CHƯƠNG I.CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGHIỆP VỤ CHO VAY HỘ NGHÈO TẠI PGD NHCSXH HUYỆN PHÚ LỘC. Một số lý luận cơ bản về Ngân hàng chính sách xã hội 1. Sự khác nhau giữa NHSCXH và ngân hàng thương mại Khác với ngân hàng thương mại, Ngân hàng Chính sách xã hội hoạt động không vì mục đích lợi nhuận, được Chính phủ Việt Nam bảo đảm khả năng thanh toán; tỷ lệ dự trữ bắt buộc của ngân hàng là 0%; Ngân hàng không phải tham gia bảo hiểm tiền gửi, được miễn thuế và các khoản phải nộp ngân sách nhà nước. Ngân hàng chính sách được Chính phủ thành lập vì lợi ích cộng đồng và hỗ trợ các đối tượng có hoàn cảnh khó khăn và các đối tượng thuộc diện chính sách xã hội để giúp họ vượt qua khó khăn để phát triển kinh tế.
Còn ngân hàng thương mại là ngân hàng được các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp trong hoặc ngoài nước thành lập theo đúng quy định của pháp luật, trong động chủ yếu với mục đích thương mại và mang lại lợi nhuận cho doanh nghiệp. Đối tượng được giao dịch với ngân hàng: Đối với ngân hàng chính sách thường là các đối tượng thuộc diện chính sách trong xã hội; còn đối với ngân hàng thương mại thì mọi đối tượng có nhu cầu giao dịch với ngân hàng đều có thể trở thành khách hàng của họ. Các hoạt động chính: Ngân hàng thương mại sẽ cung cấp đến khách hàng của mình các dịch vụ như cho vay, huy động nguồn vốn, bảo lãnh, chiết khấu, cung cấp các dịch vụ tài chính cho khách hàng như tín dụng cá nhân, thanh toán quốc tế (swift code, telegraphic transfer.), mở thẻ, cùng với một số các hoạt động có liên quan đến ngân hàng. Trong khi đó ngân hàng chính sách có hoạt động chủ yếu của mình là cho vay vốn và giúp các đối tượng cho nhu cầu gửi tiết kiệm là chủ yếu.
Chiến lược phát triển: Đối với ngân hàng sách xã hội sẽ đưa ra các chương trình để hỗ trợ cho đối tượng chính sách trong xã hội và thương dựa vào chính sách phát triển và an sinh xã hội của chính phủ. Trong khi đó, ngân hàng thương mại có thể đưa ra các chiến lược kinh doanh khác nhau và phù hợp với thực tế của từng doanh 4 nghiệp, từng ngân hàng. Các ngân hàng khác nhau sẽ đưa ra các chiến lược riêng của mình để đưa ngân hàng của mình phát triển. Các khái niệm liên quan đến NHCSXH - Hội, Đoàn thể nhận ủy thác một số công đoạn cho vay Ngân hàng Chính sách xã hội có hai phương thức cho vay: cho vay trực tiếp và cho vay ủy thác.
Trong hai phương thức này, cho vay ủy thác chiếm hơn 98% tổng dư nợ. Cho vay ủy thác nghĩa là Ngân hàng Chính sách xã hội thực hiện ủy thác một số công đoạn trong quy trình cho vay cho bốn tổ chức chính trị - xã hội (gọi tắt là Hội, Đoàn thể) gồm Hội Nông dân Việt Nam, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Hội Cựu chiến binh Việt Nam và Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh. Nội dung ủy thác có thể tóm tắt là: + Thông báo và phổ biến các chính sách tín dụng có ưu đãi đến đối tượng thụ hưởng; tập huấn công tác khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư,. để giúp người vay sử dụng vốn vay có hiệu quả; họp đánh giá định kỳ hoặc đột xuất.
