So sánh chế định ly hôn theo pháp luật Việt Nam và Pháp: Góc nhìn từ hội thảo khoa học quốc tế

Kỷ yếu hội thảo khoa học quốc tế phân tích chế định ly hôn theo pháp luật Việt Nam và Pháp, cung cấp góc nhìn chuyên sâu về pháp lý.

• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hôn Nhân và Gia Đình
• Đề tài: So Sánh Chế Định Ly Hôn Theo Pháp Luật Việt Nam Và Pháp - Hội Thảo Khoa Học Quốc Tế
• Loại tài liệu: Bài Báo Khoa Học
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU CHUNG
• 1.1. Tổng quan về ly hôn theo pháp luật Pháp và Việt Nam
• 1.2. Quan điểm về ly hôn trong xã hội
• 1.3. Căn cứ ly hôn theo pháp luật Việt Nam và thực tiễn áp dụng
• 1.4. Trình tự, thủ tục giải quyết các trường hợp ly hôn theo pháp luật Pháp và Việt Nam
• 1.5. Nguyên tắc chia tài sản của vợ chồng khi ly hôn theo pháp luật Việt Nam và thực tiễn áp dụng
• 1.6. Giải quyết tranh chấp về tài sản giữa vợ chồng khi ly hôn về tài sản đầu tư, kinh doanh
• 1.7. Giải quyết tranh chấp về nhà ở và quyền sử dụng đất khi vợ chồng ly hôn theo pháp luật Việt Nam và thực tiễn áp dụng
• 1.8. Hậu quả pháp lý của ly hôn liên quan đến con theo pháp luật Pháp và Việt Nam
• 1.9. Thực hiện quyền, nghĩa vụ của cha mẹ đối với con sau khi ly hôn theo pháp luật Việt Nam
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chế định ly hôn

Hội thảo khoa học quốc tế 'So sánh chế định ly hôn theo pháp luật Việt Nam và Pháp' đã cung cấp cái nhìn tổng quan về chế định ly hôn trong hai hệ thống pháp luật. Pháp luật Việt Nam và pháp luật Pháp đều có những quy định cụ thể về ly hôn, nhưng cách tiếp cận và thủ tục có sự khác biệt đáng kể. Hội thảo nhấn mạnh tầm quan trọng của việc so sánh để hiểu rõ hơn về các nguyên tắc và thực tiễn áp dụng.

1.1. Nguyên tắc ly hôn

Nguyên tắc ly hôn trong pháp luật Việt Nam dựa trên sự tự nguyện và bảo vệ quyền lợi của các bên, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em. Trong khi đó, pháp luật Pháp nhấn mạnh vào sự đồng thuận và quyền tự quyết của các bên. Hội thảo đã phân tích sâu về các nguyên tắc này, chỉ ra sự khác biệt trong cách tiếp cận và áp dụng.

1.2. Hệ quả pháp lý

Hệ quả pháp lý của ly hôn được thảo luận chi tiết, bao gồm việc chia tài sản chung, quyền nuôi con, và nghĩa vụ cấp dưỡng. Pháp luật Việt Nam tập trung vào việc bảo vệ quyền lợi của trẻ em và phụ nữ, trong khi pháp luật Pháp chú trọng vào sự công bằng và tự nguyện của các bên.

II. So sánh thủ tục ly hôn

Phần này tập trung vào việc so sánh thủ tục ly hôn giữa pháp luật Việt Nam và pháp luật Pháp. Pháp luật Việt Nam yêu cầu sự can thiệp của tòa án trong mọi trường hợp ly hôn, trong khi pháp luật Pháp cho phép ly hôn không cần thẩm phán trong một số trường hợp cụ thể. Hội thảo đã phân tích các ưu điểm và hạn chế của từng hệ thống.

2.1. Thủ tục ly hôn tại Việt Nam

Thủ tục ly hôn tại Việt Nam đòi hỏi sự can thiệp của tòa án để đảm bảo tính công bằng và bảo vệ quyền lợi của các bên. Hội thảo đã chỉ ra rằng quy trình này có thể kéo dài và phức tạp, nhưng lại đảm bảo sự công bằng và minh bạch.

