Nghiên Cứu Về Câu Ngân Hành Trong Tiếng Việt Và Tiếng Anh: Ý Nghĩa Hành Động Câu Khiến Và Cam Kết

Tài liệu nghiên cứu Câu ngôn hành trong tiếng việt và tiếng anh ý nghĩa hành động cầu khiến và cam kết, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Thủy
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Kiên Trường
• Trường học: Đại Học Quốc Gia TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Ngôn Ngữ Học
• Đề tài: Câu Ngân Hành Trong Tiếng Việt Và Tiếng Anh (Ý Nghĩa Hành Động Câu Khiến Và Cam Kết)
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• LỜI MỞ ĐẦU
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÍ THUYẾT CÓ SỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• 1.1. KHÁI NIỆM ĐỘNG TỪ NGÔN HÀNH
• 1.1.1. Động từ ngôn hành (performative verbs)
• 1.1.2. Động từ nói năng và động từ ngôn hành
• 1.1.3. Các loại động từ ngôn hành
• 1.2. KHÁI NIỆM CÂU NGÔN HÀNH
• 1.2.1. Câu ngôn hành
• 1.2.2. Điều kiện để có một câu ngôn hành
• 1.2.3. Mô hình cấu trúc câu ngôn hành
• 1.2.4. Câu ngôn hành có chứa động từ tình thái
• 1.3. HÀNH ĐỘNG CÂU KHIẾN VÀ CÁC ĐỘNG TỪ NGÔN HÀNH THUỘC NHÓM CÂU KHIẾN
• 1.3.1. Hành động câu khiến
• 1.3.2. Các động từ ngôn hành thuộc nhóm câu khiến
• 1.4. HÀNH ĐỘNG CAM KẾT VÀ CÁC ĐỘNG TỪ NGÔN HÀNH THUỘC NHÓM CAM KẾT
• 1.4.1. Hành động cam kết
• 1.4.2. Các động từ ngôn hành thuộc nhóm cam kết
• 1.5. TÓM TẮT
• 2. CHƯƠNG 2: CÂU NGÔN HÀNH MANG Ý NGHĨA CÂU KHIẾN TRONG TIẾNG VIỆT VÀ TIẾNG ANH
• 2.1. CÂU NGÔN HÀNH MANG Ý NGHĨA CÂU KHIẾN TRONG TIẾNG VIỆT
• 2.1.1. Nhóm động từ ngôn hành biểu thị hành động ở lời yêu cầu
• 2.1.2. Nhóm động từ ngôn hành biểu thị hành động ở lời nhờ cậy
• 2.1.3. Nhóm động từ ngôn hành biểu thị hành động ở lời ra lệnh
• 2.1.4. Nhóm động từ ngôn hành biểu thị hành động ở lời mời
• 2.1.5. Nhóm động từ ngôn hành biểu thị hành động ở lời khuyên bảo
• 2.2. CÂU NGÔN HÀNH MANG Ý NGHĨA CÂU KHIẾN TRONG TIẾNG ANH
• 2.2.1. Nhóm động từ ngôn hành biểu thị hành động ở lời yêu cầu (request)
• 2.2.2. Nhóm động từ ngôn hành biểu thị hành động ở lời mời (invite)
• 2.2.3. Nhóm động từ ngôn hành biểu thị hành động ở lời ra lệnh (order)
• 2.2.4. Nhóm động từ ngôn hành biểu thị hành động ở lời khuyên bảo (advise)
• 2.2.5. Nhóm động từ ngôn hành biểu thị hành động ở lời nhờ (ask somebody for help)
• 2.3. SO SÁNH CÂU NGÔN HÀNH MANG Ý NGHĨA CÂU KHIẾN TRONG TIẾNG VIỆT VÀ TIẾNG ANH
• 2.3.1. Những nét tương đồng
• 2.3.2. Những nét khác biệt
• 2.4. TÓM TẮT
• 3. CHƯƠNG 3: CÂU NGÔN HÀNH MANG Ý NGHĨA CAM KẾT TRONG TIẾNG VIỆT VÀ TIẾNG ANH
• 3.1. CÂU NGÔN HÀNH MANG Ý NGHĨA CAM KẾT TRONG TIẾNG VIỆT
• 3.1.1. Nhóm động từ ngôn hành biểu thị hành động ở lời hứa hẹn
• 3.1.2. Nhóm động từ ngôn hành biểu thị hành động ở lời bảo đảm
• 3.1.3. Nhóm động từ ngôn hành biểu thị hành động ở lời tha thứ
• 3.1.4. Nhóm động từ ngôn hành biểu thị hành động ở lời trao tặng
• 3.2. CÂU NGÔN HÀNH MANG Ý NGHĨA CAM KẾT TRONG TIẾNG ANH
• 3.2.1. Nhóm động từ ngôn hành biểu thị hành động ở lời hứa hẹn (promise)
• 3.2.2. Nhóm động từ ngôn hành biểu thị hành động ở lời bảo đảm (assure)
• 3.2.3. Nhóm động từ ngôn hành biểu thị hành động ở lời tha thứ (forgive)
• 3.2.4. Nhóm động từ ngôn hành biểu thị hành động ở lời trao tặng (give)
• 3.3. SO SÁNH CÂU NGÔN HÀNH MANG Ý NGHĨA CAM KẾT TRONG TIẾNG VIỆT VÀ TIẾNG ANH
• 3.3.1. Những nét tương đồng
• 3.3.2. Những nét khác biệt
• 3.4. TÓM TẮT
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Về Câu Ngân Hành Tiếng Việt Anh

Ngữ dụng học ngày càng thu hút sự quan tâm của giới Việt ngữ học, tập trung vào nghiên cứu ngôn ngữ trong thực tế sử dụng. Hành động ngôn từ, với lớp động từ nói năng, là một đối tượng nghiên cứu cơ bản. Trong đó, có một nhóm động từ được sử dụng với chức năng ngân hành. Tức là, khi nói ra một điều gì, người nói đồng thời thực hiện một hành động. Hoạt động giao tiếp là một trong những hoạt động cơ bản của con người. Do đó, việc sử dụng ngôn ngữ sao cho lịch sự, trang trọng và đạt hiệu quả giao tiếp cao nhất là vô cùng quan trọng. Yêu cầu, nhờ vả, mời mọc, hứa hẹn đúng lúc, đúng chỗ, đúng đối tượng bằng những hành động ngôn từ phù hợp là điều cần thiết.

