Nghiên Cứu Tư Duy Nghệ Thuật Trong Thơ Lê Đạt

Luận văn thạc sĩ phân tích đô thị hóa, công nghiệp hóa và biến đổi không gian tại làng Đồng Kỵ, Bắc Ninh. Nghiên cứu sâu sắc và chi tiết.

• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Bạch Thảo
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Văn Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Tư Duy Nghệ Thuật Trong Thơ Lê Đạt
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Tư Duy Nghệ Thuật Trong Thơ Lê Đạt

Di sản thơ ca của Lê Đạt không nhiều về số lượng, nhưng lại có giá trị nghệ thuật sâu sắc. Cùng với Trần Dần, ông đã âm thầm đổi mới thơ Việt trong 30 năm. Thơ Lê Đạt thể hiện rõ sự đổi mới về tư duy nghệ thuật, tuy nhiên chưa có nghiên cứu chuyên sâu nào về khía cạnh này. Nghiên cứu thơ Lê Đạt dưới góc độ tư duy thơ, hy vọng sẽ tìm thấy những vấn đề thú vị và bổ ích trong hành trình tìm kiếm chân lý nghệ thuật. Sau sự kiện Nhân Văn - Giai Phẩm, dù cuộc đời có nhiều thay đổi, Lê Đạt vẫn thể hiện tư chất nghệ sĩ của mình. Sau nhiều năm bị coi là có quan điểm nghệ thuật sai lầm, ông đã được Nhà nước và giới văn nghệ sĩ thấu hiểu, ghi nhận và tôn vinh. Năm 2007, ông được nhận Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật. Tuy nhiên, sự nghiệp thơ ca của ông vẫn chưa được nghiên cứu một cách xứng đáng, điều này đòi hỏi sự nỗ lực chuyên tâm của giới nghiên cứu để sớm trả lại vị trí xứng đáng của Lê Đạt trong lịch sử thơ ca, đặc biệt là trong lộ trình Cách Tân Thơ Việt. Nghiên cứu thơ ca từ góc độ tư duy nghệ thuật là một yêu cầu toàn diện và khá phức tạp đối với các hiện tượng thi ca.

1.1. Giá Trị Ảnh Hưởng Của Thơ Lê Đạt Đến Thơ Hiện Đại

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá di sản của Lê Đạt trong bối cảnh thơ ca Việt Nam hiện đại. Cần xem xét những yếu tố độc đáo trong phong cách của ông, cách ông đã thách thức các quy ước truyền thống, và tác động của ông đối với các thế hệ nhà thơ sau này. Phong cách thơ Lê Đạt đã ảnh hưởng đến nhiều nhà thơ đương đại. Khám phá những ảnh hưởng này sẽ làm nổi bật tầm quan trọng của ông trong văn học Việt Nam. Nghiên cứu cũng cần xem xét việc thơ của Lê Đạt được tiếp nhận và diễn giải như thế nào trong các bối cảnh văn hóa và chính trị khác nhau.

1.2. Mục Tiêu Phạm Vi Nghiên Cứu Thơ Lê Đạt Toàn Diện Nhất

Mục đích của nghiên cứu là tìm hiểu quan niệm thơ và thế giới nghệ thuật trong thơ Lê Đạt để khám phá tư duy nghệ thuật của tác giả. Đối tượng nghiên cứu chính là các tập thơ đã xuất bản của Lê Đạt. Trong quá trình nghiên cứu, có thể tham khảo thơ của một số tác giả có xu hướng cách tân như Trần Dần, Dương Tường, Nguyễn Quang Thiều, để có cái nhìn chung về sự vận động của thơ đương đại. Luận văn sẽ nghiên cứu thơ Lê Đạt từ phương diện tư duy nghệ thuật, trên cơ sở tìm hiểu quan niệm thơ của Lê Đạt, cái tôi trữ tình của Lê Đạt trong thơ, các biểu tượng và ngôn ngữ thơ ca.

