Nghiên Cứu Vận Dụng Dạy Học Dựa Trên Dự Án Trong Môn Khoa Học Tự Nhiên Lớp 6

Chuyên khảo giáo dục phân tích Vận dụng dạy học dựa trên dự án trong chủ đề đa dạng thế giới sống thuộc khoa học tự nhiên lớp sáu, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Đề tài: Nghiên Cứu Vận Dụng Dạy Học Dựa Trên Dự Án Trong Môn Khoa Học Tự Nhiên Lớp 6

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN ĐỀ TÀI
• 1.1. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VỀ DẠY HỌC DỰA TRÊN DỰ ÁN
• 1.2. CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 - MÔN KHOA HỌC TỰ NHIÊN
• 1.3. CƠ SỞ THỰC TIỄN
• 1.4. TỔNG KẾT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: VẬN DỤNG DẠY HỌC DỰA TRÊN DỰ ÁN TRONG CHỦ ĐỀ ĐA DẠNG THẾ GIỚI SỐNG THUỘC MÔN KHOA HỌC TỰ NHIÊN
• 2.1. CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG
• 2.2. XÂY DỰNG KHBD “ĐA DẠNG ĐỘNG VẬT” THÔNG CHỦ ĐỀ “ĐA DẠNG THẾ GIỚI SỐNG”
• 2.3. VẬN DỤNG DẠY HỌC DỰA TRÊN DỰ ÁN
• 2.4. TỔNG KẾT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. TỔ CHỨC THỰC NGHIỆM
• 3.2. PHÂN TÍCH DIỄN BIẾN THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.3. ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM CHỦ ĐỀ “ĐA DẠNG THẾ GIỚI SỐNG”
• 3.4. TỔNG KẾT CHƯƠNG 3
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Dạy Học Dựa Trên Dự Án

Nghiên cứu dạy học dựa trên dự án (Project-Based Learning - PBL) đã trở thành một phương pháp giảng dạy phổ biến trong giáo dục hiện đại. Phương pháp này không chỉ giúp học sinh (HS) phát triển kỹ năng tư duy phản biện mà còn khuyến khích sự sáng tạo và khả năng làm việc nhóm. Đặc biệt, trong môn Khoa học tự nhiên lớp 6, việc áp dụng PBL giúp HS hiểu rõ hơn về các khái niệm khoa học thông qua các dự án thực tiễn. Theo nghiên cứu của Phan Trần Ngọc Quỳnh, việc áp dụng PBL trong giảng dạy không chỉ nâng cao chất lượng học tập mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực cho HS.

1.1. Định Nghĩa Dạy Học Dựa Trên Dự Án

Dạy học dựa trên dự án là phương pháp giảng dạy mà trong đó HS tham gia vào việc giải quyết các vấn đề thực tiễn thông qua việc thực hiện các dự án. Phương pháp này khuyến khích HS tự tìm tòi, nghiên cứu và áp dụng kiến thức vào thực tế.

1.2. Lợi Ích Của Dạy Học Dựa Trên Dự Án

Việc áp dụng dạy học dựa trên dự án mang lại nhiều lợi ích cho HS như phát triển kỹ năng hợp tác, tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề. Ngoài ra, phương pháp này còn giúp HS hứng thú hơn với môn học.

II. Thách Thức Trong Việc Áp Dụng Dạy Học Dựa Trên Dự Án

Mặc dù dạy học dựa trên dự án mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng phương pháp này trong thực tế vẫn gặp nhiều thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thiếu hiểu biết và kỹ năng của giáo viên (GV) trong việc thiết kế và triển khai các dự án. Theo nghiên cứu, nhiều GV vẫn còn e ngại khi áp dụng PBL do thiếu kinh nghiệm và tài liệu hỗ trợ.

2.1. Thiếu Kinh Nghiệm Của Giáo Viên

Nhiều GV chưa được đào tạo bài bản về phương pháp dạy học dựa trên dự án, dẫn đến việc họ gặp khó khăn trong việc thiết kế và thực hiện các dự án học tập cho HS.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Đánh Giá Kết Quả Học Tập

Đánh giá kết quả học tập trong dạy học dựa trên dự án không đơn giản như các phương pháp truyền thống. GV cần có các tiêu chí rõ ràng và công cụ đánh giá phù hợp để đảm bảo tính khách quan.

III. Phương Pháp Dạy Học Tích Cực Trong Khoa Học Tự Nhiên

Phương pháp dạy học tích cực là một trong những giải pháp hiệu quả để nâng cao chất lượng giảng dạy môn Khoa học tự nhiên. Việc kết hợp các hoạt động thực tiễn, thí nghiệm và dự án giúp HS không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn phát triển kỹ năng thực hành. Theo nghiên cứu, việc áp dụng phương pháp này trong giảng dạy giúp HS hứng thú hơn với môn học và cải thiện kết quả học tập.

3.1. Kết Hợp Thí Nghiệm Trong Dạy Học

Thí nghiệm là một phần quan trọng trong môn Khoa học tự nhiên. Việc thực hiện các thí nghiệm giúp HS hiểu rõ hơn về các khái niệm khoa học và phát triển kỹ năng quan sát.

