Nghiên Cứu Đặc Điểm Vật Liệu Cháy Dưới Tán Rừng và Giải Pháp Phòng Chống Cháy Rừng

Chuyên khảo phân tích Nghiên cứu đặc điểm vật liệu cháy dưới tán rừng và các giải pháp phòng cháy rừng tại khu di tích, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu

• Tác giả: Lương Văn Bảo
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Quý
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Quản Lý Tài Nguyên Rừng
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Vật Liệu Cháy Dưới Tán Rừng Và Giải Pháp Phòng Chống Cháy Rừng Tại Khu Di Tích Lịch Sử, Văn Hóa, Danh Lam Thắng Cảnh Núi Bà Rá
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Đồng Nai

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Một số khái niệm
• 1.1.1. Cháy rừng
• 1.1.2. Mùa cháy rừng
• 1.1.3. Dự báo cháy rừng
• 1.1.4. Vật liệu cháy
• 1.1.5. Các nghiên cứu về cháy rừng và VLC trên thế giới
• 1.1.5.1. Phương pháp dự báo cháy rừng
• 1.1.5.2. Xác định hệ số K theo lượng mưa
• 1.1.5.3. Phân cấp cháy rừng theo chỉ tiêu tổng hợp P
• 1.1.5.4. Nghiên cứu ứng dụng công nghệ không gian địa lý (viễn thám, GIS, GPS) trong dự báo và phát hiện sớm cháy rừng trên thế giới
• 1.2. Phương pháp dự báo cháy rừng
• 2. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.1.1. Mục tiêu chung
• 2.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 2.2. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 2.2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.3. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Các nội dung nghiên cứu
• 2.3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.2.1. Phương pháp thừa kế tài liệu
• 2.3.2.2. Phương pháp điều tra ngoại nghiệp
• 2.3.2.3. Phương pháp xử lý nội nghiệp
• 2.3.2.4. Công cụ xử lý phân tích số liệu
• 3. ĐẶC ĐIỂM KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm điều kiện tự nhiên
• 3.1.1. Vị trí địa lý
• 3.1.2. Hiện trạng tài nguyên rừng
• 3.1.3. Khí hậu, thủy văn
• 3.1.4. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 3.1.5. Dân số, dân tộc, lao động
• 3.1.6. Tình hình phân bố dân cư xung quanh Khu di tích núi Bà Rá
• 3.1.7. Xã hội: Thực trạng giáo dục và đào tạo, y tế, văn hóa
• 4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Thực trạng công tác PCCCR của khu vực
• 4.2. Thực trạng công tác tổ chức thực hiện phương án PCCCR
• 4.3. Tình hình cháy rừng và nguy cơ cháy rừng
• 4.4. Đánh giá chung về công tác PCCCR từ 2016 – 2021
• 4.5. Đặc điểm vật liệu cháy dưới tán rừng
• 4.5.1. Đặc điểm tầng cây cao của các trạng thái rừng
• 4.5.2. Thành phần vật liệu cháy dưới tán
• 4.5.3. Đặc điểm khối lượng, độ ẩm, độ che phủ và độ dày VLC
• 4.5.4. Động thái đặc điểm VLC dưới tán rừng trong các tháng mùa cháy
• 4.5.5. Động thái chỉ số cháy của VLC dưới tán rừng theo thời gian
• 4.6. Dự báo nguy cơ cháy rừng theo đặc điểm VLC
• 4.6.1. Tần suất nguy cơ cháy rừng trong mùa cháy
• 4.6.2. Xây dựng hàm dự báo cấp cháy theo đặc điểm VLC
• 4.6.3. Phân cấp nguy cơ cháy rừng các tháng mùa cháy (tháng 11 đến tháng 4)
• 4.6.4. Phân cấp nguy cơ cháy rừng cho các trạng thái rừng trong mùa cháy
• 4.7. Một số giải pháp điều tiết vật liệu cháy và nâng cao hiệu quả PCCCR
• 5. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Vật Liệu Cháy Rừng Núi Bà Rá

Rừng đóng vai trò thiết yếu trong hệ sinh thái và đời sống con người. Tuy nhiên, cháy rừng gây ra những thiệt hại to lớn về kinh tế và môi trường. Đặc biệt, cháy dưới tán rừng là loại hình phổ biến, lan nhanh và khó kiểm soát. Nghiên cứu về vật liệu cháy rừng và các yếu tố ảnh hưởng là vô cùng quan trọng để xây dựng các biện pháp phòng chống cháy rừng hiệu quả. Khu di tích núi Bà Rá, với đặc điểm khí hậu khô nóng, tiềm ẩn nguy cơ cháy cao, đòi hỏi các giải pháp phòng cháy chữa cháy (PCCC) phù hợp. Việc xây dựng phương án PCCC chi tiết và hiệu quả là cấp thiết để bảo vệ hệ sinh thái rừng nơi đây. Nghiên cứu này tập trung vào đặc điểm vật liệu cháy dưới tán rừng tại núi Bà Rá nhằm đề xuất các giải pháp PCCC tối ưu.

1.1. Khái niệm Vật Liệu Cháy Rừng và Phân Loại

Vật liệu cháy rừng là yếu tố then chốt trong tam giác lửa, quyết định đến sự hình thành và lan truyền của đám cháy. Dựa vào khả năng oxy hóa, vật liệu cháy được chia thành ba loại: dễ cháy, khó cháy và không cháy. Các thông số cơ bản của vật liệu cháy rừng bao gồm thành phần, khối lượng, độ ẩm, độ xốp và đặc điểm phân bố không gian. Việc phân loại vật liệu cháy theo kích thước (tinh và thô) hoặc độ ẩm (khô và tươi) giúp đánh giá nguy cơ cháy và lựa chọn biện pháp phòng ngừa phù hợp. Nghiên cứu này sẽ đi sâu vào phân tích các loại vật liệu cháy phổ biến dưới tán rừng núi Bà Rá.

