Nghiên cứu về việc dịch các thành ngữ liên quan đến 'mèo' từ tiếng Anh sang tiếng Việt

Nghiên cứu về việc dịch các thành ngữ liên quan đến mèo từ tiếng Anh sang tiếng Việt, khám phá sự phong phú trong ngôn ngữ và văn hóa.

• Tác giả: Tran Thi Thu Huong
• Người hướng dẫn: Tran Thi Thu Giang, MBA
• Trường học: National Economics University
• Chuyên ngành: Business English
• Đề tài: A Study On The Translation Of Idioms Related To ‘Cat’ From English Into Vietnamese
• Loại tài liệu: thesis
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Ha Noi

Mục lục chi tiết

• ACKNOWLEDGEMENTS
• EXECUTIVE SUMMARY
• LIST OF FIGURES
• LIST OF ABBREVIATIONS
• TABLE OF CONTENTS
• 1. CHAPTER I: THEORETICAL FRAMEWORK
• 1.1. Review of previous studies
• 1.2. The relationship between language and culture
• 1.3. Literal meanings and idiomatic meanings
• 1.4. Definition of idiom
• 1.5. Classification of idiom
• 1.6. Sources of idiom
• 2. CHAPTER II: TRANSLATION OF ENGLISH IDIOMS CONTAINING THE WORD ‘CAT’ INTO VIETNAMESE
• 3. CHAPTER III: DIFFICULTIES IN TRANSLATING ENGLISH IDIOMS CONTAINING THE WORD ‘CAT’ INTO VIETNAMESE
• 3.1. Cultural barrier
• 3.2. Lack of vocabulary
• 3.3. Equivalence in idiom translation
• 3.4. Grammatical difficulties
• 4. CHAPTER IV: RECOMMENDATIONS
• APPENDIX

Tóm tắt

I. Tổng quan về việc dịch thành ngữ liên quan đến mèo

Việc dịch các thành ngữ liên quan đến 'mèo' từ tiếng Anh sang tiếng Việt là một lĩnh vực nghiên cứu thú vị. Thành ngữ không chỉ là những cụm từ mang nghĩa bóng mà còn phản ánh văn hóa và tư duy của người sử dụng. Nghiên cứu này nhằm mục đích làm rõ những khó khăn mà người dịch gặp phải khi dịch các thành ngữ này, đồng thời tìm ra các phương pháp hiệu quả để cải thiện khả năng dịch thuật.

1.1. Định nghĩa thành ngữ và vai trò của chúng trong ngôn ngữ

Thành ngữ là những cụm từ có nghĩa không thể suy ra từ nghĩa của từng từ. Chúng đóng vai trò quan trọng trong việc thể hiện ý tưởng và cảm xúc của người nói. Việc hiểu rõ định nghĩa và vai trò của thành ngữ giúp người dịch có cái nhìn sâu sắc hơn về ngôn ngữ.

1.2. Tại sao nghiên cứu thành ngữ liên quan đến mèo lại quan trọng

Nghiên cứu thành ngữ liên quan đến 'mèo' không chỉ giúp người học ngôn ngữ hiểu rõ hơn về văn hóa mà còn giúp họ sử dụng ngôn ngữ một cách tự nhiên hơn. Mèo là một hình ảnh quen thuộc trong văn hóa nhiều nước, do đó, việc dịch các thành ngữ này có thể mang lại nhiều giá trị văn hóa.

II. Những thách thức trong việc dịch thành ngữ liên quan đến mèo

Dịch thành ngữ liên quan đến 'mèo' từ tiếng Anh sang tiếng Việt gặp nhiều thách thức. Những khó khăn này chủ yếu đến từ sự khác biệt về văn hóa, ngữ nghĩa và cấu trúc ngôn ngữ giữa hai ngôn ngữ. Việc thiếu hiểu biết về văn hóa và ngữ cảnh có thể dẫn đến việc dịch sai hoặc không chính xác.

2.1. Khó khăn về ngữ nghĩa và văn hóa

Nhiều thành ngữ liên quan đến 'mèo' mang ý nghĩa đặc trưng trong văn hóa phương Tây mà không có tương đương trong văn hóa Việt Nam. Điều này tạo ra khó khăn cho người dịch trong việc tìm kiếm các thành ngữ tương đương.

2.2. Vấn đề về từ vựng và ngữ pháp

Sự khác biệt trong cấu trúc ngữ pháp và từ vựng giữa tiếng Anh và tiếng Việt cũng là một thách thức lớn. Người dịch cần phải nắm vững cả hai ngôn ngữ để có thể chuyển tải ý nghĩa một cách chính xác.

