So sánh chế định ly hôn theo pháp luật Việt Nam và Pháp: Góc nhìn từ hội thảo khoa học quốc tế

Kỷ yếu hội thảo khoa học quốc tế phân tích chế định ly hôn theo pháp luật Việt Nam và Pháp, cung cấp góc nhìn chuyên sâu về pháp lý.

• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hôn Nhân và Gia Đình
• Đề tài: So Sánh Chế Định Ly Hôn Theo Pháp Luật Việt Nam Và Pháp - Hội Thảo Khoa Học Quốc Tế
• Loại tài liệu: Bài Báo Khoa Học
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU CHUNG
• 1.1. Tổng quan về ly hôn theo pháp luật Pháp và Việt Nam
• 1.2. Quan điểm về ly hôn trong xã hội
• 1.3. Căn cứ ly hôn theo pháp luật Việt Nam và thực tiễn áp dụng
• 1.4. Trình tự, thủ tục giải quyết các trường hợp ly hôn theo pháp luật Pháp và Việt Nam
• 1.5. Nguyên tắc chia tài sản của vợ chồng khi ly hôn theo pháp luật Việt Nam và thực tiễn áp dụng
• 1.6. Giải quyết tranh chấp về tài sản giữa vợ chồng khi ly hôn về tài sản đầu tư, kinh doanh
• 1.7. Giải quyết tranh chấp về nhà ở và quyền sử dụng đất khi vợ chồng ly hôn theo pháp luật Việt Nam và thực tiễn áp dụng
• 1.8. Hậu quả pháp lý của ly hôn liên quan đến con theo pháp luật Pháp và Việt Nam
• 1.9. Thực hiện quyền, nghĩa vụ của cha mẹ đối với con sau khi ly hôn theo pháp luật Việt Nam
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chế định ly hôn

Hội thảo khoa học quốc tế 'So sánh chế định ly hôn theo pháp luật Việt Nam và Pháp' đã cung cấp cái nhìn tổng quan về chế định ly hôn trong hai hệ thống pháp luật. Pháp luật Việt Nam và pháp luật Pháp đều có những quy định cụ thể về ly hôn, nhưng cách tiếp cận và thủ tục có sự khác biệt đáng kể. Hội thảo nhấn mạnh tầm quan trọng của việc so sánh để hiểu rõ hơn về các nguyên tắc và thực tiễn áp dụng.

1.1. Nguyên tắc ly hôn

Nguyên tắc ly hôn trong pháp luật Việt Nam dựa trên sự tự nguyện và bảo vệ quyền lợi của các bên, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em. Trong khi đó, pháp luật Pháp nhấn mạnh vào sự đồng thuận và quyền tự quyết của các bên. Hội thảo đã phân tích sâu về các nguyên tắc này, chỉ ra sự khác biệt trong cách tiếp cận và áp dụng.

1.2. Hệ quả pháp lý

Hệ quả pháp lý của ly hôn được thảo luận chi tiết, bao gồm việc chia tài sản chung, quyền nuôi con, và nghĩa vụ cấp dưỡng. Pháp luật Việt Nam tập trung vào việc bảo vệ quyền lợi của trẻ em và phụ nữ, trong khi pháp luật Pháp chú trọng vào sự công bằng và tự nguyện của các bên.

II. So sánh thủ tục ly hôn

Phần này tập trung vào việc so sánh thủ tục ly hôn giữa pháp luật Việt Nam và pháp luật Pháp. Pháp luật Việt Nam yêu cầu sự can thiệp của tòa án trong mọi trường hợp ly hôn, trong khi pháp luật Pháp cho phép ly hôn không cần thẩm phán trong một số trường hợp cụ thể. Hội thảo đã phân tích các ưu điểm và hạn chế của từng hệ thống.

2.1. Thủ tục ly hôn tại Việt Nam

Thủ tục ly hôn tại Việt Nam đòi hỏi sự can thiệp của tòa án để đảm bảo tính công bằng và bảo vệ quyền lợi của các bên. Hội thảo đã chỉ ra rằng quy trình này có thể kéo dài và phức tạp, nhưng lại đảm bảo sự công bằng và minh bạch.

2.2. Thủ tục ly hôn tại Pháp

Pháp luật Pháp cho phép ly hôn không cần thẩm phán trong trường hợp các bên đồng thuận. Hội thảo đã phân tích sự thay đổi này, chỉ ra rằng nó giúp giảm tải cho hệ thống tòa án nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ thiếu sự kiểm soát chặt chẽ.

III. Quyền lợi và nghĩa vụ của vợ chồng

Hội thảo đã thảo luận sâu về quyền lợi vợ chồng và nghĩa vụ sau ly hôn. Pháp luật Việt Nam và pháp luật Pháp đều có những quy định cụ thể về việc chia tài sản chung, quyền nuôi con, và nghĩa vụ cấp dưỡng. Tuy nhiên, cách tiếp cận và áp dụng có sự khác biệt đáng kể.

