệ sỡ hữu tai sản giữa vo ching ma còn điều chỉnh cả quan hệ giữa tài sản vợ chồng với người thứ ba. Nói cách khác, định nghĩa trên cũng không còn phủ hợp với chế độ tài sin vợ chẳng theo Luật HN&GĐ hiện nay. Do đó, cén xây dựng một khái niệm chế độ tai sản vợ chẳng phản ánh được hết các nội dung liên quan đến quan hệ tai sản vợ chồng và với người thứ ba nhưng lại không bao gồm các quan hệ thửa kể giữa vợ chồng, Tir những phân tích trên, tac giả đưa ra định ngiĩa về chế độ tai sản vợ chẳng như sau: Chế độ tải sản vợ chồng lả tổng hợp các quy phạm pháp luật điểu chỉnh quan hệ sở hữu tài sẵn của vợ chẳng, gồm: căn nguôn gốc sác lập tai sản chung va tai sin riêng của vợ, chẳng, quyển và nghĩa vụ của vợ, chẳng, đối với các loại tài sản đỏ và nguyên tắc phân chia tai sản của vợ chẳng * Chỗ độ tài sản vợ chéng có đặc điễm sam: Ché độ tai sản của vợ chẳng thực chat la chế độ sở hữu của vợ chẳng.

Vo, chẳng với tu cách là công dân, vừa là chủ thể của quan hệ HN&GĐ, vừa la chủ thể của quan hệ dân sự khi thực hiện quyền sở hữu của mình tham gia các giao dịch dân sự. Ché độ tài sản của vợ chẳng có một số đặc điểm sau: "Thứ nhất, chế đô tải sản của vợ, chủng thực chất la chế độ sở hữu cia vợ chẳng trong quan hệ hôn nhân. Nói cách khác, chủ thể của quan hệ sỡ hữu trong chế đô tải sin này phải là những cá nhân có quan hệ hôn nhân hợp pháp. Để trở thành chủ thể của chế độ tai sản nay, thì ngoai các điều kiện về năng lực chủ thé trong quan hệ dân sự thông thường thi cá nhên phải đáp ứng diéu kiện kết hôn được quy đính trong pháp luật HN&GD.

Mỗi quốc gia có những cách quy đính khác nhau vẻ điều kiện kết hôn, nhưng tu chung lại có một sé điều kiện cơ ban , sự tư nguyên của các bên vả không rơi vào các trường hop “pin nh Lan G009, độ ssn vợ ủng tư ta Un ong at Hồn tin i ga di 014 sit tấn tie hến, Tường Barge Lt Tối 7 2 Thứ hai, điều kiên hình thành, duy tri chế độ tải sản của vo, chồng là có tổn tại quan hệ hôn nhân hợp pháp giữa hai bên. Nói cách khác, chế độ tải sản của vo, chống chỉ tổn tại trong thời kỳ hôn nhân hợp pháp, châm đứt khi quan hệ hôn nhân châm dứt ® Thứ ba, dit lựa chon chế đồ ước định hay pháp dinh thì tưu chung lại quyền sở hữu của vơ, chẳng đổi với tải sin bao gồm tài sin chung cia vợ, ching và tài sin riêng của mỗi cả nhân. Đối với tải sản chung hình thức sé hữu đối với tải sin này là sở hữu chung hợp nhất với một số đặc điểm riêng như các tài sin do vợ, chẳng tao ra, những thu nhâp hợp pháp của hai bên trong thời kỷ hôn. nhân déu thuộc khối tai sin chung (trừ nguồn gốc là tài sin riêng của mỗi bên).

Công sức tạo ra tải sản của một bên đã hàm chứa cả công sức của người còn lại. Thứ tư, chế độ sản của vợ, chẳng déu lả căn cứ theo ước định hay pháp định thi déu phải được pháp luật ghi nhân nhằm tao cơ sỡ, diéu kiện để vợ chẳng có những cách "sử sự" theo yêu cầu của pháp luật và phải hợp với dao đức xã hội. Tuy nhiên, xuất phát từ vi tí, vai trò của gia đính trong đời sống xã hội, mục đích của các quy định pháp luật về chế độ tải sin cia vợ, chẳng trước tiên và chủ yêu là để nhằm bảo đảm quyền lợi của gia đính, trong đó có lợi ích cá nhân cia người vơ, người chẳng Do vay, dit lựa chọn chế độ tai sản tước định hay pháp đính, đủ là chế d6 công đồng (toan sẵn, tao sin) hay phân săn thi hai vợ, chông đêu có nghĩa vụ đóng gop vật chat, tiền bạc nhằm đảm bão đời sông, chung của gia đính, có nghĩa vụ chăm sóc, giúp đỡ 1a nhau, cùng nhau nuôi dưỡng giáo duc con cái. Đồng thời, việc thực hiện các quyển, nghĩa vụ của chủ thể trong chế độ tải sản nảy có một ô đặc thù như đổi với tải sản chung của vợ.

chẳng bat buộc vợ chồng khi tham gia các giao dich dân sự, kinh tế phải xuất phat từ lợi ich chung của gia đỉnh Đối với tai sản riêng thông thường người có tai sản có quy tự mình định đoạt không phụ thuộc ý chí của người khác, song trong một số trường hợp, ví dụ nêu tai sản riêng dang là nguồn. ig duy nhất Bot Thị Ngọc BũGD19) "Cư vẽ hận ttn cach độ ăn cũ vợ hồng -mt cồn đồ cần xin ShnhƯ one NUNG: 13 của gia đính thì quyển năng của vợ, chẳng đối với tải sản riêng cũng có một số hạn chế nhất định ” 1. Khái niệm và đặc điễm nguyên tắc áp dụng chỗ độ tài sản của vợ chẳng Theo nghĩa chung nhất, nguyên tắc được hiểu là “điển cơ bẩn định ra nhất thiết pi tuân theo trong một loạt việc làm” Trong khoa học xã hội, nguyên tắc được hiểu với ngiữa la "tư tưởng chỉ dao, quy tắc cơ bản của một hoạt đông nào đó".