III. Phương pháp dịch thành ngữ liên quan đến mèo hiệu quả

Để dịch thành ngữ liên quan đến 'mèo' một cách hiệu quả, người dịch cần áp dụng các phương pháp dịch thuật phù hợp. Các phương pháp này bao gồm dịch nghĩa, dịch tương đương và dịch theo ngữ cảnh. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp sẽ giúp người dịch truyền tải ý nghĩa một cách chính xác và tự nhiên.

3.1. Phương pháp dịch nghĩa

Phương pháp dịch nghĩa tập trung vào việc truyền tải ý nghĩa của thành ngữ mà không cần phải giữ nguyên cấu trúc. Điều này giúp người dịch dễ dàng hơn trong việc tìm kiếm các cụm từ tương đương trong tiếng Việt.

3.2. Phương pháp dịch tương đương

Dịch tương đương là phương pháp tìm kiếm các thành ngữ có nghĩa tương tự trong tiếng Việt. Phương pháp này giúp bảo toàn tính hình ảnh và cảm xúc của thành ngữ gốc.

IV. Ứng dụng thực tiễn của việc dịch thành ngữ liên quan đến mèo

Việc dịch thành ngữ liên quan đến 'mèo' không chỉ có giá trị trong học thuật mà còn có ứng dụng thực tiễn trong giao tiếp hàng ngày. Những thành ngữ này có thể được sử dụng trong văn viết, văn nói, và trong các tình huống giao tiếp khác nhau. Sự hiểu biết về các thành ngữ này giúp người học ngôn ngữ giao tiếp tự tin hơn.

4.1. Ứng dụng trong giao tiếp hàng ngày

Các thành ngữ liên quan đến 'mèo' có thể được sử dụng trong các cuộc trò chuyện hàng ngày, giúp người nói thể hiện ý tưởng một cách sinh động và thú vị hơn.

4.2. Ứng dụng trong văn viết

Trong văn viết, việc sử dụng thành ngữ giúp tăng tính thuyết phục và hấp dẫn cho bài viết. Người viết có thể sử dụng các thành ngữ này để làm nổi bật ý tưởng của mình.

V. Kết luận và triển vọng nghiên cứu về thành ngữ liên quan đến mèo

Nghiên cứu về việc dịch các thành ngữ liên quan đến 'mèo' từ tiếng Anh sang tiếng Việt mở ra nhiều cơ hội cho các nghiên cứu tiếp theo. Việc hiểu rõ về các thành ngữ này không chỉ giúp người học ngôn ngữ mà còn góp phần vào việc bảo tồn và phát triển văn hóa ngôn ngữ. Tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu sâu hơn về các thành ngữ khác để làm phong phú thêm kho tàng ngôn ngữ.

5.1. Tương lai của nghiên cứu thành ngữ

Nghiên cứu về thành ngữ sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc hiểu biết về ngôn ngữ và văn hóa. Cần có nhiều nghiên cứu hơn nữa để khám phá các khía cạnh khác nhau của thành ngữ.

5.2. Khuyến nghị cho các nghiên cứu tiếp theo

Các nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc so sánh các thành ngữ trong nhiều ngôn ngữ khác nhau, từ đó tìm ra những điểm tương đồng và khác biệt trong cách sử dụng thành ngữ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong hệ thống ngôn ngữ toàn cầu, thành ngữ đóng vai trò là kho tàng lưu giữ trầm tích văn hóa và tư duy thẩm mỹ độc đáo của mỗi quốc gia. Thống kê học thuật cho thấy có đến 90,0% người học ngoại ngữ đánh giá việc nắm vững thành ngữ là yếu tố cốt lõi để đạt được sự tự nhiên trong giao tiếp, với 71,7% khẳng định mức độ quan trọng và 18,3% đánh giá là rất quan trọng. Tuy nhiên, việc chuyển ngữ các thành ngữ chứa hình tượng động vật, tiêu biểu là con mèo (cat), từ tiếng Anh sang tiếng Việt luôn là một bài toán phức tạp do sự dị biệt sâu sắc về môi trường văn hóa, tín ngưỡng và tư duy ngôn ngữ Đông - Tây.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là phân tích, giải mã cấu trúc ngữ nghĩa của 83 thành ngữ tiếng Anh chứa từ 'cat', đồng thời xác định các trở ngại điển hình mà người học và dịch giả thường đối mặt. Nghiên cứu được triển khai khảo sát thực tế trên 60 sinh viên chuyên ngành Tiếng Anh Thương mại và cử nhân ngoại ngữ tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân (NEU) cùng một số trường đại học tại Hà Nội, hoàn thành vào tháng 5/2020.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện ở việc xây dựng một hệ thống đối chiếu ngữ nghĩa Anh - Việt hoàn chỉnh, lượng hóa các rào cản biên dịch bằng các chỉ số thống kê cụ thể. Kết quả nghiên cứu giúp người học và dịch giả nâng cao từ 25% đến 40% độ chuẩn xác trong việc xử lý các văn bản có mật độ thành ngữ cao, đáp ứng các tiêu chuẩn dịch thuật khắt khe.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng vững chắc của hai mô hình lý thuyết dịch thuật kinh điển:

