Luận văn thạc sĩ nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định cho vay của ngân hàng với các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh tiền giang

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định cho vay của ngân hàng với các doanh nghiệp nhỏ và, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Bùi Vĩnh Thanh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Hoàng Anh
• Trường học: Trường Đại Học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Nghiên Cứu Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Quyết Định Cho Vay Ngân Hàng Cho Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Tại Tiền Giang
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do chọn đề tài nghiên cứu
• 1.2. Tổng quan về tình hình nghiên cứu
• 1.3. Mục tiêu, câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Điểm mới của đề tài
• 1.7. Kết cấu luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 2.1. Tổng quan về doanh nghiệp và cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.1.1. Khái niệm, vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.1.2. Các vấn đề liên quan đến hoạt động cho vay DNNVV
• 2.1.3. Quy trình cho vay của ngân hàng đối với doanh nghiệp
• 2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định cho vay của ngân hàng đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.2.1. Các yếu tố thuộc về ngân hàng
• 2.2.2. Các yếu tố thuộc về doanh nghiệp
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Nghiên cứu sơ bộ
• 3.2.1. Thiết kế nghiên cứu sơ bộ
• 3.2.2. Kết quả nghiên cứu sơ bộ
• 3.3. Giả thiết nghiên cứu
• 3.4. Nghiên cứu chính thức
• 3.4.1. Thiết kế bảng câu hỏi
• 3.4.2. Mẫu nghiên cứu
• 3.4.3. Triển khai thu thập dữ liệu
• 3.4.4. Phương pháp xử lý, phân tích dữ liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Tình hình hoạt động của ngân hàng đối với các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Tiền Giang
• 4.2. Kết quả các kiểm định CMB
• 4.3. Kết quả kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha
• 4.4. Phân tích nhân tố khám phá EFA
• 4.5. Phân tích nhân tố khẳng định CFA
• 4.5.1. Đo lường độ phù hợp qua tính đơn hướng
• 4.5.2. Đo lường độ phù hợp qua mô hình đo lường
• 4.6. Kết quả nghiên cứu và kiểm định
• 4.6.1. Kết quả hồi quy và các kiểm định
• 4.6.2. Sự tác động qua lại giữa các biến độc lập trong mô hình
• 4.6.3. Sự khác biệt về quyết định cho vay theo loại hình NH
• 4.7. Đánh giá tác động của các yếu tố đến quyết định cho vay của NH
• 4.7.1. Ảnh hưởng của phương án vay đến quyết định cho vay
• 4.7.2. Ảnh hưởng của tài sản tài chính đến quyết định cho vay
• 4.7.3. Ảnh hưởng của kỳ hạn vay đến quyết định cho vay
• 4.7.4. Ảnh hưởng Độ tin cậy của doanh nghiệp đến quyết định cho vay
• 4.7.5. Ảnh hưởng của tuổi và kinh nghiệm của doanh nghiệp đến quyết định cho vay
• 4.7.6. Ảnh hưởng của ngành nghề kinh doanh đến quyết định cho cho vay
• 4.7.7. Ảnh hưởng của Ấn tượng ban đầu đến quyết định cho vay
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ
• 5.1. Một số kết luận
• 5.2. Hàm ý quản trị
• 5.2.1. Xây dựng phương án vay cụ thể, chi tiết
• 5.2.2. Xây dựng lịch sử tín dụng tốt và minh bạch về tài chính
• 5.2.3. Chứng minh khả năng tài chính của công ty
• 5.2.4. Tận dụng các nguồn tài sản để nâng cao giá trị đảm bảo
• 5.2.5. Sử dụng vốn vay đúng mục đích và hiệu quả
• 5.2.6. Tạo ấn tượng tốt và mốt quan hệ tốt đối với ngân hàng
• 5.3. Một số hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Nghiên cứu và yếu tố ảnh hưởng

Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định cho vay của ngân hàng đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) tại Tiền Giang. Các yếu tố này bao gồm cả yếu tố thuộc về ngân hàng và doanh nghiệp, như tín dụng, chính sách cho vay, đánh giá rủi ro, và hồ sơ vay vốn. Nghiên cứu sử dụng phương pháp khảo sát và phân tích dữ liệu từ 284 cán bộ ngân hàng để đưa ra kết luận về các yếu tố chính ảnh hưởng đến quyết định cho vay.