3.1. Chia tài sản chung

Việc chia tài sản chung sau ly hôn được thảo luận chi tiết. Pháp luật Việt Nam tập trung vào việc bảo vệ quyền lợi của phụ nữ và trẻ em, trong khi pháp luật Pháp chú trọng vào sự công bằng và tự nguyện của các bên.

3.2. Quyền nuôi con và cấp dưỡng

Hội thảo đã phân tích sâu về quyền nuôi con và nghĩa vụ cấp dưỡng sau ly hôn. Pháp luật Việt Nam đặt trọng tâm vào việc bảo vệ quyền lợi của trẻ em, trong khi pháp luật Pháp nhấn mạnh vào sự đồng thuận và tự nguyện của các bên.

IV. Kết luận và đánh giá

Hội thảo đã kết luận rằng việc so sánh chế định ly hôn giữa pháp luật Việt Nam và pháp luật Pháp mang lại nhiều bài học quý giá. Cả hai hệ thống đều có những ưu điểm và hạn chế riêng, và việc học hỏi lẫn nhau sẽ giúp hoàn thiện hơn các quy định pháp luật về ly hôn.

4.1. Giá trị thực tiễn

Hội thảo đã chỉ ra giá trị thực tiễn của việc so sánh chế định ly hôn, giúp các nhà làm luật và luật gia có cái nhìn toàn diện hơn về các vấn đề pháp lý liên quan đến ly hôn.

4.2. Hướng phát triển trong tương lai

Hội thảo cũng đề xuất các hướng phát triển trong tương lai, bao gồm việc cải tiến thủ tục ly hôn và bảo vệ tốt hơn quyền lợi vợ chồng và trẻ em trong quá trình ly hôn.

Nội dung chính

Dưới đây là bản phân tích học thuật và nội dung SEO hoàn chỉnh cho tài liệu "So sánh chế định ly hôn theo pháp luật Việt Nam và Pháp" (Kỷ yếu Hội thảo Quốc tế giữa Trường Đại học Luật Hà Nội và Đại sứ quán Pháp / Đại học Rennes 1).

---

BƯỚC 1: PHÂN TÍCH TÀI LIỆU HỌC THUẬT

1. Các vấn đề và câu hỏi chính mà tài liệu giải quyết

1. Bản chất pháp lý và xu hướng cải cách ly hôn: Sự chuyển dịch từ mô hình ly hôn tư pháp truyền thống sang mô hình ly hôn phi tài phán hóa (divorce sans juge) tại Pháp theo Luật J21 và giá trị tham chiếu đối với cải cách tư pháp tại Việt Nam.
2. Trình tự, thủ tục và cơ chế kiểm soát sự tự nguyện: Quy trình thực thi thủ tục ly hôn thuận tình ngoài Tòa án với sự tham gia của hai luật sư và một công chứng viên tại Pháp; đối sánh với thủ tục hòa giải và công nhận thuận tình ly hôn tại Tòa án Việt Nam.
3. Giải quyết tranh chấp tài sản phức tạp khi ly hôn: Cơ chế phân chia tài sản chung vợ chồng đưa vào đầu tư, kinh doanh, xử lý nhà ở, quyền sử dụng đất và bảo vệ quyền lợi của bên thứ ba ngay tình.
4. Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con chung: Tiêu chí xác định người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ cấp dưỡng, thực hiện quyền thăm nom, và cơ chế tiếp nhận ý kiến của con chưa thành niên (quy định từ đủ 7 tuổi tại Việt Nam và độ tuổi nhận biết tại Pháp).

---

2. Danh mục 18 thuật ngữ chuyên ngành quan trọng (Terminology)

1. Chế định ly hôn (Divorce regime)
2. Thuận tình ly hôn (Divorce par consentement mutuel)
3. Ly hôn không qua thẩm phán / Phi tài phán hóa (Divorce sans juge / Déjudiciarisation)
4. Trợ cấp bù trừ (Prestation compensatoire)
5. Trật tự công bảo vệ (Ordre public de protection)
6. Thỏa thuận ly hôn tư chứng thư (Acte sous signature privée contresigné par avocats)
7. Lưu trữ tại văn phòng công chứng (Dépôt au rang des minutes d'un notaire)
8. Thời hạn suy nghĩ (Délai de réflexion)
9. Chế độ tài sản hôn nhân (Régime matrimonial)
10. Thanh lý chế độ tài sản (Liquidation du régime matrimonial)
11. Tài sản đưa vào kinh doanh (Business assets in marital dispute)
12. Nghĩa vụ cấp dưỡng (Child support / Alimony obligations)
13. Quyền thăm nom, chăm sóc (Visitation and custody rights)
14. Tòa Gia đình và Người chưa thành niên (Family and Juvenile Court)
15. Yếu tố nước ngoài trong ly hôn (Extranéité in civil law)
16. Quyền được lắng nghe ý kiến của trẻ (Child's right to be heard)
17. Cưỡng chế thi hành nghĩa vụ cấp dưỡng (Enforcement of support payments)
18. Tính tự nguyện và không bị lừa dối (Free and informed consent)