3.2. Tích Hợp Liên Môn Trong Dạy Học

Tích hợp liên môn giúp HS thấy được mối liên hệ giữa các môn học khác nhau. Việc này không chỉ làm phong phú thêm nội dung học tập mà còn giúp HS phát triển tư duy tổng hợp.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Dạy Học Dựa Trên Dự Án

Việc áp dụng dạy học dựa trên dự án trong môn Khoa học tự nhiên lớp 6 đã cho thấy những kết quả tích cực. HS không chỉ tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả mà còn phát triển các kỹ năng mềm cần thiết cho tương lai. Các dự án thực tiễn giúp HS có cơ hội áp dụng kiến thức vào cuộc sống hàng ngày, từ đó nâng cao khả năng tư duy và sáng tạo.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Từ Thực Nghiệm

Kết quả từ các buổi thực nghiệm cho thấy HS có sự tiến bộ rõ rệt trong việc hiểu biết về các khái niệm khoa học. Nhiều HS đã thể hiện sự sáng tạo và khả năng làm việc nhóm tốt hơn.

4.2. Phản Hồi Từ Học Sinh

Phản hồi từ HS cho thấy họ cảm thấy hứng thú hơn với môn học khi được tham gia vào các dự án thực tiễn. Điều này cho thấy dạy học dựa trên dự án có thể tạo ra môi trường học tập tích cực.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Dạy Học Dựa Trên Dự Án

Dạy học dựa trên dự án là một phương pháp giảng dạy hiệu quả, đặc biệt trong môn Khoa học tự nhiên. Tương lai của phương pháp này phụ thuộc vào sự đầu tư và hỗ trợ từ các cơ sở giáo dục. Việc nâng cao năng lực cho GV và cung cấp tài liệu hỗ trợ sẽ giúp phương pháp này được áp dụng rộng rãi hơn trong các trường học.

5.1. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ

Cần có các chính sách hỗ trợ từ Bộ Giáo dục và Đào tạo để khuyến khích GV áp dụng dạy học dựa trên dự án. Việc này sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển năng lực cho HS.

5.2. Tương Lai Của Dạy Học Dựa Trên Dự Án

Với xu hướng đổi mới giáo dục hiện nay, dạy học dựa trên dự án sẽ ngày càng trở nên phổ biến. Phương pháp này không chỉ giúp HS phát triển kỹ năng mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực và sáng tạo.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng và Nghị quyết số 88/2014/QH13 của Quốc hội đã xác lập định hướng đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo Việt Nam, chuyển trọng tâm từ truyền thụ kiến thức một chiều sang phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực người học. Trong Chương trình Giáo dục phổ thông (GDPT) 2018, Khoa học tự nhiên (KHTN) là môn học bắt buộc ở cấp Trung học cơ sở (THCS), tích hợp nền tảng tri thức vật lí, hóa học, sinh học và khoa học Trái Đất, mang bản chất là khoa học thực nghiệm.

Phương pháp dạy học (PPDH) dựa trên dự án là mô hình tổ chức dạy học tích cực, đặt người học vào vị trí trung tâm nhằm giải quyết các nhiệm vụ học tập phức hợp gắn với thực tiễn và tạo ra sản phẩm cụ thể. Mặc dù đã có nhiều công trình nghiên cứu triển khai PPDH dựa trên dự án ở bậc tiểu học, THPT hay một số môn học chuyên biệt, việc áp dụng phương pháp này vào môn KHTN cấp THCS — đặc biệt là môn KHTN 6 theo Chương trình GDPT 2018 — còn khá hạn chế. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc giáo viên chưa nắm vững cách thức tổ chức, thiếu tài liệu hướng dẫn cụ thể và khung thời lượng hạn chế. Chủ đề "Đa dạng thế giới sống" lớp 6 chứa đựng nhiều nội dung gắn liền với thực tiễn sinh học nhưng hầu như chưa có công trình nghiên cứu chuyên sâu về quy trình thiết kế và thực nghiệm dự án học tập.

Mục tiêu nghiên cứu: Vận dụng dạy học dựa trên dự án để thiết kế và tổ chức dạy học chủ đề "Đa dạng thế giới sống" thuộc môn KHTN lớp 6 nhằm phát triển năng lực KHTN cho học sinh.

Nhiệm vụ nghiên cứu:

1. Xây dựng cơ sở lí luận về PPDH dựa trên dự án và các thành phần năng lực môn KHTN theo Chương trình GDPT 2018.
2. Khảo sát thực trạng nhận thức, khả năng áp dụng và những khó khăn của giáo viên, sinh viên sư phạm đối với PPDH dựa trên dự án trong môn KHTN.
3. Thiết kế 02 Kế hoạch bài dạy (KHBD) áp dụng PPDH dựa trên dự án cho mạch nội dung "Đa dạng động vật" thuộc chủ đề "Đa dạng thế giới sống" (KHTN 6), kèm theo bộ công cụ đánh giá.
4. Tiến hành thực nghiệm sư phạm tại trường THCS để kiểm chứng tính khả thi và hiệu quả của tiến trình dạy học đã thiết kế.