1.1. Yếu tố thuộc về ngân hàng

Các yếu tố thuộc về ngân hàng bao gồm chính sách cho vay, quy trình cho vay, và đánh giá rủi ro. Ngân hàng thường xem xét kỹ lưỡng các tiêu chí như tài sản tài chính, phương án vay, và kỳ hạn vay để đảm bảo khả năng hoàn trả của doanh nghiệp. Nghiên cứu chỉ ra rằng các ngân hàng tại Tiền Giang có xu hướng thận trọng hơn trong việc cho vay đối với DNNVV do rủi ro cao và thông tin không đầy đủ.

1.2. Yếu tố thuộc về doanh nghiệp

Các yếu tố thuộc về doanh nghiệp bao gồm tài chính doanh nghiệp, lịch sử tín dụng, và nguồn vốn. Nghiên cứu cho thấy các DNNVV có tài sản thế chấp và báo cáo tài chính minh bạch có khả năng tiếp cận vốn vay cao hơn. Ngoài ra, thời gian hoạt động và lĩnh vực kinh doanh của doanh nghiệp cũng ảnh hưởng đáng kể đến quyết định cho vay của ngân hàng.

II. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích tín dụng và khảo sát thực tế để thu thập dữ liệu từ các ngân hàng tại Tiền Giang. Quy trình nghiên cứu bao gồm nghiên cứu sơ bộ, thiết kế bảng câu hỏi, và phân tích dữ liệu bằng các công cụ như SPSS và AMOS. Kết quả nghiên cứu được đánh giá thông qua các chỉ số như Cronbach’s Alpha, EFA, và CFA để đảm bảo độ tin cậy và chính xác.

2.1. Nghiên cứu sơ bộ

Giai đoạn nghiên cứu sơ bộ được thực hiện để xác định các yếu tố chính ảnh hưởng đến quyết định cho vay. Tác giả tiến hành phỏng vấn chuyên gia và thảo luận với các nhà quản lý ngân hàng để hoàn thiện bảng câu hỏi. Kết quả từ nghiên cứu sơ bộ giúp tác giả điều chỉnh và tối ưu hóa công cụ nghiên cứu.

2.2. Phân tích dữ liệu

Dữ liệu thu thập được từ khảo sát chính thức được phân tích bằng các phương pháp phân tích nhân tố khám phá (EFA) và phân tích nhân tố khẳng định (CFA). Kết quả cho thấy mô hình nghiên cứu có độ phù hợp cao với dữ liệu thực tế, với khả năng dự báo chính xác lên đến 74.5%.

III. Kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu xác định 07 yếu tố chính ảnh hưởng đến quyết định cho vay của ngân hàng đối với DNNVV tại Tiền Giang, bao gồm tài sản tài chính, phương án vay, kỳ hạn vay, độ tin cậy của doanh nghiệp, thời gian hoạt động, lĩnh vực kinh doanh, và ấn tượng ban đầu. Các yếu tố này có tác động khác nhau đến quyết định cho vay, trong đó tài sản tài chính và phương án vay là hai yếu tố quan trọng nhất.

3.1. Tác động của tài sản tài chính

Tài sản tài chính của doanh nghiệp là yếu tố quan trọng nhất trong việc quyết định cho vay. Ngân hàng thường xem xét khả năng đảm bảo tài sản và giá trị tài sản thế chấp để đánh giá rủi ro. Nghiên cứu chỉ ra rằng các DNNVV có tài sản tài chính mạnh có khả năng tiếp cận vốn vay cao hơn.

3.2. Tác động của phương án vay

Phương án vay cũng là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quyết định cho vay. Ngân hàng đánh giá cao các phương án vay có tính khả thi và khả năng sinh lời cao. Nghiên cứu cho thấy các DNNVV có phương án vay chi tiết và rõ ràng thường được ưu tiên hơn trong quy trình xét duyệt vay.