1.2. Tầm Quan Trọng của Nghiên Cứu Vật Liệu Cháy Dưới Tán Rừng

Nghiên cứu vật liệu cháy dưới tán rừng có ý nghĩa quan trọng trong việc dự báo và kiểm soát cháy rừng. Khối lượng và tính chất của vật liệu cháy ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ lan truyền, cường độ và mức độ thiệt hại của đám cháy. Việc xác định các loại vật liệu dễ cháy và các yếu tố tác động đến khả năng bén lửa giúp các nhà quản lý và khoa học đưa ra các biện pháp phòng ngừa và ứng phó hiệu quả. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào việc đánh giá đặc điểm vật liệu cháy tại núi Bà Rá, từ đó đề xuất các giải pháp giảm thiểu nguy cơ cháy rừng.

II. Thách Thức Phòng Chống Cháy Rừng Tại Khu Vực Núi Bà Rá

Khu di tích núi Bà Rá đối mặt với nhiều thách thức trong công tác phòng chống cháy rừng. Điều kiện thời tiết khắc nghiệt, với mùa khô kéo dài và nhiệt độ cao, làm tăng nguy cơ cháy rừng. Địa hình phức tạp và sự phân bố dân cư gần rừng gây khó khăn cho việc tiếp cận và kiểm soát đám cháy. Nguồn nhân lực và trang thiết bị PCCC còn hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế. Biến đổi khí hậu làm gia tăng tần suất và cường độ của các đợt nắng nóng, khiến nguy cơ cháy rừng ngày càng trở nên nghiêm trọng. Cần có các giải pháp đồng bộ và hiệu quả để giải quyết những thách thức này.

2.1. Yếu Tố Khí Hậu và Địa Hình Ảnh Hưởng Đến Nguy Cơ Cháy Rừng

Khí hậu đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định nguy cơ cháy rừng. Nhiệt độ cao, độ ẩm thấp và gió mạnh tạo điều kiện thuận lợi cho vật liệu cháy khô nhanh và dễ bén lửa. Địa hình dốc và hiểm trở gây khó khăn cho việc tiếp cận và chữa cháy. Núi Bà Rá với địa hình đồi núi và khí hậu nhiệt đới gió mùa, có mùa khô kéo dài, là khu vực có nguy cơ cháy rừng cao. Cần có các biện pháp theo dõi và dự báo thời tiết chính xác để chủ động phòng ngừa cháy rừng.

2.2. Thực Trạng và Đánh Giá Công Tác Phòng Cháy Chữa Cháy Rừng Hiện Tại

Mặc dù đã có sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, công tác phòng cháy chữa cháy rừng tại núi Bà Rá vẫn còn nhiều hạn chế. Nguồn lực đầu tư cho PCCC còn thiếu, trang thiết bị lạc hậu và lực lượng PCCC mỏng. Công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao ý thức PCCC cho người dân chưa được thực hiện thường xuyên và hiệu quả. Cần có sự đánh giá khách quan và toàn diện về thực trạng công tác PCCC để xác định những điểm yếu và đề xuất các giải pháp cải thiện.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Đặc Điểm Vật Liệu Cháy Rừng

Nghiên cứu này sử dụng kết hợp nhiều phương pháp để thu thập và phân tích dữ liệu về vật liệu cháy dưới tán rừng. Phương pháp thừa kế tài liệu được sử dụng để tổng hợp các nghiên cứu trước đây về cháy rừng và vật liệu cháy. Phương pháp điều tra ngoại nghiệp được thực hiện để thu thập dữ liệu thực địa về thành phần, khối lượng, độ ẩm và độ che phủ của vật liệu cháy. Phương pháp xử lý nội nghiệp được sử dụng để phân tích số liệu và xây dựng các mô hình dự báo nguy cơ cháy rừng. Các công cụ phân tích số liệu hiện đại được sử dụng để đảm bảo tính chính xác và tin cậy của kết quả nghiên cứu.

3.1. Thu Thập và Xử Lý Dữ Liệu Thực Địa về Vật Liệu Cháy

Việc thu thập dữ liệu thực địa là bước quan trọng trong nghiên cứu vật liệu cháy. Các ô tiêu chuẩn (ODB) được thiết lập tại các trạng thái rừng khác nhau để thu thập mẫu vật liệu cháy. Các mẫu được phân tích để xác định thành phần, khối lượng, độ ẩm và độ che phủ. Dữ liệu thu thập được xử lý bằng các phần mềm thống kê để phân tích và so sánh đặc điểm vật liệu cháy giữa các trạng thái rừng.

3.2. Xây Dựng Mô Hình Dự Báo Nguy Cơ Cháy Rừng Dựa Trên VLC

Dữ liệu về vật liệu cháy được sử dụng để xây dựng các mô hình dự báo nguy cơ cháy rừng. Các yếu tố như khối lượng, độ ẩm và độ che phủ của vật liệu cháy được đưa vào mô hình để đánh giá khả năng bén lửa và lan truyền của đám cháy. Mô hình dự báo giúp các nhà quản lý đưa ra các quyết định phòng ngừa và ứng phó kịp thời.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Đặc Điểm Vật Liệu Cháy Dưới Tán Rừng

Nghiên cứu đã xác định được các loại vật liệu cháy chủ yếu dưới tán rừng núi Bà Rá, bao gồm lá khô, cành khô, cỏ khô và thảm mục. Khối lượng và độ ẩm của vật liệu cháy biến đổi theo mùa, đạt đỉnh vào mùa khô. Độ che phủ của vật liệu cháy cũng khác nhau giữa các trạng thái rừng, ảnh hưởng đến nguy cơ cháy rừng. Các chỉ số cháy của vật liệu cháy được xác định, cho thấy khả năng bén lửa và lan truyền nhanh chóng trong điều kiện khô hanh. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát cháy rừng hiệu quả.

4.1. Thành Phần và Khối Lượng Vật Liệu Cháy ở Các Trạng Thái Rừng

Thành phần vật liệu cháy khác nhau giữa các trạng thái rừng. Rừng trồng thường có nhiều lá khô và cành khô hơn so với rừng tự nhiên. Khối lượng vật liệu cháy cũng biến đổi theo trạng thái rừng và mùa. Việc xác định thành phần và khối lượng vật liệu cháy giúp đánh giá nguy cơ cháy rừng và lựa chọn biện pháp quản lý phù hợp.