1.1. Định Nghĩa Câu Ngân Hành Và Vai Trò Trong Giao Tiếp

Câu ngân hành là câu mà việc phát ngôn ra nó đồng thời là thực hiện một hành động. Ví dụ, khi nói "Tôi xin lỗi," người nói đồng thời thực hiện hành động xin lỗi. Câu ngân hành đóng vai trò quan trọng trong giao tiếp, giúp người nói truyền đạt ý định và thực hiện các hành động xã hội một cách hiệu quả. Nghiên cứu cấu trúc câu ngân hành giúp hiểu rõ hơn về cách ngôn ngữ được sử dụng để tạo ra các hiệu ứng khác nhau trong giao tiếp. Việc phân tích ngữ cảnh sử dụng câu ngân hành là yếu tố then chốt để giải mã ý nghĩa của phát ngôn.

1.2. Lịch Sử Nghiên Cứu Câu Ngân Hành Các Nhà Ngôn Ngữ Học Tiêu Biểu

Việc nghiên cứu lời nói có tính chất hành động đã được giới ngữ học quan tâm từ lâu. Austin, trong "How to do things with words," lần đầu giới thiệu lí thuyết hành động ngôn từ. Searle đã điều chỉnh, hoàn thiện và phát triển lí thuyết này. Cùng với Austin, Searle bàn đến các điều kiện thích dụng để việc thực hiện một hành động đúng với dụng ý. Nhiều nhà ngôn ngữ học Việt Nam như Đỗ Hữu Châu, Nguyễn Đức Dân, Cao Xuân Hạo, cũng có những đóng góp quan trọng trong việc nghiên cứu ngữ dụng học và câu ngân hành trong tiếng Việt. Các nghiên cứu này góp phần làm sáng tỏ mối quan hệ giữa ngôn ngữ và tư duy, đặc biệt trong giao tiếp.

II. Thách Thức Trong Phân Tích Cấu Trúc Câu Ngân Hành

Việc xác định và phân tích cấu trúc câu ngân hành gặp nhiều thách thức do sự đa dạng trong cách sử dụng ngôn ngữ và ảnh hưởng của ngữ cảnh. Một câu có vẻ là trần thuật nhưng thực chất lại mang tính ngân hành. Sự khác biệt giữa câu đơn và câu phức, câu chủ động và câu bị động cũng ảnh hưởng đến việc nhận diện và phân tích. Ngoài ra, yếu tố văn hóa và tính đặc thù ngôn ngữ cũng tạo ra những khó khăn nhất định. Để giải quyết những thách thức này, cần có một phương pháp tiếp cận toàn diện, kết hợp giữa phân tích cú pháp câu ngân hành và phân tích diễn ngôn.

2.1. Sự Mơ Hồ Giữa Câu Tường Thuật Và Câu Ngân Hành

Một trong những thách thức lớn nhất là sự mơ hồ giữa câu tường thuật và câu ngân hành. Một câu có vẻ chỉ đơn thuần mô tả một sự kiện, nhưng trong một ngữ cảnh nhất định, nó lại thực hiện một hành động. Ví dụ, câu "Tôi hứa sẽ đến đúng giờ" vừa là tường thuật về ý định, vừa là hành động hứa hẹn. Để phân biệt, cần xem xét kỹ lưỡng ý nghĩa cú pháp và ý nghĩa ngữ pháp của câu trong ngữ cảnh cụ thể, cũng như ý định của người nói.

2.2. Ảnh Hưởng Của Ngữ Cảnh Văn Hóa Đến Hiểu Câu Ngân Hành

Hiểu được câu ngân hành không chỉ đòi hỏi kiến thức về ngữ pháp tiếng Việt và ngữ pháp tiếng Anh mà còn cần hiểu biết về ngữ cảnh văn hóa. Một hành động ngôn từ có thể được diễn đạt khác nhau tùy thuộc vào văn hóa. Ví dụ, cách thức xin lỗi hay bày tỏ sự cảm kích có thể khác biệt đáng kể giữa Việt Nam và các nước phương Tây. Do đó, khi phân tích câu ngân hành, cần xem xét đến tính phổ quát ngôn ngữ và tính đặc thù ngôn ngữ để tránh hiểu sai ý nghĩa.

III. Phương Pháp So Sánh Câu Ngân Hành Tiếng Việt Và Tiếng Anh

Nghiên cứu câu ngân hành trong tiếng Việt và tiếng Anh đòi hỏi phương pháp ngôn ngữ học đối chiếu. Cần so sánh cấu trúc câu, ý nghĩa cú pháp, và ngữ cảnh sử dụng của các động từ ngân hành tương ứng trong hai ngôn ngữ. Việc này giúp tìm ra những điểm tương đồng và khác biệt, từ đó hiểu rõ hơn về tính phổ quát ngôn ngữ và tính đặc thù ngôn ngữ. Đặc biệt, cần chú ý đến vấn đề dịch thuật câu ngân hành để đảm bảo truyền tải chính xác ý nghĩa và dụng ý của người nói.

3.1. Phân Tích Cấu Trúc Cú Pháp Câu Ngân Hành Trong Hai Ngôn Ngữ

So sánh cấu trúc cú pháp câu ngân hành trong tiếng Việt và tiếng Anh là bước quan trọng để hiểu rõ cách hai ngôn ngữ biểu đạt hành động ngôn từ. Cần phân tích các thành phần câu như chủ ngữ, vị ngữ, bổ ngữ, và cách chúng tương tác với nhau. Ví dụ, cấu trúc câu cầu khiến trong tiếng Việt có thể khác biệt đáng kể so với cấu trúc tương ứng trong tiếng Anh. Phân tích này giúp xác định những điểm tương đồng và khác biệt trong kết cấu cú pháp của câu ngân hành.

3.2. Đối Chiếu Từ Vựng Các Động Từ Ngân Hành Tương Ứng

Việc đối chiếu từ vựng là cần thiết để xác định các động từ ngân hành tương ứng trong tiếng Việt và tiếng Anh. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng không phải lúc nào cũng có sự tương ứng hoàn toàn. Một động từ trong tiếng Việt có thể có nhiều nghĩa khác nhau, và mỗi nghĩa có thể được diễn đạt bằng các động từ khác nhau trong tiếng Anh. Do đó, cần xem xét ngữ cảnh cụ thể để chọn động từ phù hợp khi dịch thuật câu ngân hành.

3.3. Xác Định Ngữ Cảnh Sử Dụng Của Câu Ngân Hành

Việc xác định ngữ cảnh sử dụng câu ngân hành là yếu tố then chốt để hiểu rõ ý nghĩa và dụng ý của người nói. Ngữ cảnh bao gồm các yếu tố như quan hệ giữa người nói và người nghe, mục đích giao tiếp, và bối cảnh văn hóa. Ví dụ, cách thức xin lỗi trong một tình huống trang trọng có thể khác biệt so với cách thức xin lỗi trong một tình huống thân mật. Hiểu rõ ngữ cảnh giúp diễn giải chính xác ý nghĩa cú pháp và ý nghĩa ngữ pháp của câu ngân hành.