+ Tham gia buổi bình xét công khai hộ vay vốn của tổ tiết kiệm và vay vốn (tổ TK&VV); chỉ đạo, kiểm tra, giám sát, đánh giá hoạt động của tổ TK&VV + Phối hợp với các bên có liên quan kiểm tra, giám sát sử dụng vốn vay, đôn đốc hộ vay trả nợ. Việc ủy thác cho Hội, Đoàn thể là nhằm công khai hóa, xã hội hóa hoạt động tín dụng chính sách, phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị, của tổ chức Hội, đồng thời củng cố hoạt động của tổ chức Hội ở cơ sở. Việc bình xét hộ vay vốn công khai, dân chủ đảm bảo đưa vốn đến đúng đối tượng thụ hưởng. Mặt khác, việc ủy thác giúp đối tượng thụ hưởng tiếp cận dễ dàng, hiệu quả với dịch vụ tài chính, tiết kiệm của Ngân hàng Chính sách xã hội.
- Tổ tiết kiệm và vay vốn Tổ tiết kiệm và vay vốn (tổ TK&VV) là một tập hợp các hộ nghèo, hộ cận nghèo và các đối tượng chính sách khác có nhu cầu vay vốn Ngân hàng Chính sách xã hội để sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm, cải thiện đời sống. Các thành viên (tổ viên) tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau trong sản xuất, kinh doanh và đời sống, đồng thời cùng giám sát nhau trong việc vay vốn, sử dụng vốn vay và trả nợ Ngân hàng. Một tổ TK&VV phải có tối thiểu 5 tổ viên và tối đa là 60 tổ viên; các tổ viên phải cư trú hợp 5 pháp theo địa bàn dân cư thuộc đơn vị hành chính xã, phường, thị trấn, trong đó các tổ viên được sắp xếp theo hướng liền canh, liền cư. Tổ hoạt động theo nguyên tắc tập thể, biểu quyết theo đa số dưới sự điều hành của ban quản lý tổ (một tổ trưởng và một tổ phó).
Trong quy trình cho vay, họp bình xét cho vay là điều kiện tiên quyết để xét cho vay. Sau khi tiếp nhận đề nghị vay vốn từ phía hộ vay là thành viên của tổ (nếu chưa thì cần được xét kết nạp vào tổ), tổ trưởng tổ TK&VV chủ trì buổi họp bình xét cho vay, trong đó hộ vay có nhu cầu vay vốn nhất thiết phải được sự chấp thuận bằng biểu quyết của ít nhất 2/3 tổ viên tổ TK&VV hiện diện tại buổi họp bình xét công khai về vay vốn, với điều kiện phải có ít nhất 2/3 tổ viên tổ TK&VV đến dự buổi họp. Toàn bộ nội dung cuộc họp đều được ghi thành biên bản, gọi là biên bản họp tổ, do tổ phó là thư ký ghi chép lại. Buổi họp có sự chứng kiến của đại diện Hội, Đoàn thể nhận ủy thác quản lý tổ TK&VV đó và trưởng thôn/ấp/khu phố nơi tổ TK&VV hoạt động.Lý luận cơ bản về cho vay hộ nghèo 1.
Thế nào là cho vay hộ nghèo 1.Khái niệm Cho vay hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội là cho vay vốn tín dụng ưu đãi đối với hộ nghèo nhằm phục vụ sản xuất kinh doanh, cải thiện đời sống, góp phần thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia xoá đói giảm nghèo và vấn đề việc làm, đảm bảo an ninh xã hội.Đặc điểm cho vay hộ nghèo + Hộ nghèo vay vốn tại NHCSXH có hộ khẩu thường trú hoặc có đăng ký tạm trú dài hạn tại địa phương nơi cho vay; có tên trong danh sách hộ nghèo tại xã hoặc thị trấn, phường theo chuẩn hộ nghèo do bộ LĐ-TB&XH công bố theo từng kỳ. + Hộ nghèo vay vốn tại NHCSXH không phải thế chấp tài sản và được miễn các lệ phí làm thủ tục vay vốn nhưng phải là thành viên tổ tiết kiệm và vay vốn, được tổ bình xét, lập thành danh sách đề nghị vay vốn có xác nhận của UBND cấp xã. + Các vốn vay được sử dụng trong đầu tư hoạt động chăn nuôi, sản xuất kinh doanh, dịch vụ; xây mới, sửa chữa nhà ở; xây dựng các công trình điện, nước sạch; giải quyết một phần nhu cầu về chi phí học tập cho học sinh, sinh viên… 6 + Lãi suất cho vay ưu đãi đối với hộ nghèo do Thủ tướng Chính phủ quyết định cho từng thời kì, thống nhất trong một mức quy định phạm vi cả nước. (Lãi suất hiện nay 1 năm là 6,6%, 1 tháng là 0,55%) + Mức cho vay đối với từng hộ nghèo được xác định căn cứ vào: Nhu cầu vay vốn, vốn tự có và khả năng hoàn trả nợ của hộ vay.
