LỜI MỞ ĐẦU Hiện nay, việc sử dụng những sản phẩm mỹ phẩm nhằm mục đích cải thiện vẻ bề ngoài không còn xa lạ với người tiêu dùng. Đặc biệt là đối với những sản phẩm dành cho chăm sóc da mặt luôn được ưu tiên hàng đầu trong việc cải thiện sức khỏe của làn da. Giữ cho lớp sừng ngậm nước càng tốt là điều rất quan trọng để có làn da khỏe mạnh. Các sản phẩm kem dưỡng ẩm và sử dụng các hoạt chất để cải thiện tình trạng da hiện đang được người tiêu dùng quan tâm sử dụng.
Phần lớn các sản phẩm mỹ phẩm là dạng nhũ tương. Tuy nhiên, nhũ tương tinh thể lỏng là một loại nhũ tương mới khác với hệ nhũ tương truyền thống. Đó là sự sắp xếp có trật tự của các phân tử dầu và chất hoạt động bề mặt được hình thành tại mặt phân cách dầu-nước, và sự sắp xếp trật tự này giúp cho nhũ tương có cấu trúc tinh thể lỏng đem lại ứng dụng tốt hơn so với các hệ thống nhũ tương thông thường về độ ổn định sản phẩm, kiểm soát phóng thích hoạt chất và giữ ẩm cũng như cảm quan khi sử dụng sản phẩm. Các tính chất độc đáo và các ứng dụng của chất lỏng nhũ tinh thể đã thu hút nhiều nhà nghiên cứu trong dược phẩm và mỹ phẩm để làm rộng rãi nghiên cứu về nhũ tương có cấu trúc đặc biệt, bao gồm quy trình tạo hệ nhũ và các đặc tính.
Nhiều nhà cung cấp nguyên liệu hiện nay đưa ra nhiều loại chất nhũ hóa, ví dụ: chất hoạt động bề mặt nonionic như alkyl glycoside, polyglycerol este, phosphate,. để tạo hệ nhũ tương với cấu trúc tinh thể lỏng. Nghiên cứu này sẽ khảo sát đặc tính của chất nhũ hóa sorbitan ester dưới tên thương mại SP Arlacel 2121 MBAL-FL-(MV) đến việc tạo hệ nhũ tương về đặc tính hệ nhũ, cảm quan khi sử dụng, tính ổn định của sản phẩm và khảo sát khả năng bảo vệ hoạt chất so với các chất nhũ hóa thông thường khác. Cấu trúc và chức năng của da 1.
Cấu trúc da Da là cơ quan lớn nhất trong cơ thể, chiếm khoảng 12% trọng lượng cơ thể và có diện tích lên đến 2 m2. Độ dày của da thay đổi theo từng vùng cơ thể, khoảng 2 mm ở lòng bàn tay, bàn chân và chỉ khoảng 0.5 mm trên mí mắt.1: Cấu trúc của da [1] Da bao gồm ba lớp chính: lớp thượng bì (bên ngoài), lớp bì (bên dưới) và lớp mô mỡ dưới da. Các lớp của da khác nhau về cấu trúc, sinh lý và chức năng. Da cũng chứa các bộ phận cơ bản giống các cơ quan khác như hệ mạch và sợi thần kinh.2: Cấu trúc lớp thượng bì da [2] Thượng bì (epidermis) cấu thành nên bề mặt ngoài của da.
Độ dày của nó thay đổi từ 75 – 150 µm, ngoại trừ vùng lòng bàn chân và bàn tay khoảng 0. Lớp thượng bì được chia thành năm phân lớp nhỏ hơn: lớp đáy (stratum basale), lớp tế bào gai (stratum spinosum), lớp hạt (stratum granulosum), lớp bóng (stratum lucidum), lớp sừng (stratum corneum). Lớp đáy là lớp sinh sản có vai trò đổi mới thượng bì. Tế bào sừng ở lớp đáy tăng sinh, trải qua quá trình phân chia khi di chuyển lên phía bề mặt và được sừng hóa ở giai đoạn cuối sau đó bong ra.