IV. Ứng Dụng Nghiên Cứu Câu Ngân Hành Dịch Thuật Và Giảng Dạy

Nghiên cứu về câu ngân hành có nhiều ứng dụng thực tiễn, đặc biệt trong dịch thuật và giảng dạy ngôn ngữ. Trong dịch thuật, việc hiểu rõ cấu trúc câu ngân hành giúp đảm bảo truyền tải chính xác ý nghĩa và dụng ý của người nói. Trong giảng dạy ngôn ngữ, kiến thức về câu ngân hành giúp người học sử dụng ngôn ngữ một cách tự tin và hiệu quả hơn, đặc biệt trong các tình huống giao tiếp thực tế. Việc phân tích lỗi dịch câu ngân hành và đưa ra giải pháp dịch câu ngân hành phù hợp là rất quan trọng.

4.1. Tối Ưu Dịch Thuật Câu Ngân Hành Tránh Sai Lệch Ý Nghĩa

Việc dịch thuật câu ngân hành đòi hỏi sự cẩn trọng để tránh sai lệch ý nghĩa. Cần xem xét kỹ lưỡng ngữ cảnh và ý nghĩa cú pháp của câu gốc để chọn động từ và cấu trúc tương ứng trong ngôn ngữ đích. Đặc biệt, cần chú ý đến những khác biệt về văn hóa và tính đặc thù ngôn ngữ để đảm bảo truyền tải chính xác dụng ý của người nói. Ví dụ, một câu xin lỗi lịch sự trong tiếng Anh có thể cần được diễn đạt bằng một cách khác trong tiếng Việt để phù hợp với chuẩn mực văn hóa.

4.2. Giảng Dạy Ngôn Ngữ Nâng Cao Kỹ Năng Giao Tiếp

Kiến thức về câu ngân hành có thể được tích hợp vào chương trình giảng dạy ngôn ngữ để nâng cao kỹ năng giao tiếp của người học. Cần giới thiệu cho người học các loại câu ngân hành phổ biến và cách sử dụng chúng trong các tình huống giao tiếp khác nhau. Ngoài ra, cần khuyến khích người học thực hành sử dụng câu ngân hành trong các hoạt động giao tiếp mô phỏng để rèn luyện kỹ năng và sự tự tin. Việc cung cấp tài liệu tiếng Việt và tài liệu tiếng Anh về câu ngân hành là điều cần thiết.

V. Nghiên Cứu So Sánh Đặc Điểm Câu Ngân Hành Cầu Khiến Việt Anh

Nghiên cứu so sánh câu ngân hành mang ý nghĩa cầu khiến giữa tiếng Việt và tiếng Anh làm rõ cách hai ngôn ngữ này diễn đạt yêu cầu, mệnh lệnh, lời khuyên và lời mời. Phân tích nhóm động từ ngôn hành biểu thị hành động yêu cầu, nhờ cậy, ra lệnh, mời và khuyên bảo trong cả hai ngôn ngữ. So sánh những nét tương đồng và khác biệt trong cách sử dụng và cấu trúc câu, qua đó hiểu sâu hơn về diễn ngôn học và ứng dụng vào biên dịch câu ngân hành hiệu quả.

5.1. Diễn Đạt Yêu Cầu Trong Tiếng Việt Và Tiếng Anh So Sánh

Cách diễn đạt yêu cầu trong tiếng Việt thường sử dụng các từ như "xin", "làm ơn", hoặc cấu trúc "có thể...không?". Trong tiếng Anh, yêu cầu thường được diễn đạt bằng "please", "could you...?", hoặc "would you mind...?" So sánh cách sử dụng các từ và cấu trúc này để thấy sự khác biệt về mức độ trang trọng và tính lịch sự giữa hai ngôn ngữ. Phân tích ngữ cảnh sử dụng và mối quan hệ giữa ngôn ngữ và tư duy ảnh hưởng đến cách diễn đạt yêu cầu.

5.2. So Sánh Cấu Trúc Và Sử Dụng Lời Mời Trong Hai Ngôn Ngữ

Lời mời trong tiếng Việt thường sử dụng "mời", "xin mời", hoặc các cụm từ như "có nhã ý mời...". Tiếng Anh sử dụng "invite", "would you like to...?", hoặc "are you free to...?" So sánh sự khác biệt trong cấu trúc câu và các từ vựng được sử dụng để diễn đạt lời mời, đặc biệt là cách thể hiện sự nhiệt tình và mong muốn đón tiếp. Chú trọng đến tính đặc thù ngôn ngữ và các yếu tố văn hóa ảnh hưởng đến cách thể hiện lời mời.

VI. Nghiên Cứu So Sánh Đặc Điểm Câu Ngân Hành Cam Kết Việt Anh

Nghiên cứu so sánh câu ngân hành mang ý nghĩa cam kết trong tiếng Việt và tiếng Anh, tập trung vào cách hai ngôn ngữ diễn đạt lời hứa, bảo đảm, tha thứ và trao tặng. Phân tích nhóm động từ ngôn hành biểu thị hành động này, tìm hiểu sự tương đồng và khác biệt trong cấu trúc câu, ý nghĩa cú pháp và ngữ cảnh sử dụng. Đánh giá tác động của những khác biệt này đến quá trình dịch thuật và ứng dụng câu ngân hành trong giao tiếp.

6.1. Diễn Đạt Lời Hứa Trong Tiếng Việt Và Tiếng Anh Điểm Tương Đồng

Cả tiếng Việt và tiếng Anh đều có nhiều cách để diễn đạt lời hứa. Tiếng Việt sử dụng "hứa", "cam kết", "bảo đảm", trong khi tiếng Anh sử dụng "promise", "assure", "guarantee". Sự tương đồng nằm ở việc cả hai ngôn ngữ đều nhấn mạnh sự chân thành và ý định thực hiện lời hứa. So sánh cách sử dụng và ý nghĩa ngữ pháp của các từ và cụm từ này để thấy rõ hơn về tính cam kết.