---

3. Đóng góp và điểm mới của tài liệu

• Góc nhìn luật học so sánh chuyên sâu: Đặt chế định ly hôn của hai nền tài phán thuộc truyền thống Dân luật (Civil Law) lên bàn cân, làm rõ sự tương đồng và khác biệt trong quan niệm về bảo vệ quyền cá nhân so với duy trì trật tự gia đình.
• Phân tích đa chiều về mô hình ly hôn phi tài phán: Đánh giá khách quan những mặt tích cực (giảm tải áp lực tòa án, tôn trọng tự do thỏa thuận) và những lỗ hổng thực tiễn của Luật J21 tại Pháp (nguy cơ thương mại hóa dịch vụ ly hôn, rủi ro không được công nhận tư pháp quốc tế).
• Kiến giải thực tiễn cho hệ thống tư pháp Việt Nam: Đề xuất giải pháp hoàn thiện cơ chế giải quyết tài sản doanh nghiệp khi vợ chồng ly hôn, mô hình Tòa gia đình thân thiện, và phương thức bảo đảm thực thi nghĩa vụ cấp dưỡng cho con chưa thành niên.

---

BƯỚC 2: BẢN NỘI DUNG SEO HOÀN CHỈNH

So Sánh Chế Định Ly Hôn Theo Pháp Luật Việt Nam Và Pháp: Góc Nhìn Luật Học So Sánh Toàn Diện

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, chế định hôn nhân và gia đình đang chứng kiến những bước chuyển dịch sâu sắc về mặt tư tưởng lập pháp. Ly hôn không còn bị nhìn nhận thuần túy là sự đổ vỡ tiêu cực của cấu trúc gia đình truyền thống, mà ngày càng được tiếp cận dưới lăng kính bảo đảm quyền tự do cá nhân và quyền mưu cầu hạnh phúc. Do đó, việc nghiên cứu so sánh pháp luật giữa các quốc gia có cùng hệ thống Dân luật (Civil Law) mang ý nghĩa lý luận và thực tiễn đặc biệt quan trọng.

Tài liệu Hội thảo Quốc tế giữa Trường Đại học Luật Hà Nội và Đại học Rennes 1 (Cộng hòa Pháp) tập trung phân tích toàn diện chế định ly hôn trong mối tương quan giữa Luật Hôn nhân và Gia đình Việt Nam 2014 và Bộ luật Dân sự Pháp (đặc biệt sau cải cách mang tính bước ngoặt của Luật J21 năm 2016). Công trình khoa học này trực tiếp giải quyết khoảng trống trong việc đánh giá xu hướng "phi tài phán hóa" ly hôn thuận tình tại các nước phát triển, đồng thời làm rõ các vướng mắc thực tiễn khi xử lý tài sản kinh doanh và bảo vệ quyền lợi của con chung sau khi cha mẹ ly hôn.

Bằng phương pháp so sánh luật học kết hợp phân tích án lệ và thực tiễn xét xử, tập tài liệu cung cấp cái nhìn đa chiều về cách thức hai hệ thống pháp luật cân bằng giữa nguyên tắc tôn trọng quyền tự do định đoạt của đương sự và yêu cầu bảo vệ trật tự công cộng.

---

Nội dung chi tiết

1. Khung pháp lý và cơ sở lý luận về chế định ly hôn tại Việt Nam và Cộng hòa Pháp

Quan niệm về ly hôn trong xã hội hiện đại đã có những bước tiến dài kể từ khi các đạo luật hôn nhân đầu tiên ra đời. Về mặt lý thuyết, chế định ly hôn tại cả Việt Nam và Pháp đều chịu ảnh hưởng sâu sắc từ nguyên tắc tôn trọng sự tự nguyện của các bên và bảo vệ nhóm đối tượng yếu thế. Tuy nhiên, kỹ thuật lập pháp và triết lý tiếp cận của hai quốc gia lại phản ánh những nét đặc thù riêng biệt về văn hóa và thể chế.

Tại Pháp, sự tiến triển của pháp luật ly hôn trải qua nhiều giai đoạn mang tính lịch sử. Đạo luật năm 1975 từng đặt trọng tâm vào việc gìn giữ cuộc hôn nhân thông qua việc bắt buộc các bên phải trải qua hai lần gặp thẩm phán cùng khoảng thời gian suy nghĩ kéo dài. Đến Luật số 2004-439, thủ tục được đơn giản hóa nhằm hiện thực hóa "quyền được ly hôn", mở đường cho việc xóa bỏ thời gian chờ đợi ban đầu. Đỉnh điểm của quá trình chuyển biến này là Luật số 2016-1547 (Luật J21) có hiệu lực từ ngày 01/01/2017, chính thức thiết lập mô hình ly hôn thuận tình không cần qua thẩm phán.

Trái lại, pháp luật Việt Nam theo Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 vẫn kiên định với mô hình ly hôn tư pháp. Mọi trường hợp chấm dứt hôn nhân, dù là đơn phương ly hôn hay thuận tình ly hôn, đều bắt buộc phải thông qua sự can thiệp và phê chuẩn của Tòa án nhân dân. Cơ chế này xuất phát từ nguyên tắc coi gia đình là tế bào của xã hội, đòi hỏi Nhà nước phải thực hiện vai trò hòa giải và giám sát tính hợp pháp, tính tự nguyện của các thỏa thuận nhằm bảo vệ lợi ích công cộng và sự ổn định của quan hệ gia đình.