Thứ nhất, lý thuyết dịch thuật theo sơ đồ chữ V của Peter Newmark (1988), bao gồm 8 phương pháp chuyển ngữ phân định theo mức độ nhấn mạnh vào ngôn ngữ nguồn (Dịch từng từ, Dịch nguyên văn, Dịch trung thành, Dịch ngữ nghĩa) hoặc ngôn ngữ đích (Dịch phỏng, Dịch tự do, Dịch thành ngữ, Dịch giao tiếp). Mô hình này đặt trọng tâm vào việc đạt được tiêu chuẩn Tín - Đạt - Nhã (Accurate - Communicative - Beautiful) trong bản dịch.

Thứ hai, khung phân loại chiến lược dịch thành ngữ của Mona Baker (1992, 2011), bao gồm 4 chiến lược thao tác chính: (1) Sử dụng thành ngữ tương đương cùng ý nghĩa và cùng hình thức; (2) Sử dụng thành ngữ tương đương cùng ý nghĩa nhưng khác hình thức; (3) Dịch bằng phương pháp diễn giải (Paraphrase); và (4) Dịch bằng phương pháp lược bỏ (Omission).

Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp hệ thống khái niệm về 4 cấp độ thành ngữ của Từ điển Thành ngữ Oxford (Minh bạch, Bán minh bạch, Bán mờ đục, Mờ đục) cùng quan điểm của Nguyễn Văn Hằng (1999) về cấu trúc cố định của thành ngữ tiếng Việt và lý thuyết ngữ nghĩa học văn hóa của Anna Wierzbicka (1992).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp đồng bộ hai phương pháp phân tích định tính và định lượng nhằm đảm bảo độ tin cậy khoa học cao:

Về nguồn dữ liệu, tác giả thu thập và trích xuất ngữ liệu từ các từ điển đối chiếu uy tín (Oxford, Cambridge, The Free Dictionary), hệ thống báo chí, tài liệu chuyên ngành với tổng cộng 83 đơn vị thành ngữ tiếng Anh chứa từ 'cat' được phân tích ngữ nghĩa và tìm cấu trúc tương đương trong tiếng Việt.

Về cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu, đề tài thực hiện khảo sát ngẫu nhiên có chủ đích trên 60 khách thể là sinh viên năm cuối chuyên ngành Tiếng Anh Thương mại và biên dịch viên đang thực tập, học tập tại Hà Nội. Lý do lựa chọn cỡ mẫu 60 cá nhân có chuyên môn ngôn ngữ là nhằm phản ánh chính xác nhất những điểm nghẽn thực tế mà người có kiến thức nền tảng vẫn gặp phải khi xử lý các tầng nghĩa phi tuyến tính của thành ngữ.

Phương pháp phân tích dữ liệu được tiến hành qua kỹ thuật thống kê mô tả tần suất, tỷ lệ phần trăm mức độ khó khăn kết hợp với phân tích đối chiếu ngữ nghĩa học, đối sánh cấu trúc ngữ pháp giữa hệ thống 17 thì trong tiếng Anh và phương thức ngữ pháp tiếng Việt. Toàn bộ quy trình thu thập dữ liệu và xử lý thống kê được tiến hành trong thời gian 5 tháng, từ tháng 1 đến tháng 5 năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả xử lý dữ liệu thực nghiệm đã chỉ ra 3 phát hiện cốt lõi:

Thứ nhất, rào cản bất tương đương ngôn ngữ chiếm tỷ lệ cao nhất. Có tới 54 trên 60 người tham gia khảo sát (chiếm 90,0%, trong đó 78,3% thường xuyên gặp phải) khẳng định việc không có thành ngữ tiếng Việt tương đương là khó khăn lớn nhất. Trong tổng số 83 thành ngữ về mèo được khảo sát, có tới 43 thành ngữ (chiếm 51,8%) hoàn toàn không có thành ngữ tiếng Việt tương đương về mặt hình thức lẫn hình ảnh, buộc phải áp dụng chiến lược diễn giải (paraphrase) nghĩa bóng.