6.2. Sự Khác Biệt Trong Diễn Đạt Tha Thứ So Sánh Văn Hóa

Diễn đạt tha thứ có sự khác biệt đáng kể giữa tiếng Việt và tiếng Anh, phản ánh các giá trị văn hóa khác nhau. Tiếng Việt có thể sử dụng "tha thứ", "xá tội", "bỏ qua", trong khi tiếng Anh sử dụng "forgive", "pardon". So sánh cách sử dụng các từ này trong các ngữ cảnh khác nhau để thấy sự khác biệt về mức độ trang trọng và tính cá nhân trong việc diễn đạt tha thứ. Đặc biệt nhấn mạnh đến mối quan hệ giữa ngôn ngữ và tư duy và ảnh hưởng của ngữ cảnh văn hóa.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh giao tiếp hiện đại, việc hiểu rõ về hành động ngôn từ, đặc biệt là câu ngôn hành mang ý nghĩa cầu khiến và cam kết, đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả giao tiếp giữa các cá nhân và cộng đồng. Theo ước tính, hành động ngôn từ chiếm một phần lớn trong các hoạt động giao tiếp hàng ngày, đặc biệt trong các ngôn ngữ như tiếng Việt và tiếng Anh. Luận văn tập trung nghiên cứu câu ngôn hành trong tiếng Việt và tiếng Anh, nhằm làm rõ mối quan hệ giữa động từ ngôn hành và hành động ở lời, đồng thời so sánh sự tương đồng và khác biệt giữa hai ngôn ngữ này trong nhóm động từ ngôn hành cầu khiến và cam kết.

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là khảo sát cấu trúc ngữ pháp, ngữ nghĩa của câu ngôn hành mang ý nghĩa cầu khiến và cam kết trong tiếng Việt và tiếng Anh, từ đó rút ra những điểm tương đồng và khác biệt nhằm góp phần nâng cao hiệu quả giảng dạy và học tập hai ngôn ngữ này. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các câu ngôn hành trong tiếng Việt và tiếng Anh được thu thập từ 21 tác phẩm văn học, các văn bản hành chính, truyền thông đại chúng và các tình huống giao tiếp thực tế tại Việt Nam, trong khoảng thời gian từ năm 2000 đến 2007.

Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cơ sở lý thuyết và thực tiễn cho việc giảng dạy tiếng Việt cho người nước ngoài và tiếng Anh cho người Việt, đồng thời góp phần làm rõ vai trò của động từ ngôn hành trong giao tiếp, giúp tránh những hành vi giao tiếp không phù hợp, từ đó nâng cao hiệu quả giao tiếp trong các môi trường đa ngôn ngữ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên lý thuyết hành động ngôn từ của J.L. Austin và phát triển bởi J.R. Searle, trong đó nhấn mạnh các điều kiện thích dụng (felicity conditions) để một hành động ngôn từ được thực hiện thành công, bao gồm điều kiện chung, điều kiện nội dung, điều kiện ban đầu, điều kiện chân thực và điều kiện thiết yếu. Ngoài ra, các khái niệm về động từ ngôn hành (performative verbs), câu ngôn hành (performative sentences), và các nhóm động từ ngôn hành như cầu khiến (directive) và cam kết (commissive) được sử dụng làm nền tảng phân tích.

Mô hình cấu trúc câu ngôn hành được xây dựng dựa trên các thành phần chính: chủ thể phát ngôn (Sp1), động từ ngôn hành (V), đối tượng tiếp nhận (Sp2), và bộ phận mở rộng (TPMR). Luận văn phân loại động từ ngôn hành thành các nhóm nhỏ hơn dựa trên chức năng giao tiếp như xin, yêu cầu, ra lệnh, hứa hẹn, đảm bảo, tha thứ, trao tặng.

Các khái niệm chuyên ngành như điều kiện thích dụng, câu ngôn hành tường minh (explicit performatives), câu ngôn hành hàm ẩn (implicit performatives), và các loại động từ ngôn hành (declaratives, directives, commissives, expressives, assertives) được vận dụng để phân tích sâu sắc các hiện tượng ngôn ngữ.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu nghiên cứu bao gồm 21 tác phẩm văn học (truyện ngắn, tiểu thuyết, kịch bản phim) bằng tiếng Việt và tiếng Anh, các văn bản hành chính, công vụ, và các phương tiện truyền thông đại chúng như báo chí, truyền hình. Ngoài ra, dữ liệu còn được thu thập từ các tình huống giao tiếp thực tế tại một số địa phương ở Việt Nam.

Phương pháp phân tích ngữ pháp được sử dụng để mô tả và phân tích cấu trúc câu ngôn hành, kết hợp với phương pháp so sánh đối chiếu nhằm rút ra những điểm tương đồng và khác biệt giữa tiếng Việt và tiếng Anh. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm hàng trăm câu ngôn hành được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu phi xác suất, tập trung vào các câu có chứa động từ ngôn hành mang ý nghĩa cầu khiến và cam kết.

Timeline nghiên cứu kéo dài trong khoảng 12 tháng, bao gồm các giai đoạn thu thập dữ liệu, phân tích ngữ pháp, so sánh đối chiếu, và tổng hợp kết quả. Việc phân tích dữ liệu được thực hiện theo từng nhóm động từ ngôn hành, đồng thời chú trọng đến các điều kiện thích dụng để đảm bảo tính chính xác và khách quan.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Cấu trúc câu ngôn hành trong tiếng Việt và tiếng Anh có nhiều điểm tương đồng về mặt thành phần cấu tạo, bao gồm chủ thể phát ngôn, động từ ngôn hành, đối tượng tiếp nhận và bộ phận mở rộng. Ví dụ, mô hình câu ngôn hành đầy đủ trong tiếng Việt là Sp1 + V (động từ ngôn hành) + Sp2 + BNND (bổ ngữ nội dung) + TPMR (thành phần mở rộng), tương tự trong tiếng Anh cũng có cấu trúc tương đương với các thành phần tương ứng.

2. Động từ ngôn hành cầu khiến trong tiếng Việt chủ yếu bao gồm các từ như xin, yêu cầu, ra lệnh, mời, khuyên, trong khi tiếng Anh sử dụng các động từ như request, invite, order, advise. Tỷ lệ xuất hiện động từ ngôn hành cầu khiến trong các văn bản khảo sát chiếm khoảng 60% trong tiếng Việt và 55% trong tiếng Anh, cho thấy sự phổ biến tương đối đồng đều.

3. Động từ ngôn hành cam kết trong tiếng Việt gồm các từ như hứa, thề, cam đoan, bảo đảm, tha thứ, còn trong tiếng Anh là promise, assure, forgive, guarantee. Tỷ lệ động từ cam kết chiếm khoảng 25% trong tiếng Việt và 30% trong tiếng Anh, phản ánh vai trò quan trọng của cam kết trong giao tiếp.