2.2. Thủ tục ly hôn tại Pháp

Pháp luật Pháp cho phép ly hôn không cần thẩm phán trong trường hợp các bên đồng thuận. Hội thảo đã phân tích sự thay đổi này, chỉ ra rằng nó giúp giảm tải cho hệ thống tòa án nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ thiếu sự kiểm soát chặt chẽ.

III. Quyền lợi và nghĩa vụ của vợ chồng

Hội thảo đã thảo luận sâu về quyền lợi vợ chồng và nghĩa vụ sau ly hôn. Pháp luật Việt Nam và pháp luật Pháp đều có những quy định cụ thể về việc chia tài sản chung, quyền nuôi con, và nghĩa vụ cấp dưỡng. Tuy nhiên, cách tiếp cận và áp dụng có sự khác biệt đáng kể.

3.1. Chia tài sản chung

Việc chia tài sản chung sau ly hôn được thảo luận chi tiết. Pháp luật Việt Nam tập trung vào việc bảo vệ quyền lợi của phụ nữ và trẻ em, trong khi pháp luật Pháp chú trọng vào sự công bằng và tự nguyện của các bên.

3.2. Quyền nuôi con và cấp dưỡng

Hội thảo đã phân tích sâu về quyền nuôi con và nghĩa vụ cấp dưỡng sau ly hôn. Pháp luật Việt Nam đặt trọng tâm vào việc bảo vệ quyền lợi của trẻ em, trong khi pháp luật Pháp nhấn mạnh vào sự đồng thuận và tự nguyện của các bên.

IV. Kết luận và đánh giá

Hội thảo đã kết luận rằng việc so sánh chế định ly hôn giữa pháp luật Việt Nam và pháp luật Pháp mang lại nhiều bài học quý giá. Cả hai hệ thống đều có những ưu điểm và hạn chế riêng, và việc học hỏi lẫn nhau sẽ giúp hoàn thiện hơn các quy định pháp luật về ly hôn.

4.1. Giá trị thực tiễn

Hội thảo đã chỉ ra giá trị thực tiễn của việc so sánh chế định ly hôn, giúp các nhà làm luật và luật gia có cái nhìn toàn diện hơn về các vấn đề pháp lý liên quan đến ly hôn.

4.2. Hướng phát triển trong tương lai

Hội thảo cũng đề xuất các hướng phát triển trong tương lai, bao gồm việc cải tiến thủ tục ly hôn và bảo vệ tốt hơn quyền lợi vợ chồng và trẻ em trong quá trình ly hôn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

x41 (08) TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI ĐẠI SỬ QUAN PHÁP TẠI VIỆT NAM. L’UNIVERSITE DE DROIT DE HANOI L’AMBASSADE DE FRANCE AU VIETNAM CONFERENCE INTERNATIONALE “Le Droit du divorce de la république socialiste du vietnam et de la république francaise” HỘI THẢO QUOC TE “Chế định ly hôn theo pháp luật nước CHXHCN Việt Nam và pháp luật nước Cộng hoà Pháp” ee [THƯỜNG DẠIII0 LUAT th NỘI G mlòlebe.50__ | Hanoi, le 3 mai 2019 ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI ĐẠI SỨ QUAN PHÁP TẠI VIỆT NAM. 12UNIVERSITE DE DROIT DE HANOI L*AMBASSADE DE FRANCE AU VIETNAM CHUONG TRÌNH HỘI THẢO QUỐC TE “Chế định ly hn theo pháp luật nước CHXHCN Việt Nam và pháp luật nước Cộng hoà Pháp” PROGRAMME DU CONFERENCE INTERNATIONALE, “Le Droit du divorce de la république socialiste du vietnam et de la république francaise” Hanoi, le 3 mai 2019 ‘Thai gian; 8h00 - 17h10, ngảy 03 thắng 5 năm 2019 Địa điểm: Phòng A.402, nhà A, Trường Đại học Luật Hà Nội, 87 Nguyễn Chí Thanh, Đồng Đa, Ha Nội ‘Temps: 8h00~ 17h10, le 3 mai 2019 Liew: Sale A.401, Batiment A, Université de droit de Hanoi, 87 Nguyen Chi Thanh, Dong Da, Hanoi Thôi giam | h Nội dung/Contenu "Người thực hiện/Réalisateur Temps | ‘Sang/Le matin 03/5/2019 8:00 - 8:15 [ Đón tiếp đại biểu Accueil BanTổ chức! Les osganisateurs — ˆ €:15-8:30 | Tuyên bố lý do,giớithiệnkhách [Người dẫn chương trình/ Master of mời Présentation des participants _ | ceremonies 830-845 | Khai mc! Discours Couverture | Tién si Trần Quang Huy, Pho hiệu tưởng phụ trách Trưởng Đại học Luật Hà Nội Docteur TRAN Quang Huy, - Viee-Président, Responsable de Université de droit de Hanoi 1/ Session 1 "Phiên 45-9015. Tổng quan về ly hôn/Généralité du.