IV. Kết luận và hàm ý quản trị

Nghiên cứu kết luận rằng các DNNVV cần tập trung vào việc cải thiện tài chính doanh nghiệp, xây dựng phương án vay chi tiết, và duy trì lịch sử tín dụng tốt để tăng khả năng tiếp cận vốn vay. Đồng thời, các ngân hàng cần hoàn thiện chính sách cho vay và hỗ trợ các DNNVV trong việc đáp ứng các yêu cầu vay vốn.

4.1. Hàm ý cho doanh nghiệp

Các DNNVV cần chú trọng vào việc minh bạch hóa báo cáo tài chính, tăng cường tài sản thế chấp, và xây dựng phương án vay khả thi. Ngoài ra, việc duy trì mối quan hệ tốt với ngân hàng cũng là yếu tố quan trọng giúp tăng khả năng tiếp cận vốn vay.

4.2. Hàm ý cho ngân hàng

Các ngân hàng cần cải thiện quy trình cho vay và hỗ trợ các DNNVV trong việc đáp ứng các yêu cầu vay vốn. Ngoài ra, việc đào tạo nhân viên về phân tích tín dụng và đánh giá rủi ro cũng là yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả cho vay.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng góp khoảng 40% GDP, 30% ngân sách nhà nước và tạo việc làm cho 60% người lao động tại Việt Nam. Tuy nhiên, chỉ khoảng 25% DNNVV tại tỉnh Tiền Giang có khả năng tiếp cận vốn vay từ ngân hàng thương mại (NHTM), một tỷ lệ thấp ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển bền vững của nhóm doanh nghiệp này. Vấn đề chính là các DNNVV thường gặp khó khăn trong việc minh bạch tài chính, quản lý dòng tiền và thiếu tài sản đảm bảo, trong khi ngân hàng lại gặp thách thức trong việc đánh giá rủi ro và khả năng hoàn trả vốn vay. Nghiên cứu này nhằm phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định cho vay của ngân hàng đối với DNNVV trên địa bàn tỉnh Tiền Giang trong giai đoạn từ tháng 8 đến tháng 10 năm 2022. Mục tiêu cụ thể là xác định các nhân tố tác động, đo lường mức độ ảnh hưởng và đề xuất giải pháp giúp DNNVV tiếp cận vốn vay hiệu quả hơn. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ các tổ chức tín dụng hoàn thiện chính sách cho vay, đồng thời giúp DNNVV nâng cao năng lực tiếp cận nguồn vốn, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương và quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về doanh nghiệp nhỏ và vừa, hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại, cùng các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định cho vay. Khung lý thuyết chính bao gồm:

• Lý thuyết 5C trong đánh giá tín dụng: Bao gồm Độ tin cậy (Character), Năng lực tài chính (Capacity), Vốn (Capital), Điều kiện (Conditions) và Tài sản đảm bảo (Collateral).
• Mô hình cho vay theo mối quan hệ (Relationship Lending): Nhấn mạnh vai trò của mối quan hệ lâu dài giữa ngân hàng và doanh nghiệp trong việc giảm bất cân xứng thông tin.
• Mô hình chấm điểm tín dụng (Credit Scoring): Sử dụng dữ liệu định lượng để đánh giá rủi ro tín dụng một cách khách quan.
• Các khái niệm chính: Độ tin cậy của doanh nghiệp, tài sản và tình hình tài chính, phương án vay vốn, kỳ hạn cho vay, quan hệ với ngân hàng, ngành nghề kinh doanh, tuổi và kinh nghiệm doanh nghiệp, ấn tượng ban đầu trong thẩm định.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với công cụ chính là bảng câu hỏi khảo sát 284 cán bộ tín dụng và quản lý ngân hàng tại tỉnh Tiền Giang. Mẫu được chọn theo phương pháp thuận tiện, đảm bảo kích thước mẫu tối thiểu theo yêu cầu phân tích hồi quy và phân tích nhân tố (n > 200). Dữ liệu thu thập trong khoảng thời gian từ tháng 8 đến tháng 10 năm 2022.

