CHƯƠNG 1: MOT SO VAN DE LÝ LUẬN VÀ QUY ĐỊNH VE TOI HIẾP DAM NGƯỜI DƯỚI 16 TUOI THEO BO LUAT HÌNH SỰ NĂM 2015 1.1 Một số van đề lý luận về tội Hiếp dâm người dưới 16 tudi 1.1 Khái niệm tội Hiếp dâm người dưới 16 tuổi Tội Hiếp dâm người dưới 16 tuổi hay còn gọi là “76i hiép đâm trẻ em” theo quy định của BLHS trước đó là những hành vi nguy hiểm cho xã hội được mô tả trong cau thành của Điều 142 BLHS năm 2015 và được hướng dẫn tại Nghị quyết số 06/2019/NQ-HĐTP ngày 01/10/2019 của Hội đồng thâm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định tại các Điều 141,142,143,144,145, 146, 147 BLHS và việc xét xử vụ án xâm hai tình duc người dưới 18 tuổi. Cũng giỗng như BLHS năm 1999 thì BLHS năm 2015 sửa đổi, b6 sung năm 2017 quy định tội Hiếp dâm người dưới 16 tuổi thành một tội phạm riêng biệt nhăm bảo vệ đối tượng dé bị tổn thương là hơn cả đó là trẻ em - người dưới 16 tuổi. Trước hết, về mặt từ ngữ “hiếp đâm” được hiểu là “nội hình thức tấn công tình dục thường bao gom quan hệ tình duc hoặc các hình thức xâm nhập tình dục khác được thực hiện chong lại một người mà không có sự đồng y của người đó `. Hay theo định nghĩa của giáo trình trường Đại học Luật Ha Nội, hiếp dâm là “hành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dung tinh trạng không thể tự vệ được của nạn nhân hoặc dùng thủ đoạn giao cẩu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tinh dục khác với nạn nhân trái ý muon của họ”.
Có thé thấy mặc dù cũng là hành vi hiếp dâm tuy nhiên sự khác biệt giữa hai hai tội này năm ở chỗ đối tượng của tội Hiếp dâm người dưới 16 tuổi người dưới 16 tuổi hay còn gọi là “tré em”. Day là đối tượng dé bị tôn thương bởi người dưới 16 tuổi là những người chưa phát triển day đủ về cả thé chất và tâm sinh lý, chưa có khả năng tự bảo vệ mình. * Trung tâm từ điển Tiếng Việt (2005), Từ điền tiếng việt, Nxb Da Nẵng, tr.278 ? Trường đại học Luật Hà Nội (2018), Giáo trình luật hình sự Việt Nam, tap 1, NXB. Côngan nhân dân, trl 16 Dưới góc độ khoa học, trong cuốn Khoa học luật hình sự Việt Nam của Học viện cảnh sát nhân dân định nghĩa rằng “Tôi hiếp dâm là một loại tội phạm hình sự mà người phạm tội đã dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhân hoặc dung thu đoạn khác giao cấu với nạn nhân trái với ý muôn của họ.
Trong trường hợp phạm lội hiếp dâm trẻ em, người phạm tội còn gây ton hại nghiêm trọng đến sức khỏe, sự phát triển bình thường về tâm, sinh lý của nạn nhân””. Hay theo Giáo trình Luật hình sự phân các tội phạm của trường Đại học Kiểm sát Hà Nội định nghĩa “Hiếp dam trẻ em là hành vi dùng vũ luc, đe doa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác giao cau với trẻ em từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi trái với ý muốn của họ hoặc hành vi giao cấu với trẻ em dưới 13 tuổi. Dưới góc độ nghiên cứu, tác giả Đinh Văn Quế trong cuốn Bình luận BLHS năm 2015 đã chỉ rõ “Hiếp dâm trẻ em là hành vi của một hoặc nhiễu người dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhan hoặc dùng thu đoạn khác giao cấu với nạn nhân dưới 16 tuổi trái ý muốn của họ hoặc là hành vi giao cấu với trẻ em chưa đến 13 tuổi”. Hay theo tác giả Hoang Thùy Linh cho rằng “76i Hiến dâm người dưới 16 tuổi là hành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhân hoặc dùng thủ đoạn khác giao cấu đối với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, hoặc giao cấu với người dưới 13 tuổi”.
Đầy đủ hơn tác giả Phạm Văn Hải trong công trình nghiên cứu của mình định nghĩa “Hiếp dâm người dưới 16 tuổi có thé được hiểu đây đủ là hành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực, hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình 3 Học viện Cảnh sat nhân dân (2012), Khoa học luật hình sự Việt Nam, tập 4, Phương pháp hình sự, NXB Công an nhân dân * Trường đại học Kiểm sát Hà Nội (2015), Giáo trình luật hình sự phan các tội phạm, tập 2, NXB. Chính trị quốc gia sự thật, tr178 ° Đinh Văn Qué (2018), Bình luận Bộ luật hình sự năm 2015, NXB. Thông tin và truyền thông, tr.202 s Hoàng Thuy Linh (2019), Các t6i xâm phạm tình dục người dudi 16 tuổi trong Bộ luật Hình sự năm 2015, Luận văn thạc sĩ luật học, Đại học Luật Hà Nội duc khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi trải với ý muon của họ, hoặc giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tinh dục khác với người dưới 13 tuổi, do người từ du 14 tuổi trở lên, có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện với lỗi cô ý trực tiếp, xâm phạm quyên được bảo vệ thân thể, nhân phẩm, danh dự và bat khả xâm phạm về tinh duc của người dưới 16 tuổi” Có thê thay các khái niệm trên đều đưa ra định nghĩa dựa trên hành vi khách quan của tội Hiếp dâm người 16 tuổi là dung các thủ đoạn dé thực hiện hành vi giao cau với trẻ em từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi trái với ý muốn của họ, hoặc thực hiện hành vi giao cấu với trẻ em dưới 13 tuổi dù có sự đồng ý của nạn nhân hay không đều là hành vi Hiếp dâm người dưới 16 tuổi. Mặc du các định nghĩa trên đã phần nào rõ hành vi khách quan của tội phạm này nhiên tuy nhiên chưa đầy đủ, bởi BLHS năm 2015 đã có sự bổ sung thêm hành vi “?hc hiện hành vi quan hệ tình duc khác”.