Giả thuyết khoa học: Nếu thiết kế và tổ chức dạy học nội dung chủ đề "Đa dạng thế giới sống" trong môn KHTN 6 bằng PPDH dựa trên dự án thì học sinh sẽ đáp ứng tốt các yêu cầu cần đạt và phát triển các thành phần năng lực KHTN theo Chương trình GDPT 2018.

Đối tượng và khách thể nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Quy trình vận dụng dạy học dựa trên dự án để thiết kế các hoạt động dạy học môn KHTN 6 chủ đề "Đa dạng thế giới sống", mạch nội dung "Đa dạng động vật".
• Khách thể nghiên cứu: Học sinh lớp 6/1, 6/10 Trường THCS Hoàng Văn Thụ (Quận 10, TP. Hồ Chí Minh) và học sinh lớp 6/2 Trường THCS Colette (Quận 3, TP. Hồ Chí Minh).
• Phạm vi nghiên cứu: 02 bài dạy cụ thể gồm "Động vật không xương sống" và "Động vật có xương sống" thuộc mạch "Đa dạng động vật" trong môn KHTN 6; khảo sát thực trạng trên nhóm giáo viên và sinh viên ngành Sư phạm KHTN tại TP. Hồ Chí Minh.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận dựa trên khung lí luận giáo dục hiện đại và các văn bản chỉ đạo chuyên môn của Bộ Giáo dục và Đào tạo:

• Khung năng lực KHTN: Căn cứ Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT về Chương trình GDPT tổng thể và Chương trình môn KHTN, năng lực KHTN bao gồm 3 thành phần năng lực chuyên biệt:
  1. Nhận thức khoa học tự nhiên: Nhận biết, phân loại, so sánh, giải thích các sự vật, hiện tượng, quy luật tự nhiên.
  2. Tìm hiểu tự nhiên: Đề xuất vấn đề, lập kế hoạch, thu thập, phân tích dữ liệu, rút ra kết luận và báo cáo.
  3. Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Giải thích và giải quyết vấn đề thực tiễn, ứng xử phù hợp với tự nhiên và bảo vệ môi trường.
• Lí luận về dạy học dựa trên dự án: Tiếp cận các nghiên cứu quốc tế từ William H. Kilpatrick (1918), Thomas J.W. (1998, 2000), Chương trình Dạy học cho Tương lai của Intel (2003) và các tác giả trong nước như Trịnh Văn Biểu (2011), Lê Khoa (2015), Phạm Thị Thanh Vân (2015), Lê Ngọc Vịnh (2020), Trần Duy Phương (2021). Quy trình dạy học dự án được chuẩn hóa thành 5 giai đoạn: Lựa chọn chủ đề $\rightarrow$ Lập kế hoạch $\rightarrow$ Thực hiện dự án (thu thập, xử lý thông tin) $\rightarrow$ Xây dựng và trình bày kết quả $\rightarrow$ Đánh giá dự án.
• Định hướng kiểm tra, đánh giá: Vận dụng hướng dẫn tại Công văn 5555/BGDĐT-GDTrH ngày 08/10/2014, Tài liệu bồi dưỡng Mô đun 2 và Mô đun 3 của Bộ Giáo dục và Đào tạo (2020) về đổi mới phương pháp dạy học và đánh giá năng lực học sinh THCS.

Thành phần năng lực KHTN	Biểu hiện hành vi đặc trưng	Phương pháp và công cụ đánh giá tương ứng
Nhận thức KHTN	Nhận biết, phân loại đặc điểm hình thái của các nhóm động vật; hoàn thành chính xác bảng thu thập thông tin.	Đánh giá qua bài tập viết, bảng hệ thống hóa kiến thức, thang đo 4 mức độ (0 - 10 điểm).
Tìm hiểu tự nhiên	Thu thập tư liệu từ SGK, internet; lập dàn ý, thảo luận nhóm để trích xuất đặc điểm đại diện sinh vật.	Quan sát hoạt động nhóm, đánh giá quá trình thực hiện kế hoạch dự án.
Vận dụng kiến thức, kĩ năng	Tổng hợp tri thức để tạo poster minh họa trên giấy A3, thuyết trình sản phẩm và liên hệ đời sống.	Rubrics đánh giá sản phẩm học tập (hình thức, nội dung, hoạt động nhóm, kỹ năng thuyết trình).

Phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp nghiên cứu lí thuyết: Phân tích, tổng hợp tài liệu, nghị quyết, chương trình giáo dục phổ thông và các công trình khoa học liên quan đến PPDH dự án.
• Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: Sử dụng phiếu hỏi trực tuyến qua Google Forms khảo sát giáo viên và sinh viên ngành sư phạm nhằm thu thập số liệu về mức độ quan tâm, khả năng áp dụng và những rào cản khi triển khai PPDH dựa trên dự án.
• Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Tổ chức dạy thực nghiệm bài "Động vật không xương sống" tại 3 lớp thực nghiệm (133 học sinh) thuộc 2 trường THCS tại TP. Hồ Chí Minh; quan sát biểu hiện học tập, thu thập sản phẩm poster A3 và phiếu học tập.
• Phương pháp thống kê toán học: Xử lý dữ liệu định lượng, tính điểm trung bình và vẽ biểu đồ phân phối kết quả bằng Google Sheets và Microsoft Excel 2013.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn đề tài

Chương 1 hệ thống hóa tổng quan tình hình nghiên cứu về dạy học dự án trên thế giới và tại Việt Nam. Tác giả phân tích rõ 8 đặc điểm cốt lõi của PPDH dựa trên dự án: tính định hướng thực tiễn, định hướng hứng thú, định hướng người học, tính tự lực cao, định hướng sản phẩm, định hướng hoạt động, tính phức hợp và tính cộng tác làm việc.

