BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO ÑAÏI HOÏC MÔÛ- BAÙN COÂNG TP.HOÀ CHÍ MINH KHOA COÂNG NGHEÄ SINH HOÏC LUAÄN VAÊN TOÁT NGHIEÄP CÖÛ NHAÂN KHOA HOÏC CHUYEÂN NGAØNH: SINH HOAÙ ÑEÀ TAØI: NGHIEÂN CÖÙU THU NHAÄN VAØ KHAÛO SAÙT CAÙC ÑAËC TÍNH SINH HOAÙ CUÛA ENZYM SACCHARASE TÖØ NAÁM MEN SACCHAROMYCES CEREVISIAE CBHD: PGS.TS ÑOÀNG THÒ THANH THU SVTH: NGUYEÃN THÒ ÑAN THUØY MSSV: 30100899 KHOAÙ HOÏC: 2001-2005 LÔØI CAÛM ÔN Em xin chaân thaønh caûm ôn coâ Ñoàng Thò Thanh Thu, boä moân Sinh hoaù, Tröôøng Ñaïi hoïc Khoa hoïc töï nhieân, ñaõ taän tình höôùng daãn vaø chæ baûo em trong suoát quaù trình thöïc hieän luaän vaên naøy. Xin chaân thaønh caûm ôn caùc anh chò trong phoøng thí nghieäm ñaõ giuùp ñôõ vaø chæ baûo cho em theâm nhieàu kinh nghieäm quí baùu. Cuoái cuøng em xin caûm ôn gia ñình vaø baïn beø ñaõ ñoäng vieân, khuyeán khích em hoaøn thaønh luaän vaên naøy. MUÏC LUÏC Trang DANH MUÏC CAÙC TÖØ VIEÁT TAÉT.1 PHAÀN I : MÔÛ ÑAÀU .2 PHAÀN II: TOÅNG QUAN TAØI LIEÄU .KHAÙI CHUNG VEÀ ENZYM .Söï phaùt trieån cuûa enzym .Ñònh nghóa enzym .Caáu taïo cuûa enzym .Tính chaát chung cuûa enzym .Moät soá tính chaát öu vieät vaø öùng duïng cuûa enzym .KHAÙI QUAÙT CHUNG VEÀ NAÁM MEN .Hình daïng vaø kích thöôùc teá baøo .Caáu taïo teá baøo naám men.Söï sinh saûn cuûa naám men .ÖÙng duïng cuûa naám men .Phaân loaïi saccharase .Cô cheá xuùc taùc cuûa enzym saccharase .Ñaëc tính cuûa saccharase.Saccharase trong teá baøo naám men .SÖÏ THU NHAÄN ENZYM.Thu dòch enzym.Thu cheá phaåm enzym .PHÖÔNG PHAÙP XAÙC ÑÒNH HOAÏT ÑOÄ CUÛA ENZYM.
21 PHAÀN III: VAÄT LIEÄU VAØ PHÖÔNG PHAÙP .VAÄT LIEÄU VAØ THIEÁT BÒ .Thieát bò vaø duïng cuï thí nghieäm .PHÖÔNG PHAÙP NGHIEÂN CÖÙU: .Phöông phaùp thu nhaän cheá phaåm enzym saccharase .Phöông phaùp xaùc ñònh hoaït ñoä cuûa enzym saccharase .Xaùc ñònh haøm löôïng protein baèng phöông phaùp Lowry .Ñònh löôïng ñöôøng khöû theo phöông phaùp vi löôïng .Ñònh löôïng ñöôøng khöû theo phöông phaùp chuaån ñoä oxy hoaù. 32 khöû vôùi ferrycyanure III.Ñònh löôïng saccharose theo phöông phaùp thuûy phaân baèng acid .Phöông phaùp khaûo saùt quaù trình thuûy phaân saccharose. 35 cuûa dòch nöôùc mía bôûi cheá phaåm enzym saccharase thu ñöôïc III. Phöông phaùp khaûo saùt quaù trình thuûy phaân saccharose.
36 cuûa dòch maät ræ bôûi cheá phaåm enzym saccharase thu ñöôïc. PHAÀN IV: KEÁT QUAÛ VAØ BIEÄN LUAÄN .THU NHAÄN CHEÁ PHAÅM ENZYM SACCHARASE. 38 TÖØ NAÁM MEN TÖÔI IV.Thu nhaän cheá phaåm enzym saccharase vôùi taùc nhaân tuûa. 38 laø coàn 96o IV.Thu nhaän cheá phaåm enzym saccharase vôùi taùc nhaân tuûa.