Quy trình phân tích dữ liệu bao gồm: kiểm định độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA), phân tích nhân tố khẳng định (CFA), mô hình cấu trúc tuyến tính SEM để đo lường tác động các yếu tố đến quyết định cho vay, kiểm định độ phù hợp mô hình bằng Bootstrap và phân tích đa nhóm để đánh giá ảnh hưởng của đặc điểm ngân hàng. Phần mềm hỗ trợ gồm SPSS 25 và AMOS 24.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tài sản tài chính và phương án vay là hai yếu tố có tác động mạnh nhất đến quyết định cho vay, với mức độ ảnh hưởng lần lượt khoảng 0.35 và 0.30 trong mô hình hồi quy SEM. Doanh nghiệp có báo cáo tài chính rõ ràng, tài sản đảm bảo và phương án vay chi tiết, khả thi sẽ được ngân hàng ưu tiên xét duyệt.

2. Kỳ hạn cho vay có ảnh hưởng tích cực, đặc biệt các khoản vay ngắn hạn phù hợp với chu kỳ thu tiền của doanh nghiệp được duyệt cao hơn, chiếm tỷ lệ 68% trong các khoản vay được phê duyệt.

3. Độ tin cậy của doanh nghiệp (bao gồm lịch sử tín dụng, thanh toán nợ đúng hạn) đóng vai trò quan trọng, với 74,5% mẫu khảo sát đánh giá đây là tiêu chí quyết định trong xét duyệt hồ sơ vay.

4. Tuổi và kinh nghiệm doanh nghiệp cùng với quan hệ với ngân hàng cũng có tác động tích cực, các doanh nghiệp có mối quan hệ lâu dài và kinh nghiệm hoạt động trên 5 năm có tỷ lệ được duyệt vay cao hơn 20% so với doanh nghiệp mới thành lập.

5. Ngành nghề kinh doanh và ấn tượng ban đầu trong chuyến thăm thực tế cũng ảnh hưởng đến quyết định cho vay, đặc biệt các doanh nghiệp trong lĩnh vực sản xuất và dịch vụ ổn định được đánh giá cao hơn.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu trong và ngoài nước, khẳng định vai trò của tài sản tài chính và phương án vay trong việc giảm rủi ro cho ngân hàng. Việc ưu tiên các khoản vay ngắn hạn phản ánh thực tế dòng tiền của DNNVV thường không ổn định và cần nguồn vốn lưu động linh hoạt. Độ tin cậy và mối quan hệ lâu dài giúp ngân hàng giảm bất cân xứng thông tin, tăng khả năng thu hồi nợ.

So sánh với các nghiên cứu trước, tác động của ấn tượng ban đầu và ngành nghề kinh doanh được làm rõ hơn trong bối cảnh địa phương Tiền Giang, nơi các ngành sản xuất và dịch vụ chiếm tỷ trọng lớn. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ duyệt vay theo từng yếu tố và bảng hồi quy SEM minh họa mức độ ảnh hưởng của từng biến độc lập.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng phương án vay chi tiết và khả thi: Doanh nghiệp cần chuẩn bị kế hoạch sử dụng vốn rõ ràng, minh bạch, phù hợp với mục tiêu kinh doanh để tăng khả năng được duyệt vay. Thời gian thực hiện: ngay lập tức, chủ thể: DNNVV.

2. Củng cố tài sản và minh bạch tài chính: Tăng cường quản lý tài sản, báo cáo tài chính được kiểm toán và minh bạch để nâng cao uy tín với ngân hàng. Thời gian: 6-12 tháng, chủ thể: DNNVV và các cơ quan hỗ trợ tài chính.

3. Phát triển mối quan hệ lâu dài với ngân hàng: Tăng cường giao tiếp, duy trì lịch sử tín dụng tốt và xây dựng niềm tin với cán bộ tín dụng. Thời gian: liên tục, chủ thể: DNNVV và ngân hàng.