Văn bản làm rõ vai trò chuyển dịch giữa người dạy và người học: giáo viên chuyển từ vai trò truyền thụ một chiều sang người định hướng, tổ chức, giám sát và cố vấn; học sinh đóng vai trò chủ động như những "chuyên gia" tự lập kế hoạch, phân công công việc, thu thập tư liệu và tự đánh giá.

Khảo sát thực tiễn bằng phiếu hỏi đối với giáo viên và sinh viên sư phạm ghi nhận:

• Đại đa số người dạy đều nhận thức được tính ưu việt của PPDH dựa trên dự án trong việc kích thích hứng thú, phát huy tính tự lực và khả năng làm việc nhóm của học sinh.
• Các khó khăn lớn nhất được ghi nhận gồm: áp lực về thời lượng tiết học, sĩ số lớp học đông, điều kiện cơ sở vật chất phòng học chưa đồng bộ và việc giáo viên phải đầu tư nhiều thời gian chuẩn bị học liệu, quản lý tiến độ các nhóm.

Chương 2: Vận dụng dạy học dựa trên dự án trong chủ đề "Đa dạng thế giới sống" thuộc môn Khoa học tự nhiên 6

Tác giả phân tích vị trí chủ đề "Đa dạng thế giới sống", khẳng định đây là mạch kiến thức trực quan, gắn bó mật thiết với thế giới tự nhiên xung quanh học sinh lớp 6. Khóa luận xây dựng chi tiết 02 Kế hoạch bài dạy (KHBD) cho mạch nội dung "Đa dạng động vật":

1. KHBD 1 - Động vật không xương sống: Tổ chức cho học sinh làm việc theo nhóm dự án tìm hiểu 4 nhóm động vật chính gồm Ruột khoang, Giun, Thân mềm, Chân khớp (đặc điểm hình thái, môi trường sống, đại diện điển hình và vẽ hình minh họa).
2. KHBD 2 - Động vật có xương sống: Dự án tìm hiểu và phân loại 5 lớp động vật có xương sống gồm Cá, Lưỡng cư, Bò sát, Chim, Thú (Động vật có vú).

Tiến trình mỗi bài dạy được thiết kế theo 3 hoạt động cơ bản: Mở đầu (xem video/hình ảnh tạo tình huống có vấn đề) $\rightarrow$ Hình thành kiến thức mới (triển khai 5 giai đoạn dự án: Chọn chủ đề, Lập kế hoạch, Thu thập/xử lý dữ liệu, Trình bày sản phẩm trên giấy A3, Đánh giá) $\rightarrow$ Luyện tập và củng cố. Tác giả thiết lập hồ sơ dạy học hoàn chỉnh, bao gồm bảng chuẩn kiến thức cần đạt, phiếu thu thập thông tin cá nhân và bảng tiêu chí đánh giá sản phẩm (Rubrics) gồm 4 tiêu chí: hình thức sản phẩm, mức độ hoàn thành nội dung, hiệu quả hoạt động nhóm và kĩ năng thuyết trình.

Chương 3: Thực nghiệm sư phạm

Chương 3 trình bày toàn bộ quá trình tổ chức thực nghiệm sư phạm từ ngày 12/02/2024 đến ngày 08/03/2024. Thực nghiệm được tiến hành trực tiếp trên bài "Động vật không xương sống" tại 3 lớp thuộc 2 trường THCS trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh:

• Lớp 6/2 Trường THCS Colette (Quận 3): Sĩ số 46 học sinh.
• Lớp 6/1 Trường THCS Hoàng Văn Thụ (Quận 10): Sĩ số 48 học sinh.
• Lớp 6/10 Trường THCS Hoàng Văn Thụ (Quận 10): Sĩ số 39 học sinh.

Giai đoạn thực nghiệm	Thời gian thực hiện	Nội dung công việc triển khai	Địa điểm thực hiện
Giai đoạn 1	12/02/2024 – 18/02/2024	Lựa chọn KHBD và thẩm định kế hoạch thực nghiệm	Trường ĐH Sư phạm TP.HCM
Giai đoạn 2	19/02/2024 – 25/02/2024	Chuẩn bị tài liệu học tập, phiếu giao việc, đồ dùng dạy học	Trường ĐH Sư phạm TP.HCM
Giai đoạn 3	26/02/2024 – 27/02/2024	Dạy thực nghiệm bài "Động vật không xương sống"	Lớp 6/1, 6/10 THCS Hoàng Văn Thụ
Giai đoạn 4	08/03/2024	Dạy thực nghiệm bài "Động vật không xương sống"	Lớp 6/2 THCS Colette