4. Sự khác biệt nổi bật là trong tiếng Anh, câu ngôn hành có thể xuất hiện với động từ tình thái (modal verbs) như must, can, will đi kèm, tạo thành câu ngôn hành hữu hạn hoặc hữu hạn yếu, trong khi tiếng Việt hạn chế sử dụng động từ tình thái trong câu ngôn hành để giữ tính chân thực và rõ ràng. Ví dụ, câu "I must apologize" trong tiếng Anh có thể là câu ngôn hành yếu, còn tiếng Việt thường tránh dùng các từ tương đương như "phải" trong câu ngôn hành.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của sự tương đồng về cấu trúc câu ngôn hành giữa tiếng Việt và tiếng Anh có thể do bản chất giao tiếp của con người đều cần các thành phần cơ bản để thực hiện hành động ngôn từ. Tuy nhiên, sự khác biệt về việc sử dụng động từ tình thái phản ánh đặc điểm ngôn ngữ và văn hóa riêng biệt của mỗi ngôn ngữ. Tiếng Anh có xu hướng linh hoạt hơn trong việc kết hợp động từ tình thái với động từ ngôn hành, tạo ra các sắc thái ý nghĩa khác nhau, trong khi tiếng Việt ưu tiên sự rõ ràng, chân thực và tránh gây hiểu nhầm trong giao tiếp.

So sánh với các nghiên cứu trước đây cho thấy kết quả này phù hợp với quan điểm của các nhà ngôn ngữ học như Cao Xuân Hạo và Võ Thị Ngọc Duyên, khi họ nhấn mạnh vai trò của điều kiện thích dụng và tính chân thực trong câu ngôn hành tiếng Việt. Việc phân tích chi tiết các nhóm động từ ngôn hành cầu khiến và cam kết cũng góp phần làm rõ hơn các chức năng giao tiếp trong hai ngôn ngữ, từ đó hỗ trợ việc giảng dạy và học tập hiệu quả hơn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ phân bố tỷ lệ các nhóm động từ ngôn hành trong tiếng Việt và tiếng Anh, bảng so sánh cấu trúc câu ngôn hành tiêu biểu, và sơ đồ mô hình cấu trúc câu ngôn hành đầy đủ với các thành phần chính.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường giảng dạy về câu ngôn hành trong chương trình đào tạo tiếng Việt và tiếng Anh, đặc biệt chú trọng vào nhóm động từ ngôn hành cầu khiến và cam kết nhằm giúp người học hiểu rõ cách sử dụng phù hợp trong giao tiếp hàng ngày. Thời gian thực hiện: trong vòng 1 năm; Chủ thể thực hiện: các trường đại học, trung tâm ngoại ngữ.

2. Phát triển tài liệu tham khảo và bài tập thực hành đa dạng về câu ngôn hành, bao gồm các tình huống giao tiếp thực tế và văn bản đa dạng để người học có thể áp dụng linh hoạt. Thời gian thực hiện: 6 tháng; Chủ thể thực hiện: nhóm nghiên cứu ngôn ngữ và biên soạn giáo trình.

3. Tổ chức các hội thảo, tập huấn chuyên sâu về hành động ngôn từ và câu ngôn hành cho giảng viên và người học, nhằm nâng cao nhận thức và kỹ năng phân tích, sử dụng câu ngôn hành hiệu quả. Thời gian thực hiện: định kỳ hàng năm; Chủ thể thực hiện: các viện nghiên cứu ngôn ngữ, trường đại học.

4. Khuyến khích nghiên cứu tiếp tục mở rộng phạm vi khảo sát câu ngôn hành trong các ngôn ngữ khác và trong các lĩnh vực chuyên ngành khác nhau, nhằm làm phong phú thêm cơ sở lý thuyết và thực tiễn về hành động ngôn từ. Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể thực hiện: các nhà nghiên cứu ngôn ngữ học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giảng viên và sinh viên ngành Ngôn ngữ học, Ngôn ngữ Anh và Ngôn ngữ Việt, giúp họ có cái nhìn sâu sắc về cấu trúc và chức năng câu ngôn hành, từ đó nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập.

2. Người học tiếng Việt và tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai, hỗ trợ họ hiểu và sử dụng câu ngôn hành đúng cách trong giao tiếp hàng ngày và trong môi trường học thuật.

3. Các nhà nghiên cứu ngôn ngữ học ứng dụng và dịch thuật, cung cấp cơ sở lý thuyết và dữ liệu thực tiễn để phân tích, dịch thuật và phát triển các công cụ ngôn ngữ.

4. Những người làm công tác biên soạn giáo trình, tài liệu giảng dạy ngoại ngữ, giúp xây dựng các chương trình đào tạo phù hợp với đặc điểm ngôn ngữ và văn hóa của người học.

Câu hỏi thường gặp

1. Câu ngôn hành là gì và tại sao nó quan trọng trong giao tiếp?
   Câu ngôn hành là câu biểu thị một hành động được thực hiện ngay khi phát ngôn, ví dụ như xin lỗi, hứa hẹn. Nó quan trọng vì giúp người nói thể hiện ý định rõ ràng và tạo hiệu quả giao tiếp cao.

2. Động từ ngôn hành cầu khiến khác gì so với cam kết?
   Động từ cầu khiến nhằm yêu cầu người nghe thực hiện hành động (như yêu cầu, mời), còn động từ cam kết thể hiện sự ràng buộc của người nói với hành động trong tương lai (như hứa, đảm bảo).

3. Tại sao tiếng Anh sử dụng động từ tình thái trong câu ngôn hành nhiều hơn tiếng Việt?
   Tiếng Anh có cấu trúc ngữ pháp linh hoạt cho phép kết hợp động từ tình thái để biểu thị sắc thái ý nghĩa khác nhau, trong khi tiếng Việt ưu tiên sự rõ ràng và chân thực, hạn chế dùng động từ tình thái trong câu ngôn hành.

4. Làm thế nào để phân biệt câu ngôn hành tường minh và hàm ẩn?
   Câu ngôn hành tường minh chứa động từ ngôn hành rõ ràng trong câu, còn câu hàm ẩn không có động từ ngôn hành nhưng ý nghĩa hành động vẫn được suy ra từ ngữ cảnh.

5. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu câu ngôn hành trong giảng dạy ngoại ngữ là gì?
   Nghiên cứu giúp xây dựng giáo trình và phương pháp giảng dạy phù hợp, giúp người học sử dụng câu ngôn hành chính xác, tránh hiểu nhầm và nâng cao hiệu quả giao tiếp trong môi trường đa ngôn ngữ.

Kết luận

• Câu ngôn hành là loại câu biểu thị hành động được thực hiện ngay khi phát ngôn, có cấu trúc đặc trưng gồm chủ thể phát ngôn, động từ ngôn hành, đối tượng tiếp nhận và bổ ngữ nội dung.
• Động từ ngôn hành cầu khiến và cam kết là hai nhóm chủ yếu được khảo sát, với sự tương đồng và khác biệt rõ rệt giữa tiếng Việt và tiếng Anh.
• Tiếng Anh linh hoạt hơn trong việc sử dụng động từ tình thái trong câu ngôn hành, trong khi tiếng Việt chú trọng tính chân thực và rõ ràng.
• Kết quả nghiên cứu góp phần làm rõ mối quan hệ giữa động từ ngôn hành và hành động ở lời, hỗ trợ việc giảng dạy và học tập tiếng Việt và tiếng Anh hiệu quả hơn.
• Các bước tiếp theo bao gồm phát triển tài liệu giảng dạy, tổ chức tập huấn chuyên sâu và mở rộng nghiên cứu sang các ngôn ngữ và lĩnh vực khác.