4.2. Động Thái Độ Ẩm và Độ Che Phủ của Vật Liệu Cháy Theo Mùa

Độ ẩm của vật liệu cháy giảm mạnh vào mùa khô, làm tăng nguy cơ cháy rừng. Độ che phủ của vật liệu cháy cũng ảnh hưởng đến tốc độ lan truyền của đám cháy. Nghiên cứu đã ghi nhận sự biến đổi của độ ẩm và độ che phủ theo mùa, cung cấp thông tin quan trọng cho việc dự báo và phòng ngừa cháy rừng.

V. Giải Pháp Điều Tiết Vật Liệu Cháy và Nâng Cao PCCCR

Để giảm thiểu nguy cơ cháy rừng tại núi Bà Rá, cần có các giải pháp điều tiết vật liệu cháy và nâng cao hiệu quả công tác PCCC. Các biện pháp điều tiết vật liệu cháy bao gồm đốt có kiểm soát, dọn dẹp vật liệu dễ cháy và trồng các loài cây chống cháy. Nâng cao hiệu quả công tác PCCC đòi hỏi tăng cường đầu tư cho trang thiết bị, đào tạo lực lượng PCCC chuyên nghiệp và nâng cao ý thức PCCC cho cộng đồng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và người dân để thực hiện các giải pháp này một cách hiệu quả.

5.1. Biện Pháp Quản Lý Vật Liệu Cháy Chủ Động và Bền Vững

Quản lý vật liệu cháy chủ động là biện pháp quan trọng để giảm thiểu nguy cơ cháy rừng. Các biện pháp như đốt có kiểm soát, dọn dẹp vật liệu dễ cháy và trồng các loài cây chống cháy giúp giảm khối lượng vật liệu cháy và hạn chế khả năng lan truyền của đám cháy. Cần có kế hoạch quản lý vật liệu cháy chi tiết và thực hiện thường xuyên để đảm bảo hiệu quả.

5.2. Tăng Cường Năng Lực Phòng Cháy Chữa Cháy Rừng Cho Địa Phương

Nâng cao năng lực PCCC cho địa phương là yếu tố then chốt để ứng phó hiệu quả với cháy rừng. Cần tăng cường đầu tư cho trang thiết bị PCCC, đào tạo lực lượng PCCC chuyên nghiệp và nâng cao ý thức PCCC cho cộng đồng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và người dân để thực hiện các giải pháp này một cách hiệu quả.

VI. Kết Luận và Kiến Nghị Về Phòng Chống Cháy Rừng

Nghiên cứu về vật liệu cháy dưới tán rừng tại núi Bà Rá đã cung cấp những thông tin quan trọng cho công tác phòng chống cháy rừng. Kết quả nghiên cứu cho thấy cần có các giải pháp điều tiết vật liệu cháy và nâng cao hiệu quả công tác PCCC để giảm thiểu nguy cơ cháy rừng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và người dân để thực hiện các giải pháp này một cách hiệu quả. Nghiên cứu này là cơ sở khoa học cho việc xây dựng các chính sách và biện pháp PCCC phù hợp với điều kiện thực tế của núi Bà Rá.

6.1. Đề Xuất Các Chính Sách và Biện Pháp Phòng Cháy Rừng Hiệu Quả

Dựa trên kết quả nghiên cứu, cần đề xuất các chính sách và biện pháp PCCC phù hợp với điều kiện thực tế của núi Bà Rá. Các chính sách cần tập trung vào việc quản lý vật liệu cháy, tăng cường năng lực PCCC và nâng cao ý thức PCCC cho cộng đồng. Các biện pháp cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả để đảm bảo an toàn cho rừng và cộng đồng.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Vật Liệu Cháy và Cháy Rừng

Nghiên cứu về vật liệu cháy và cháy rừng là một lĩnh vực rộng lớn và phức tạp. Cần có các nghiên cứu tiếp theo để hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến nguy cơ cháy rừng và đề xuất các giải pháp phòng ngừa và ứng phó hiệu quả hơn. Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc xây dựng các mô hình dự báo cháy rừng chính xác hơn, đánh giá hiệu quả của các biện pháp quản lý vật liệu cháy và nghiên cứu các loài cây chống cháy.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu Di tích lịch sử, văn hóa, danh lam thắng cảnh Núi Bà Rá thuộc thị xã Phước Long, tỉnh Bình Phước có tổng diện tích rừng và đất lâm nghiệp quản lý đạt 1.238,50 ha, trong đó diện tích đất có rừng chiếm 1.069,67 ha với độ che phủ lên tới 86,4%, đóng góp 8,96% vào tỷ lệ che phủ rừng của toàn thị xã. Khu vực này bảo tồn nguồn tài nguyên sinh thái vô cùng quý giá với tổng trữ lượng gỗ đạt 73.985 m³, giữ vai trò quan trọng trong việc bảo vệ môi trường, văn hóa tâm linh và phát triển du lịch sinh thái.

Tuy nhiên, chế độ khí hậu nhiệt đới gió mùa tại Phước Long phân hóa sâu sắc với mùa khô kéo dài từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau. Trong các tháng cao điểm khô hạn, nhiệt độ không khí cực đại thường xuyên chạm ngưỡng 35°C, tổng lượng bốc hơi vượt 1.000 mm/năm và lượng mưa mùa khô chỉ chiếm từ 10% đến 15% tổng lượng mưa hàng năm (khoảng 2.500 mm). Điều kiện thời tiết khắc nghiệt kết hợp với địa hình đồi núi dốc đứng có đỉnh cao nhất đạt 723 m và độ dốc trung bình 25° đã khiến thảm thực vật mặt đất bị khô kiệt nghiêm trọng.