Quá trình thực nghiệm ghi nhận diễn biến học tập: học sinh tích cực tương tác, tự phân công nhiệm vụ vẽ sơ đồ và hình minh họa trên giấy A3. Tác giả đã tiến hành đo lường năng lực nhận thức KHTN qua bảng thu thập thông tin cá nhân, chấm điểm sản phẩm dự án của các nhóm (kết hợp giáo viên chấm và học sinh tự chấm chéo), đồng thời phát phiếu khảo sát cảm nhận và mức độ hiểu bài của học sinh sau tiết học.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả định lượng từ thực nghiệm sư phạm:

• Năng lực nhận thức KHTN: Phân tích điểm số bảng thu thập thông tin cá nhân của học sinh ở cả 3 lớp thực nghiệm cho thấy phần lớn học sinh đạt điểm ở mức 3 (7,0 - 8,0 điểm) và mức 4 (8,5 - 10 điểm). Học sinh nắm vững dấu hiệu đặc trưng của các ngành động vật không xương sống và nêu chính xác các loài sinh vật đại diện. Một số ít học sinh có kết quả ở mức thấp do tập trung nghe báo cáo mà chưa kịp ghi chép đầy đủ vào bảng cá nhân.
• Chất lượng sản phẩm dự án nhóm: Điểm đánh giá poster A3 của các nhóm học sinh tại 3 lớp thực nghiệm đều đạt mức khá - giỏi. Có sự chênh lệch nhỏ giữa điểm số do giáo viên đánh giá và điểm số do các nhóm học sinh tự đánh giá lẫn nhau (điểm học sinh chấm có xu hướng cao hơn do yếu tố tình cảm bạn bè), tuy nhiên mức độ sai lệch không đáng kể và phản ánh đúng mức độ hoàn thành nhiệm vụ.
• Mức độ tiếp nhận của người học: Khảo sát sau tiết dạy thực nghiệm cho thấy đa số học sinh bày tỏ sự hứng thú cao đối với hình thức học tập theo nhóm dự án, nhận định bài học dễ hiểu và trực quan hơn phương pháp thuyết trình truyền thống. Học sinh bày tỏ nguyện vọng được tiếp tục học tập thông qua hình thức thực hiện sản phẩm và báo cáo nhóm trong môn KHTN.

Đóng góp về mặt lí luận và thực tiễn:

• Về mặt lí luận: Khóa luận hệ thống hóa cơ sở lí luận về PPDH dựa trên dự án gắn với định hướng phát triển năng lực KHTN theo Chương trình GDPT 2018; làm rõ sự tương thích giữa dạy học dự án và đặc trưng khoa học thực nghiệm của môn KHTN cấp THCS.
• Về mặt thực tiễn: Cung cấp 02 KHBD hoàn chỉnh ("Động vật không xương sống" và "Động vật có xương sống") kèm theo hồ sơ dạy học, bảng thông tin và bộ công cụ Rubrics đánh giá sản phẩm. Đây là nguồn tài liệu tham khảo cụ thể, có thể ứng dụng trực tiếp cho giáo viên KHTN THCS khi triển khai dạy học chủ đề "Đa dạng thế giới sống".

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Quy mô thực nghiệm sư phạm chỉ mới thực hiện trên 3 lớp học tại 2 trường THCS thuộc khu vực nội thành TP. Hồ Chí Minh (Quận 3 và Quận 10), chưa mở rộng ra các địa bàn có điều kiện cơ sở vật chất khác nhau.
  • Do giới hạn thời lượng tiết học, quá trình báo cáo sản phẩm diễn ra nhanh khiến một số học sinh chưa kịp hoàn thiện đầy đủ bảng thu thập thông tin cá nhân ngay tại lớp.
  • Phòng học tại một số điểm thực nghiệm có diện tích nhỏ, việc kê bàn ghế để chia nhóm mất nhiều thời gian và gây khó khăn cho việc di chuyển của giáo viên và học sinh.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Tiếp tục thử nghiệm và hoàn thiện tiến trình dạy học dự án ở các chủ đề khác của môn KHTN (như Đa dạng thực vật, Nấm, Vi khuẩn, Virus, Đa dạng sinh học).
  • Mở rộng phạm vi thực nghiệm tại nhiều trường THCS trên các địa bàn khác nhau nhằm đánh giá toàn diện hơn tính tương thích của phương pháp đối với các điều kiện cơ sở vật chất đa dạng.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên ngành Sư phạm KHTN, Sư phạm Sinh học: Tham khảo quy trình thiết kế giáo án dự án, cách xây dựng tiêu chí đánh giá Rubrics theo định hướng phát triển năng lực và phương pháp xử lý dữ liệu thực nghiệm sư phạm.
• Giáo viên giảng dạy môn KHTN cấp THCS: Sử dụng trực tiếp cấu trúc hoạt động và hồ sơ bài dạy của 2 bài học "Động vật không xương sống" và "Động vật có xương sống" để áp dụng hoặc cải tiến trong giảng dạy thực tế.
• Cán bộ quản lý chuyên môn và nghiên cứu sinh/học viên cao học: Tham khảo cách thức vận dụng các mô đun bồi dưỡng (Mô đun 2, Mô đun 3) của Bộ GD&ĐT vào việc đánh giá năng lực học sinh trong thực tiễn dạy học tích hợp.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận này vận dụng quy trình dạy học dựa trên dự án gồm mấy bước? Tác giả lựa chọn quy trình 5 bước để tổ chức dạy học: (1) Lựa chọn chủ đề; (2) Lập kế hoạch; (3) Thực hiện dự án (thu thập và xử lý thông tin); (4) Xây dựng và trình bày kết quả dự án (trên giấy A3); (5) Đánh giá dự án.