Professeur Marie-Laure CICILE- droit frangais du divorce DELFOSSE, Université de Rennes Cin cứ ly hôn/ Causes du divorce 1, France “Thủ tục ly hOn/Procédures du divorce 915-925 ‘Quan điểm về ly hôn trong xã hị Phố giáo sư Ngõ Thị Hường, hi đại /Les conceptions du Trường Đại học Luật Hà Nội divorce dans la société modeme Professor associate. NGO Thi Huong, Université de Droit de Hanoi 59:35 Quyên yêu cầu Ty Bon theo phíp Tiển sĩ Nguyễn Phuong Lan, Mật của Việt Nam: Droit để Trường Đại học Luật Hà Noi/ © demander au divoree en droit Docteur NGUYEN Phuong Lan, vietnamien Université de Droit de Hanoi 935-945 Căn cứ ly hôn theo luật của Việt PhS gio su” Newyén Vin Ch, Nam và thực tiễn áp dụng/ Causes Trưởng khoa Pháp Mật din sự, du divorce en droit vietnamien et la Trường Đại học Luật Hà Nội. pratique Professor associate NGUYEN Van Cu Doyen dela Faculté de Droit deHanoi civil de Université de droit 945-1015 “Thảo luận/ Discussions Paricipants To:15 - 10:30 Giải Rof Pause Phiên 2Í Session 2 1030- 11:00 Ty hôn không qua thâm phán theo Professeur Marie-Laure CICILE- luật của Pháp/ Le divorce sans juge DELFOSSE, Université de Rennes cen droit frangais 1, France 1100-110 Trình tự, thủ tục giải quyết các Pho giáo sư Trần Anh Tuần, Phố trường hợp ly hôn theo luật của “Trưởng Khoa Pháp luật Dân sự, Pháp và Việt Nam/ Les procédures "Trường Đại học Luật Hà Nội/ dụ divorce en droit frangais et Professor associate TRAN Anh vietnanien Tuan, Doyen Adjoint de la Faculté ‘de Droit civil le Université de droit de Hanoi 1110 - H40. “Thảo luận/Discussions Participants ¬ 1130 - 13:30.