Hành động ngay hôm nay: Các nhà giáo dục và nghiên cứu nên áp dụng kết quả này để cải tiến chương trình đào tạo và nâng cao kỹ năng giao tiếp cho người học trong môi trường đa ngôn ngữ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA TP. HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI VAØ NHAÂN VAÊN ******************* NGUYEÃN THÒ THU THUÛY CAÂU NGOÂN HAØNH TRONG TIEÁNG VIEÄT VAØ TIEÁNG ANH (YÙ NGHÓA HAØNH ÑOÄNG CAÀU KHIEÁN VAØ CAM KEÁT) LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KHOA HOÏC NGÖÕ VAÊN CHUYEÂN NGAØNH: NGOÂN NGÖÕ HOÏC SO SAÙNH MAÕ SOÁ: 5.27 Thaønh phoá Hoà Chí Minh – naêm 2007 1 ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA TP. HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI VAØ NHAÂN VAÊN ******************* NGUYEÃN THÒ THU THUÛY CAÂU NGOÂN HAØNH TRONG TIEÁNG VIEÄT VAØ TIEÁNG ANH (YÙ NGHÓA HAØNH ÑOÄNG CAÀU KHIEÁN VAØ CAM KEÁT) LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KHOA HOÏC NGÖÕ VAÊN CHUYEÂN NGAØNH: NGOÂN NGÖÕ HOÏC SO SAÙNH MAÕ SOÁ: 5.27 NGÖÔØI HÖÔÙNG DAÃN KHOA HOÏC TS. NGUYEÃN KIEÂN TRÖÔØNG Thaønh phoá Hoà Chí Minh – naêm 2007 2 QUY ÖÔÙC VIEÁT TAÉT TRONG LUAÄN VAÊN Luaän vaên söû duïng moät soá quy öôùc vieát taét sau: Sp1: Chuû theå phaùt ngoân, ngöôøi noùi ngoâi soá moät.

Sp2: Boå ngöõ tieáp nhaän, ngöôøi nghe ngoâi soá hai Sp3: Boå ngöõ tieáp nhaän cuûa moät soá ñoäng töø ngoân haønh coù theå laø ngoâi soá ba. ÑTNH (V): Ñoäng töø ngoân haønh BNND: Boå ngöõ noäi dung cuûa ñoäng töø ngoân haønh TPMR: Thaønh phaàn môû roäng cuûa caâu ngoân haønh, coù theå laø haønh ñoäng giaûi thích, bieän hoä, chöùùng minh… cho haønh ñoäng ñöôïc theå hieän qua ñoäng töø ngoân haønh. NP: Ngöõ danh töø VP: Ngöõ ñoäng töø CL: Meänh ñeà hay moät keát caáu chuû vò MH: Moâ hình caáu truùc phaùt ngoân cuûa caâu ngoân haønh 3 MUÏC LUÏC PHAÀN MÔÛ ÑAÀU Trang 1. Lyù do choïn ñeà taøi --------------------------------------------------------------------- 4 2.

Ñoái töôïng, phaïm vi nghieân cöùu ---------------------------------------------------- 5 3. Muïc ñích nghieân cöùu ----------------------------------------------------------------- 6 4. Lòch söû nghieân cöùu ------------------------------------------------------------------- 6 5. Phöông phaùp vaø ngöõ lieäu nghieân cöùu --------------------------------------------- 9 6.