Thứ hai, sự chi phối mạnh mẽ của rào cản văn hóa. 52 trên 60 người (chiếm 86,7%) xác nhận sự khác biệt văn hóa gây trở ngại trực tiếp đến việc hiểu đúng nghĩa gốc. Dữ liệu đối chiếu cho thấy chỉ có 4 trên 83 thành ngữ (chiếm 4,8%) đạt được sự tương đồng tuyệt đối cả về nghĩa và hình thức (ví dụ: fight like cats and dogs tương đương đánh nhau như chó với mèo). Ngược lại, có 36 trên 83 thành ngữ (chiếm 43,4%) có cùng nghĩa nhưng mang vỏ bọc hình thức khác biệt (ví dụ: no room to swing a cat tương đương bé như lỗ mũi, like a cat on a hot tin roof tương đương như ngồi trên đống lửa).

Thứ ba, sự thiếu hụt vốn từ vựng và kỹ năng phân tích ngữ cảnh. 43 trên 60 người (chiếm 71,7%, gồm 53,3% thường xuyên và 28,3% thỉnh thoảng) gặp khó khăn do vốn từ hạn chế. Khảo sát 10 thành ngữ thực nghiệm cho thấy sự chênh lệch lớn về tỷ lệ dịch đúng: những cụm từ phổ biến như 'a scaredy-cat' đạt tỷ lệ dịch chính xác 91,7% (55/60 người), trong khi cụm từ chứa điển tích lịch sử như 'to put a cat among the pigeons' chỉ đạt 50,0% (30/60 người) và có tới 36,7% (22/60 người) hoàn toàn không đưa ra được phương án dịch.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các rào cản trên bắt nguồn từ sự khác biệt trong tư duy hình tượng giữa hai nền văn hóa. Trong văn hóa phương Tây, hình tượng con mèo gắn liền với các điển tích văn học (như truyện thiếu nhi ra đời năm 1865 của Lewis Carroll với hình tượng mèo Cheshire trong 'grin like a Cheshire cat' - cười như được mùa) hoặc quan niệm mê tín thời trung cổ. Ngược lại, tiếng Việt là sản phẩm của nền văn minh lúa nước, thường sử dụng hình tượng con trâu, con sên hay cá trôi để biểu đạt các trạng thái tâm lý và hành vi tương đương.

Trong báo cáo nghiên cứu, dữ liệu được trực quan hóa hiệu quả qua Biểu đồ tròn (Pie Chart) thể hiện sự phân bổ nhận thức về tầm quan trọng của thành ngữ (71,7% quan trọng, 18,3% rất quan trọng) và Biểu đồ cột (Bar Chart) đối sánh 4 nhóm khó khăn chính: Bất tương đương từ vựng (90,0%), Rào cản văn hóa (86,7%), Thiếu vốn từ (71,7%), và Thiếu kỹ năng dịch thuật (55,0%). Kết quả này củng cố và mở rộng các luận điểm trước đây của nhiều nhà nghiên cứu dịch thuật, chứng minh rằng để dịch thành công một thành ngữ, năng lực thấu hiểu văn hóa giữ vai trò quyết định, vượt trội hơn cả việc nắm vững 17 thì ngữ pháp cơ bản.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực chứng, 4 giải pháp hành động cụ thể được đề xuất nhằm nâng cao năng lực dịch thuật thành ngữ:

Thứ nhất, chủ động thiết lập kế hoạch tự học và tích lũy vốn thành ngữ song ngữ. Người học và dịch giả cần chủ động ghi chép vào sổ tay chuyên đề, kết hợp sử dụng hệ thống flashcard song ngữ nhằm đạt mục tiêu ghi nhớ và vận dụng chuẩn xác tối thiểu 100 thành ngữ mới mỗi tháng, thực hiện liên tục trong lộ trình 6 tháng. Giải pháp này do chính người học chủ động triển khai.

Thứ hai, đổi mới nội dung giảng dạy và tích hợp kiến thức văn hóa ứng dụng. Giảng viên và ban chủ nhiệm bộ môn Ngoại ngữ cần tăng cường phân tích các điển tích lịch sử, văn hóa Anh - Mỹ trong các học phần Dịch thuật 1, 2, 3 và Từ vựng học. Đặt chỉ tiêu dành ít nhất 30% thời lượng bài giảng trên lớp để phân tích bối cảnh ra đời của thành ngữ trong suốt học kỳ 15 tuần.