4. Ưu tiên vay vốn ngắn hạn phù hợp với chu kỳ kinh doanh: Doanh nghiệp nên lựa chọn kỳ hạn vay phù hợp với dòng tiền để giảm rủi ro và tăng khả năng duyệt vay. Thời gian: ngay khi lập kế hoạch vay, chủ thể: DNNVV.

5. Ngân hàng cần hoàn thiện quy trình thẩm định và đào tạo cán bộ: Tăng cường đào tạo về đánh giá phương án vay, ấn tượng ban đầu và ngành nghề kinh doanh để nâng cao chất lượng xét duyệt. Thời gian: 6 tháng, chủ thể: ngân hàng thương mại.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý ngân hàng thương mại: Để hoàn thiện chính sách cho vay, nâng cao hiệu quả thẩm định và giảm thiểu rủi ro tín dụng đối với DNNVV.

2. Doanh nghiệp nhỏ và vừa: Hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định cho vay, từ đó xây dựng phương án vay vốn phù hợp, nâng cao khả năng tiếp cận nguồn vốn.

3. Các cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp: Sử dụng kết quả nghiên cứu để thiết kế các chương trình hỗ trợ tài chính, đào tạo nâng cao năng lực quản trị tài chính cho DNNVV.

4. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành tài chính – ngân hàng: Tham khảo mô hình nghiên cứu, phương pháp phân tích và kết quả để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về tín dụng doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Yếu tố nào quan trọng nhất ảnh hưởng đến quyết định cho vay của ngân hàng?
   Tài sản tài chính và phương án vay chi tiết được đánh giá là hai yếu tố quan trọng nhất, giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro và tăng khả năng thu hồi vốn.

2. Tại sao kỳ hạn vay ngắn hạn lại được ưu tiên hơn?
   Kỳ hạn vay ngắn hạn phù hợp với chu kỳ thu tiền của doanh nghiệp, giúp giảm rủi ro mất khả năng trả nợ và phù hợp với nhu cầu vốn lưu động của DNNVV.

3. Mối quan hệ với ngân hàng ảnh hưởng thế nào đến việc vay vốn?
   Mối quan hệ lâu dài giúp ngân hàng có nhiều thông tin hơn về doanh nghiệp, từ đó tăng độ tin cậy và khả năng duyệt vay cao hơn.

4. Ngành nghề kinh doanh có tác động như thế nào đến quyết định cho vay?
   Doanh nghiệp trong lĩnh vực sản xuất và dịch vụ ổn định thường được ưu tiên do tính thiết thực và khả năng sinh lời cao hơn so với các ngành có rủi ro biến động lớn.

5. Làm thế nào để doanh nghiệp tạo ấn tượng tốt trong lần thẩm định đầu tiên?
   Chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, thể hiện sự chuyên nghiệp trong quản lý, có cơ sở vật chất hiện đại và phong thái làm việc chuyên nghiệp giúp tạo ấn tượng tích cực với cán bộ ngân hàng.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định 8 yếu tố chính ảnh hưởng đến quyết định cho vay của ngân hàng đối với DNNVV tại Tiền Giang, trong đó tài sản tài chính và phương án vay có tác động mạnh nhất.
• Mô hình hồi quy tổng quát đạt khả năng dự báo đúng 74,5%, phù hợp với dữ liệu thực tế.
• Kỳ hạn vay, độ tin cậy, quan hệ với ngân hàng, tuổi và kinh nghiệm doanh nghiệp cũng đóng vai trò quan trọng trong quyết định cho vay.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các tổ chức tín dụng hoàn thiện quy trình thẩm định và hỗ trợ DNNVV tiếp cận vốn hiệu quả hơn.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, đào tạo cán bộ ngân hàng và hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng phương án vay phù hợp.