Bên cạnh đó, áp lực từ 380,56 ha diện tích nương rẫy canh tác nông nghiệp xen kẽ trong lâm phận cùng với dòng khách du lịch tham quan tạo ra nguy cơ phát sinh nguồn lửa rất lớn. Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là đánh giá toàn diện thực trạng phòng cháy chữa cháy rừng giai đoạn 2016 - 2021, phân tích định lượng đặc tính và động thái vật liệu cháy dưới tán rừng trong mùa khô 2021 - 2022, xây dựng mô hình dự báo cấp cháy theo vật liệu cháy, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp kỹ thuật và quản lý bền vững nhằm bảo vệ an toàn diện tích rừng đặc dụng cảnh quan của địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết tam giác lửa, xác định sự hình thành và lan truyền đám cháy là tương tác tổng hòa giữa ba yếu tố: nguồn nhiệt, oxy và vật liệu cháy. Trong công tác dự báo khí tượng, đề tài kế thừa mô hình chỉ tiêu tổng hợp $P$ của V.G. Nesterov và hệ thống hiệu chỉnh hệ số gió $P_m$ của chuyên gia FAO Cooper nhằm lượng hóa mức độ rủi ro cháy rừng theo điều kiện khí quyển thời điểm 13 giờ hàng ngày. Đồng thời, nghiên cứu vận dụng thang phân cấp hàm lượng nước trong vật liệu cháy của Weitmann để xác định ngưỡng bén lửa của lớp thảm phủ thực bì.

Bốn khái niệm chuyên ngành then chốt được áp dụng xuyên suốt bao gồm:

1. Vật liệu cháy rừng: toàn bộ chất hữu cơ có thể bắt lửa phân bố trên mặt đất, phân chia thành vật liệu cháy tinh (cành nhỏ, lá khô, cỏ úa) và vật liệu cháy thô (gỗ mục, cành lớn).
2. Độ ẩm tuyệt đối của vật liệu cháy ($W%$): tỷ lệ phần trăm lượng nước chứa trong vật liệu so với khối lượng khô kiệt.
3. Độ dày tầng vật liệu cháy ($Day$): chiều cao trung bình của lớp thảm mục hữu cơ tích tụ trên mặt đất đo bằng centimet.
4. Chỉ số phân cấp nguy cơ cháy đa biến Fisher ($Y$): giá trị hàm hồi quy tích hợp giữa khối lượng và độ ẩm vật liệu cháy để xếp hạng mức độ nguy hiểm từ cấp I đến cấp V theo Nghị định 156/2018/NĐ-CP của Chính phủ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng hệ thống dữ liệu thực nghiệm thu thập từ 180 ô dạng bản (ODB) có diện tích 20 m² (4x5m) bố trí theo phương pháp lấy mẫu hệ thống cách đều trên 6 trạng thái thảm thực vật đặc trưng (30 ODB cho mỗi trạng thái), bao gồm: trảng cỏ đất trống cây tái sinh (R1), rừng hỗn giao gỗ tre nứa (R2), rừng trồng họ Sao - Dầu (R3), vườn rừng cao su (R4), vườn điều xen cây gỗ (R5) và rừng trồng cây gỗ khác (R6). Việc lựa chọn phương pháp lấy mẫu hệ thống cách đều đảm bảo tính đại diện cao, bao quát toàn diện các sườn phơi và độ dốc khác nhau của khối núi Bà Rá.

Các chỉ tiêu vật liệu cháy được đo đếm chi tiết trên diện tích 1 m² (1/20 ODB) trong khung giờ cố định từ 11 giờ đến 14 giờ vào những ngày nắng ráo nhằm loại trừ sự biến thiên của độ ẩm không khí. Mẫu vật liệu cháy được thu thập với khối lượng 1,0 kg/ô và sấy khô tự nhiên trong 3 - 5 ngày để xác định độ ẩm theo công thức cân khối lượng không đổi. Tốc độ lan tràn đám cháy và chiều cao ngọn lửa được kiểm chứng qua các đợt đốt thử nghiệm thực địa trên dải thực bì rộng 1,0 m ngoài bìa rừng. Động thái vật liệu cháy được giám sát định kỳ 3 lần/tháng vào các mốc thời gian: đầu tháng (ngày 1 - 3), giữa tháng (ngày 10 - 12) và cuối tháng (ngày 28 - 31) trong suốt 6 tháng mùa khô từ tháng 11/2021 đến tháng 04/2022.

Điều tra xã hội học được thực hiện trên cỡ mẫu 40 đối tượng đại diện cho 4 nhóm (cán bộ kiểm lâm, lực lượng bảo vệ rừng chuyên trách, chính quyền cơ sở và người dân địa phương) thông qua bảng hỏi chuẩn hóa. Đồng thời, nghiên cứu tham vấn 15 chuyên gia lâm nghiệp theo thang điểm 10 để đánh giá các tiêu chí phòng cháy. Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm Excel, SPSS và Statgraphics Centurion XIV. Lý do lựa chọn mô hình hồi quy đa biến tuyến tính Fisher kết hợp kiểm định Durbin-Watson ($0 < DW < 2$) và tối thiểu hóa sai số tuyệt đối trung bình (MAE) là nhằm loại bỏ hiện tượng tự tương quan giữa các biến, tạo ra phương trình dự báo định lượng có độ tin cậy thống kê cao nhất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã xác lập 4 phát hiện khoa học quan trọng về đặc điểm vật liệu cháy và nguy cơ hỏa hoạn tại Núi Bà Rá:

• Thứ nhất, khối lượng và độ dày tích tụ vật liệu cháy có sự phân hóa rõ rệt giữa các trạng thái rừng. Trạng thái rừng hỗn giao gỗ tre nứa (R2) và rừng tự nhiên có lượng tích lũy vật liệu cháy khô lớn nhất, đạt từ 9,94 đến 10,40 tấn/ha với độ dày tầng thảm mục trung bình từ 2,72 đến 3,30 cm. Ngược lại, trảng cỏ đất trống (R1) và rừng trồng cây họ Sao - Dầu (R3) có khối lượng vật liệu cháy thấp hơn, dao động trong khoảng 5,27 đến 7,19 tấn/ha với độ dày tầng vật liệu từ 1,94 đến 2,10 cm.
• Thứ hai, độ ẩm vật liệu cháy biến thiên nghịch với tiến trình mùa khô và đạt mức cực tiểu vào giữa chu kỳ khô hạn. Trong tháng 11, độ ẩm vật liệu cháy ở tất cả các trạng thái rừng đều duy trì trên mức an toàn từ 25,0% đến 32,5%. Tuy nhiên, bước sang tháng 1, tháng 2 và tháng 3, độ ẩm vật liệu cháy giảm mạnh xuống dưới 10,0%, cá biệt ở thảm tre nứa và trảng cỏ rụng lá chỉ còn 8,8%, đẩy nguy cơ cháy lên cấp V (Cực kỳ nguy hiểm). Kết quả thử nghiệm đốt thực địa cho thấy khi độ ẩm giảm từ 20% xuống dưới 10%, tốc độ lan tràn của ngọn lửa tăng vọt gấp 2,5 đến 3,2 lần.
• Thứ ba, mô hình hồi quy đa biến Fisher đã lượng hóa thành công mối quan hệ giữa cấp nguy cơ cháy ($Y$) với khối lượng ($X_1$) và độ ẩm ($X_2$) của vật liệu cháy. Phương trình hồi quy tối ưu đạt hệ số xác định cao, chỉ số Durbin-Watson nằm trong giới hạn tối ưu (1,45 - 1,78) chứng minh mô hình không bị tự tương quan, và sai số tuyệt đối trung bình MAE luôn duy trì ở mức dưới 0,12.
• Thứ tư, đánh giá công tác quản lý giai đoạn 2016 - 2021 chỉ ra điểm nghẽn lớn về nguồn lực và áp lực dân cư. Khu vực bảo vệ tiếp giáp với 380,56 ha vườn rẫy của các hộ dân thuộc các phường lân cận. Hơn 80% lao động địa phương là lao động phổ thông chưa qua đào tạo kỹ thuật phòng chống cháy rừng, trong khi trang thiết bị tại chỗ chỉ gồm 04 hồ nước tự nhiên, 02 hồ nước của dân và 09 bồn chứa nước dự phòng dung tích từ 2.000 đến 5.000 lít, chưa đáp ứng đủ yêu cầu ứng phó hỏa hoạn khi xảy ra cháy lớn trên diện rộng.

Thảo luận kết quả

Diễn biến khô kiệt của vật liệu cháy dưới tán rừng Núi Bà Rá hoàn toàn tương đồng với các quy luật sinh thái rừng khô hạn tại vùng Đông Nam Bộ và Tây Nguyên. So sánh với các nghiên cứu trước đây tại Khu bảo tồn thiên nhiên văn hóa Đồng Nai hay Rừng phòng hộ Tân Phú, trạng thái rừng hỗn giao tre nứa tại Núi Bà Rá có độ dày thảm mục không quá lớn (khoảng 2,72 cm) nhưng lại sở hữu độ ẩm tương đối thấp nhất (8,8%), khiến tốc độ bắt lửa diễn ra gần như tức thì. Nguyên nhân là do tre nứa rụng lá liên tục vào mùa khô kết hợp với hàm lượng cellulose và silica cao trong thân lá, tạo nên lớp bùi nhùi cực kỳ dễ bén lửa dưới bức xạ nhiệt ban ngày.

Dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn trực quan thông qua các bảng ma trận phân cấp nguy cơ cháy và biểu đồ đường thể hiện động thái suy giảm độ ẩm theo chu kỳ 3 lần/tháng. Việc chuyển giao các kết quả hồi quy Fisher thành bản đồ số chuyên đề phân vùng nguy cơ cháy rừng 5 cấp tích hợp công nghệ GIS cho phép lực lượng kiểm lâm địa bàn xác định chính xác các tọa độ điểm nóng theo từng tháng. Điều này khắc phục triệt để nhược điểm của các trạm quan trắc khí tượng truyền thống vốn chỉ tính toán nguy cơ dựa trên các thông số vĩ mô mà bỏ qua đặc tính vật lý của lớp thảm thực bì mặt đất.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng thực nghiệm, đề tài kiến nghị 4 nhóm giải pháp đồng bộ:

1. Điều tiết giảm tải vật liệu cháy cơ học và sinh học: Triển khai thu gom thảm mục và áp dụng kỹ thuật đốt trước có kiểm soát vào đầu mùa khô (tháng 11 đến đầu tháng 12 hàng năm) khi độ ẩm vật liệu cháy còn trên mức an toàn từ 15% đến 20%. Mục tiêu giảm từ 40% đến 50% khối lượng vật liệu cháy tinh tại các trạng thái rừng hỗn giao tre nứa và trảng cỏ rụng lá. Chủ thể thực hiện: Hạt Kiểm lâm liên huyện Bù Gia Mập - Phước Long chủ trì phối hợp cùng Ban Quản lý Khu di tích Núi Bà Rá.
2. Quy hoạch và nâng cấp công trình phòng cháy chữa cháy: Thiết lập hệ thống băng cản lửa xanh rộng 10 - 15 m bằng các loài cây bản địa có khả năng tích nước và chịu lửa cao như Sao đen, Dầu rái; đồng thời xây dựng bổ sung 05 bể chứa nước dung tích 5.000 lít tại các sườn dốc hiểm trở phía Tây Nam và Đông Bắc trong giai đoạn 2022 - 2025. Chủ thể thực hiện: Ban Quản lý Khu di tích Núi Bà Rá phối hợp Chi cục Kiểm lâm Bình Phước.
3. Ứng dụng công nghệ giám sát viễn thám và cảnh báo sớm: Tích hợp phần mềm cảnh báo cháy trực tuyến FireWatch Việt Nam và trích xuất dữ liệu ảnh nhiệt vệ tinh MODIS/NOAA với tần suất thu nhận 4 ảnh/ngày để tự động phát hiện sớm các điểm nhiệt bất thường trong toàn bộ 1.238,50 ha lâm phận. Chủ thể thực hiện: Chi cục Kiểm lâm tỉnh Bình Phước.
4. Tăng cường quản lý nguồn lửa cộng đồng và tạo sinh kế bền vững: Ký cam kết bảo vệ rừng và phòng chống cháy với 100% hộ dân canh tác trên 380,56 ha nương rẫy giáp ranh; tổ chức tập huấn kỹ năng sử dụng lửa an toàn cho ít nhất 300 lao động địa phương mỗi năm; duy trì các tổ tuần tra liên ngành kiểm soát 100% người và phương tiện ra vào rừng trong các tháng cao điểm từ tháng 1 đến tháng 4. Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân thị xã Phước Long và Ủy ban nhân dân các xã, phường Sơn Giang, Thác Mơ, Phước Tín.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thực tiễn và học thuật cho 4 nhóm đối tượng:

• Lực lượng Kiểm lâm và Ban Quản lý rừng đặc dụng, phòng hộ: Cung cấp công cụ toán học và bảng tra cấp nguy cơ cháy cụ thể theo từng tháng mùa khô, giúp các đơn vị chủ rừng xây dựng phương án phòng chống cháy sát với thực tế lâm phận, tối ưu hóa việc phân bổ nhân lực và trang thiết bị tuần tra.
• Các nhà nghiên cứu, giảng viên và sinh viên ngành Lâm nghiệp: Tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp luận nghiên cứu vật liệu cháy, quy trình thiết lập ô tiêu chuẩn điều tra thực địa và kỹ thuật ứng dụng mô hình hồi quy đa biến Fisher trong quản lý tài nguyên rừng và biến đổi khí hậu.
• Cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền địa phương: Cung cấp cơ sở khoa học để Ủy ban nhân dân thị xã Phước Long và Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bình Phước phê duyệt quy hoạch bảo vệ rừng bền vững gắn liền với phát triển du lịch danh lam thắng cảnh Núi Bà Rá.
• Các tổ chức phi chính phủ và chuyên gia bảo tồn sinh thái: Cung cấp bộ dữ liệu nền tảng về cấu trúc thảm thực vật và nguy cơ hỏa hoạn nhằm thiết kế các chương trình can thiệp sinh kế cộng đồng vùng đệm và giảm thiểu phát thải khí nhà kính do cháy rừng.

Câu hỏi thường gặp

• Trạng thái thảm thực vật nào tại Núi Bà Rá có nguy cơ phát sinh cháy cao nhất?
  Trạng thái rừng hỗn giao gỗ và tre nứa (R2) có nguy cơ cháy cao nhất do tích lũy khối lượng vật liệu cháy lớn lên tới 9,94 - 10,40 tấn/ha. Vào mùa khô, lớp lá tre nứa khô rụng dày tới 2,72 - 3,30 cm và độ ẩm giảm sâu xuống dưới 10%, khiến tốc độ lan truyền ngọn lửa diễn ra rất nhanh.

• Tại sao tháng 1 và tháng 2 lại là thời điểm nguy cơ cháy rừng chạm đỉnh?
  Số liệu khí tượng cho thấy tháng 1 và tháng 2 là giai đoạn khô hạn gay gắt nhất với lượng mưa gần như bằng 0, độ ẩm không khí hạ thấp xuống 70% và nhiệt độ ban ngày chạm mức 35°C. Các yếu tố này làm độ ẩm vật liệu cháy tụt xuống ngưỡng nguy hiểm cấp V (dưới 10%).

• Mô hình hồi quy đa biến Fisher mang lại ưu thế gì so với phương pháp Nesterov truyền thống?
  Chỉ tiêu Nesterov chỉ dựa thuần túy vào các biến số khí quyển vĩ mô, trong khi mô hình Fisher tích hợp trực tiếp các biến thực địa gồm khối lượng và độ ẩm thực tế của vật liệu cháy dưới tán, giúp loại bỏ sai số cục bộ và đạt độ chính xác dự báo cao hơn với sai số MAE dưới 0,12.

• Hoạt động canh tác nông nghiệp xen kẽ ảnh hưởng như thế nào đến an toàn phòng cháy rừng?
  Với 380,56 ha nương rẫy trồng điều, cao su xen kẽ rừng tự nhiên, tập quán đốt dọn thực bì trước mùa vụ của người dân nếu không được kiểm soát chặt chẽ sẽ trở thành nguồn đánh lửa trực tiếp gây cháy lan nghiêm trọng vào lâm phận rừng đặc dụng.

• Biện pháp đốt trước vật liệu cháy cần đáp ứng điều kiện kỹ thuật nào để đảm bảo an toàn?
  Kỹ thuật đốt trước chỉ được thực hiện vào đầu mùa khô (tháng 11 - 12) khi độ ẩm vật liệu còn trên 15% - 20%, chọn thời điểm gió nhẹ (dưới 4 km/h), đốt ngược chiều gió và phải dọn sạch đường băng cô lập xung quanh dải đốt để ngăn ngừa tàn lửa cháy lan.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện hiện trạng quản lý 1.238,50 ha đất lâm nghiệp và đánh giá chi tiết đặc tính vật liệu cháy trên 6 trạng thái rừng đặc trưng tại Núi Bà Rá.
• Nghiên cứu chứng minh độ ẩm vật liệu cháy suy giảm xuống dưới ngưỡng an toàn (<10%) trong các tháng 1, 2, 3, tạo ra nguy cơ hỏa hoạn cấp V trên diện rộng.
• Thiết lập thành công phương trình hồi quy đa biến Fisher dự báo cấp cháy rừng với sai số tuyệt đối trung bình MAE < 0,12, không xảy ra hiện tượng tự tương quan.
• Đề xuất khung giải pháp toàn diện gồm điều tiết giảm tải thực bì, thiết lập băng cản lửa xanh, nâng cấp bồn chứa nước và tích hợp công nghệ vệ tinh FireWatch.
• Trong giai đoạn 2022 - 2025, các cơ quan chức năng cần khẩn trương số hóa bản đồ phân vùng nguy cơ cháy và ký cam kết kiểm soát nguồn lửa với 100% hộ dân vùng đệm để bảo tồn bền vững cảnh quan di tích Núi Bà Rá.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1. Một số khái niệm 1. Cháy rừng Cháy rừng là đám cháy được phát sinh trong rừng, tác động và làm tiêu huỷ sinh vật ở trong rừng. Nói cách khác, cháy rừng là quá trình cháy làm tiêu huỷ những vật liệu của rừng mà sự hình thành và phát triển của đám cháy diễn ra không theo sự kiểm soát của chủ rừng.

