PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đề tài trong và ngoài nước a. Tình hình nghiên cứu liên quan đề tài ở nước ngoài Vấn đề nghiên cứu các trò chơi dân gian Việt Nam và hoạt động giảng dạy môn học GDTC ở trên thế giới chưa được thực hiện. Tuy nhiên, dưới góc độ tìm hiểu, phân tích các nghiên cứu trước đây, đề tài nhận thấy một số công trình liên quan đến trò chơi, hoạt động chơi của học sinh.
Cụ thể: - Nghiên cứu về bản chất của hoạt động chơi.1 Xác định bản chất hoạt động chơi là vấn đề có ý nghĩa đặc biệt quan trọng về mặt phương pháp luận trong nghiên cứu về lĩnh vực hoạt động vui chơi, đặc biệt là trò chơi con trẻ. Những năm 30 của thế kỉ XX các nhà tâm lí học, giáo dục học Xô Viết đã đưa ra một cái nhìn mới về bản chất tâm lí người nói chung và hoạt động chơi nói riêng. Bằng những lập luận khoa học, họ đã chứng minh sự xuất hiện của trò chơi như hình thức cụ thể của hoạt động chơi, gắn liền với lao động ở giai đoạn phát triển nhất định của xã hội loài người.Gross đã dựa trên sự quan sát hành vi chơi của con người và hành vi chơi của con vật đã đi đến nhận định: Hành động chơi của con người và con vật là giống nhau, đều thể hiện ở dạng luyện tập trước để thích ứng trong đời sống cá thể, ông kết luận “chơi thực chất là luyện tập”. Những người theo quan điểm sinh vật hóa trò chơi như G.Feud… cho rằng trò chơi mang tính bản năng nhằm giải tỏa những năng lượng dư thừa trong cơ thể giống như những con vật còn non.
Ông cho rằng, trong trò chơi những bản năng nghịch ngợm, phá phách của trẻ được đáp ứng. Học thuyết “dư thừa” của Spencer có những khía cạnh mâu thuẫn với thực tiễn. Bởi vì tham gia vào trò chơi không chỉ có những cháu khỏe mạnh mà có những cháu sức khỏe yếu. Hơn thế nữa, chơi không chỉ có tiêu hao sức lực (dư thừ mà còn có tác dụng khôi phục sức khỏe.
Chẳng thế mà nhiều bệnh viện nhi đồng trên thế giới, trong các phòng điều trị, người ta bố trí đồ chơi, chỗ chơi cho trẻ em. Thực ra, sự dư thừa năng lượng trong cơ thể trẻ đang phát triển chỉ tạo điều kiện thuận lợi để trẻ thực hiện trò chơi mà thôi, chứ không phải nguyên nhân tạo ra trò chơi. Vào những năm 40, các cộng sự và học trò của L. đã thực hiện hàng loạt nghiên cứu về hoạt động chơi của học sinh nhỏ.
điển hình là những công trình nghiên cứu của L. tiến hành dựa trên quan điểm duy vật biện chứng, bắt đầu từ những hoạt động có thực của trẻ để từ đó hiểu những biến đổi tương ứng trong ý thức của trẻ và sau đó tìm hiểu những ảnh hưởng trở lại của sự thay đổi ý thức đối với sự phát triển tiếp theo của hoạt động. Từ đó các nhà khoa học đi đến kết luận: hoạt động chơi không nảy sinh một cách tự phát mà do những ảnh hưởng có ý thức hoặc không ý thức từ 1 J. Laformation du symbole chez I' fant, Neuchatel.