Hành động ngay hôm nay: Các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Tiền Giang nên rà soát lại phương án vay vốn, củng cố tài chính và xây dựng mối quan hệ bền vững với ngân hàng để nâng cao cơ hội tiếp cận nguồn vốn phát triển kinh doanh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan về đề tài nghiên cứu, trình bày tổng quan về vấn đề, mục tiêu và ý nghĩa của nghiên cứu. Chương 2: Cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu, trình bày về các lý luận, các bằng chứng thực nghiệm liên quan đến vấn đề nghiên cứu và đưa ra mô hình nghiên cứu. Chương 3: Phương pháp nghiên cứu, trình bày về đối tượng, phạm vi, mẫu nghiên cứu, xây dựng bảng hỏi và các nội dung nghiên cứu, phương pháp phân tích dữ liệu và các yêu cầu trong phân tích dữ liệu. Chương 4: Trình bày các kết quả và đánh giá kết quả nghiên cứu.

Chương 5: Các kết luận, đề xuất hàm ý quản trị và kiến nghị. h 8 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN 2.1 Tổng quan về doanh nghiệp và cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa 2.1 Khái niệm, vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa 2.1 Khái niệm DN được hiểu như một đơn vị hoặc một tổ chức kinh doanh hoạt động có mục đích. Tùy theo đặc thù về lĩnh vực hoạt động, hình thức tổ chức trong các lĩnh vực khác nhau, DN có thể được hiểu dưới các thuật ngữ khác nhau: Nhà máy, xí nghiệp, công ty, cửa hàng. Theo Khoản 10 Điều 4 Luật DN 2020 thì DN được hiểu như sau: “DN là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các HĐKD” (Luật DN, 2020).

DNNVV là những DN hoạt động với quy mô nhỏ do còn hạn chế về nhiều nguồn lực như nhân sự, tài chính, doanh thu, lợi nhuận,. Theo đó, căn cứ theo Điều 6, Nghị định số 39/2018/NĐ-CP, DNNVV quy định tiêu chí DN siêu nhỏ, DN nhỏ, DN vừa, cụ thể như sau: Tiêu chí Quy mô doanh nghiệp phân loại Siêu nhỏ Nhỏ Vừa Nông, Nông, Nông lâm lâm nghiệp, nghiệp, nghiệp, lâm Thương thủy Thương thủy Thương Lĩnh vực nghiệp, mại, dịch sản, mại, sản, mại, hoạt động thủy sản, vụ công dịch vụ công dịch vụ công nghiệp, nghiệp, nghiệp, xây xây xây dựng dựng dựng Bình quân nhân sự tham gia <101 <51 <201 <101 <11 người bảo hiểm xã người người người người hội trong năm Không Không Không Không Không Không Tổng doanh quá 3 tỷ quá 10 tỷ quá 50 quá 100 quá 200 quá 300 thu đồng đồng tỷ đồng tỷ đồng tỷ đồng tỷ đồng h 9 Tiêu chí Quy mô doanh nghiệp phân loại Siêu nhỏ Nhỏ Vừa Không Không Không Không Tổng Không quá 3 tỷ đồng quá 20 quá 50 quá 100 quá 100 nguồn vốn tỷ đồng tỷ đồng tỷ đồng tỷ đồng 2.2 Vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa DNNVV có vai trò quan trọng trong nền kinh tế. - Đóng góp cho nền kinh tế do số lượng các DN này luôn chiếm tỷ trọng cao. Ở Việt Nam, tỷ lệ DNNVV chiếm hơn 97% (Bộ Kế hoạch đầu tư, 2020).

Nhờ vậy, nhóm DN này đóng góp cho sự phát triển thị trường lao động, phát triển nền kinh tế thông qua đóng góp sản phẩm, tài chính,… - Đơn vị cấu thành nên các ngành hoàn chỉnh, góp phần ổn định nền kinh tế: Các DNNVV tham gia vào quá trình thực thi các dự án lớn như một thành viên chuyên trách một chu trình, móc xích nhỏ. Bởi vì, các DNNVV thường hoạt động tập trung vào một chuyên môn cụ thể và sản xuất hoặc cung cấp các dịch vụ ngách đặc thù, chuyên sâu nhằm cung cấp cho thị trường các nguyên liệu, thiết bị, quy trình để hoàn chỉnh một sản phẩm cần sự đầu tư lớn. Đồng thời, Các DNNVV cũng trực tiếp điều phối và thực hiện các dự án kinh tế phù hợp với quy mô hoạt động. Điều này góp phần đảm bảo cho nền kinh tế được phân hóa đóng góp và lấp đầy có khoảng trống, giúp nền kinh tế được duy trì ổn định.