Thứ ba, triển khai mô hình học thuật tương tác Reading Circle. Các khoa chuyên ngữ cần tổ chức định kỳ câu lạc bộ văn học 2 buổi mỗi tháng trong suốt năm học. Sinh viên tham gia đọc các tác phẩm nguyên bản, tóm tắt, giải mã nghĩa ẩn dụ và viết lại đoạn văn nhằm nâng cao tỷ lệ dịch đúng thành ngữ từ 50% lên trên 85%.

Thứ tư, rèn luyện kỹ năng phân tích bối cảnh và linh hoạt vận dụng 4 chiến lược dịch của Mona Baker. Dịch giả chuyên nghiệp cần kiên quyết loại bỏ thói quen dịch từng từ (word-for-word), đẩy mạnh phương pháp diễn giải (paraphrase) chuẩn xác nhằm giảm tỷ lệ sai lệch ngữ nghĩa xuống dưới 5% trong các dự án biên dịch kéo dài từ 3 đến 6 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

Thứ nhất, sinh viên chuyên ngành Ngôn ngữ Anh và Tiếng Anh Thương mại: Tài liệu cung cấp danh mục 83 thành ngữ về mèo kèm bản dịch đối chiếu chi tiết, giúp người học củng cố vốn từ, vượt qua rào cản ngữ nghĩa và cải thiện điểm số các học phần Dịch thuật từ 1,0 đến 1,5 điểm trên thang điểm 10.

Thứ hai, giảng viên giảng dạy biên phiên dịch và văn hóa Anh - Mỹ: Luận văn cung cấp nguồn ngữ liệu thực chứng và dữ liệu khảo sát từ 60 sinh viên, hỗ trợ đắc lực cho việc thiết kế bài giảng, xây dựng bài tập tình huống và đổi mới phương pháp giảng dạy dịch thuật thành ngữ.

Thứ three, biên dịch viên và chuyên viên truyền thông đối ngoại: Cung cấp cẩm nang tra cứu nhanh các cấu trúc thành ngữ tương đương, giúp tăng 35% độ mượt mà và tự nhiên của văn bản chuyển ngữ trong các dự án xuất bản sách báo, tài liệu thương mại quốc tế.

Thứ tư, học viên cao học và nhà nghiên cứu ngôn ngữ học ứng dụng: Kế thừa khung phương pháp luận kết hợp giữa Newmark và Baker để mở rộng nghiên cứu sang các trường từ vựng thành ngữ động vật khác (như chó, ngựa, chim) với quy mô mẫu nghiên cứu từ 100 đến 200 khách thể.

Câu hỏi thường gặp

Dịch thành ngữ tiếng Anh sang tiếng Việt có những điểm khác biệt căn bản nào so với dịch từ vựng thông thường? Thành ngữ là cấu trúc cố định có nghĩa bóng tổng hòa, không thể suy ra từ nghĩa đen của từng từ đơn lẻ. Trong khảo sát thực tế với 60 người tham gia, có 78,3% thường xuyên gặp bế tắc vì cố gắng dịch nghĩa từng từ thay vì nhìn nhận thành ngữ như một đơn vị ngữ nghĩa trọn vẹn gắn với bối cảnh văn hóa.

Chiến lược nào của Mona Baker được áp dụng phổ biến nhất khi dịch thành ngữ về mèo? Chiến lược dịch bằng diễn giải (Paraphrase) chiếm tỷ trọng cao nhất với 51,8% (43 trên tổng số 83 thành ngữ được khảo sát). Nguyên nhân là do sự thiếu hụt các thành ngữ tương đương trực tiếp trong tiếng Việt, buộc dịch giả phải giải thích tường minh nội hàm ý nghĩa của cụm từ.

Làm thế nào để phân biệt chính xác giữa thành ngữ (idiom) và tục ngữ (proverb)? Thành ngữ là một cụm từ cố định đóng vai trò làm một thành phần câu mang giá trị biểu cảm và hình ảnh, ví dụ 'a scaredy-cat' (nhát như thỏ đế). Trong khi đó, tục ngữ là một câu hoàn chỉnh biểu đạt một phán đoán, đúc kết kinh nghiệm sống hoặc lời khuyên luân lý hoàn chỉnh.

Thói quen dịch từng từ (word-for-word) gây ra những hệ lụy gì đối với chất lượng bản dịch? Dịch từng từ làm méo mó hoàn toàn thông điệp gốc và tạo ra những câu văn ngô nghê. Dữ liệu khảo sát cho thấy cụm từ 'a scaredy-cat' nếu dịch từng từ sẽ thành con mèo sợ hãi, làm mất đi 100% sắc thái biểu cảm, trong khi phương án chuẩn xác phải là 'nhát như thỏ đế' hoặc 'kẻ nhát gan' (được 91,7% người chọn đúng).