Paris: Delachaux et Neistel 2 phía người lớn, bạn bè xung quanh trong đó giao tiếp xã hội đóng một vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển hoạt động chơi của trẻ. - Nghiên cứu về chức năng giáo dục của trò chơi: Đối với trẻ nhỏ thì trò chơi là phương tiện và đồng thời cũng là con đường để đứa trẻ lĩnh hội tri thức và khám phá thế giới xung quanh nó, những luận điểm này mãi cho đến những năm 30 của thế kỉ XX mới được các nhà khoa học làm sáng tỏ. Trong những công trình nghiên cứu của mình, L.X Vưgôtxki đã lí giải và phân tích vai trò của hoạt động chơi nhất là dưới dạng các trò chơi mô phỏng, trên cơ sở những kết quả nghiên cứu của mình ông đã chỉ ra: chính những trò chơi mô phỏng tạo ra vùng "cận phát triển", là điều kiện đầu tiên thuận lợi nhất cho sự hình thành và phát triển nhân cách, "hoàn cảnh chơi" mang tính tưởng tượng là con đường dẫn tới trừu tượng hoá; việc thực hiện các qui tắc chơi là trường học rèn luyện các phẩm chất ý chí, phẩm chất đạo đức. Từ những luận điểm trên đây tiếp tục cho những hướng nghiên cứu mới đặc biệt là nghiên cứu sử dụng trò chơi nhằm mục đích giáo dục trẻ về nhiều mặt.
Nhiều công trình nghiên cứu theo hướng nghiên cứu này được ra đời như "Giáo dục trẻ trong trò chơi" của Đ.2 - Về vai trò của trò chơi đối với sự phát triển.3 Nghiên cứu về vai trò của trò chơi đối với sự phát triển của trẻ có A.X vưgôtxki đã nghiên cứu trò chơi theo hướng tập trung lí giải, phântích vai trò của hoạt động chơi (nhất là trò chơi mô phỏng) khi quan niệm rằng: chính hoạt động vui chơi là điều kiện thuận lợi cho sự hình thành và phát triển nhân cách, trong trò chơi lần đầu tiên trí tưởng tượng xuất hiện, hoàn cảnh chơi mang tính tưởng tượng là con đường dẫn tới trừu tượng hoá, việc thực hiện các qui tắc trong trò chơi là trường học góp phần rèn luyện những phẩm chất ý chí ở trẻ, trò chơi là phương tiện xã hội hóa trẻ em tích cực nhất. - Về vấn đề phân loại trò chơi:4 J.Piaget bắt đầu học thuyết phát triển trí tuệ dựa trên những hình mẫu về trò chơi mà ông quan sát được ở 3 đứa con của mình trong cuốn “Play, Dreams and Imitation in childhood” (1945). Piagie các trò chơi lần luợt xuất hiện trong đời sống cá thể trò chơi - hành động chức năng; trò chơi tượng trưng; trò chơi với các qui luật. Sự phát triển của trò chơi theo cách mà J.
Piagie chỉ ra được xem là cách phân loại phổ biến trong lĩnh vực giáo dục trẻ nhỏ. Các giai đoạn phát triển trò chơi của trẻ nhỏ được S.Smilanski bổ sung và được sử dụng rộng rãi trong các lĩnh vực nghiên cứu cũng như trong thực tiễn công tác giáo dục trẻ nhỏ ở nhiều nước trên thế giới trong đó có Việt Nam.5 2 Nguyễn Thị Vân Hương. "Tổ chức trò chơi dân gian nhằm giáo dục môi trường cho học sinh tiểu học", Tạp chí giáo dục, số 108. 3 Phạm Vĩnh Thông, Phạm Mạnh Hùng, Phạm Hoàng Dương.
Trò chơi dân gian của trẻ em Việt Nam. Hà Nội: Nxb Văn hóa dân tộc. 4 Phạm Vĩnh Thông, Phạm Mạnh Hùng, Phạm Hoàng Dương. Trò chơi dân gian của trẻ em Việt Nam.