Ấn trua/ Déjeuner “Chiều aprés midi 03/5/2019 13:30 - 13:45 én tiếp đại biểu/ Accueil Phiên 3/ Session 3 13:45 - 14:15 Chia tài sản của vợ chồng khi ly hôn Professeur Marie-Laure CICILE- theo luật của Pháp/Parage des biens DELFOSSE Université de Rennes des époux lors du divorce en droit 1, France, frangais 14:15 - 14:25 “Thực in giải quyết tranh chấp giữa Tiến sĩ Bùi Minh Hồng, Trường vợ và ching khi ly hôn về tải sin đã Đại học Luật Hà Nội Docteur đưa vào đầu tư, kinh doanh/ BÙI Minh Hong, Université de Resolution des iúges des biens mis Droit de Hanoi ‘en commerce lors du divorce ent droit vietnamien 1425 - 1435 Giải quyết quan hệ tài sản của vợ. “Thạc sĩ Nguyễn Hồng Hải, Phó Vụ ching với người thứ ba khỉ vợ trưởng Vụ Pháp luật dân sự - kinh. ching ly howRésolution des tế, Bộ Tư pháp/ M, NGUYEN rapports des biens entre époux et les Hong Hai, Vice-Direeteur du tiers lors du divorce en droit Département du Droit civil et Vietnamien économique auprés dư ministére de le Justice 14-35 14:45 Giải quyết tran chấp về nhà ở và The, Đình Thị Thu Hường— Thâm quyền sử dụng đất khi vợ chồng ly phán tod án nhân dân Quận Cầu hôn theo pháp luật Việt Nam và Giấy - Hà Nội Master. BINH Thi thực tiễn áp dụng/Résoluion des Thu Huong, Juge du tribunal de litiges des époux lors du divorce sur ‘Cau Giay - Hanoi |le logement et le droit dusage de terre ef la pratique selon le droit vietnamien 14:45- 15:15 | Thảo luận/ Discussions Phiên 4/ Session 4 TRIS=1530 [Hậu qui pháp lý của ly hôn liên| Bolase Marie-Taure”CICILE- quan đến con theo luật của | DELFOSSE, Université de Rennes Phap/Conséquences du divorce à 1, France T'égird des enfants en doit rangais Thực hiện quyền, nghĩa vụ của cha | Phó giáo sư Nguyễn Thị Lan, mẹ đối với con sau khi ly hôn theo | Trưởng Bộ môn luật hôn nhân và luật của Việt Nam/Exerciee de | gia đình, Trường Đại học Luật Hà droits et obligations des parents a NOV Professor — associade 'ếgard des enfants après le divorce |NGUYEN Thi Lan, Direetiee de selon le droit vietnamien la Section du Droit de la famile, Université de droit de Hanoi 15:45 ~ 16:15 | Thão luận/Diseussions Participants 16:15 - 16:35 | Tổng kết Hội thảo/Conelusions du | Tiến sĩ Trin Quang Huy, Phố hiệu séminaire trưởng phụ trách Trường Đại học Luật Hà Nội Doeteur TRAN Quang Huy, - Viee-Pr6sident, Responsable de I"Universté de droit de Hanoi LỤC TABLE DES MATYERES str | CHUYÊN DE TRANG Te divorce sans juge en droit frangais I (Ly hôn không edn qua thẩm phán trong pháp luật Pháp) ra Professeur Marie ~ laure CICLE-DELFOSSE, Université de Rennes 1 = France | Quan điểm về ly hôn trong xã hội ~~ | 3| PGS.TS, Ngô Thị Hường, Trường Đại học Luật Hà Nội TS.

Nguyễn Phương Lan | Trường Đại học Luật Hà Nội |Căn cứ ly hôn theo pháp luật Việt Nam và thực tiễn áp dụng _ 60 PGS. Nguyễn Văn Cừ Trường Đại học Luật Hà Nội mal "Trình ty, thi tục giải quyết các tường hop lý hôn theo pháp lust} 72| Việt Nam PGS. Trần Anh Tuấn | Trường Đại học Luật Ha Nội Nguyên tắcchia tài sản của vợ chẳng khi ly hôn theo pháp luật Việt | 84 ‘Nam và thực tiễn 4p dung Ths. Bé Hoài Anh | PGS.

Nguyễn Thị Lan Trường Đại hạc Luật Hà Nội Rage tiến giỗi quyết anh chấp về Bi sản mã vợ, chẳng dua vao| 56 đầu tu, kinh doanh khí vợ chồng ly hôn TS. Bài Minh Hồng Trưởng Đại học Luật Hà Nội 9 | Giải quyết tranh chấp về nhà ở và quyền sử dụng đất khi vợ chẳng TIR | ly hôn theo pháp luật Việt Nam và thực tiễn áp dụng. Nguyễn Thị Lan Trường Đại học Luật Hà Nội Ths, Đình Thị Thu Hường Tòa án nhân dân Quận Câu Giấy — Hà Nội Cấp dưỡng giữa vợ và chdng khi ly hôn theo pháp luật Việt Nam 129 PGS. Ngô Thị Hường Trường Đại học Luật Hà Nội [Gi quyết vẫn đã về con chang và quyền, ngiĩa vụ git cha me về 7 ‘con khi cha mẹ ly hôn theo pháp luật Việt Nam và thực tiễn áp dụng, TS.