       MÔ HÌNH LY HÔN THUẬN TÌNH TẠI PHÁP VÀ VIỆT NAM
 
 

---

2. Mô hình ly hôn không qua thẩm phán tại Pháp và bài học kinh nghiệm

Cải cách theo Luật J21 của Pháp đã tạo nên một cơ chế giải quyết thuận tình ly hôn hoàn toàn mới dựa trên nguyên tắc "thỏa thuận sáu tay" (divorce amiable à six mains), bao gồm hai luật sư riêng biệt của hai bên và một công chứng viên. Quy trình này được tiến hành qua hai giai đoạn nghiêm ngặt:

• Giai đoạn trước Luật sư: Mỗi bên vợ, chồng bắt buộc phải có luật sư độc lập đại diện để tránh xung đột lợi ích. Luật sư có trách nhiệm soạn thảo dự thảo thỏa thuận ly hôn bao gồm việc giải quyết toàn diện các hậu quả về nhân thân, tài sản (kèm theo biên bản thanh lý tài sản lập tại văn phòng công chứng nếu có bất động sản), và trợ cấp bù trừ (prestation compensatoire). Dự thảo phải gửi qua thư bảo đảm có báo phát, và các bên không được ký trước thời hạn suy nghĩ bắt buộc 15 ngày.
• Giai đoạn trước Công chứng viên: Sau khi được ký đồng thời bởi cả hai vợ chồng và hai luật sư, văn bản thỏa thuận được chuyển đến công chứng viên trong thời hạn 7 ngày. Công chứng viên thực hiện việc kiểm soát hình thức tối thiểu (contrôle a minima) và tính hợp pháp của văn bản trước khi vào sổ lưu trữ (dépôt au rang des minutes). Việc ly hôn chính thức có hiệu lực kể từ ngày lưu trữ này.

Tuy nhiên, tài liệu nghiên cứu của GS. Marie-Laure Cicile-Delfosse chỉ ra rằng mô hình này cũng nảy sinh nhiều hệ lụy pháp lý phức tạp:

• Nguy cơ suy giảm trật tự công bảo vệ: Việc thiếu vắng phán quyết của Thẩm phán gia đình khiến việc bảo vệ con cái trước áp lực tâm lý từ cha mẹ trở nên khó khăn hơn.
• Rủi ro công nhận tư pháp quốc tế: Các vụ việc có yếu tố nước ngoài (élément d'extranéité) dễ bị từ chối công nhận tại các quốc gia chỉ thừa nhận bản án ly hôn từ Tòa án.
• Nguy cơ thương mại hóa: Xuất hiện tình trạng một số văn phòng luật sư công nghiệp hóa quy trình bằng các gói dịch vụ giá rẻ ("Divorce Box"), làm suy giảm chất lượng tư vấn và tính minh bạch của tài sản hôn nhân.

---

3. Giải quyết quan hệ tài sản phức tạp và bảo vệ quyền lợi con chung khi ly hôn

Tài liệu hội thảo dành dung lượng phân tích chuyên sâu các vướng mắc thực tiễn gay gắt trong giải quyết tranh chấp tài sản và quyền nuôi con theo pháp luật Việt Nam:

Giải quyết tranh chấp tài sản kinh doanh và quyền sử dụng đất

Khi vợ chồng ly hôn, việc phân chia tài sản đã đưa vào đầu tư kinh doanh doanh nghiệp (công ty TNHH, công ty cổ phần, doanh nghiệp tư nhân) thường gặp nhiều vướng mắc do xung đột giữa Luật Hôn nhân và Gia đình với Luật Doanh nghiệp. Tòa án không chỉ phải định giá chính xác giá trị phần vốn góp, cổ phần mà còn phải bảo đảm quyền tự do kinh doanh của người trực tiếp điều hành và bảo đảm quyền lợi của các thành viên, cổ đông khác cũng như bên thứ ba có quan hệ tín dụng.

Bảo đảm quyền và lợi ích tốt nhất cho con chung

Theo Luật Hôn nhân và Gia đình Việt Nam 2014, nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng con sau ly hôn là trách nhiệm bình đẳng của cả cha và mẹ. Tuy nhiên, các chuyên gia đã chỉ ra 3 điểm nghẽn lớn trong thực tiễn:

1. Quy trình lấy ý kiến của con từ đủ 7 tuổi: Hiện vẫn thiếu hướng dẫn chi tiết về cách thức và môi trường lấy ý kiến, dễ dẫn đến việc trẻ bị cha mẹ tác động tâm lý tiêu cực.
2. Thi hành nghĩa vụ cấp dưỡng: Tình trạng người không trực tiếp nuôi con cố tình trốn tránh cấp dưỡng, kê khai không đúng thu nhập hoặc tái hôn để tẩu tán tài sản diễn ra phổ biến nhưng chế tài xử phạt còn thiếu tính răn đe.
3. Cản trở quyền thăm nom: Hiện tượng người trực tiếp nuôi con ngăn cản quyền thăm nom của bên kia vẫn chưa có cơ chế cưỡng chế và can thiệp hành chính kịp thời.