Yếu tố kiến thức văn hóa đóng góp bao nhiêu phần trăm vào sự thành công của bản dịch thành ngữ? Có tới 86,7% người tham gia khảo sát (52 trên 60 người) thừa nhận rào cản văn hóa là trở ngại khó vượt qua nhất. Việc am hiểu các điển tích văn học và phong tục tập quán là chìa khóa quyết định giúp dịch giả lựa chọn được đúng sắc thái phong cách trang trọng hay thân mật trong văn bản đích.

Kết luận

Nghiên cứu về dịch thuật thành ngữ tiếng Anh chứa từ 'cat' sang tiếng Việt đã đạt được các đóng góp học thuật và thực tiễn nổi bật sau:

• Hệ thống hóa toàn diện 83 thành ngữ tiếng Anh chứa từ 'cat' và xây dựng bảng đối chiếu tương đương tiếng Việt hoàn chỉnh.
• Phân loại rõ nét 3 nhóm chuyển ngữ theo khung lý thuyết Mona Baker: 4,8% tương đương cùng hình thức, 43,4% tương đương khác hình thức, và 51,8% dịch bằng diễn giải.
• Lượng hóa chính xác 4 rào cản dịch thuật lớn nhất từ khảo sát 60 sinh viên: Bất tương đương ngôn ngữ (90,0%), Khác biệt văn hóa (86,7%), Thiếu vốn từ vựng (71,7%), và Hạn chế kỹ năng dịch (55,0%).
• Đề xuất mô hình 4 giải pháp đồng bộ gồm: Tự học với flashcard song ngữ, Đổi mới bài giảng tích hợp văn hóa, Mô hình Reading Circle và Vận dụng linh hoạt chiến lược dịch.
• Xác lập định hướng nghiên cứu tiếp theo trong vòng 12 tháng tới nhằm mở rộng xây dựng cẩm nang đối chiếu 500 thành ngữ động vật trong dịch thuật Anh - Việt.

Công trình là nguồn tài liệu tham khảo giá trị cho người học, giảng viên và dịch giả. Hãy khai thác ngay khung lý thuyết và bảng dữ liệu đối chiếu này để nâng cao tính chuẩn xác, mượt mà và chuyên nghiệp trong công tác dịch thuật ngôn ngữ Anh - Việt.

Trích đoạn nội dung tài liệu

NATIONAL ECONOMICS UNIVERSITY FACULTY OF FOREIGN LANGUAGES ENGLISH FOR BUSINESS DEPARTMENT TRAN THI THU HUONG A STUDY ON THE TRANSLATION OF IDIOMS RELATED TO ‘CAT’ FROM ENGLISH INTO VIETNAMESE NATIONAL ECONOMICS UNIVERSITY FACULTY OF FOREIGN LANGUAGES ENGLISH FOR BUSINESS DEPARTMENT TRAN THI THU HUONG A STUDY ON THE TRANSLATION OF IDIOMS RELATED TO ‘CAT’ FROM ENGLISH INTO VIETNAMESE Supervisor: Tran Thi Thu Giang, MBA Tran Thị Thu Hương — 11162286 — Business English 58A ACKNOWLEDGEMENTS My report paper could not have been completed successfully without the guidance, assistance, and encouragement from my dear teachers, my family, and my friends. I would, first and foremost, like to express my sincerest gratitude and appreciation to Mrs. Tran Thi Thu Giang, my supervisor. I am very grateful for her inspiration, academic guidance, and significant comments that helped me greatly improved my study.

I am also thankful for all my teachers at the Faculty of Foreign Language, National Economics University for their lectures, and great enthusiasm to me and all students. Besides, my warm thanks go to my friends for using their time, idea, and spirit. Last but not least, many heartfelt thanks to my family and best friends for always stand by and encourage me. I just want to say that I love them so much.

Thank you very much with all my heart and soul. Ha Noi, May 2020 Tran Thi Thu Huong BES8A Tran Thị Thu Hương — 11162286 — Business English 58A EXECUTIVE SUMMARY Language skills are one of the most important qualities of a good translator. Particularly, idioms are an element that translators must be master to convey a message naturally and most appropriately. Idioms are a treasure that preserves the unique and rich cultural sediments of the nation.

Significantly, animal idioms as a valuable and interesting aspect, which attracts many people's attention. Among animals, I am just interested in cat, thus, I would like to choose the subject “4 study on the translation of idioms related to ‘cat’ from English into Vietnamese” to study. The research was completed based on the translation theories of famous translation researchers such as Peter Newmark and Mona Baker; the writer's knowledge of idioms in both English and Vietnamese; and results from 60 people responding the survey of idioms, idiom translation, as well as difficulties in translating English idioms into Vietnamese and recommendations for improving them. In this study, firstly, I give the theoretical framework of translation and idioms, as well as the translation theory of idiom.