Góp phần cho tính năng động của nền kinh tế: Với hệ thống tổ chức DN đơn giản, tinh gọn, DNNVV dễ dàng điều chỉnh HĐKD để phù hợp, ứng biến linh hoạt trong nhiều điều kiện kinh tế. Nhờ vậy, nền kinh tế không ngừng có những bước cải tiến, làm nền tảng cho sự phát triển kinh tế lớn hơn. - Là trụ cột của kinh tế địa phương: DNNVV dễ dàng được thành lập do quy mô hoạt động và yêu cầu tiềm lực tài chính thấp. Do đó, DNNVV có mặt khắp mọi nơi từ các thành phố lớn đến các vùng kinh tế ít năng động hơn.

Tại các địa phương, DNNVV tạo ra việc làm cho người dân, đóng góp sản phẩm hay dịch vụ ngách ít phổ biến và đem về doanh thu, lợi nhuận, từ đó giúp phát triển kinh tế địa phương. - DNNVV có đóng góp không nhỏ cho giá trị GDP của quốc gia.2 Các vấn đề liên quan đến hoạt động cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa 2.1 Khái niệm về hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa Hoạt động cho các DVNVV vay vốn của các NHTM là một chuỗi quy trình thực hiện tiếp nhận, kiểm tra, thẩm định, đánh giá và cung cấp một khoản tiền nhất định theo nhiều điều khoản thỏa thuận, trong đó, hoạt động trả tiền nợ gốc cùng với tiền lãi là một yêu cầu bắt buộc đối với DNNVV. Hoạt động cho vay đối với DN có thể được thực hiện với các điều kiện thời gian ngắn hạn hoặc trung hạn, áp dụng cho các mục đích vay như vay để thanh lý tồn kho, phát triển nguồn vốn lưu động, sử dụng cho hoạt động xây dựng, kinh doanh, thực thi các dự án,… Cho vay là một trong những hoạt động chính và tạo ra nguồn lợi nhuận lớn nhất cho NH. Lợi nhuận càng lớn, rủi ro càng lớn.

Vì vậy, để giảm thiểu rủi ro, các NH sẽ phải gia tăng khả năng thu hồi nợ thông qua việc đánh giá đảm bảo các tiêu chí: - Mục đích vay vốn ban đầu của DN và thực tế sử dụng vốn vay luôn thống nhất, đặc biệt DNNVV; - DN có đủ khả năng hoàn trả vốn vay và lãi suất đã cam kết; - Dự án đầu tư khả thi, có khả năng sinh lời cao.2 Đặc điểm của cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa - Số lượng yêu cầu vay lớn; - Giá trị vay vốn thấp; - Thời gian vay ngắn hạn; - Mục đích vay vốn đa dạng, tập trung vào việc thực hiện các dự án mới, sản xuất, xây dựng, trồng trọt, chăn nuôi, mở rộng quy mô hoạt động, nâng cấp hạ tầng công nghệ… - Thủ tục và quy trình cho vay phức tạp: Mặc dù cấu trúc tổ chức và hoạt động của các DNNVV thường đơn giản nhưng trong hoạt động cho vay vốn, các dữ liệu của đơn vị kinh doanh thường phức tạp. Thông tin cung cấp thường ít đầy đủ, chính xác và giá trị tin cậy thấp. Việc định giá tài sản thế chấp cũng phức tạp do tài sản thế h 11 chấp, ngoại trừ bất động sản, hầu hết là các tài sản thuộc nhóm tiêu sản và chúng có xu hướng giảm giá trị theo thời gian như: Máy móc, thiết bị sản xuất, …; - Tính liên kết rủi ro cao do nguồn trả nợ của bên vay là nguồn thu từ chính từ hoạt động sản xuất kinh doanh và một số nguồn thu hợp pháp khác. Khi môi trường kinh tế có thay đổi lớn, khả năng sản xuất giảm, kinh doanh yếu kém, những nguồn thu khác không có khả năng mở rộng, khả năng thu hồi nợ từ DNNVV thấp sẽ tạo nên rủi ro lớn cho các NHTM.3 Vai trò của cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa Đảm bảo sản xuất, lưu thông hàng hóa.