Từ những bất cập này, các bài tham luận kiến nghị đẩy mạnh triển khai mô hình Tòa Gia đình và Người chưa thành niên trên toàn quốc với thẩm phán được đào tạo chuyên trách về tâm lý học tư pháp, nhằm bảo đảm quyền lợi tối cao của trẻ em theo chuẩn mực quốc tế.

---

Ai nên đọc tài liệu này?

Tài liệu này là nguồn tham khảo học thuật và thực tiễn giá trị cao dành cho các đối tượng sau:

• Thẩm phán, Thư ký Tòa án và Thừa phát lại: Nắm bắt các phương pháp phân tích chứng cứ, kỹ năng hòa giải và xử lý các vụ án hôn nhân gia đình có tranh chấp tài sản doanh nghiệp phức tạp hoặc có yếu tố nước ngoài.
• Luật sư và Chuyên viên tư vấn pháp lý: Cập nhật kỹ năng soạn thảo thỏa thuận ly hôn toàn diện, tư vấn phân chia chế độ tài sản hôn nhân và bảo vệ tối đa quyền nuôi con, quyền cấp dưỡng của thân chủ.
• Giảng viên, Nghiên cứu sinh và Sinh viên ngành Luật: Tiếp cận nguồn tư liệu luật học so sánh chuyên sâu giữa pháp luật Việt Nam và Cộng hòa Pháp, phục vụ nghiên cứu luận văn, luận án và đề tài khoa học.
• Nhà hoạch định chính sách và cán bộ tư pháp: Tìm kiếm các luận cứ khoa học thực tiễn để nghiên cứu, đề xuất sửa đổi bổ sung Luật Hôn nhân và Gia đình cũng như các quy định về tố tụng dân sự.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Ly hôn không qua thẩm phán theo pháp luật Pháp là gì?

Ly hôn không qua thẩm phán (divorce sans juge) là thủ tục ly hôn thuận tình ngoài Tòa án tại Pháp, được thiết lập theo Luật J21 từ năm 2017. Theo đó, hai vợ chồng dưới sự hỗ trợ của hai luật sư riêng biệt sẽ ký kết một bản thỏa thuận tư chứng thư và nộp lưu trữ tại văn phòng công chứng để phát sinh hiệu lực thi hành mà không cần phán quyết của Tòa án.

2. Quy trình thực hiện ly hôn không cần thẩm phán tại Pháp gồm những bước nào?

Quy trình gồm 4 bước chính:

• Bước 1: Hai bên thuê hai luật sư độc lập để đàm phán và soạn thảo dự thảo thỏa thuận phân chia tài sản, trợ cấp và con cái.
• Bước 2: Luật sư gửi dự thảo bằng thư bảo đảm cho đương sự; các bên tuân thủ thời hạn suy nghĩ bắt buộc 15 ngày.
• Bước 3: Bốn bên (vợ, chồng và hai luật sư) cùng nhau ký kết thỏa thuận thành 3 bản chính.
• Bước 4: Thỏa thuận được chuyển đến công chứng viên trong vòng 7 ngày để kiểm tra tính hợp pháp và lưu trữ vào sổ phút trong thời hạn 15 ngày.

3. Tại sao pháp luật Việt Nam chưa áp dụng mô hình ly hôn ngoài Tòa án?

Việt Nam vẫn duy trì mô hình ly hôn tư pháp vì hệ thống pháp luật coi trọng vai trò bảo vệ trật tự công và sự ổn định của gia đình từ phía Nhà nước. Sự can thiệp của Tòa án thông qua thủ tục hòa giải bắt buộc giúp ngăn chặn các quyết định vội vàng, bảo đảm tính tự nguyện thực chất và bảo vệ tối đa quyền lợi của phụ nữ và trẻ em chưa thành niên.

4. Tòa án xem xét nguyện vọng của con khi cha mẹ ly hôn trong trường hợp nào?

Theo quy định tại khoản 2 Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình Việt Nam 2014, khi cha mẹ ly hôn mà không thỏa thuận được người trực tiếp nuôi con, Tòa án bắt buộc phải xem xét nguyện vọng của con nếu con từ đủ 7 tuổi trở lên. Tòa án sẽ kết hợp nguyện vọng của trẻ với điều kiện kinh tế, nhân thân của cha mẹ để quyết định người nuôi dưỡng phù hợp nhất.

5. Người không trực tiếp nuôi con bị cản trở thăm nom thì phải xử lý như thế nào?

Người bị cản trở có quyền thu thập chứng cứ (tin nhắn, ghi âm, xác nhận của địa phương) và yêu cầu cơ quan công an xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi cản trở theo Nghị định số 144/2021/NĐ-CP (trước đây là Nghị định 167/2013/NĐ-CP). Nếu tình trạng tiếp diễn nghiêm trọng, đương sự có quyền nộp đơn yêu cầu Tòa án thay đổi người trực tiếp nuôi con theo Điều 84 Luật Hôn nhân và Gia đình.