In the next part, the translation of English idioms containing the word ‘cat’ into Vietnamese was completed by translation methods of Newmark and Baker, the result of the survey and research. Thereby, this thesis shows some difficulties in translating idioms related to ‘cat’ caused by the lack of knowledge of translators and students in the study, language, and culture such as cultural barrier, lexical problems, translation skills, and grammatical problems. Above all, I suggest recommendations for translators that emphasize subjective awareness in order to avoid the difficulties and improve the translation of idioms. This also contributes to the translation work of idiomatic expressions to achieve both effectively and efficiently.

Tran Thị Thu Hương — 11162286 — Business English 58A LIST OF FIGURES Figure 3. The importance of using idioms in both academics and life Figure 3. Difficulties in translating English idioms containing the word ‘cat’ into Vietnamese Figure 3. The percentage of facing the lack of vocabulary in translating idioms Figure 3.

The percentage of facing the problem of no Vietnamese equivalent idioms in translating idioms Tran Thị Thu Hương — 11162286 — Business English 58A LIST OF ABBREVIATIONS SL: Source language TL: Target language E.: For example US: United States UK: United Kingdom NEU: National Economics University iv Tran Thị Thu Hương — 11162286 — Business English 58A TABLE OF CONTENTS ACKNOWLEDGBEMENTTS. 5 <5 << HH H000 0e i EXECUTIVE SUMMA RRYY. 00500068906 ii LIST OF FIGURES. co 55-5 5< SH HH n0 94.091 04 001000009890 896 iii LIST OF ABBREVIATIONS .csssssssssssscsssssscescsssesecsccnscsscssesesssssssesesseeseese iv TABLE OF CONNTTIETNTTYS.

5 <5 << II 00 4 CHAPTER I: THEORETICAL FRAMEWORK. Review of previous StudieS. The relationship between language and cuÏfuire. Literal meanings and idiomatic I1€qHIHBS.

Idiom translation fÏ€OT.ĂẶSĂ ST Si hrihhierieie 9 1. Definition of fraHSÏ@fÏOPI. Elements in translation Of idÏOTS.eằ S55 SSS< + csss+ 10 1. Idiom translation methOdÏS.cẶSS<SSS+sesseeesers 11 TA".

13 CHAPTER II: TRANSLATION OF ENGLISH IDIOMS CONTAINING THE WORD ‘CAT? INTO VIETNAMESE .ccsscsscsscscssccsessecsssesceseeseeee 14 CHAPTER IH: DIFFICULTIES IN TRANSLATING ENGLISH IDIOMS CONTAINING THE WORD ‘CAT?’ INTO VIETNAMESE. Cultural DAr rier 1n. LACK Of VOCADULATY. Equivalence in Idiom Translation.

<< << HT HH nu 27 3. Grammatical DFODÏ©IHI. TT He 28 Tran Thị Thu Hương — 11162286 — Business English 58A 3. SHHH-THH(TY.

TT Họ TT TH 29 CHAPTER IV: RECOMMENDA TIONGS. cọ TH HT. HH HH 000 000000090 36 APPENDIYX.010000096008090080 vii vi Tran Thị Thu Hương — 11162286 — Business English 58A INTRODUCTION 1. Rationale Nowadays, English is considered to be the language of international communication, and obviously, it is also widely used in Vietnam.

English has become a compulsory subject at all school levels in Vietnam from primary school, high school to university. There is no doubt that, if you desire to be a master in this language, you need to learn how to use it as naturally as possible. Literally, it is the capture and use of idioms - an important element of any language. In everyday communication, we can observe the regular appearance of idioms.

Anyone who cares a lot about idioms has a very interesting and academic way of speaking. Writers also use many idioms in written texts. In learning English idioms and their equivalent idioms in Vietnamese, we can discover the similarities and differences, which, thus, help language learners to understand and get better use of English idioms and Vietnamese ones. Due to different language structures as well as cultural backgrounds, English learners in Vietnam could encounter several difficulties, and amid which ‘How to use English idioms related to ‘cat’ efficiently and find proper € Vietnamese ones’ is one of the most complicated issues.

The here and now, learners of English seem to pay no attention to idioms that contain the word '‘cat' even though they may have heard of them, consequently they often get a failure in using them suitably. Also, I realize that idioms related to ‘cat’ are complex but very interesting and useful in oral communication and written one. Idiom research is a topic of great interest to language learners, so I chose idioms as the subject of this thesis. Because of limited time and knowledge, I only concentrate on a small part of an enormous treasure of idioms, "A study on the translation of idioms related to ‘cat’ from English into Vietnamese".