Quá trình này thường mất khoảng 28 ngày [3], [4].3: Cấu trúc lớp bì [5] 4 Lớp bì nằm bên dưới lớp thượng bì, ngăn cách nhau bằng màng đáy. Lớp bì là mô liên kết dạng sợi dày đặc tạo thành lớp nền linh hoạt và chắc chắn cho lớp thượng bì. Độ dày của lớp hạ bì có thể thay đổi từ 1 đến 5 mm. Lớp bì bao gồm các tế bào, chất nền và mạng lưới sợi.
Thành phần dạng sợi dạng sợi chính là collagen, chiếm khoảng 77% trọng lượng khô của da. Mạng dạng sợi này đem lại các đặc tính cơ học cho da, collagen cung cấp độ bền kéo và các sợi đàn hồi phục hồi hình dạng sau khi biến dạng bởi các lực cơ học. Lớp bì được chia thành hai phân lớp nhỏ hơn: lớp đáy (reticular layer) và lớp lưới (papillare layer) [3, 5].4: Cấu trúc lớp hạ bì [6] Lớp mô mỡ dưới da hay hạ bì (hypodermis) là lớp da ở phía trong cùng có tổ chức mỡ, có sợi đàn hồi. Chúng là nơi tạo ra năng lượng của cơ thể và hoạt động như tấm đệm cách nhiệt cho cơ thể [7].
Ngoài ra phần phụ của da là lông, các tuyến mồ hôi, tuyến bã. Chức năng sinh lý của da Da có vào trò là lớp ngăn cách, đóng vai trò bảo vệ cơ thể với môi trường bên ngoài. Có tác dụng che chở và bảo vệ cơ thể trước tác động môi trường bên ngoài (ô 5 nhiễm khói bụi, vi khuẩn, …), giúp cơ thể bài tiết mồ hôi và chất nhờn, ổn định thân nhiệt và không bị mất nước. Các vấn đề liên quan đến da Da là bộ phận bao bọc bên ngoài cơ thể, là nơi trực tiếp tiếp xúc với các tác động từ môi trường như khói bụi, ánh nắng mặt trời, vi sinh vật, các tác nhân lý hóa khác.
Chính vì vậy, da rất dễ tổn thương và bị các hiện tượng như khô da, nám, tàn nhang, lão hóa, … Mụn là một bệnh có tỉ lệ mắc cao trong da liễu thường gặp trong lứa tuổi thanh thiếu niên. Tuy nhiên, vẫn có thể mắc bệnh trong giai đoạn từ 30 – 50 tuổi. Mụn trứng cá là bệnh của đơn vị năng lông tuyến bã với bốn cơ chế chính phối hợp như sau: tăng sinh chất bã trong tuyến bã, thay đổi tiến trình sừng hóa ở cổ nang lông, sự hiện diện và hoạt tính của vi khuẩn P. acnes và phản ứng viêm [1], [8].
Lão hóa da do hai yếu tố nội sinh và ngoại sinh. Lão hóa nội sinh là hậu quả của biến đổi sinh lý không thể tránh khỏi do tác động của thời gian, tốc độ lão hóa do yếu tố di truyền quyết định. Lão hóa ngoại sinh là những biến đổi do những yếu tố bên ngoài như tiếp xúc lâu với ánh nắng, hút thuốc, lối sống, …[1] Nám da là rối loạn sắc tố da mắc phải, biểu hiện bởi những dát, mảng sắc tố phân bố ở mặt cổ. Nhiều nghiên cứu nhận thấy nám da có yếu tố di truyền, nguyên nhân chủ yếu gây nám là do tiếp xúc ánh sáng mặt trời.
Ngoài ra, nám da xảy ra cùng với sự thay đổi nội tiết tố, bệnh lý khác và uống thuốc gây nhạy cảm ánh sáng, stress, … [1] Khô da là tình trạng da đặc trưng bởi thiếu nước trong lớp biểu bì của da. Mặc dù da khô có xu hướng ảnh hưởng đến mọi lứa tuổi, nhưng những người cao tuổi thường dễ bị khô da hơn. Da người cao tuổi có xu hướng giảm lượng dầu hơn so với người trẻ tuổi. Da khô xuất hiện nhiều ở các khu vực như cánh tay, bàn tay và đặc biệt là bàn chân.