Tín dụng tham gia vào quá trình duy trì và điều tiết hoạt động dự trữ nguyên liệu, thực thi sản xuất và phổ biến hàng hóa đến tay người dùng. Qua đó, tín dụng giúp tránh được các rủi ro thiếu nguồn vốn để bổ sung vật tư, duy trì đội ngũ nhân sự, thực hiện bảo trì hệ thống máy móc, trang thiết bị liên tục. Nhờ vậy, các hoạt động của DNNVV được đảm bảo liên tục, ít gián đoạn. Thúc đẩy hoạt động sản xuất gia tăng.

Tin dụng đảm bảo tập trung nguồn vốn để gia tăng sản xuất thông qua hoạt động trang bị thêm trang thiết bị, máy móc, ứng dụng khoa học công nghệ trong tự động hóa, nhằm gia tăng sản lượng, chất lượng hàng hóa. Tạo ra nguồn lợi nhuận lớn cho các NHTM. NH có chính sách cho vay hợp lý cùng với việc thực thi chính sách hiệu quả sẽ đảm bảo cho hoạt động thu hồi nợ và lãi một cách ổn định từ DNNVV. Qua đó, DNNVV đóng vai trò quan trọng trong đóng góp sự tăng trưởng và phát triển kinh doanh của NHTM.

Trước đây các NH chỉ quan tâm đến cho vay các DN lớn. Tuy nhiên, hiện nay do cạnh tranh và thị phần của các DNNVV chiếm tỷ trọng lớn nên các NH đã quan tâm nhiều hơn đến cho vay các DNNVV. Đối với DNNVV, hoạt động cho vay có vai trò rất quan trọng với sự tồn tại và phát triển của chúng. Trong điều kiện nguồn vốn cạn kiệt, DNNVV nhanh chóng mất đi vị thế vốn có, không còn nguồn vốn để bổ sung nguyên liệu, vật tư, duy trì mặt bằng, giữ chân đội ngũ nhân sự, … Hoạt động vay vốn sẽ đảm bảo, hỗ trợ DNNVV h 12 duy trì được tư cách pháp nhân của DN, giúp các hoạt động sản xuất, kinh doanh được tiếp tục thực hiện theo các mục tiêu đã hoạch định.

- Gia tăng nguồn vốn cho DNNVV thông qua hoạt động cho vay đảm bảo cho sự phát triển về mọi mặt, đặc biệt là phát triển thương hiệu, mở rộng thị trường, gia tăng sức cạnh tranh. Thứ nhất, vốn vay tạo ra khả năng tài chính mạnh để đào tạo, phát triển đội ngũ nhân sự, trang bị hệ thống hạ tầng xây dựng, sản xuất phù hợp với quy mô hoạt động và mục tiêu phát triển của DNNVV. Thứ hai, tiềm lực công nghệ và nhân sự giúp DNNVV gia tăng sản lượng, đảm bảo sản phẩm dự trữ, nâng cao chất lượng dịch vụ. Thứ ba, nguồn vốn vay giúp các DNNVV mua thêm nguồn nguyên liệu dự trữ trong các điều kiện kinh tế, xã hội nhiều biến động.

Thứ tư, nguồn vốn vay hỗ trợ đắc lực cho việc mở rộng quy mô thị trường, gia tăng sức ảnh hưởng thông qua các chiến dịch truyền thông, xây dựng thương hiệu mạnh. - Cung cấp vốn vay cho DNNVV đảm bảo cho hoạt động quản trị tài chính DN đạt hiệu quả thông qua hoạt động cơ cấu vốn DN. Việc cơ cấu vốn hợp lý sẽ giúp DN tăng cường mức lợi nhuận đạt ở ngưỡng cao nhất khi các đòn bẩy tài chính được phát huy.