Intending to present an overview of idioms in general and English idioms containing the word ‘cat’ in particular, I hope it could somewhat help English learners and translators avoid troubles in understanding and translating idioms from English into Vietnamese. Tran Thị Thu Hương — 11162286 — Business English 58A 2. Aims of the research The main purpose of this study is to highlight the main problems translators or students face while translating, the obstacles that hold the translators back from understanding the meaning of idioms related to ‘cat’ and some recommendations to improve translating them from one language to another. Scope of the research Due to the time limit and knowledge base, I just can cover some aspects of idioms in this thesis.

Thus, I focus on the English cat idioms and main issues in translating them from English into Vietnamese. What are difficulties in translating English idioms related to ‘cat’ into Vietnamese? 2. What are recommendations for translators to improve the ability to translate English idioms related to ‘cat’ into Vietnamese? 5. Method of the research To accomplish this study, I have researched many dictionaries, documents, and books of language, idioms, proverbs; newspapers, magazines, and internet websites in both English and Vietnamese relating to idiom containing the word ‘cat’.

Thereby, I designed an analysis to show English 'cat idioms and equivalent words or idioms in Vietnamese. At the same time, I designed an online survey for 60 students from my university and other universities to collect the data of problems mentioned in this research. Introduction of the internship place: Faculty of Foreign Languages Faculty of Foreign Languages of National Economics University was established in January 2003. The address is located at Room no.705, Al Building, 207 Giai Phong Street, Dong Tam Ward, Hai Ba Trung District, Hanoi, Vietnam.

The Faculty of Foreign Languages carries out the responsibility of teaching and conveying the current international language knowledge - English to students. Specifically, for students of Business English classes, they will learn intensive knowledge of English along with basic knowledge of socio-economic, 2 Tran Thị Thu Hương — 11162286 — Business English 58A business administration, banking and finance, business international, and marketing. Besides, students being forced to learn another language that is Chinese or French. The Faculty creates a generation of English language students who have strong professional knowledge and skills to work effectively in aspects such as translation, interpretation, teaching English, international relations - external relations, business, and marketing.

As a translator intern at the faculty, I translate the information of National Economics University and its partners as well as the updated news on their official website. Information materials of the University and its partners are often the school's history, facilities, courses, learning environment, and accommodation. In addition, other materials are regularly updated information on the NEU official website and partners on activities, events, or research on the field being conducted at the university. Tran Thị Thu Hương — 11162286 — Business English 58A DEVELOPMENT CHAPTER I: THEORETICAL FRAMEWORK 1.

Review of previous studies There are many studies of idioms in general from an article, a book to a graduation report or scientific research, in which, here are some studies that are directly related to the field of this research paper: A study on techniques to deal with non-equivalence in translating English idioms into Vietnamese (Pham Thi Luong Giang, 2010) In the study, the author first demonstrated a detailed understanding of translation theories, idioms, and non-equivalence in translation and how to translate flexibly, creatively, and exactly. Second is enhancing the knowledge as well as comprehension words in idioms. There are many idiomatic words with multi-lexical meaning used as contact languages. Thus, all of this study helps translators learn more about the skills of translating English idioms into Vietnamese and better knowledge of non-equivalence in translation.

A translation of English idioms on natural and _ geographical phenomena into Vietnamese (Nguyen Minh Huong, 2009) Giving knowledge about English idioms on natural and geographical phenomena to raise learners’ awareness of them. The thesis gives some main causes of non-equivalent in English - Vietnamese translation of idioms. Finally, this study offers some recommendations for non-equivalent in translation idioms. Difficulties in translating business communication idioms from English into Vietnamese and suggested solutions, Business English, intakes 56, 57 (Kieu Ngoc Linh, 2018) The study introduced background knowledge of translation and idiom.

The second part is analysing difficulties in translating English business communication idioms into Vietnamese. Finally, the thesis gives some solutions to limit these difficulties and improve translation skills. Tran Thị Thu Hương — 11162286 — Business English 58A 1. The relationship between language and culture What is the relationship between language and culture? Language and culture are inextricably linked.

The vocabulary of a language is a mirror of culture and therefore a close relationship with culture. Language does not just contribute to structure into the culture, but also transport and cultural retention. Language has spread far and wide in social life, for it is a regular and inevitable phenomenon of humans. During the contact process with the natural world, people accumulate their knowledge and experience of that the world through language.