38 laø aceton IV.Thu nhaän cheá phaåm enzym saccharase vôùi taùc nhaân tuûa. 39 laø muoái amoni sulfat IV.Thu nhaän cheá phaåm enzym saccharase vôùi taùc nhaân tuûa. 39 laø polyethylen glycol IV.So saùnh hieäu suaát thu nhaän cheá phaåm saccharase vôùi caùc. 40 taùc nhaân tuûa khaùc nhau IV.KHAÛO SAÙT HOAÏT ÑOÄ CUÛA ENZYM SACCHARASE .Khaûo saùt hoaït ñoä cuûa enzym saccharase trong dòch chieát.
41 naám men IV.Khaûo saùt hoaït ñoä cheá phaåm enzym saccharase thu ñöôïc vôùi. 41 taùc nhaân tuûa laø coàn 96o IV.Khaûo saùt hoaït ñoä cheá phaåm enzym saccharase thu ñöôïc vôùi. 42 taùc nhaân tuûa laø aceton IV.Khaûo saùt hoaït ñoä cheá phaåm enzym saccharase thu ñöôïc vôùi. 43 taùc nhaân tuûa laø muoái amoni sulfat IV.Khaûo saùt hoaït ñoä cheá phaåm enzym saccharase thu ñöôïc vôùi.
43 taùc nhaân tuûa laø PEG IV.So saùnh hoaït ñoä cheá phaåm enzym saccharase thu ñöôïc vôùi. 44 caùc taùc nhaân tuûa khaùc nhau IV.KHAÛO SAÙT HAØM LÖÔÏNG PROTEIN TRONG CAÙC CHEÁ. 45 PHAÅM ENZYM THU ÑÖÔÏC TÖØ NAÁM MEN TÖÔI IV.Döïng ñoà thò ñöôøng chuaån vôùi protein chuaån laø albumin .Khaûo saùt haøm löôïng protein trong dòch chieát naám men .Khaûo saùt haøm löôïng protein trong cheá phaåm enzym thu. 47 ñöôïc vôùi taùc nhaân tuûa laø coàn 96o IV.Khaûo saùt haøm löôïng protein trong cheá phaåm thu enzym ñöôïc.
48 vôùi taùc nhaân tuûa laø aceton IV.Khaûo saùt haøm löôïng protein trong cheá phaåm thu enzym ñöôïc. 48 vôùi taùc nhaân tuûa laø muoái amoni sulfat IV.Khaûo saùt haøm löôïng protein coù trong cheá phaåm enzym thu ñöôïc. 49 baèng PEG IV.So saùnh haøm löôïng protein cuûa caùc loaïi cheá phaåm enzym .HOAÏT ÑOÄ RIEÂNG CUÛA CHEÁ PHAÅM ENZYM SACCHARASE. 50 THU ÑÖÔÏC VÔÙI CAÙC TAÙC NHAÂN TUÛA KHAÙC NHAU IV.KHAÛO SAÙT NHIEÄT ÑOÄ TOÁI ÖU CUÛA CHEÁ PHAÅM ENZYM .KHAÛO SAÙT pH TOÁI ÖU CUÛA CHEÁ PHAÅM ENZYM .ÖÙNG DUÏNG SÖÏ THUÛY PHAÂN CUÛA CHEÁ PHAÅM ENZYM.
54 SACCHARASE TREÂN CAÙC CÔ CHAÁT IV.Cô chaát laø saccharose trong dòch nöôùc mía. Xaùc ñònh noàng ñoä saccharose trong dòch nöôùc mía .Khaûo saùt quaù trình thuyû phaân saccharose cuûa dòch nöôùc. 55 mía bôûi cheá phaåm enzym theo thôøi gian IV.Cô chaát laø saccharose trong dòch maät ræ .Xaùc ñònh noàng ñoä saccharose trong dòch maät ræ .Khaûo saùt quaù trình thuyû phaân saccharose cuûa dòch. 57 maät ræ bôûi cheá phaåm enzym theo thôøi gian.
ÑOÀ THÒ SO SAÙNH QUAÙ TRÌNH THUÛY PHAÂN. 58 SACCHAROSE TRONG DÒCH NÖÔÙC MÍA VAØ DÒCH MAÄT RÆ BÔÛI CHEÁ PHAÅM ENZYM SACCHARASE THEO THÔØI GIAN IV.THU NHAÄN CHEÁ PHAÅM ENZYM SACCHARASE. 58 TÖØ NAÁM MEN KHOÂ IV.Thu nhaän cheá phaåm enzym saccharase vôùi taùc nhaân tuûa. 59 laø coàn 96o IV.Thu nhaän cheá phaåm enzym saccharase vôùi taùc nhaân tuûa.