Các yếu tố môi trường, chẳng hạn như độ ẩm và nhiệt độ, có ảnh hưởng nhiều nhất đến lượng nước trong da. Thường xuyên rửa tay cũng làm mất nước 6 và làm khô da. Da khô cũng có thể là tác dụng phụ của một số loại thuốc cũng như biến chứng của một số bệnh về da [8]. Các triệu chứng thông thường của da đều bị ảnh hưởng phần lớn từ vấn đề da khô.
Do đó, việc dưỡng ẩm – cấp ẩm cho da là cần thiết. Cơ chế giữ ẩm da 1. Chất làm ẩm Chất làm ẩm (humectant) là chất có thành phần tương thích hay giống với các thành phần trong chất giữ ẩm tự nhiên. Chất giữ ẩm có khả năng hút nước, hút ẩm từ không khí đến khi cân bằng.
Chất giữ ẩm được thêm vào các sản phẩm mỹ phẩm, đặc biệt là mỹ phẩm dầu trong nước, để tránh các kem bị khô khi tiếp xúc không khí. Tuy nhiên, tính chất của lớp màng hút ẩm với chất gây ẩm tồn tại trên bề mặt da khi sử dụng sản phẩm có thể là một nhân tố quan trọng ảnh hưởng lên kết cấu và tình trạng của da [9]. Một số chất làm ẩm thường sử dụng trong mỹ phẩm như: Chất làm ẩm cơ kim phổ biến nhất là natri lactat, có tính hút ẩm cao hơn glycerin. Nó có thể được sử dụng trong kem dưỡng da vì nó không độc, không gây viêm da.
Chất làm ẩm hữu cơ được sử dụng rộng rãi nhất, các chất làm ẩm hữu cơ là các rượu đa chức (polyol), các ester và ete của chúng. Các hợp chất thường được sử dụng nhất cho mục đích hút ẩm trong sản phẩm mỹ phẩm như glycerol, sorbitol, ethylene glycol, propylene glycol. Chất làm mềm Chất làm mềm (emollient) hoạt động bằng cách tạo một lớp màng phim mỏng trên bề mặt da, từ đó có tác dụng ngăn cản sự mất nước. Do đó, khi sử dụng chất làm mềm trong công thức mỹ phẩm sẽ cảm nhận được da mềm mại và mượt.
Chất làm mềm phổ biến hiện nay ở dạng ester, dầu, silicon như dầu khoáng, lanolin, glyceryl stearate, dimethicone, … 7 1. Sản phẩm kem dưỡng da 1. Tổng quan Gần đây đã có một sự thay đổi trong cách suy nghĩ của người tiêu dùng hướng tới mong muốn có được các sản phẩm toàn diện, đặc biệt là liên quan đến chăm sóc da. Kem dưỡng ẩm có lẽ là sản phẩm được kê đơn nhiều nhất trong chăm sóc da liễu và cũng là sản phẩm được chú ý nhất.
Tỷ lệ mắc các bệnh da liễu liên quan đến khô da do lối sống đô thị hóa ngày càng tăng, sự ô nhiễm, tuổi già ngày càng tăng. Phần lớn người tiêu dùng sử dụng và thay đổi nhiều loại kem dưỡng ẩm trong suốt cuộc đời của họ. Thuật ngữ “kem dưỡng ẩm” là một thuật ngữ mang tính quảng cáo, ít có ý nghĩa khoa học. Người tiêu dùng thường hiểu chúng có thể làm tăng hàm lượng nước của da trong khi các bác sĩ da liễu nhìn nhận dưới góc nhìn khoa học đơn thuần là các chất dầu thông thường [10].
Thông thường, kem dưỡng ẩm được cho là có thể ức chế sự mất nước qua biểu bì (TEWL) nhờ vào tác dụng của chất làm mềm. Sự mất đi các lipid gian bào, ví dụ như các ceramide, cholesterol và các axit béo cấu thành các lớp kép, làm hỏng sự hình thành hàng rào nước, do đó dẫn đến khô da [11]. Da khô được nhận thấy khi độ ẩm <10%, và mất tính liên tục của lớp sừng. Nhũ tương thường được sử dụng nhiều trong mỹ phẩm, đặc biệt là trong các sản phẩm kem, lotion.
Khi nhắc đến nhũ tương trong mỹ phẩm, ngoài những hệ lỏng – lỏng thông thường người ta còn nhắc đến hệ phức.