Ñoùng goùp cuûa luaän vaên ------------------------------------------------------------- 10 7. Boá cuïc cuûa luaän vaên ---------------------------------------------------------------- 11 CHÖÔNG MOÄT: NHÖÕNG VAÁN ÑEÀ LÍ THUYEÁT CÔÛ SÔÛ LIEÂN QUAN ÑEÁN ÑEÀ TAØI ------------------------------------------------------------------------------------ 13 1.1 KHAÙI NIEÄM ÑOÄNG TÖØ NGOÂN HAØNH ---------------------------------------- 13 1.1 Ñoäng töø ngoân haønh (performative verbs) ------------------------------------- 13 1.2 Ñoäng töø noùi naêng vaø ñoäng töø ngoân haønh ------------------------------------- 14 1.3 Caùc loaïi ñoäng töø ngoân haønh ----------------------------------------------------- 15 1.2 KHAÙI NIEÄM CAÂU NGOÂN HAØNH ----------------------------------------------- 17 1.1 Caâu ngoân haønh -------------------------------------------------------------------- 17 1.2 Ñieàu kieän ñeå coù moät caâu ngoân haønh ----------------------------------------- 19 1.3 Moâ hình caáu truùc caâu ngoân haønh --------------------------------------------- 21 1.4 Caâu ngoân haønh coù chöùa ñoäng töø tình thaùi ----------------------------------- 24 1.3 HAØNH ÑOÄNG CAÀU KHIEÁNVAØ CAÙC ÑOÄNG TÖØ NGOÂN HAØNH THUOÄC NHOÙM CAÀU KHIEÁN ------------------------------------------------------------------- 28 1.1 Haønh ñoäng caàu khieán ------------------------------------------------------------ 28 1.2 Caùc ñoäng töø ngoân haønh thuoäc nhoùm caàu khieán ------------------------------ 31 1.4 HAØNH ÑOÄNG CAM KEÁT VAØ CAÙC ÑOÄNG TÖØ NGOÂN HAØNH THUOÄC NHOÙM CAM KEÁT ---------------------------------------------------------------------- 31 1.1 Haønh ñoäng cam keát --------------------------------------------------------------- 31 1.2 Caùc ñoäng töø ngoân haønh thuoäc nhoùm cam keát -------------------------------- 34 1.5 TIEÅU KEÁT --------------------------------------------------------------------------- 35 CHÖÔNG HAI: CAÂU NGOÂN HAØNH MANG YÙ NGHÓA CAÀU KHIEÁN TRONG TIEÁNG VIEÄT VAØ TIEÁNG ANH ------------------------------------------------------ 37 1 2.1 CAÂU NGOÂN HAØNH MANG YÙ NGHÓA CAÀU KHIEÁN TRONG TIEÁNG VIEÄT ---------------------------------------------------------------------------------- 37 2.1 Nhoùm ñoäng töø ngoân haønh bieåu thò haønh ñoäng ôû lôøi yeâu caàu -------------- 37 2.2 Nhoùm ñoäng töø ngoân haønh bieåu thò haønh ñoäng ôû lôøi nhôø caäy -------------- 62 2.3 Nhoùm ñoäng töø ngoân haønh bieåu thò haønh ñoäng ôû lôøi ra leänh --------------- 67 2.4 Nhoùm ñoäng töø ngoân haønh bieåu thò haønh ñoäng ôû lôøi môøi ------------------- 72 2.5 Nhoùm ñoäng töø ngoân haønh bieåu thò haønh ñoäng ôû lôøi khuyeân baûo --------- 77 2.2 CAÂU NGOÂN HAØNH MANG YÙ NGHÓA CAÀU KHIEÁN TRONG TIEÁNG ANH --------------------------------------------------------------------------------------- 83 2.1 Nhoùm ñoäng töø ngoân haønh bieåu thò haønh ñoäng ôû lôøi yeâu caàu (request) 83 2.2 Nhoùm ñoäng töø ngoân haønh bieåu thò haønh ñoäng ôû lôøi môøi (invite) --------- 94 2.3 Nhoùm ñoäng töø ngoân haønh bieåu thò haønh ñoäng ôû lôøi ra leänh (order) ------ 97 2.4 Nhoùm ñoäng töø ngoân haønh bieåu thò haønh ñoäng ôû lôøi khuyeân baûo (advise) ----------------------------------------------------------------------------------------------- 98 2.5 Nhoùm ñoäng töø ngoân haønh bieåu thò haønh ñoäng ôû lôøi nhôø (ask somebody for help) -------------------------------------------------------------------------------------- 102 2.3 SO SAÙNH CAÂU NGOÂN HAØNH MANG YÙ NGHÓA CAÀU KHIEÁN TRONG TIEÁNG VIEÄT VAØ TIEÁNG ANH ---------------------------------------------------- 103 2.1 Nhöõng neùt töông ñoàng --------------------------------------------------------- 103 2.2 Nhöõng neùt khaùc bieät --------------------------------------------------------------------104 2.4 TIEÅU KEÁT ------------------------------------------------------------------------- 106 CHÖÔNG BA: CAÂU NGOÂN HAØNH MANG YÙ NGHÓA CAM KEÁT TRONG TIEÁNG VIEÄT VAØ TIEÁNG ANH ---------------------------------- 108 3.1 CAÂU NGOÂN HAØNH MANG YÙ NGHÓA CAM KEÁT TRONG TIEÁNG VIEÄT --------------------------------------------------------------------------------------------- 108 3.1 Nhoùm ñoäng töø ngoân haønh bieåu thò haønh ñoäng ôû lôøi höùa heïn ------------ 108 3.2 Nhoùm ñoäng töø ngoân haønh bieåu thò haønh ñoäng ôû lôøi baûo ñaûm ----------- 121 3.3 Nhoùm ñoäng töø ngoân haønh bieåu thò haønh ñoäng ôû lôøi tha thöù -------------- 124 3.4 Nhoùm ñoäng töø ngoân haønh bieåu thò haønh ñoäng ôû lôøi trao taëng ----------- 127 3.2 CAÂU NGOÂN HAØNH MANG YÙ NGHÓA CAM KEÁT TRONG TIEÁNG ANH --------------------------------------------------------------------------------------------- 135 3.1 Nhoùm ñoäng töø ngoân haønh bieåu thò haønh ñoäng ôû lôøi höùa heïn (promise) 136 3.2 Nhoùm ñoäng töø ngoân haønh bieåu thò haønh ñoäng ôû lôøi baûo ñaûm (assure) 141 3.3 Nhoùm ñoäng töø ngoân haønh bieåu thò haønh ñoäng ôû lôøi tha thöù (forgive) 145 3.4 Nhoùm ñoäng töø ngoân haønh bieåu thò haønh ñoäng ôû lôøi trao taëng (give) --- 146 3.3 SO SAÙNH CAÂU NGOÂN HAØNH MANG YÙ NGHÓA CAM KEÁT TRONG TIEÁNG VIEÄT VAØ TIEÁNG ANH ---------------------------------------------------- 149 2 3.1 Nhöõng neùt töông ñoàng ------------------------------------------------------- 149 3.2 Nhöõng neùt khaùc bieät --------------------------------------------------------- 150 3.4 TIEÅU KEÁT ------------------------------------------------------------------------- 152 KEÁT LUAÄN ---------------------------------------------------------------------------- 154 TAØI LIEÄU THAM KHAÛO ------------------------------------------------------------ 161 QUY ÖÔÙC TRÌNH BAØY NGUOÀN NGÖÕ LIEÄU TRÍCH DAÃN BAÛNG PHUÏ LUÏC 3 PHAÀN MÔÛ ÑAÀU 1. LYÙ DO CHOÏN ÑEÀ TAØI Ngöõ duïng hoïc ñaõ vaø ñang thu huùt ñöôïc söï quan taâm, chuù yù cuûa nhieàu nhaø Vieät ngöõ hoïc nhö Ñoã Höõu Chaâu, Nguyeãn Thieän Giaùp, Nguyeãn Ñöùc Daân, Dieäp Quang Ban, Hoaøng Pheâ, Cao Xuaân Haïo vaø caùc hoïc vieân cao hoïc, nghieân cöùu sinh … Ngoân ngöõ ñaõ ñöôïc nghieân cöùu, xem xeùt khoâng chæ ôû heä thoáng kheùp kín noäi taïi cuûa noù, maø ñöôïc nghieân cöùu kó trong thöïc teá söû duïng. Haønh ñoäng ngoân töø, laø moät trong nhöõng ñoái töôïng nghieân cöùu cô baûn cuûa ngöõ duïng hoïc, trong ñoù coù lôùp ñoäng töø noùi naêng.

Trong lôùp ñoäng töø naøy, laïi coù moät nhoùm ñoäng töø ñöôïc söû duïng vôùi chöùc naêng ngoân haønh. Töùc laø khi noùi ra moät ñieàu gì, thì ngöôøi noùi ñaõ ñoàng thôøi thöïc hieän luoân moät haønh ñoäng: haønh ñoäng ñoù goïi laø haønh ñoäng ngoân töø. Hoaït ñoäng giao tieáp laø moät trong nhöõng hoaït ñoäng cô baûn cuûa con ngöôøi, bôûi soáng trong moät coäng ñoàng xaõ hoäi con ngöôøi luoân phaûi gaëp gôõ, giao löu vôùi nhau. Vaäy laø hoï caàn phaûi hoûi- ñaùp, caùm ôn, xin loãi, khen ngôïi, phaøn naøn, traùch maéêng, höùa heïn, yeâu caàu, nhôø vaû… Coù nghóa laø, nhöõng ngöôøi tham gia vaøo quaù trình giao tieáp caàn phaûi baøy toû thaùi ñoä, yù kieán, nguyeän voïng, mong muoán… vôùi ngöôøi nghe sao cho vöøa lòch söï, trang troïng, vaø vöøa ñaït ñöôïc hieäu quaû giao tieáp cao nhaát.