2. Địa bàn và quy mô thực nghiệm sư phạm của đề tài được triển khai ở đâu? Thực nghiệm được triển khai trên 133 học sinh tại 3 lớp học thuộc 2 trường THCS ở TP. Hồ Chí Minh: lớp 6/2 Trường THCS Colette (Quận 3, 46 học sinh), lớp 6/1 (48 học sinh) và lớp 6/10 (39 học sinh) Trường THCS Hoàng Văn Thụ (Quận 10).

3. Công cụ đánh giá sản phẩm dự án của học sinh gồm những tiêu chí nào? Tác giả xây dựng phiếu đánh giá sản phẩm (poster A3) theo Rubrics gồm 4 tiêu chí cụ thể: Hình thức sản phẩm (bố cục, hình vẽ minh họa, lỗi chính tả); Mức độ hoàn thành nội dung; Hiệu quả hoạt động nhóm (sự hợp tác của các thành viên); Kĩ năng trình bày của đại diện nhóm (sự tự tin, rõ ràng, diễn đạt mạch lạc).

4. Dữ liệu thực nghiệm được xử lý bằng những phần mềm và công cụ nào? Dữ liệu khảo sát giáo viên và phản hồi học sinh được thu thập qua Google Forms và tổng hợp bằng Google Sheets; điểm số đánh giá năng lực nhận thức và điểm sản phẩm dự án được thống kê, tính điểm trung bình và vẽ biểu đồ bằng Microsoft Excel 2013.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phan Trần Ngọc Quỳnh đã giải quyết trọn vẹn mục tiêu nghiên cứu đề ra: hệ thống hóa cơ sở lí luận về dạy học dựa trên dự án, xây dựng thành công 02 Kế hoạch bài dạy chi tiết cho mạch nội dung "Đa dạng động vật" thuộc môn KHTN 6 và tiến hành thực nghiệm sư phạm tại 2 trường THCS ở TP. Hồ Chí Minh. Kết quả định lượng cho thấy phương pháp dạy học này phát huy tốt tính chủ động, năng lực nhận thức KHTN và kĩ năng cộng tác của học sinh, đồng thời khẳng định tính khả thi của việc tích hợp PPDH dự án vào chương trình môn KHTN cấp THCS theo Chương trình GDPT 2018.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIẾN ĐẺ TÀI. TONG QUAN CAC NGHIÊN CỨU VÊ DẠY HỌC DỰA TRÊN DỰ ÁN. Các nghiên cứu về dạy học dựu trên dự án trên thể giải.

Cc nghiên cấu về ạ học đựn trên đựđu ở Vật Nam 1. Chương trình giáo dục phổ thông 2018 - môn Khoa học t nhiê "L1. Đặc điền chương trình môn Rhoa học tự nhiên 2018. Quan diém xây dựng chương trình mân Khoa học tự nhiên 2018.

Mue tu clucong trinh Khoa học tự nh 12.4, Nang le de tht mdn Khoa học tự nhiên 1.2 Die dim cia day he dia tn dt. Che log dyed trong dạy học.224, Val to cia GV và HS trang dạy học dựa trên edn 122.5 Quy trình thực hiện, lọc đmn trên dị 1. Un dm và hợt chỗ ca dạy học đực trên đự án. Sephep của Chương nã môn is cự nhi 6 (Chong win Giá đặc -Hỏ hôn 1019 Số ận đng đợ hựcđực 1.4, Phung phip dinh git vi cingou din gid tong min Khoa pet nh 1.

My dich dink giá kết quả giáo dục trong môn Khoa học tự nhiên. Dink hướng đánh giá kt quả giáo đục trong mén Khoa học ự nhiền.3, Mỗi quan hệ giữa phương pháp và công cụ đánh gá. Nguyên tắc thế kế hoạch dạy học đp đụng đạy hạc đựa rên dự án ¬ -3, CƠ SỞ THỰC TIÊN » 1. Mue dich khảo sát.

Nội ng khảo sát .L3:1 Phương pháp khả si. 1-14 Kết quả khảo sát. TIEU KET CHUONG 1 Chương 2. VẬN DỤNG DẠY HỌC DỰA TRÊN DỰ ÁN TRONG CHỦ ĐÈ “ĐA nạo THE GIỚI SÓNG THUỢC MÔN KHOA HỌC TỰ NHIÊN 6.35 ANG THE GIỚI SÓNG TRONG MÔN KHOA HỌC TỰ NHIÊN ø CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHÒ THÔNG 0E.