Hà Nội: Nxb Văn hóa dân tộc. Piaget, (1945), Laformation du symbole chez I' fant, Neuchatel, Paris, Delachaux et Neistel. Tình hình nghiên cứu liên quan đề tài ở trong nước Nghiên cứu về trò chơi và vai trò của trò chơi đối với sự phát triển của học sinh, sinh viên được một số nhà khoa học trong nước đề cập đến dưới góc độ nghiên cứu tâm lí học và giáo dục học: PGS.TS Nguyễn Ánh Tuyết trong tác phẩm “Trò chơi của trẻ em” đã giới thiệu về khái niệm chơi, đồ chơi và vai trò của đồ chơi, sự phân loại các trò chơi và tác dụng giáo dục của trò chơi đối với sự phát triển toàn diện của trẻ lứa tuổi mẫu giáo; tập trung nghiên cứu khai thác trò chơi với tư cách là một phương pháp, phương tiện phát triển trí tuệ cho trẻ lứa tuổi mẫu giáo có các tác giả: Nguyễn Thị Hoà; Nguyễn Thị Thu Hiền; Vũ Thị Ngân. Nghiên cứu vận dụng trò chơi vào công tác giáo dục học sinh trong nhà trường được các nhà khoa học trong nước tập trung nghiên cứu với tư cách là phương pháp và hình thức dạy học có tác giả Lưu Thu Thuỷ và Nguyễn Hữu Hợp đề cập đến trò chơi với tư cách là một trong các phương pháp dạy học môn đạo đức trong nhà trường tiểu học được thể hiện trong cuốn "đạo đức và phương pháp giáo dục đạo đức".
- Nghiên cứu trò chơi dân gian trong công tác giáo dục học sinh, sinh viên. Nằm trong hệ thống phân loại của trò chơi có trò chơi dân gian, thực tế trò chơi dân gianồn tại với nhiều tên gọi khác nhau nhưng trong hệ thống phân loại thì mỗi loại trò chơi được phân biệt bởi những dấu hiệu đặc trưng riêng, dựa trên cách tiếp cận khác nhau về phân loại trò chơi. Trò chơi dân gian và tổ chức cho học sinh chơi các trò chơi dân gian có một ý nghĩa hết sức quan trọng đối với việc hình thành và phát triển nhân cách con người. trò chơi dân gian trước hết thể hiện nét văn hoá dân tộc, phản ánh đời sống sinh hoạt của một cộng đồng người trong lịch sử phát triển, hơn nữa nó mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc.
Từ trước đến nay việc nghiên cứu về trò chơi dân gian, sử dụng trò chơi dân gian đã thu hút các nhà khoa học quan tâm nghiên cứu tuy nhiên chủ yếu chỉ giới hạn trong lĩnh vực sưu tầm và giới thiệu. Tác giả Lê Anh Thơ trong công trình nghiên cứu khoa học "Nghiên cứu sử dụng một số trò chơi vận động dân gian trong GDTC cho trẻ mẫu giáo 3 - 5 tuổi" đã đề cập đến vấn đề sử dụng trò chơi dân gian như là phương tiện phát triển vận động cho trẻ mẫu giáo trên cơ sở nghiên cứu, triển khai thực nghiệm một số TCDG vận động phát triển vận động cho trẻ mẫu giáo giai đoạn 3 - 5 tuổi; Tác giả Lê Thị Ninh với công trình "Thử cải tiến một số trò chơi dân gian cho trẻ mẫu giáo" theo hướng nghiên cứu cải tiến cách thức tác động trong sử dụng một số TCDG đối với trẻ nhỏ kích thích hứng thú hoạt động ở trẻ. Tác giả Nguyễn Thị Vân Hương với bài viết "Tổ chức trò chơi dân gian nhằm giáo dục môi trường cho học sinh tiểu học" đã đề cập tới công tác giáo dục môi trường cho học sinh tiểu học thông qua tổ chức, sử dụng các trò chơi dân gian; ở khía cạnh tiếp cận văn hoá dân gian tác giả Đỗ Thị Hoà đã mạnh dạn đưa ra một cách nhìn về vai trò của trò chơi dân gian và việc bảo tồn loại hình trò chơi này trong giai đoạn hiện nay "Một vài kiến nghị về việc bảo tồn các trò chơi dân gian trẻ em trong nhà trường hiện nay", Tạp chí văn hoá dân gian, số 4 6, năm 2004). Cùng với xu thế phát triển của kinh tế xã hội, văn hoá và đặc biệt là sự tiến bộ của khoa học kĩ thuật, trẻ nhỏ ngày nay còn được tiếp cận với những trò chơi điện tử hiện đại.