II. Cách Tiếp Cận Phân Tích Tư Duy Nghệ Thuật Trong Thơ Lê Đạt

Để tiếp cận và phân tích tư duy nghệ thuật trong thơ Lê Đạt, cần sử dụng phương pháp liên ngành, kết hợp lý thuyết văn học, ngôn ngữ học và tâm lý học. Việc phân tích cần đi sâu vào cấu trúc ngôn ngữ, hình ảnh, biểu tượng và nhạc điệu trong thơ Lê Đạt, đồng thời xem xét bối cảnh lịch sử - xã hội mà thơ được sáng tác. Nghiên cứu cần tập trung vào những yếu tố độc đáo trong phong cách thơ Lê Đạt, như cách ông sử dụng ngôn ngữ, xây dựng hình ảnh và biểu tượng, tạo ra nhịp điệu và âm thanh đặc trưng.

2.1. Phương Pháp Nghiên Cứu Thơ Tư Duy Nghệ Thuật Lê Đạt

Để thực hiện đề tài, luận văn sử dụng các phương pháp chủ yếu sau: Phương pháp lịch sử: Đánh giá Lê Đạt và các vấn đề trong thơ của ông trong sự gắn kết với hoàn cảnh của cá nhân, dân tộc và thời đại mà ông sống để thấy được sự tác động của lịch sử lên một đời thơ và cách thức phản ứng đặc biệt của Lê Đạt. Phương pháp so sánh, đối chiếu: Trong quá trình nghiên cứu tư duy thơ Lê Đạt, so sánh thơ Lê Đạt với một số tác giả khác cùng thời, cùng dòng thơ, để thấy được sự Cách Tân của thơ ông. Mặt khác, so sánh ông với chính ông để thấy sự đổi mới liên tục của nhà thơ trong suốt chặng đường thơ. Phương pháp phân tích, tổng hợp: Sử dụng phương pháp này để thiết lập hệ thống luận điểm. Từ sự phân tích cụ thể tác phẩm, người viết tổng hợp khái quát để có những kết luận, nhận định thấu đáo, tránh những áp đặt chủ quan không bám sát văn bản thơ.

2.2. Lịch Sử Di Sản Nghiên Cứu Thơ Lê Đạt Đến Ngày Nay

Trước năm 1960, các bài viết về Lê Đạt tập trung phản ánh thái độ chính trị trong sáng tác của nhà thơ. Lê Đạt thời kỳ Nhân văn - Giai phẩm là đối tượng để lên án và kết án. Sau 30 năm cấm in, Lê Đạt được “phục hồi” một số tác phẩm của ông mới được ra mắt độc giả nhưng trong tinh thần khá dè dặt của các nhà xuất bản.Thời kỳ đầu đổi mới, những ấn phẩm của Lê Đạt được xuất bản trở lại nhưng giới phê bình với sự dè dặt chung ít nhắc tới Lê Đạt vì đây vẫn là một vấn đề nhạy cảm trong một giai đoạn nhạy cảm.Và cho tới nay, các bài viết về Lê Đạt đã vượt qua cái nhìn cũ, khẳng định Cách Tân và đóng góp của nhà thơ.

III. Phân Tích Quan Niệm Nghệ Thuật Thế Giới Thơ Của Lê Đạt

Thơ của Lê Đạt không chỉ là sự phản ánh hiện thực mà còn là sự khám phá thế giới nội tâm của con người. Thế giới thơ của ông đa dạng, phong phú với nhiều chủ đề khác nhau, từ tình yêu, cuộc sống đến chiến tranh, hòa bình. Quan niệm thơ của Lê Đạt thể hiện sự đổi mới, sáng tạo và phá cách. Ông không tuân theo những quy tắc truyền thống mà luôn tìm tòi, thử nghiệm những hình thức biểu đạt mới. Thơ của ông thường sử dụng ngôn ngữ độc đáo, hình ảnh táo bạo và biểu tượng đa nghĩa.