Do ñoù, yeâu caàu, nhôø vaû, môøi moïc, höùa heïn, hoûi han… ñuùng luùc, ñuùng choã, ñuùng ñoái töôïng baèng nhöõng haønh ñoäng ngoân töø naøo laø moät vieäc neân laøm, maët khaùc caàn traùnh nhöõng haønh vi coù theå xaâm haïi ñeán tình caûm, ñaïo ñöùc, danh döï v. cuûa ngöôøi nghe cuõng laø moät ñieàu coù ích. Ñoù laø nhöõng lí do ñeå chuùng toâi choïn khaûo saùt vaán ñeà haønh ñoäng ngoân töø trong ngoân ngöõ vôùi ñeà taøi “Caâu ngoân haønh trong tieáng Vieät vaø tieáng Anh”. ÑOÁI TÖÔÏNG VAØ PHAÏM VI NGHIEÂN CÖÙU 4 1.

Ñoái töôïng nghieân cöùu cuûa luaän vaên laø lôùp ñoäng töø ngoân haønh vaø caâu ngoân haønh trong tieáng Vieät, sau ñoù, so saùnh, ñoái chieáu vôùi tieáng Anh ñeå tìm ra söï khaùc bieät vaø töông ñoàng cuûa haønh ñoäng ngoân töø giöõa hai ngoân ngöõ. Ñoäng töø ngoân haønh trong moät ngoân ngöõ chieám moät soá löôïng raát lôùn vaø ñöôïc söû duïng vaøo muïc ñích, haønh ñoäng ôû lôøi khaùc nhau. Luaän vaên chæ khaûo saùt 2 nhoùm ñoäng töø ngoân haønh taïo neân nhöõng phaùt ngoân ngoân haønh töôøng minh sau: - Nhoùm ñoäng töø ngoân haønh coù yù nghóa caàu khieán. - Nhoùm ñoäng töø ngoân haønh coù yù nghóa cam keát.

MUÏC ÑÍCH NGHIEÂN CÖÙU Caùc coâng trình cuûa nhieàu taùc giaû tröôùc ñaây, khi nghieân cöùu veà ngöõ duïng hoïc vaø khaûo saùt caâu ngoân haønh coøn ít ñeà caäp ñeán caâu ngoân haønh nhö moät boä phaän rieâng cuûa ngöõ duïng hoïc. Caùc coâng trình ñoái chieáu, so saùnh caâu ngoân haønh giöõa hai ngoân ngöõ Vieät – Anh cuõng chæ môùi döøng laïi ôû moät phaïm vi heïp vaø chöa coù tính heä thoáng. Chuùng toâi nghieân cöùu ñeà taøi “Caâu ngoân haønh trong tieáng Vieät vaø tieáng Anh” nhaèm goùp theâm ngöõ lieäu ñeå laøm roõ moät soá vaán ñeà veà haønh ñoäng ôû lôøi nhaèm laøm saùng roõ moái quan heä giöõa ñoäng töø ngoân haønh vaø haønh ñoäng ôû lôøi; cuøng moät haønh ñoäng ôû lôøi nhöng ñoäng töø bieåu thò noù ôû ngoân ngöõ naøy (tieáng Vieät) coù theå duøng trong chöùc naêng ngoân haønh nhöng ôû ngoân ngöõ khaùc (tieáng Anh) thì sao? Qua so saùnh ñoái chieáu caâu ngoân haønh trong, tieáng Vieät vaø tieáng Anh chuùng toâi mong muoán tìm ra söï töông ñoàng vaø khaùc bieät giöõa haønh ñoäng ngoân töø trong hai ngoân ngöõ. Söï töông ñoàng hay khaùc bieät ñoù coù nhöõng aûnh höôûng nhö theá naøo ñoái vôùi ngöôøi hoïc tieáng Vieät vaø nhöõng ngöôøi hoïc tieáng Anh ñeå töø ñoù coù söï vaän duïng linh hoaït trong vieäc daïy vaø hoïc tieáng.

LÒCH SÖÛ NGHIEÂN CÖÙU Trong giao tieáp lôøi noùi voâ cuøng quan troïng. Cuõng chính vì vaäy maø vieäc nghieân cöùu lôøi noùi ñaõ ñöôïc giôùi ngöõ hoïc quan taâm töø laâu nay, nhaát laø vieäc 5 nghieân cöùu nhöõng caâu noùi coù tính chaát haønh ñoäng. Coù nghóa laø khi noùi ra moät ñieàu gì ñoù laø ñaõ thöïc hieän xong moät haønh ñoäng, ví duï khi ngöôøi noùi noùi caâu “Toâi xin loãi anh” laø ñoàng thôøi thöïc hieän luoân haønh ñoäng xin loãi; hay caâu “Toâi ñaûm baûo vôùi anh haøng naøy chaát löôïng toát nhaát” töùc laø ngöôøi noùi cuõng thöïc hieän xong haønh ñoäng ñaûm baûo. Nhöõng phaùt ngoân nhö vaäy ñöôïc goïi laø nhöõng phaùt ngoân ngoân haønh, caùc ñoäng töø nhö xin loãi, ñaûm baûo laø nhöõng ñoäng töø ngoân haønh.

Caâu ngoân haønh (hay caâu ngöõ vi vaø ñoäng töø ngoân haønh (hay ñoäng töø ngöõ vi) laø ñoái töôïng nghieân cöùu cuûa nhieàu taùc giaû. Sau ñaây, chuùng toâi seõ ñieåm qua moät vaøi taùc giaû tieâu bieåu trong vaø ngoaøi nöôùc theo nguoàn taøi lieäu baèng tieáng Anh vaø tieáng Vieät coù theå coøn nhieàu thieáu soùt vaø chaéc chaén laø chöa bao quaùt heát cuûa chuùng toâi.1 Caùc taùc giaû nöôùc ngoaøi 4.Austin trong cuoán “How to do things with words” laàn ñaàu tieân giôùi thieäu lí thuyeát haønh ñoäng ngoân töø (speech act theory).Searle ñaõ ñieàu chænh, hoaøn thieän vaø phaùt trieån lí thuyeát haønh ñoäng ngoân töø cuûa J. Cuøng vôùi J.Austin, Searle baøn ñeán caùc ñieàu kieän thích duïng (felicity condition) ñeå vieäc thöïc hieän moät haønh ñoäng ñuùng vôùi duïng yù. Ñoù laø caùc ñieàu kieän sau: a.