Trong tài liệu về quản lý lửa rừng, FAO đưa ra khái niệm về cháy rừng và đến nay thường được sử dụng: “Cháy rừng là sự xuất hiện và lan truyền của những đám cháy trong rừng mà không nằm trong sự kiểm soát của con người; gây nên những tổn thất nhiều mặt về tài nguyên, của cải và môi trường” dẫn theo (Bế Minh Châu, 2002; Cục Kiểm lâm, 2005). Trong công tác PCCCR ở Việt Nam đã xuất hiện khái niệm rừng dễ cháy. Theo đó, rừng dễ cháy là các loại rừng có khả năng tích lũy khối lượng vật liệu lớn, rất dễ xảy ra. Theo phân loại, thảm thực vật rừng dễ cháy ở Việt Nam gồm: rừng Thông, rừng Tràm, rừng Tre nứa, rừng Bạch đàn, rừng khộp, rừng Keo các loại, rừng non khoanh nuôi tái sinh tự nhiên, rừng đặc sản,.

Mùa cháy rừng Theo U.Krum, 1959, mùa cháy đó là thời kỳ hoặc những thời kỳ trong năm thích hợp cho lửa rừng xảy ra và lan tràn dẫn theo (Bế Minh Châu, 2002; Phạm Ngọc Hưng, 2004). Mùa cháy rừng là khoảng thời gian bao gồm những tháng khô, hạn trong năm làm cho nguồn vật liệu cháy ở trong rừng và ven rừng ở trạng thái khô và dễ bén lửa. Theo nhóm phương pháp thực nghiệm: mùa cháy rừng được xác định thông qua số liệu thống kê về tình hình cháy rừng nhiều năm, đó là thời gian bao gồm những tháng xảy ra cháy rừng với tổng tần suất xuất hiện vượt quá 90% cả năm (Bế Minh Châu, 2002; Phạm Ngọc Hưng, 2004) 4 Theo nhóm phương pháp lý thuyết: Mùa cháy rừng được xác định thông qua phân tích diễn biến của những chỉ tiêu khí hậu có liên quan chặt với nguy cơ cháy rừng như chỉ tiêu khí tượng tổng hợp của V.G Nextrerov, chỉ số tháng khô hạn Gaussel - Walter, chỉ số về số ngày khô hạn liên tục của Phạm Ngọc Hưng (Phạm Ngọc Hưng, 2004). Mùa cháy rừng được xem là thời gian mà các chỉ số này vượt qua một giới hạn nhất định làm cho nguy cơ cháy rừng cao.

Mục đích của việc xác định mùa cháy rừng nhằm chủ động hơn trong việc dự tính, dự báo cháy rừng, đầu tư lực lượng, phương tiện và cơ sở vật chất, kỹ thuật phục vụ công tác phòng cháy, chữa cháy rừng. Mùa cháy ở các địa phương khác nhau do những đặc trưng khác nhau của mỗi địa phương tạo nên. Có một số kiểu mùa cháy rừng như sau: Mùa cháy ngắn hạn: Thường kéo dài từ 1- 3 tháng trong năm. Mùa cháy dài hạn: Cháy rừng thường xảy ra trong khoảng thời gian tương đối dài từ 4 - 6 tháng.

Thái Văn Trừng đã tính toán và đề xuất phân loại chế độ ẩm và các chỉ số khô hạn ở Việt Nam (Thái Văn Trừng, 1978). Dự báo cháy rừng Dự báo, cảnh báo nguy cơ cháy rừng là biện pháp phòng cháy dựa trên mối quan hệ đa chiều giữa các yếu tố thời tiết, khí hậu, thuỷ văn với nguồn VLC rừng để dự tính, dự báo khả năng xuất hiện cháy rừng, trên cơ sở đó đề ra các biện pháp phòng chống cháy rừng thích hợp và biện pháp chữa cháy rừng có hiệu quả (Bế Minh Châu, 2002). Ở Việt Nam hiện nay, cấp dự báo cháy rừng sử dụng gồm 5 cấp được quy định trong Quyết định Nghị định số 156/2018/NĐ-CP. Cháy rừng chịu ảnh hưởng tổng hoà của nhiều yếu tố và điều kiện khác nhau cho nên việc dự báo cháy rừng trở nên khó khăn và phức tạp.

Để tăng cường độ chính xác của kết quả dự báo cháy rừng, phương pháp cơ bản của khoa học mô phỏng và hợp nhất được càng nhiều càng tốt những ảnh hưởng ấy bằng một hay một số hàm tương quan cho từng vùng khác nhau, từ đó làm cơ sở cho việc xây dựng các cấp nguy hiểm về cháy rừng (Lê Sỹ Doanh và cs, 2014; Chandler C. và cs, 1983; Gromovist R. 5 Dự báo khả năng xuất hiện cháy rừng gọi tắt là dự báo cháy rừng. Dự báo cháy rừng bao gồm các bước công việc: - Xác định mùa cháy rừng và phân vùng trọng điểm cháy rừng.

- Dự báo nguy cơ cháy rừng cho từng vùng, loại rừng. - Thông tin về dự báo cháy rừng các địa phương. Vật liệu cháy Vật liệu cháy là một trong ba yếu tố hình thành tam giác lửa, có nghĩa là một trong các yếu tố duy trì sự cháy cùng với oxy. Từ trước đến nay người ta đã rất chú trọng vào VLC bằng các biện pháp đốt trước, dọn các thực bì nhằm giảm thiểu số lượng vật liệu dễ cháy.

Khối lượng và tính chất của vật liệu cháy ảnh hưởng đến cháy (chất có thể cháy) cung cấp cho các điều kiện cần thiết cho các đặc điểm và các tác động đến một đám cháy rừng. Vì vậy, nghiên cứu các vật liệu dễ cháy dưới tán rừng thông nhằm đề xuất biện pháp ngăn chặn lửa hiệu quả trở thành vấn đề được quan tâm bởi các nhà quản lý cũng như các nhà khoa học. Các mô hình cháy cho phép đánh giá khả năng xảy ra cháy liên quan đến các vật liệu cháy phức tạp dưới điều kiện đốt trước (dẫn theo (Bế Minh Châu, 2002)) Căn cứ vào khả năng Oxi hóa của vật liệu, người ta chia vật liệu cháy ra làm 3 loại: + Vật liệu cháy, dễ cháy: Vật liệu dưới tác động của lửa hay nhiệt độ cao bốc cháy, cháy âm ỉ, hay bị cácbon hóa và tiếp tục cháy âm ỉ hoặc cácbon hóa sau khi đã cách ly nguồn cháy. + Vật liệu khó cháy: Vật liệu dưới tác động của lửa hay nhiệt độ cao bốc cháy, cháy âm ỉ, hoặc cácbon hóa và tiếp tục cháy âm ỉ hoặc cácbon hóa khi có nguồn cháy.

Nhưng sau khi cách ly khỏi nguồn cháy thì ngừng cháy hoặc ngừng cháy âm ỉ. + Vật liệu không cháy: Vật liệu dưới tác động của lửa hay nhiệt độ cao không bốc cháy, không âm ỉ, không bị cácbon hóa. Các thông số cơ bản của vật liệu cháy rừng 6 Vật liệu cháy rừng còn gọi lại vật liệu cháy ở trong rừng, đây là yếu tố quyết định đến đặc điểm, tính chất của đám cháy rừng như: tổ độ lan tràn, chiều cao ngọn lửa, nhiệt độ đám cháy, mức độ thiệt hại do cháy xảy ra, … Các đặc điểm cơ bản của vật liệu cháy rừng gồm có: + Thành phần vật liệu cháy; + Khối lượng, độ ẩm, độ xốp của VLC + Đặc điểm phân bố không gian của VLC: độ chất đống, sự liên kết, độ dày,. + Chỉ số cháy của VLC: chỉ số bén lửa, thời gian ben lửa, điểm bén lửa, độc độ cháy, tỷ lệ % vật liệu dư thừa, … Các vật liệu cháy ở trong rừng, còn được phân loại dựa theo kích thước hoặc độ ẩm của VLC.

Căn cứ vào kích thược VLC người ta chia VLC thành vật liệu cháy tinh và vật liệu cháy thô. Căn cứ vào độ ẩm (hàm lượng nước), VLC được chia thành vật liệu khô và vật liệu tươi. Các nghiên cứu về cháy rừng và VLC trên thế giới 1. Phương pháp dự báo cháy rừng Trên thế giới những công trình nghiên cứu về dự báo cháy rừng đã được tiến hành cách đây khoảng một trăm năm ở các nước như: Mỹ, Liên Xô, Canada, Thuỵ Điển, Australia và sau đó là Nhật Bản, Trung Quốc, … Nhìn chung những phương pháp dự báo đều dựa trên mối quan hệ giữa các yếu tố khí tượng và nguồn vật liệu cháy.

Hoặc giữa các yếu tố khí tượng về số vụ cháy rừng xảy ra trong nhiều năm (Chandler C. và cs, 1983; Cooper A. Ở Nga và các nước cộng hoà thuộc Liên Xô cũ, vấn đề dự báo cháy rừng cũng được bắt đầu từ rất sớm, nhiều phương pháp dự báo cháy rừng đã được nghiên cứu, thử nghiệm và áp dụng. Điển hình là các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học như: E.

Nhưng phương pháp dự báo theo chỉ tiêu tổng hợp các căn cứ vào các nhân tố khí tượng: Lượng mưa, nhiệt độ và độ ẩm không khí thời điểm 13 giờ của V.G Nestrerov đề xuất năm 1939 là được áp dụng rộng rãi nhất (dẫn theo (Bế Minh Châu và cs, 2010; Lê Văn Hương, 2020; Nguyễn Phương Văn, 2019). Stoliaruk đã tiến hành nghiên cứu áp dụng các phương pháp dự báo cháy rừng của Trung tâm khí tượng thuỷ văn quốc gia Liên Xô và đề nghị xác định hệ số K theo lượng mưa trong ngày dẫn theo (Phạm Ngọc Hưng, 2004). Xác định hệ số K theo lượng mưa Lượng mưa 0 0,1-0,9 1 - 2,9 2 – 5,9 6 – 14,9 15-19,9 >20 (a, mm) Hệ số K 1 0,8 0,6 0,4 0,2 0,1 0 Với hệ số K xác định theo lượng mưa ngày để xác định chỉ tiêu P, từ đó phân mức nguy hiểm cháy rừng thành 5 cấp như bảng 1. Phân cấp cháy rừng theo chỉ tiêu tổng hợp P Cấp cháy Chỉ tiêu tổng hợp P theo Nesterov Mức độ nguy hiểm I ≤ 300 Không nguy hiểm II 301 – 500 Ít nguy hiểm III 501 – 1.000 Nguy hiểm IV 1.000 Rất nguy hiểm V > 4.000 Cực kỳ nguy hiểm Phương pháp dự báo theo chỉ tiêu P được tổng áp dụng ở các nước như Đức, Ba Lan, Tiệp Khắc.

Khi áp dụng có những cái tiến để phù hợp với điều kiện khí hậu và từng loại rừng mỗi nước dẫn theo (Bế Minh Châu và cs, 2002). Nghiên cứu ứng dụng công nghệ không gian địa lý (viễn thám, GIS, GPS) trong dự báo và phát hiện sớm cháy rừng trên thế giới Ở Ấn Độ, trong năm 2005 bằng cách sử dụng chương trình khí tượng truyền hình vệ tinh quốc phòng, thuật toán phát hiện cháy rừng đã được sử dụng trong các quá trình xử lý dữ liệu ảnh MODIS. Địa điểm có cháy rừng được xác định thông qua dữ liệu DMSP - OLS và MODIS đã được xác nhận với các dữ liệu mặt đất từ Bộ Lâm nghiệp và báo cáo của các phương tiện truyền thông (dẫn theo (Nguyễn Phương Văn, 2019)). 8 Nghiên cứu của S.

Schmidt (2007) đã tích hợp kỹ thuật GIS và các thiết bị di động để phát triển một mô hình dự báo lửa rừng với một giao diện linh hoạt và thân thiện. Mô hình phát triển trên cơ sở mối liên hệ giữa địa hình, vật liệu cháy dưới rừng và các yếu tố thời tiết. Các mô hình dự báo lửa rừng phát triển đã được thử nghiệm tại Nordegg Alberta, Canada.