3.1. Phong Cách Thơ Lê Đạt Đổi Mới Sáng Tạo Phá Cách

Phong cách thơ Lê Đạt nổi bật với sự đổi mới, sáng tạo và phá cách. Ông không ngần ngại thử nghiệm những hình thức biểu đạt mới, tạo ra một phong cách độc đáo và khác biệt. Thơ của ông thường sử dụng ngôn ngữ độc đáo, hình ảnh táo bạo và biểu tượng đa nghĩa, gây ấn tượng mạnh cho người đọc. Lê Đạt luôn tìm tòi và đổi mới, thể hiện rõ nhất trong sự vận dụng ngôn ngữ vào thơ. Ông đã góp phần quan trọng vào sự phát triển của nền thơ Việt Nam hiện đại.

3.2. Thế Giới Nghệ Thuật Thơ Lê Đạt Nội Tâm Hiện Thực

Thơ Lê Đạt không chỉ phản ánh hiện thực xã hội mà còn khám phá sâu sắc thế giới nội tâm của con người. Các chủ đề thường xuất hiện trong thơ ông bao gồm tình yêu, cuộc sống, chiến tranh và hòa bình. Ông thường sử dụng hình ảnh và biểu tượng để diễn tả những cảm xúc, suy tư phức tạp trong tâm hồn con người. Thế giới nghệ thuật trong thơ Lê Đạt phong phú, đa dạng và đầy tính nhân văn.

IV. Ứng Dụng Tư Duy Nghệ Thuật Trong Việc Giải Mã Thơ Lê Đạt

Nghiên cứu tư duy nghệ thuật giúp giải mã những tầng nghĩa sâu xa trong thơ Lê Đạt. Việc hiểu rõ tư duy sáng tạo của ông giúp người đọc khám phá những thông điệp, ý tưởng và cảm xúc mà ông muốn truyền tải. Tư duy nghệ thuật không chỉ là công cụ phân tích mà còn là chìa khóa để tiếp cận và đồng cảm với thế giới thơ Lê Đạt. Nó giúp người đọc trải nghiệm và cảm nhận thơ một cách sâu sắc hơn, đồng thời hiểu rõ hơn về con người và cuộc đời của nhà thơ.

4.1. Hiểu Sâu Hơn Về Cảm Hứng Sáng Tạo Của Thi Sĩ Lê Đạt

Phân tích tư duy nghệ thuật của Lê Đạt giúp hiểu rõ hơn về nguồn gốc và quá trình hình thành cảm hứng sáng tạo của ông. Nghiên cứu này xem xét những yếu tố ảnh hưởng đến tư duy thơ của Lê Đạt, bao gồm trải nghiệm cá nhân, bối cảnh xã hội và các trào lưu văn học. Cảm hứng sáng tạo của Lê Đạt thường xuất phát từ những quan sát tinh tế về cuộc sống và những suy tư sâu sắc về con người.

4.2. Phân Tích Ngôn Ngữ Thơ Lê Đạt Biện Pháp Tu Từ Độc Đáo

Ngôn ngữ thơ Lê Đạt độc đáo và mang đậm dấu ấn cá nhân. Ông thường sử dụng các biện pháp tu từ như ẩn dụ, hoán dụ, nhân hóa để tạo ra những hình ảnh và biểu tượng giàu sức gợi. Phân tích ngôn ngữ thơ và các biện pháp tu từ mà Lê Đạt sử dụng giúp hiểu rõ hơn về tư duy nghệ thuật và phong cách thơ của ông. Lê Đạt đã góp phần làm phong phú và đa dạng hóa ngôn ngữ thơ Việt Nam.