-31L1 Vitívà vai tr của chủ đ. Ci tre va mye teu each dé 22, XAY DUNG KHBD “DA DANG DONG VAT™ THONG CHU Đổ "ĐA DAN GIỚI SÔNG” VAN DUNG DẠY HỌC DỰA TRÊN ĐỰ Á: TIEU KET CHƯƠNG 2.se<c52ssssececeeeeeererrerrrrrrrrreoĐfE Chương 3. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM. TÔ CHỨC THỰC NGHIỆM 6 SLL Me dich tye gh.

Nhiệm vụ thực nghiệm.13, Đắi tuyng thực nghiện. -31L4 Thuận lợi và khó khăn trong quả mình thực nghiệm -1.Lã Phương pháp tiễn khøi thực nghiệm. KE ogc hye ahi - 3. PHÂN TÍCH DIEN BIEN THY NGHIEM SU PHAM.

DANH GIA KET QUA THUC NGHIEM SU PHẠM CHỦ Đi “DA DẠNG THẺ GIỚI NG" 70 AL Phin teh két qu tre aghifm spam chi dé “Da dgng thé git sing” 44. Phin tích năng lực nhận thức Khoa học tự nhiên được hình thành.12 Dinh giá sản phâm dự án các nhóm MS. Phin ích sự tiếp nhận dạy học đựa trên dự án từ người học 75 TIEU KET CHUONG 3. DANH MỤC CÁC CHU VIET TAT TP.HCM Ì Thãnh phố Hỗ Chí Minh DANH MỤC CÁC BẰNG.1 Bảng phân tích biểu hiện cụ thể năng lực Khoa học tự nhiên n Bảng 1.

Định hướng tổ chức dạy học dựa vào năng lực Khoa học tự nhiên. Mỗi quan hệ giữa phương pháp đánh giá và công cụ đánh giả 2 Bang 2.1 `Yêu cầu cần đạu mục tiêu của chủ đề *Đa dạng động vật" 37 Bang 3.1 Điểm sản phẩm do HS các nhóm đánh giá dựa trên các tiêu chí T2 Bảng 3. Điểm sản phẩm do GV đánh giá dựa trên các tiêu chí 7 DANH MỤC CÁC HÌNH Trang Hình 1.1 Sơ đồ ba bước thực hiện dạy học dựa trên dự án 21 Hình L2. Sơ đồ nam bude thực iện dạy học đựa trên dự án 21 Hình 13.

Biểu đồ khảo sắt vỀ mức độ quan tim của GV, sinh viên (người dạy) về dạy học dựa trên dự án. Biểu đồ din gid kha ning dp dụng dạy học dựa trên dự ân vào hoạt động dạy học. Biểu đồ đảnh giá hiệu quả khi áp dụng dạy học dựa trên dự én trong host động dạy học 2 Hình Ló. Biểu đồ thể hiện những khó khăn khi áp dụng day học dựa trên dự án .1 Biểu đồ thể hiện kết quả đánh giá năng lực nhận thức Khoa học tự nhiên sửa lớp 6/1 10 Hình 32.

Biểu đồ thể hiện kết quả đánh giá năng lực nhận thức Khoa học tự nhiên sửa lớp 6/10 m Hình 33. Biểu đồ th lên kết quả đánh giá năng lực nhận thức Khoa học tự nhiên của lớp 6/2 n Hình 3.4 Biểu đồ cột dọc thể hiện năng lực nhận thức Khoa học tự nhién dya trén điểm trung bình của ba lớp thực nghiệm 7 Hình 3 5 Biểu đồ thể hiện điểm đánh giá sản phẩm dự án của ba lớp thực nghiệm. cdựa trên điểm trung bình 74 Hình 36. Biểu đồ thể hiện cảm nhận của HS sau buổi học 75 Hình 3, Biểu đồ thể hiện mức độ hiểu bài của HS sau buổi học 75 Hinh 3.

Biểu đồ HS mong muễn được học các hình thức đạy học.LÍ ĐO CHỌN Day học dựa trên dự án là một phương pháp giảng dạy khuyến khích HS học tập thông qua việc tham gia tích cục vào các dự ấn học tập. Nó vượt xa các PPDH, thụ động truyền thống và đẩy mạnh việc áp dụng kiến thức và kĩ năng vào thực tiễn CCách tiếp cận này cho phép HS phát triển các kĩ năng phù hợp và đồng thời hiểu său hơn về các nội dung học tập. Dạy học dựa trên dự án thúc dy sự phát triển các kĩ năng thiết yêu đồng thời mang lại sự sắng tạo, đổi mới và ứng dụng vào thực tiễn. Bằng cách kết hợp day học dựa trên dự án vào lớp học, các GV có thể có nhiều sự lựa chọn về phương pháp dạy học tốt hơn cho HS của mình, Với xu hướng đổi mới GDPT trên th giới hiện nay, chương trình giáo dục ở.

bậc THCS ở Việt Nam nói chung và môn KHTN nói riêng đã và đang được đổi mới nhằm hướng tới sự tích hợp va phat triển NL. Để phủ hợp với tình hình thực tế, xu hướng phát triển trên toàn thể giới, Hội nghị lần thứ § Ban Chấp bành Trung. ương Đăng Cộng sản Việt mm (khoá XI) đã thông qua Nghị quyết số 29/NQ-TW ngày 4 thắng 11 năm 2013 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo đục và đào tao: “Tide tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cục, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, Kĩ năng của người học; khắc phục lổi truyễn thụ áp đặt một chiêu, ghỉ nhớ máy móc. Tập trưng dạy cách học, cách nghĩ, huyẩn khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đỗi mới trí thức, Ñ năng phát triển năng lực ”.