Bài Thị Mừng Trường Đại học Luật Hà Nội Tê | Thực hiện quyền và nghĩa vụ của cha mẹ đối với con sau khi cha 19 mẹ ly hôn ở Việt Nam hiện nay ~ PGS. Nguyễn Thị Lan. Nguyễn Thị Lan Trưởng Đại học Luật Hà Nội Le divorce sans juge en droit franeais Professeur Marie ~ laure CICLE-DELFOSSE, université de Rennes I ~ France. En France, depuis son rétablissement en 1884, le divorce était jusqu’a récemment toujours prononcé par un juge, quand bien méme i reposerait sur accord des poux.

A cot égard, la grande loi n° 75-617 en date du 11 juillet 1975 qui vint poser les bases de notre Iégislation contemporaine en la matiére introduisit, parmi quatre causes de divorce, le divorce par consentement mutuel, divorce d”accord, qui suppose que les époux s'entendent non seulement sur le principe du divorce, m aussi sur le réglement de ses conséquences. Toutefois, le consentement des époux ne suffisait pas, Il fallait en outre intervention du juge qui le pronongait aprés avoir exereé son contréle sur la volonté des époux et sur l’équité des conventions passées entre les époux et réglant les effets du divorce. Ce type de divorce était done a la fois amiable et judiciaire. Il avait une double nature contractuelle et Juridictionnelle.

1 s'agissait d’un divorce relevant de la compétence de la Juridiction gracieuse La loi de 1975 avait par ailleurs entouré ce divorce đun certain nombre de eontraintes procédurales car l'idée était encore de sauvegarder autant que possible Je mariage et corrélativement d’encadrer strictement sa dissolution. C’est ainsi que la loi prévoyait un délai minimum entre la célébration du mariage et la demande en divorce de six mois. Surtout, elle imposait aux époux une double comparution devant le juge compétent, le juge aux affaires familiales. Un premier entretien lui permettait de vérifier la liberté et la volonté des époux et d’examiner les accords ; puis, aprés un délai de réflexion de trois mois, les époux devaient réitérer leur demande et se présenter ä nouveau devant le juge : celui i vétifiait une seconde fois la réalité de leur volonté, dressait le bilan d’application de la convention provisoire et examinait le contenu de la convention définitive de réglement des conséquences du divorce.

La loi n° 2004-439 du 26 mai 2004 qui vient adapter la législation du divorce & Wếvoluion des mœurs maintint, pour le divorce par consentement mutuel, exigence d’un juge mais allégea la procédure, L'idée cette fois fut de favoriser de sauvegarde du mariage autant que possible le prononeé du divorce : de ’objectif con glisse vers celui de droit au divorce, Aussi la loi nouvelle supprima-t-elle le délai de réflexion initial de six mois à compter du mariage ; on pouvait désormais ivorcer le lendemain méme du jour de la célébration. Elle supprima également la seconde comparution sauf décision du juge. Dès lors, toute la préparation du divorce se déroulsit hors du juge sous Ia responsabilité du ou des avocats des époux. Mais, Pissue de cette préparation, le juge exergait toujours son controle sur Paccord réel des époux et la convention, C'est lui et lui seul qui pouvait prononcer le divorce.

“Tel n'est plus le cas depuis la loi n° 2016-1547 de modemisation de la justice du XXIème sièele, dite loi J 21, entrée en vigueur sur ce point le 1# janvier 2017 qui introdui slation frangaise le divorce par consentement mutuel sans juge. Lridée était réguligrement i roquée; mais elle avait toujours suscité de vives réserves fondées sur l'idée que le matiage était une institution de protection dont la rupture devait €tre soumise au controle du juge. Le Iégislateur y avait donc jusque- là renoneé. La loi de 2016 ne contenait du reste pas cette proposition dans son projet initial.

Celle-ci résulta đun amendement déposé au cours des débats parlementaires de maniére assez précipitée et sans que toutes les conséquences en aicnt été murement pesées.