V. Đánh Giá Giá Trị Thẩm Mỹ Di Sản Thơ Ca Của Lê Đạt

Thơ của Lê Đạt mang đến những giá trị thẩm mỹ độc đáo và có ý nghĩa quan trọng trong lịch sử văn học Việt Nam. Nghiên cứu này đánh giá những đóng góp của ông đối với sự phát triển của thơ ca Việt Nam hiện đại. Di sản thơ ca của Lê Đạt không chỉ là những tác phẩm văn học mà còn là nguồn cảm hứng cho các thế hệ nhà thơ sau này. Giá trị thẩm mỹ trong thơ Lê Đạt cần được nhìn nhận và đánh giá một cách khách quan và toàn diện.

5.1. Giá Trị Nghệ Thuật Tư Tưởng Trong Thơ Lê Đạt

Đánh giá giá trị nghệ thuật và tư tưởng trong thơ Lê Đạt là một phần quan trọng của nghiên cứu. Các tác phẩm của ông không chỉ mang đến những trải nghiệm thẩm mỹ độc đáo mà còn chứa đựng những thông điệp sâu sắc về cuộc sống, con người và xã hội. Tư tưởng nghệ thuật của Lê Đạt thể hiện sự đổi mới, sáng tạo và phá cách, đồng thời mang đậm tính nhân văn.

5.2. Ảnh Hưởng Di Sản Thơ Lê Đạt Trong Thơ Ca Việt Nam

Nghiên cứu cần đánh giá ảnh hưởng của Lê Đạt đối với các thế hệ nhà thơ sau này. Phong cách thơ độc đáo của ông đã truyền cảm hứng cho nhiều nhà thơ trẻ, khuyến khích họ tìm tòi và đổi mới trong sáng tác. Di sản thơ của Lê Đạt là một phần quan trọng của văn học Việt Nam và cần được bảo tồn, phát huy.

VI. Hướng Nghiên Cứu Tư Duy Nghệ Thuật Trong Thơ Lê Đạt Tương Lai

Nghiên cứu tư duy nghệ thuật trong thơ Lê Đạt còn nhiều tiềm năng để phát triển trong tương lai. Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc so sánh thơ Lê Đạt với các nhà thơ khác trên thế giới, khám phá những ảnh hưởng của văn hóa phương Tây đến tư duy sáng tạo của ông. Hướng nghiên cứu trong tương lai có thể khám phá những góc độ mới trong thế giới nghệ thuật thơ Lê Đạt, một cách sâu sắc và toàn diện hơn.

6.1. Mở Rộng Nghiên Cứu Về Tư Tưởng Nghệ Thuật Của Lê Đạt

Nghiên cứu trong tương lai có thể mở rộng phạm vi, tập trung vào việc khám phá những khía cạnh khác nhau của tư tưởng nghệ thuật của Lê Đạt. Nghiên cứu xem xét những ảnh hưởng của triết học, tôn giáo và các hệ tư tưởng khác đến tư duy sáng tạo của ông. Tư tưởng nghệ thuật của Lê Đạt là một lĩnh vực phong phú và đa dạng, cần được tiếp tục khám phá và nghiên cứu.

6.2. Nghiên Cứu So Sánh Thơ Lê Đạt Với Các Nhà Thơ Hiện Đại Khác

Một hướng nghiên cứu tiềm năng là so sánh thơ Lê Đạt với các nhà thơ hiện đại khác, cả trong và ngoài nước. Phân tích những điểm tương đồng và khác biệt trong tư duy nghệ thuật, phong cách thơ và các chủ đề mà họ đề cập. So sánh này sẽ giúp hiểu rõ hơn về vị trí và vai trò của Lê Đạt trong văn học thế giới. Nghiên cứu so sánh nên được thực hiện với những nhà thơ có tầm ảnh hưởng tương đương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Một số vấn đề lý luận về tư duy nghệ thuật và quan niệm thơ của Lê Đạt Chương 2. Cái tôi trữ tình và một số biểu tượng đặc sắc trong thơ Lê Đạt Chương 3. Ngôn ngữ thơ Lê Đạt 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail]) PHẦN NỘI DUNG Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TƢ DUY NGHỆ THUẬT VÀ QUAN NIỆM THƠ CỦA LÊ ĐẠT 1.