Do vậy, tác gia đưa ra một khái niệm hoàn chỉnh về tội Hiếp dâm người 16 tuổi như sau: Hiếp dâm người dưới 16 tuổi là hành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực, hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của người dưới 16 tuổi hoặc thủ đoạn khác giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người đưới 16 tuổi trái y muon cua ho hodc giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người dưới 13 tuổi có sự động ý của nạn nhân.2 Đặc điểm tội Hiếp dâm người dưới 16 tuổi. Tht nhất, hành vi Hiếp đâm người đưới 16 tuổi có đầy đủ đặc điểm của tội phạm như tính nguy hiểm, tính có lỗi - do người có năng lực trách nhiệm hình sự, tinh trái pháp luật hình sự và tính phải chịu hình phạt. Tính nguy hiểm cho xã hội: Hành vi được coi là tội phạm phải chứa đựng tính nguy hiểm cho xã hội đáng kể, những hành vi tuy có dau hiệu của tội phạm nhưng mức độ nguy hiểm cho xã hội không đáng ké thì không bị coi tội ” Phạm Trọng Nghĩa (2020), 76; Hiếp dam người dưới 16 tuổi theo quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam, Luận văn thạc sĩ luật học, Đại học Kiêm sát Hà Nội, Hà Nội, tr.15 10 phạm và bị xử lý bang biện pháp khác”. Hành vi Hiếp dâm người dưới 16 tuổi là hành vi chứa đựng sự nguy hiểm cho xã hội rất lớn bởi nó không chỉ xâm phạm đến sức khỏe, danh dự, nhân phẩm sự tự do tình dục của người dưới 16 tuổi mà còn anh hưởng đến trật tự an toàn xã hội, gây căm phan bức xúc của dư luận.
Tính có lỗi và do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện: Dé được coi là tội phạm người thực hiện hành vi phạm tội phải có lỗi, lỗi được chia làm lỗi có ý và lỗi vô ý. Đối với tội Hiếp dâm người dưới 16 tuổi hành vi của người phạm tội được thực hiện với lỗi cô y trực tiếp. Bên cạnh yếu tố lỗi, chủ thể của tội này còn phải có năng lực TNHS. Tức là người thực hiện hành vi hiếp dâm đã đủ tuổi chịu đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của BLHS và có đầy đủ khả năng nhận thức và điều khiển hành vi của mình.
Tính trái pháp luật hình sự: Một trong những đặc trưng quan trọng của tội phạm là tính trái pháp luật hình sự. Tất cả những hành vi được coi là tội phạm đều được quy định trong BLHS hay nói cách khác chỉ khi một người phạm một tội đã được quy định trong BLHS mới bị coi là tội phạm và phải chịu TNHS. Cụ thé hóa quy định trên hành vi hiếp dâm người dưới 16 tuổi được quy định tại Điều 142 của BLHS năm 2015 - khi một người thực hiện hành vi khách quan đã được quy định tại Điều 142 và đủ điều kiện chịu trách nhiệm TNHS đã được BLHS quy định sẽ phạm tội Hiếp dâm người dưới 16 tuôi. Tính phải chịu hình phạt: Hình phạt là hệ quả tất yêu mà một người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội, có lỗi và trái pháp luật hình sự phải chịu.
Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi là tội phạm được quy định trong BLHS chính vì vậy mà những người thực hiện hành vi hiếp dâm sẽ phải chịu hình phạt bởi đã xâm phạm quyền bat khả xâm phạm tình dục, sức khỏe, danh dự, danh dự nhân phẩm của người dưới 16 tuổi. Thư hai, yếu tô tuôi của nạn nhân là dấu hiệu quan trọng và bắt buộc cần phải xác định trong tội Hiệp dâm người dưới 16 tuôi. Bởi vì khác với các tội Š Khoản 2 Điều 8 Bộ luật hình sự năm 2015 11 pham khac viéc xac dinh tuôi của nạn nhân bị hiếp dưới 16 tuổi có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định chính xác tội danh và hình phạt. Đề đảm bảo có thê xác định đúng tuổi của nạn nhân cần tuân thủ đúng quy định của Bộ luật tố tụng và các văn bản liên quan.
Ngoài ra thì tội Hiếp dâm người dưới 16 tuổi có những đặc điểm đặc trưng thé hiện ở các yếu tố câu thành tội phạm. Các đặc điểm của tội Hiếp dâm người dưới 16 tuôi về cơ bản tương tự như tội hiếp dam ma nạn nhân từ đủ 16 tuổi trở lên quy định tại Điều 141 BLHS năm 2015.