59 laø aceton IV.Thu nhaän cheá phaåm enzym saccharase vôùi taùc nhaân tuûa. 60 laø muoái amoni sulfat IV.Thu nhaän cheá phaåm enzym saccharase vôùi taùc nhaân tuûa. 60 laø polyethylen glycol IV.So saùnh hieäu suaát thu nhaän cheá phaåm saccharase vôùi caùc. 61 taùc nhaân tuûa khaùc nhau IV.
SO SAÙNH HIEÄU SUAÁT THU NHAÄN CHEÁ PHAÅM. 61 ENZYM SACCHARASE TÖØ NAÁM MEN TÖÔI VAØ NAÁM MEN KHO Â PHAÀN V: KEÁT LUAÄN VAØ ÑEÀ NGHÒ. 64 TAØI LIEÄU THAM KHAÛO .65 Luaän vaên toát nghieäp SV: Nguyeãn Thò Ñan Thuøy DANH MUÏC CAÙC TÖØ VIEÁT TAÉT CPE : cheá phaåm enzym NL : nguyeân lieäu PEG : polyethylen glycol Pr : protein UI : ñôn vò hoaït tính Nxb : nhaø xuaát baûn 1 Luaän vaên toát nghieäp SV: Nguyeãn Thò Ñan Thuøy PHAÀN I: MÔÛ ÑAÀU Trong voøng hai möôi naêm trôû laïi ñaây, enzym ngaøy caøng ñöôïc söû duïng roäng raõi vaø coù hieäu quaû trong nhieàu lónh vöïc: hoaù sinh, y hoïc, caùc ngaønh saûn xuaát coâng nghieäp … Söï ra ñôøi cuûa ngaønh coâng nghieäp saûn cheá phaåm enzym ñeå giaûi quyeát nhöõng yeâu caàu thuùc baùch cuûa thöïc tieãn saûn xuaát nhö caàn tìm giaûi phaùp coù hieäu quaû vaø hôïp lí nhaát ñeå ruõ hoà vaûi, saûn xuaát röôïu, bia, baùnh mì… Vì vaäy moät khoái löôïng lôùn cheá phaåm enzym ñaõ ñöôïc saûn xuaát taïi Myõ, Nhaät, Phaùp… Naêm 1967, Myõ saûn xuaát treân 30000 taán cheá phaåm enzym, Nhaät saûn xuaát hôn 21000 taán. Hieän nay, enzym trôû thaønh ngaønh khoa hoïc muõi nhoïn, phaùt trieån vôùi toác ñoä raát nhanh vì nhöõng tính chaát öu vieät maø khoâng moät loaïi xuùc taùc naøo coù ñöôïc.
Haèng naêm treân theá giôùi coù haøng chuïc coâng trình nghieân cöùu veà enzym, veà cô cheá taùc duïng, phöông phaùp taùch chieát, tinh cheá enzym… taïo ñieàu kieän naâng cao naêng suaát saûn xuaát moät khoái löôïng lôùn enzym coù chaát löôïng cao. Luaän vaên sau ñaây laø moät soá nghieân cöùu veà enzym Saccharase coù trong teá baøo naám men. Caùc noäi dung chính luaän vaên tieán haønh laø: -Nghieân cöùu söï thu nhaän enzym saccharase töø naám men Sacchomyces cerevisiae vôùi caùc taùc nhaân tuûa khaùc nhau. -Nghieân cöùu moät soá ñaëc tính sinh hoaù cuûa enzym saccharase.
-Nghieân cöùu quaù trình thuyû phaân cuûa enzym saccharase treân moät soá cô chaát khaùc nhau 2 Luaän vaên toát nghieäp SV: Nguyeãn Thò Ñan Thuøy Phaàn II TOÅNG QUAN TAØI LIEÄU 3 Luaän vaên toát nghieäp SV: Nguyeãn Thò Ñan Thuøy II.KHAÙI QUAÙT CHUNG VEÀ ENZYM: II.Söï phaùt trieån cuûa enzym:[1,12] Tröôùc theá kyû 17, loaøi ngöôøi hoaøn toaøn khoâng bieát gì veà enzym nhöng tôùi theá kyû 17 ñaõ coù khaùi nieäm veà söï leân men. Nhöng ñeán ñaàu vaø nöûa theá kyû 19, loaøi ngöôøi ñaõ coù nhöõng hieåu bieát nhieàu hôn veà enzym. Töø vieäc ban ñaàu chæ taùch ñöôïc caùc chaát gaây ra hieän töôïng leân men veà sau ngöôøi ta ñaõ bieát duøng phöông phaùp haáp thuï choïn loïc ñeå tinh cheá enzym (Danilevxki 1862), xaùc ñònh tính ñaëc hieäu cuûa enzym (Fischer 1894), xaùc ñònh aûnh höôûng cuûa pH ñeán hoaït ñoäng cuûa enzym (Sornsen 1909). Töø naêm 1922 trôû veà sau coù nhieàu coâng trình nghieân cöùu taùch enzym ôû daïng tinh khieát vaø nghieân cöùu baûn chaát hoaù hoïc cuûa chuùng.