Một số vấn đề lí luận về tƣ duy nghệ thuật 1.1 Khái niệm tư duy Tư duy không chỉ là đối tượng nghiên cứu của khoa học tâm lý, triết học, … mà còn là đối tượng nghiên cứu của lĩnh vực nghệ thuật. “Tư duy là hoạt động nhận thức lý tính của con người. Khí quan của tư duy chính là bộ óc người với một hệ thống tinh vi của gần 16 tỉ tế bào thần kinh [52, 676]. Tư duy không chỉ là một sản phẩm xã hội hay chỉ là sản phẩm tự nhiên, mà là sản phẩm có tính tổng hoà của quá trình lịch sử nhân loại.

Tư duy là kết quả phát triển của vật chất tự tổng hợp qua hàng vạn, hàng triệu năm. Sự ra đời của tư duy chính là bằng chứng về sự xuất hiện của con người. Do vậy có thể định nghĩa: “Con người là một động vật có tư duy”. Tư duy (pensée) là toàn bộ những hoạt động tâm lý của con người, chỉ có con người mới có, đó là đời sống trí tuệ của con người.

Tư duy được phân biệt với ý thức (conscience). Nói đến ý thức là nói đến sự “phản ánh” hiện thực của hoạt động tâm lý. Hay nói đúng hơn, ý thức là tư duy ở trạng thái tĩnh, và tư duy ở trạng thái động, tư duy là hành động nhận thức của con người. Tư duy và lý trí (raison) không phải là một.

Nói đến lý trí là nói đến cái lôgích có tính nguyên tắc của nhận thức. Nói đến tư duy là nói đến sự vận động có tính tổng thể của các yếu tố tư tưởng và tình cảm, cảm xúc và lý trí nhằm mục đích nhận thức. Tư tưởng (Idée) hay còn gọi là quan niệm tư tưởng vừa là kết quả lại vừa là xuất phát điểm của tư duy. Quan hệ con người với con người, con người với xã hội, con người với hoàn cảnh sống … là những mối quan hệ chủ yếu tạo nên quan niệm tư tưởng ở mỗi con 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail]) người.

Tư tưởng mang tính chất dân tộc, đoàn thể, quốc gia, tính giai cấp… nghĩa là mang tính chủ quan hơn so với tư duy. Tư tưởng nằm ở phạm trù nội dung, tư duy nằm ở phạm trù phương pháp. Tuy nhiên giữa chúng vẫn có mối quan hệ mật thiết với nhau. “Đặc trưng của tư duy là phản ánh các mối quan hệ của con người đối với thế giới khách quan, quan hệ con người với con người và quan hệ giữa các sự vật, hiện tượng; truy tìm các mối quan hệ, biểu diễn các mối quan hệ đó bằng các phương tiện ngôn ngữ, đó là toàn bộ chức năng nhận thức của tư duy [64, 18].

Nói đến tư duy là nói đến những hoạt động của bộ óc người ở trạng thái sống động của nó. Tư duy nảy sinh từ sự sống và gắn liền với hoạt động của các tế bào não. Đó là một quá trình xử lý lượng thông tin do các khí quan cảm giác thu nhận được. Trong lịch sử phát triển của con người, sự hình thành và phát triển của tư duy gắn làm một với sự hình thành và phát triển của chủ thể.

“Vậy, phán đoán đầu tiên của sự sống là ở chỗ, với tư cách là chủ thể cá thể, sự sống tự tách mình ra khỏi tính khách quan” (G. Nói đến sự sống trong vận động tư duy chính là nói đến cơ sở sinh lý của tư duy. Yếu tố “sống” đó sẽ tạo cho tư duy một thuộc tính quan trọng, đó là sự trao đổi tinh thần có tính chất giao tiếp, tính chất “cảm ứng” “giao cảm” giữa người với người. Bởi vậy, giao tiếp ngôn ngữ là một giao tiếp có tính bề ngoài, còn trao đổi tinh thần, giao lưu tư tưởng và tình cảm là bản chất của hoạt động tư duy.