---

Kết luận

Kỷ yếu Hội thảo Quốc tế về "Chế định ly hôn theo pháp luật Việt Nam và Pháp" là một công trình khoa học có giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc. Tài liệu không chỉ phác thảo bức tranh toàn cảnh về sự tiến hóa của luật gia đình tại hai quốc gia, mà còn cung cấp những gợi mở quan trọng cho tiến trình cải cách tư pháp tại Việt Nam.

• 3 điểm cốt lõi rút ra từ tài liệu:

  • Mô hình ly hôn phi tài phán của Pháp đem lại sự linh hoạt và nhanh chóng nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro về trật tự công và công nhận quốc tế.
  • Pháp luật Việt Nam cần hoàn thiện khung pháp lý về xử lý tài sản doanh nghiệp và bất động sản phức tạp trong các vụ án hôn nhân.
  • Cần nâng cao hiệu quả bảo vệ trẻ em thông qua việc mở rộng Tòa Gia đình và chuẩn hóa quy trình tiếp nhận nguyện vọng của con chưa thành niên.

• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Tiếp tục nghiên cứu cơ chế giải quyết tranh chấp hôn nhân có yếu tố nước ngoài theo các hiệp định tương trợ tư pháp, đồng thời đánh giá tác động của công nghệ số đối với việc đơn giản hóa thủ tục tư pháp gia đình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

x41 (08) TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI ĐẠI SỬ QUAN PHÁP TẠI VIỆT NAM. L’UNIVERSITE DE DROIT DE HANOI L’AMBASSADE DE FRANCE AU VIETNAM CONFERENCE INTERNATIONALE “Le Droit du divorce de la république socialiste du vietnam et de la république francaise” HỘI THẢO QUOC TE “Chế định ly hôn theo pháp luật nước CHXHCN Việt Nam và pháp luật nước Cộng hoà Pháp” ee [THƯỜNG DẠIII0 LUAT th NỘI G mlòlebe.50__ | Hanoi, le 3 mai 2019 ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI ĐẠI SỨ QUAN PHÁP TẠI VIỆT NAM. 12UNIVERSITE DE DROIT DE HANOI L*AMBASSADE DE FRANCE AU VIETNAM CHUONG TRÌNH HỘI THẢO QUỐC TE “Chế định ly hn theo pháp luật nước CHXHCN Việt Nam và pháp luật nước Cộng hoà Pháp” PROGRAMME DU CONFERENCE INTERNATIONALE, “Le Droit du divorce de la république socialiste du vietnam et de la république francaise” Hanoi, le 3 mai 2019 ‘Thai gian; 8h00 - 17h10, ngảy 03 thắng 5 năm 2019 Địa điểm: Phòng A.402, nhà A, Trường Đại học Luật Hà Nội, 87 Nguyễn Chí Thanh, Đồng Đa, Ha Nội ‘Temps: 8h00~ 17h10, le 3 mai 2019 Liew: Sale A.401, Batiment A, Université de droit de Hanoi, 87 Nguyen Chi Thanh, Dong Da, Hanoi Thôi giam | h Nội dung/Contenu "Người thực hiện/Réalisateur Temps | ‘Sang/Le matin 03/5/2019 8:00 - 8:15 [ Đón tiếp đại biểu Accueil BanTổ chức! Les osganisateurs — ˆ €:15-8:30 | Tuyên bố lý do,giớithiệnkhách [Người dẫn chương trình/ Master of mời Présentation des participants _ | ceremonies 830-845 | Khai mc! Discours Couverture | Tién si Trần Quang Huy, Pho hiệu tưởng phụ trách Trưởng Đại học Luật Hà Nội Docteur TRAN Quang Huy, - Viee-Président, Responsable de Université de droit de Hanoi 1/ Session 1 "Phiên 45-9015. Tổng quan về ly hôn/Généralité du.

Professeur Marie-Laure CICILE- droit frangais du divorce DELFOSSE, Université de Rennes Cin cứ ly hôn/ Causes du divorce 1, France “Thủ tục ly hOn/Procédures du divorce 915-925 ‘Quan điểm về ly hôn trong xã hị Phố giáo sư Ngõ Thị Hường, hi đại /Les conceptions du Trường Đại học Luật Hà Nội divorce dans la société modeme Professor associate. NGO Thi Huong, Université de Droit de Hanoi 59:35 Quyên yêu cầu Ty Bon theo phíp Tiển sĩ Nguyễn Phuong Lan, Mật của Việt Nam: Droit để Trường Đại học Luật Hà Noi/ © demander au divoree en droit Docteur NGUYEN Phuong Lan, vietnamien Université de Droit de Hanoi 935-945 Căn cứ ly hôn theo luật của Việt PhS gio su” Newyén Vin Ch, Nam và thực tiễn áp dụng/ Causes Trưởng khoa Pháp Mật din sự, du divorce en droit vietnamien et la Trường Đại học Luật Hà Nội. pratique Professor associate NGUYEN Van Cu Doyen dela Faculté de Droit deHanoi civil de Université de droit 945-1015 “Thảo luận/ Discussions Paricipants To:15 - 10:30 Giải Rof Pause Phiên 2Í Session 2 1030- 11:00 Ty hôn không qua thâm phán theo Professeur Marie-Laure CICILE- luật của Pháp/ Le divorce sans juge DELFOSSE, Université de Rennes cen droit frangais 1, France 1100-110 Trình tự, thủ tục giải quyết các Pho giáo sư Trần Anh Tuần, Phố trường hợp ly hôn theo luật của “Trưởng Khoa Pháp luật Dân sự, Pháp và Việt Nam/ Les procédures "Trường Đại học Luật Hà Nội/ dụ divorce en droit frangais et Professor associate TRAN Anh vietnanien Tuan, Doyen Adjoint de la Faculté ‘de Droit civil le Université de droit de Hanoi 1110 - H40. “Thảo luận/Discussions Participants ¬ 1130 - 13:30.