Mỗi hộ có thể vay vốn một hay nhiều lần nhưng tổng số dư nợ không vượt quá mức dư nợ cho vay tối đa đối với một hộ nghèo do Hội đồng quản trị Ngân hàng Chính sách xã hội quyết định và công bố theo từng thời kì. Hiện nay, mức vay tối đa đối với hộ nghèo là 100 triệu đồng/hộ. + Thời hạn cho vay được quy định căn cứ vào mục đích sử dụng vốn vay của người vay và thời hạn thu hồi vốn của chương trình, dự án có tính đến khả năng trả nợ của người vay.Vai trò cho vay hộ nghèo Những năm qua NHCSXH đã mang lại vai trò vô cùng quan trọng trong công cuộc thúc đẩy kinh tế cũng như xoá đói giảm nghèo bền vững tại nước ta. Góp phần nâng cao đời sống xã hộ cho vùng sâu vùng xa, ổn định đời sống nhân dân nghèo.
Ngoài ra NHCSXH còn tạo điều kiện giúp giảm nghèo đa chiều, bao trùm, bền vững. Bên cạnh đó ta còn thấy tín dụng chính sách xã hội giúp các đối tượng chính sách tăng khả năng tích luỹ tài sản, chống chịu được những cú sốc kinh tế. Đồng thời thúc đẩy đầu tư, kinh doanh, cải thiện năng suất lao động. Tín dụng cho vay hộ nghèo làm giảm tỷ lệ tệ nạn “Tín dụng đen”.
chúng ta đều hiểu rõ, lợi dụng những hoàn cảnh khó khăn của một số hộ đã xuất hiện hình thức cho vay với lãi suất cao hơn quy định của pháp luật từ các tổ chức, cá nhân thực hiện các hoạt động cho vay tiền nhưng không đăng ký kinh doanh và không được sự cấp phép của nhà nước. Đây là bi kịch của những người có thu nhập thấp, hộ nghèo cũng là đối tượng béo bở của các hoạt động cho vay nặng lãi. Hình thức cho vay này mang lại nhiều hệ luỵ khôn lường, người nghèo lại trở nên nghèo hơn. Vay nặng lãi sẽ tạo ra những khoản nợ lớn hơn rất nhiều so với số vay ban đầu.
Điều này sẽ khiến cho người vay không có đủ khả năng chi trả, mất khả năng chi trả vì số nợ quá lớn. Do vậy, tín dụng cho vay hộ nghèo có vai trò đặc biệt quan trọng bởi lẽ thông qua nhiều chương trình cho vay, các đối tượng cho vay khác nhau. Hơn nữa các địa điểm giao dịch với mạng lưới rộng khắp cả nước giúp hộ nghèo tiếp cận dịch vụ tín dụng một cách nhanh chóng và thuận lợi. 7 Cho vay hộ nghèo còn góp phần giúp những hộ nghèo, cận nghèo có tiềm năng khai thác đất đai; nâng cao chất lượng lao động thông qua các quỹ dạy nghề, chuyển giao kĩ thuật trồng trọt, chăn nuôi, khai thác thiên nhiên hợp lí phát triển các sản phẩm truyền thống, sản phẩm mới góp phần tạo công ăn việc làm, nâng cao thu nhập và đời sống nhân dân.
Góp phần đẩy nhanh tiến độ xây dựng nông thôn mới. Hoạt động cho vay hộ nghèo tại NHCSXH 1.