Tư duy là một “trạng thái” bên trong của vật chất (Plêkhanôp) nhưng chỉ có ở vật chất đặc biệt, phát triển ở trình độ cao, tức là ở con người. Mọi quan niệm cho rằng tư duy, tinh thần hay ý niệm tồn tại độc lập, bên ngoài đầu óc con người, đều là quan niệm tư duy phi chủ thể, hoặc là tạo ra một chủ thể siêu nhiên đối lập với con người. Nhưng cả tư tưởng và tư duy sẽ không nảy sinh được nếu không có ngôn ngữ. Ngôn ngữ là công cụ của tư duy.

Ngôn ngữ là cái vỏ vật chất của tư tưởng. “Không có ngôn ngữ thì tư duy chỉ là những dự báo mơ hồ, những phản ứng có tính bản năng trước hiện thực. Không có tư duy thì ngôn ngữ chỉ là tiếng kêu bập bẹ của 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail]) trẻ sơ sinh mà thôi. Tư duy làm cho ngôn ngữ phát triển phong phú, tinh xảo.

Ngôn ngữ tạo điều kiện cho tư duy đi sâu được vào bản chất của sự vật hơn” [64, 19]. Quan niệm về tư duy nghệ thuật Tư duy nghệ thuật là sản phẩm sáng tạo của con người trong lĩnh vực nghệ thuật. Có nhiều quan điểm về vấn đề này, tuy nhiên chúng tôi thống nhất với quan điểm của nhóm tác giả Lê Bá Hán, Trần Đình Sử, Nguyễn Khắc Phi trong cuốn Từ điển thuật ngữ văn học NXB Giáo dục 2006 và ý kiến của tác giả Nguyễn Bá Thành trong cuốn Tƣ duy thơ và tƣ duy thơ hiện đại Việt Nam NXB văn học Hà Nội 1996. Trong Từ điển thuật ngữ văn học định nghĩa: “Tư duy nghệ thuật là dạng hoạt động trí tuệ của con người hướng tới sáng tạo và tiếp nhận tác phẩm nghệ thuật.

Bản chất của nó do phương thức thực tiễn tinh thần của hoạt động chiếm lĩnh thế giới bằng hình tượng quy định. Sự chuyên môn hoá lối tư duy này tạo thành đặc trưng nghệ thuật và tiềm năng nhận thức của nó. Tư duy nghệ thuật là một phương thức hoạt động nghệ thuật nhằm khái quát hoá hiện thực và giải quyết nhiệm vụ thẩm mỹ. Phương tiện của nó là các biểu tượng, tượng trưng có thể trực quan được.

Cơ sở của nó là tình cảm. Dấu hiệu bản chất của tư duy nghệ thuật là: ngoài tính giả định, ước lệ, nó hướng tới sự nắm bắt những sự thật đời sống cụ thể, cảm tính mang nội dung khả nhiên (cái có thể có) có thể cảm thấy, theo xác suất khả năng và tất yếu. Chính nhờ đặc điểm này mà nội dung khái quát của nghệ thuật thường mang tính phổ quát hơn, triết học hơn so với sự thật cá biệt. Bằng trí tưởng tượng sáng tạo vốn là chất xúc tác của hoạt động tư duy nghệ thuật, nghệ sĩ xây dựng các giả thiết, làm sáng rõ các bộ phận còn bị che khuất của thực tại, lấp đầy các “lỗ hổng chưa biết” tính cấu trúc của tư duy nghệ thuật gắn với năng lực nhìn thấy thế giới một cách toàn vẹn, nắm bắt nó qua những dấu hiệu phát sinh, đồng thời phát hiện các mối liên hệ mới chưa được nhận ra… Tư duy nghệ thuật đòi hỏi một ngôn ngữ nghệ thuật làm “hiện thực trực tiếp cho nó.