Naêm 1926 laàn ñaàu tieân Sumner taùch ñöôïc enzym ôû daïng tinh theå (urease). Coâng trình naøy ñaõ môû ñaàu cho moät giai ñoaïn môùi trong lòch söû nghieân cöùu enzym. Töø ñoù trôû ñi, söï nghieân cöùu enzym vaø caùc xuùc taùc cuûa chuùng ñaõ chính thöùc böôùc vaøo giai ñoaïn thöïc nghieäm hoaù hoïc chính xaùc.Ñònh nghóa enzym:[8,11] Enzym laø chaát xuùc taùc sinh hoïc coù baûn chaát laø protein. Enzym chieám tôùi 80 – 90% thaønh phaàn protein cuûa teá baøo vi sinh vaät.
Enzym coù taùc duïng tham gia xuùc taùc caùc ñaëc hieäu cho caùc phaûn öùng hoaù hoïc nhaát ñònh trong cô theå vaø beân ngoaøi teá baøo cuûa sinh vaät.Caáu taïo cuûa enzym: II.Baûn chaát protein cuûa enzym:[1,11,15] Naêm 1930 Notrov vaø Kunit ñaõ thu nhaän ñöôïc tinh theå protein cuûa pepsin vaø trypsin. Notrov cuõng ñaõ coù nhöõng baèng chöùng xaùc thöïc raèng caùc tinh theå protein naøy 4 Luaän vaên toát nghieäp SV: Nguyeãn Thò Ñan Thuøy chính laø enzym. Sau ñoù nhieàu nhaø nghieân cöùu cuõng xaùc ñònh raèng chuùng ñeàu laø protein. Do ñoù coù theå noùi raèng baûn chaát cuûa enzym laø protein.
Enzym ñöôïc caáu taïo töø caùc L- α - axitamin lieân keát nhau baèng lieân keát peptit. Döôùi taùc duïng cuûa caùc peptit hydrolase, axit hoaëc kieàm caùc enzym bò thuûy phaân hoaøn toaøn taïo thaønh caùc L- α - axitamin. Töø thaønh phaàn hoaù hoïc cuûa enzym, ngöôøi ta chia enzym thaønh 2 nhoùm lôùn: -Enzym moät caáu töû: laø enzym trong thaønh phaàn caáu taïo chæ coù protein. -Enzym hai caáu töû: laø enzym trong caáu taïo cuûa noù ngoaøi protein coøn coù moät phaàn phi protein goïi laø nhoùm ngoaïi.
Veà baûn chaát hoaù hoïc nhoùm ngoaïi cuûa enzym raát ña daïng, phong phuù (laø caùc daãn xuaát cuûa vitamin, caùc kim loaïi, nucleotit…) II.Trung taâm hoaït ñoäng cuûa enzym:[11,15] Trong quaù trình xuùc taùc, chæ coù moät phaàn raát nhoû cuûa phaân töû enzym tham gia keát hôïp ñaëc hieäu vôùi cô chaát, phaàn naøy ñöôïc goïi laø trung taâm hoaït ñoäng cuûa enzym. ÔÛ caùc enzym moät caáu töû, trung taâm hoaït ñoäng thöôøng bao goàm moät toå hôïp caùc nhoùm ñònh chöùc cuûa axitamin khoâng tham gia taïo thaønh truïc chính cuûa sôïi polypeptit. Nhôø coù lieân keát baäc 3,4 caùc nhoùm naøy tuy naèm caùch xa nhau trong maïch polypeptit nhöng do xoaén cuoän maø ñöôïc gaàn nhau. ÔÛ caùc enzym hai caáu tö’, ngoaøi moät soá nhoùm chöùc cuûa axit amin coøn coù nhoùm ngoaïi tham gia trung taâm hoaït ñoäng enzym.
Moät soá nhoùm ñònh chöùc cuûa acid amin thöôøng tham gia thaønh phaàn trung taâm hoaït ñoäng enzym nhö: -SH cuûa systein -OH cuûa serin Voøng inmidazol cuûa histidin ε- NH2 cuûa lyzin 5 Luaän vaên toát nghieäp SV: Nguyeãn Thò Ñan Thuøy α- COOH cuûa acid amin ω- COOH cuûa acid aspactic vaø acid glutamic.