Ấn trua/ Déjeuner “Chiều aprés midi 03/5/2019 13:30 - 13:45 én tiếp đại biểu/ Accueil Phiên 3/ Session 3 13:45 - 14:15 Chia tài sản của vợ chồng khi ly hôn Professeur Marie-Laure CICILE- theo luật của Pháp/Parage des biens DELFOSSE Université de Rennes des époux lors du divorce en droit 1, France, frangais 14:15 - 14:25 “Thực in giải quyết tranh chấp giữa Tiến sĩ Bùi Minh Hồng, Trường vợ và ching khi ly hôn về tải sin đã Đại học Luật Hà Nội Docteur đưa vào đầu tư, kinh doanh/ BÙI Minh Hong, Université de Resolution des iúges des biens mis Droit de Hanoi ‘en commerce lors du divorce ent droit vietnamien 1425 - 1435 Giải quyết quan hệ tài sản của vợ. “Thạc sĩ Nguyễn Hồng Hải, Phó Vụ ching với người thứ ba khỉ vợ trưởng Vụ Pháp luật dân sự - kinh. ching ly howRésolution des tế, Bộ Tư pháp/ M, NGUYEN rapports des biens entre époux et les Hong Hai, Vice-Direeteur du tiers lors du divorce en droit Département du Droit civil et Vietnamien économique auprés dư ministére de le Justice 14-35 14:45 Giải quyết tran chấp về nhà ở và The, Đình Thị Thu Hường— Thâm quyền sử dụng đất khi vợ chồng ly phán tod án nhân dân Quận Cầu hôn theo pháp luật Việt Nam và Giấy - Hà Nội Master. BINH Thi thực tiễn áp dụng/Résoluion des Thu Huong, Juge du tribunal de litiges des époux lors du divorce sur ‘Cau Giay - Hanoi |le logement et le droit dusage de terre ef la pratique selon le droit vietnamien 14:45- 15:15 | Thảo luận/ Discussions Phiên 4/ Session 4 TRIS=1530 [Hậu qui pháp lý của ly hôn liên| Bolase Marie-Taure”CICILE- quan đến con theo luật của | DELFOSSE, Université de Rennes Phap/Conséquences du divorce à 1, France T'égird des enfants en doit rangais Thực hiện quyền, nghĩa vụ của cha | Phó giáo sư Nguyễn Thị Lan, mẹ đối với con sau khi ly hôn theo | Trưởng Bộ môn luật hôn nhân và luật của Việt Nam/Exerciee de | gia đình, Trường Đại học Luật Hà droits et obligations des parents a NOV Professor — associade 'ếgard des enfants après le divorce |NGUYEN Thi Lan, Direetiee de selon le droit vietnamien la Section du Droit de la famile, Université de droit de Hanoi 15:45 ~ 16:15 | Thão luận/Diseussions Participants 16:15 - 16:35 | Tổng kết Hội thảo/Conelusions du | Tiến sĩ Trin Quang Huy, Phố hiệu séminaire trưởng phụ trách Trường Đại học Luật Hà Nội Doeteur TRAN Quang Huy, - Viee-Pr6sident, Responsable de I"Universté de droit de Hanoi LỤC TABLE DES MATYERES str | CHUYÊN DE TRANG Te divorce sans juge en droit frangais I (Ly hôn không edn qua thẩm phán trong pháp luật Pháp) ra Professeur Marie ~ laure CICLE-DELFOSSE, Université de Rennes 1 = France | Quan điểm về ly hôn trong xã hội ~~ | 3| PGS.TS, Ngô Thị Hường, Trường Đại học Luật Hà Nội TS.

Nguyễn Phương Lan | Trường Đại học Luật Hà Nội |Căn cứ ly hôn theo pháp luật Việt Nam và thực tiễn áp dụng _ 60 PGS. Nguyễn Văn Cừ Trường Đại học Luật Hà Nội mal "Trình ty, thi tục giải quyết các tường hop lý hôn theo pháp lust} 72| Việt Nam PGS. Trần Anh Tuấn | Trường Đại học Luật Ha Nội Nguyên tắcchia tài sản của vợ chẳng khi ly hôn theo pháp luật Việt | 84 ‘Nam và thực tiễn 4p dung Ths. Bé Hoài Anh | PGS.

Nguyễn Thị Lan Trường Đại hạc Luật Hà Nội Rage tiến giỗi quyết anh chấp về Bi sản mã vợ, chẳng dua vao| 56 đầu tu, kinh doanh khí vợ chồng ly hôn TS. Bài Minh Hồng Trưởng Đại học Luật Hà Nội 9 | Giải quyết tranh chấp về nhà ở và quyền sử dụng đất khi vợ chẳng TIR | ly hôn theo pháp luật Việt Nam và thực tiễn áp dụng. Nguyễn Thị Lan Trường Đại học Luật Hà Nội Ths, Đình Thị Thu Hường Tòa án nhân dân Quận Câu Giấy — Hà Nội Cấp dưỡng giữa vợ và chdng khi ly hôn theo pháp luật Việt Nam 129 PGS. Ngô Thị Hường Trường Đại học Luật Hà Nội [Gi quyết vẫn đã về con chang và quyền, ngiĩa vụ git cha me về 7 ‘con khi cha mẹ ly hôn theo pháp luật Việt Nam và thực tiễn áp dụng, TS.

Bài Thị Mừng Trường Đại học Luật Hà Nội Tê | Thực hiện quyền và nghĩa vụ của cha mẹ đối với con sau khi cha 19 mẹ ly hôn ở Việt Nam hiện nay ~ PGS. Nguyễn Thị Lan. Nguyễn Thị Lan Trưởng Đại học Luật Hà Nội Le divorce sans juge en droit franeais Professeur Marie ~ laure CICLE-DELFOSSE, université de Rennes I ~ France. En France, depuis son rétablissement en 1884, le divorce était jusqu’a récemment toujours prononcé par un juge, quand bien méme i reposerait sur accord des poux.

A cot égard, la grande loi n° 75-617 en date du 11 juillet 1975 qui vint poser les bases de notre Iégislation contemporaine en la matiére introduisit, parmi quatre causes de divorce, le divorce par consentement mutuel, divorce d”accord, qui suppose que les époux s'entendent non seulement sur le principe du divorce, m aussi sur le réglement de ses conséquences. Toutefois, le consentement des époux ne suffisait pas, Il fallait en outre intervention du juge qui le pronongait aprés avoir exereé son contréle sur la volonté des époux et sur l’équité des conventions passées entre les époux et réglant les effets du divorce. Ce type de divorce était done a la fois amiable et judiciaire. Il avait une double nature contractuelle et Juridictionnelle.

1 s'agissait d’un divorce relevant de la compétence de la Juridiction gracieuse La loi de 1975 avait par ailleurs entouré ce divorce đun certain nombre de eontraintes procédurales car l'idée était encore de sauvegarder autant que possible Je mariage et corrélativement d’encadrer strictement sa dissolution. C’est ainsi que la loi prévoyait un délai minimum entre la célébration du mariage et la demande en divorce de six mois. Surtout, elle imposait aux époux une double comparution devant le juge compétent, le juge aux affaires familiales. Un premier entretien lui permettait de vérifier la liberté et la volonté des époux et d’examiner les accords ; puis, aprés un délai de réflexion de trois mois, les époux devaient réitérer leur demande et se présenter ä nouveau devant le juge : celui i vétifiait une seconde fois la réalité de leur volonté, dressait le bilan d’application de la convention provisoire et examinait le contenu de la convention définitive de réglement des conséquences du divorce.

La loi n° 2004-439 du 26 mai 2004 qui vient adapter la législation du divorce & Wếvoluion des mœurs maintint, pour le divorce par consentement mutuel, exigence d’un juge mais allégea la procédure, L'idée cette fois fut de favoriser de sauvegarde du mariage autant que possible le prononeé du divorce : de ’objectif con glisse vers celui de droit au divorce, Aussi la loi nouvelle supprima-t-elle le délai de réflexion initial de six mois à compter du mariage ; on pouvait désormais ivorcer le lendemain méme du jour de la célébration. Elle supprima également la seconde comparution sauf décision du juge. Dès lors, toute la préparation du divorce se déroulsit hors du juge sous Ia responsabilité du ou des avocats des époux. Mais, Pissue de cette préparation, le juge exergait toujours son controle sur Paccord réel des époux et la convention, C'est lui et lui seul qui pouvait prononcer le divorce.

“Tel n'est plus le cas depuis la loi n° 2016-1547 de modemisation de la justice du XXIème sièele, dite loi J 21, entrée en vigueur sur ce point le 1# janvier 2017 qui introdui slation frangaise le divorce par consentement mutuel sans juge. Lridée était réguligrement i roquée; mais elle avait toujours suscité de vives réserves fondées sur l'idée que le matiage était une institution de protection dont la rupture devait €tre soumise au controle du juge. Le Iégislateur y avait donc jusque- là renoneé. La loi de 2016 ne contenait du reste pas cette proposition dans son projet initial.

Celle-ci résulta đun amendement déposé au cours des débats parlementaires de maniére assez précipitée et sans que toutes les conséquences en aicnt été murement pesées.