Ngôn ngữ đó là hệ thống các ký hiệu nghệ thuật, các hình tượng, các phương tiện tạo hình và biểu hiện. Nó có mã nghệ thuật, tức là hệ thống năng động 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail]) gồm các quy tắc sử dụng ký hiệu để gìn giữ tổ chức và truyền đạt thông tin. Điểm xuất phát của tư duy nghệ thuật vẫn là lý tính, là trí tuệ có kinh nghiệm, biết nghiền ngẫm và hệ thống hoá các kết quả nhận thức. Đặc điểm của tư duy nghệ thuật là tính lựa chọn, tính liên tưởng, tính ẩn dụ.

Trên cơ sở của tư duy nghệ thuật người ta tạo ra các tư tưởng và “quan niệm nghệ thuật” lựa chọn các phương tiện, biện pháp nghệ thuật. Dạng tư duy này chỉ phát huy hiệu quả khi gắn với tài năng, biết cảm nhận được một cách nhạy bén về viễn cảnh lịch sử, nắm bắt tinh thần thời đại, dự báo tương lai và tài năng sáng tạo nghệ thuật [26, 381-382]. Trên cơ sở nghiên cứu và phân tích khái quát những vấn đề về tư duy nghệ thuật Tác giả Nguyễn Bá Thành trong cuốn Tƣ duy thơ và tƣ duy thơ hiện đại Việt Nam đã bàn nhiều về vấn đề tư duy nghệ thuật nói chung và tư duy thơ nói riêng và đi đến kết luận: “Tư duy nghệ thuật là sự khôi phục và sáng tạo các biểu tượng trực quan, là sự hình tượng hoá hiện thực khách quan theo nhận thức chủ quan. Tư duy nghệ thuật chịu sự chi phối mạnh mẽ của thế giới quan và nhân sinh quan của người sáng tạo”.

Tư duy nghệ thuật khác với tư duy khoa học ở chỗ: tư tưởng tình cảm không chỉ là năng lượng của tư duy mà còn là đối tượng nhận thức của tư duy. Hình tượng nghệ thuật được coi là hình tượng của cảm xúc, nghĩa là “năng lượng” tình cảm còn đọng lại trong hình tượng như là một yếu tố nội dung, một bộ phận hợp thành. Tuy vậy, nếu đối lập lý trí với tình cảm, tư duy khoa học với tư duy nghệ thuật, chúng ta sẽ đi đến chỗ coi nghệ thuật chỉ bao hàm những yếu tố trực giác, những ấn tượng cảm tính mà không có ý nghĩa sâu sắc, không mang nội dung trí tuệ” [64, 54-55]. Tư duy thơ là một phương thức biểu hiện của tư duy nghệ thuật.

Tư duy thơ là phương thức nhận thức và biểu lộ tình cảm của con người bằng hình tượng ngôn ngữ. “Đặc điểm quan trọng nhất của tư duy thơ là sự thể hiện của cái tôi trữ tình, cái tôi cảm xúc, cái tôi đang tư duy. Cái tôi trữ tình trong thơ được biểu hiện dưới hai dạng thức chủ yếu là cái tôi trữ tình trực tiếp và cái tôi trữ tình gián tiếp. Thơ trữ tình, coi trọng sự biểu hiện cái chủ thể đến mức như là nhân vật số một trong 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail]) mọi bài thơ… Do sự chi phối của quan niệm thơ và phương pháp tư duy của từng thời đại mà vị trí của cái tôi trữ tình có những thay đổi nhất định… Tư duy thơ phản ánh những tình cảm cộng đồng và tư duy thời đại” [64, 56].

So với tư duy lôgích thì tư duy hình tượng có được một phạm vi rộng rãi hơn cho sự liên tưởng và quyền tưởng tượng của người sáng tạo.