Tiếp đỏ, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 88/2014/QH13 ngày 28 (hắng 11 năm 2014 về đổi mới chương trình, sách giáo khoa GDPT: “Đi mới chương trình, sách giáo khoa GDPT nhằm tạo chuyển biển căn bản, toàn điện vẺ chất lượng và hiệu quả GDPT; kết hợp dạy chữ. dạy người và định hướng nghề nghiệp; gúp phần chuyên nền giáo dục nặng về truyền thụ kiến thức sang nẫn gián dục phát triển toàn diện cả về phẩm chất và năng lực, hài hoà đức, trí, thể, mĩ và "phát hay tốt nhất tiền năng của mỗi học sinh. Tắt cả những nghị quyết này đều hướng tới mục tiêu c ¡ cùng là PTNL toản điện cho HS phủ hợp với quá trình phát triển của thể giới. Chính vi vậy, người GV buộc phải thay đổi phong cách day học của mình, áp dụng các PPDH tích cực, lẦy người học làm trung tâm.

“nước những thách thức đó, các PPDH tích cục đã được áp dụng vào dạy học môn KHTN với tằn suất cao hơn như: Dạy học STEM, dạy học theo hướng khẩm phá, sử dụng thí nghiệm trong dạy học. Đổi với PPDH dựa trên dự án còn chưa được áp dụng nhiều trong dạy học, Các lí do dẫn đến vấn đề này có thể là do người GV chưa thật sự nắm rõ, hiểu sâu về phương pháp này, "Bên cạnh đó, trong những năm gần đây, PPDH dựa trên dự án đã và đang nhận .được sự quan tâm tắt lớn như khóa luận tốt nghiệp của tác giả Trịnh Thị Ý Nhi (2016) vận dụng PPDH này cho môn Địa lí lớp 4, khóa luận tốt nghiệp của nhóm tác giả Huỳnh Dự Hữu Khang (2017) áp dụng phương pháp này trong chủ đề tích hợp môn Hóa học lớp 11 và thậm chi li bài báo khoa học của tác giả Phạm Thị Liễu Tring (2092) sử dụng dạy học dựa trên đự án trong học phẫn Luật Du lịch. Có thể thấy, dạy học dựa trên dự án áp dụng được ở mọi cắp học, từ tiễu học cho đến đại học. Đổi với môn KHTN, đây là một môn học mới chỉ xuất biện trong những năm gần.

Chính vì thé, hầu như có rất ít nghiên cứu đẻ cập đến đề tài này, đặc biệt là chủ dé Da dạng thé giới sống thuộc môn KHTN 6 Do đó, việc nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn của PPDH dựa trên dự án, tiến hành thực nghiệm sư phạm là việc làm cn thiết. Từ những cơ sở trên, đ tải “Vậm dung day học dựa trên dự án trong chủ đề Đa dạng th giới sống thuộc môn Khoa học tự nhiên 6” được tiễn hành nghiên cứu.MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Van dung được dạy học đựa trên dự án để thiết kế và ổ chức dạy học chủ để ‘Da dang thé giới ống" môn KHTN lớp 6, IIL KHÁCH THÊ VÀ ĐÔI TƯỢNG NGHIÊN CỨU ~ Khách thể nghiên cứu + HS lớp 6/1 và 6/10 trường THCS Hoàng Văn Thu. + HS lớp 6/2 trường THCS Colette. - ĐẤI tượng nghiên cứu 3 "Dạy học đựa trên dự ân để thiết kế các hoạt động dạy học môn KHTN 6 chủ để “Đa dạng thể giới sống” mạch nội dung *Da dạng động vật” trong chương trình 'Chương trình GDPT môn KHTN 2018".

GIẢ THUYẾT KHOA HỌC TS sau khi được học nội dung chủ đề “Da dạng thể giới sống” trong môn KHTN 6, Chương trình GDPT 2018 bằng PPDH dựa trên dự án sẽ đáp tác yêu cầu cần đạt phát tiển NL KHTN theo chương trình GDPT hiện may V,NỘI DUNG NGHIÊN CỨU Tôi thực hiện các nội dung sau nhằm hoàn thành mục đích nghiên cứu, yêu cầu của khoá luận ~ Xây dựng cơ sở lí luận cho dé tai về: đặc điểm dạy học dựa trên dự án; các thành phần NL KHTN, - Tìm hiểu, nghiên cứu quan điểm, nội dung, phương phái cách thức đánh giá và yêu cầu cề đạt dé phát triển NL KHTN cho HS trong môn KHTN. - Thế kế 02 KHBD vận dụng dạy học dựa tên dự án ấp dụng vào chủ để “Đa dạng thể giới sống” mạch nội dung “Đa dạng động vật” thuộc môn KHTN 6. - Thực nghiệm sư phạm đánh giá tỉnh hiệu quả của tiễn trình dạy học thông qua 'KHBD đã thiết kế. GIỚI HẠN VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU.