I. Tổng Quan Nghiên Cứu Sâu Mọt Đậu Nhập Khẩu Tân Thanh
Nghiên cứu về thành phần sâu mọt đậu nhập khẩu tại cửa khẩu Tân Thanh là vô cùng quan trọng. Đậu đỗ là nguồn cung cấp protein quan trọng cho con người và động vật. Tuy nhiên, quá trình nhập khẩu đậu đỗ từ nước ngoài, đặc biệt là từ Trung Quốc, tiềm ẩn nguy cơ du nhập các loài sâu mọt hại đậu. Các loài này không chỉ gây thiệt hại về số lượng và chất lượng đậu mà còn ảnh hưởng đến an toàn thực phẩm và sức khỏe người tiêu dùng. Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định thành phần sâu mọt, đặc điểm sinh học, sinh thái của chúng, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý hiệu quả. Theo số liệu báo cáo hàng năm của Chi cục kiểm dịch thực vật vùng 7 – Lạng Sơn, lượng đậu, đỗ các loại nhập vào nước ta qua cửa khẩu Lạng Sơn biến động khá rõ rệt, trong đó đỗ xanh nhập với số lượng nhiều nhất. Hạt đậu đỗ các loại chủ yếu xuất xứ ở 2 tỉnh của Trung Quốc là: tỉnh Hắc Long Giang và tỉnh An Huy.
1.1. Tầm quan trọng của kiểm dịch thực vật đậu nhập khẩu
Kiểm dịch thực vật đóng vai trò then chốt trong việc ngăn chặn sự xâm nhập và lây lan của các loài sâu mọt hại đậu nguy hiểm. Việc kiểm tra, giám sát chặt chẽ các lô hàng đậu nhập khẩu giúp phát hiện sớm các đối tượng kiểm dịch thực vật, từ đó có biện pháp xử lý kịp thời. Điều này góp phần bảo vệ sản xuất nông nghiệp trong nước, đảm bảo chất lượng nông sản và an toàn cho người tiêu dùng. Mục tiêu của công tác kiểm dịch thực vật làng ăn chặn sự lây lan của các loài sinh vật gây hại (sâu, bệnh, cỏdại, tuyến trùng…) nguy hiểm theo hàng hoá trong quá trình xuất nhập khẩu để bảo vệ an toàn, bền vững nền sản xuất trong nước, đảm bảo uy tín chất lượng sản phẩm hàng hoá Việt Nam trên trường quốc tế, tránh thiệt hại cho người sản xuất, kinh doanh, người tiêu dùng, bảo vệ môi trường sinh thái và sức khoẻ của con người.
1.2. Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu thành phần sâu mọt
Nghiên cứu này hướng đến việc xác định rõ thành phần sâu mọt gây hại trên các loại đậu đỗ nhập khẩu tại cửa khẩu Tân Thanh. Đồng thời, nghiên cứu tập trung vào đặc điểm sinh học, sinh thái của loài mọt đậu xanh Callosobruchus chinensis, một trong những loài gây hại phổ biến nhất. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các lô hàng đậu đỗ nhập khẩu từ Trung Quốc qua cửa khẩu Tân Thanh trong năm 2015. Các thí nghiệm được thực hiện tại Phòng kỹ thuật Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng 7 - Lạng Sơn.
II. Thách Thức Từ Sâu Mọt Hại Đậu Nhập Khẩu Tại Tân Thanh
Việc nhập khẩu đậu đỗ từ Trung Quốc qua cửa khẩu Tân Thanh đối mặt với nhiều thách thức liên quan đến sâu mọt hại đậu. Các loài sâu mọt này có thể gây ra những tổn thất đáng kể về kinh tế, ảnh hưởng đến chất lượng đậu và gây khó khăn cho công tác bảo quản. Bên cạnh đó, việc sử dụng các biện pháp phòng trừ hóa học có thể gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe con người. Côn trùng gây hại trên nông sản nhập khẩu nói chung, đậu đỗ nói riêng rất đa dạng và phong phú, chúng tạo nên một hệ sinh thái đặc trưng, gần như nhân tạo và các loài sinh vật sống trong đó xuất hiện gắn liền với lịch sử hình thành và phát triển của xã hội loài người, chúng đã có cuộc sống chuyên hoá điển hình.
2.1. Nguy cơ lây lan sâu mọt hại đậu nành đậu xanh
Các loài sâu mọt hại đậu không chỉ gây hại trên các lô hàng nhập khẩu mà còn có nguy cơ lây lan sang các vùng trồng đậu trong nước. Điều này có thể gây ra những thiệt hại lớn cho sản xuất nông nghiệp, ảnh hưởng đến thu nhập của người nông dân và gây ra những vấn đề về an ninh lương thực. Một số loài sâu mọt gây hại như: mọt đậu, mọt đậu xanh, mọt đậu đỏ, mọt đậu tằm. Trong đó mọt đậu xanh là đối tượng gây hại chính và nguy hiểm. Chúng không những gây hại trên đậu đỗ nhập khẩu mà chúng còn lan truyền gây hại trên đồng ruộng.
2.2. Ảnh hưởng của sâu mọt đến chất lượng và giá trị đậu
Sâu mọt gây hại làm giảm chất lượng và giá trị dinh dưỡng của đậu. Chúng ăn mòn hạt đậu, làm giảm trọng lượng và gây ra những thay đổi về thành phần hóa học. Đậu bị nhiễm sâu mọt thường có chất lượng kém, khó bảo quản và giảm giá trị thương phẩm. Dịch hại này luôn mang tính tiềm ẩn, chúng không những xuất hiện, phát sinh phát triển, và gây hại trong quá trình bảo quản, vận chuyển, buôn bán mà cả trong quá trình sử dụng đậu đỗ.
III. Phương Pháp Nghiên Cứu Thành Phần Sâu Mọt Tại Tân Thanh
Nghiên cứu thành phần sâu mọt trên đậu nhập khẩu tại cửa khẩu Tân Thanh được thực hiện bằng các phương pháp khoa học và kỹ thuật kiểm dịch thực vật. Các phương pháp này bao gồm việc lấy mẫu, phân tích mẫu, định danh loài và đánh giá mức độ gây hại. Kết quả nghiên cứu cung cấp những thông tin quan trọng về thành phần loài, mật độ và phân bố của sâu mọt hại đậu, từ đó làm cơ sở cho việc xây dựng các biện pháp quản lý hiệu quả. Trong công tác kiểm dịch thực vật, việc điều tra thành phần, nghiên cứu đặc điểm hình thái, sinh học, sinh thái của các loài dịch hại là công việc rất cần thiết, giúp chúng ta phát hiện và xử lý kịp thời, nhanh chóng, chính xác sinh vật gây hại nói chung, côn trùng nói riêng. Đây là cơ sở khoa học để phân tích đánh giá nguy cơ và quản lý dịch hại trên hàng nông sản, đặc biệt là đậu đỗ nhập khẩu vào Việt Nam.
3.1. Quy trình lấy mẫu và phân tích mẫu đậu nhập khẩu
Việc lấy mẫu được thực hiện theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01-141:2013/BNNPTNN về phương pháp lấy mẫu Kiểm dịch thực vật. Mẫu đậu được lấy ngẫu nhiên từ các lô hàng nhập khẩu, đảm bảo tính đại diện và khách quan. Mẫu sau đó được phân tích trong phòng thí nghiệm để xác định thành phần sâu mọt, mật độ và mức độ gây hại. Nghiên cứu trên đối tượng mọt đậu xanh C.
3.2. Định danh loài sâu mọt và đánh giá mức độ gây hại
Các loài sâu mọt được định danh bằng các phương pháp hình thái học và phân tích gen. Mức độ gây hại được đánh giá dựa trên số lượng cá thể sâu mọt trên một đơn vị khối lượng đậu, tỷ lệ hạt bị hư hỏng và mức độ hao hụt trọng lượng. Đặc điểm sinh học, sinh thái của mọt đậu mọt C. chinensis theo Kazutaka và Toshiharu (1989), Kiran R. (2014), Singh et al.
IV. Kết Quả Nghiên Cứu Thành Phần Sâu Mọt Đậu Tại Tân Thanh
Kết quả nghiên cứu cho thấy thành phần sâu mọt trên đậu nhập khẩu tại cửa khẩu Tân Thanh khá đa dạng, bao gồm nhiều loài thuộc các bộ và họ khác nhau. Trong đó, mọt đậu xanh Callosobruchus chinensis là loài phổ biến nhất và gây hại nghiêm trọng nhất. Các loài khác như mọt đậu đỏ, mọt đậu tương cũng được ghi nhận với mật độ thấp hơn. Thành phần sâu hại trên một số đậu, đỗ nhập khẩu từ Trung Quốc vào Việt Nam tại cửa khẩu Tân Thanh, Lạng Sơn bao gồm 06 loài thuộc 2 bộ, 4 họ. Trong số đó, mọt đậu xanh Callosobruchus chinensis (Linnaeus) là loài phổ biến nhất.
4.1. Danh sách các loài sâu mọt gây hại phổ biến nhất
Các loài sâu mọt gây hại phổ biến nhất trên đậu nhập khẩu tại cửa khẩu Tân Thanh bao gồm: Callosobruchus chinensis (mọt đậu xanh), Callosobruchus maculatus (mọt đậu đỏ), và một số loài mọt thuộc họ Bruchidae. Mọt đậu xanh là loài gây hại nghiêm trọng nhất, có khả năng sinh sản nhanh và gây ra những tổn thất lớn về chất lượng và số lượng đậu. Thành phần sâu mọt hại đậu, đỗ trên chợ Kỳ Lừa tại tỉnh Lạng có 11 loài thuộc 2 Bộ, 7 họ. Trong số đó, mọt đậu xanh Callosobruchus chinensis (Linnaeus) là loài phổ biến nhất.
4.2. Mật độ và phân bố của mọt đậu xanh trên các loại đậu
Mật độ mọt đậu xanh Callosobruchus chinensis trên các loại đậu nhập khẩu biến động theo thời gian và nguồn gốc xuất xứ. Các lô hàng đậu xanh thường có mật độ mọt đậu xanh cao hơn so với các loại đậu khác. Mật độ mọt đậu xanh cũng có xu hướng tăng lên trong quá trình bảo quản nếu không có biện pháp phòng trừ hiệu quả. Mật độ mọt đậu xanh C. chinensis trên hạt đậu xanh, đậu tương từ An Huy, Trung Quốc nhập khẩu qua Tân Thanh, Lạng Sơn, 06 tháng đầu năm 2015.
V. Biện Pháp Phòng Ngừa Sâu Mọt Hại Đậu Nhập Khẩu Hiệu Quả
Để phòng ngừa sâu mọt hại đậu nhập khẩu hiệu quả, cần áp dụng các biện pháp kiểm dịch thực vật nghiêm ngặt, kết hợp với các biện pháp phòng trừ tổng hợp. Các biện pháp này bao gồm việc kiểm tra, xử lý các lô hàng nhập khẩu, sử dụng các biện pháp sinh học và hóa học an toàn, và cải thiện điều kiện bảo quản. Để ngăn ngừa, kiểm soát mọt đậu xanh C. chinensis trong phòng thí nghiệm, chúng tôi đã sử dụng thuốc trừ sâu Quickphos 56% với liều lượng 2 g / m3 trong thời gian 1 ngày sau xử lý đạt tỷ lệ chết là 100% cao hơn so với liều 1g / m3 trong thời gian 3 ngày sau xử lý.
5.1. Quy trình kiểm dịch thực vật và xử lý lô hàng đậu
Quy trình kiểm dịch thực vật bao gồm việc kiểm tra kỹ lưỡng các lô hàng đậu nhập khẩu, lấy mẫu và phân tích mẫu để xác định thành phần sâu mọt. Các lô hàng bị nhiễm sâu mọt sẽ được xử lý bằng các biện pháp phù hợp, như xông hơi khử trùng hoặc sử dụng các loại thuốc trừ sâu được phép sử dụng. Ảnh hưởng của thuốc hóa học nên Callosobruchus chinensis (Linnaeus) theo các tiêu chuẩn quốc gia QCVN 01 - 19: 20.103 / BNNPTNT
5.2. Sử dụng biện pháp sinh học và hóa học an toàn
Việc sử dụng các biện pháp sinh học, như sử dụng các loài thiên địch của sâu mọt, là một giải pháp an toàn và hiệu quả để kiểm soát sâu mọt hại đậu. Trong trường hợp cần thiết, có thể sử dụng các loại thuốc trừ sâu hóa học được phép sử dụng, nhưng cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về liều lượng và thời gian cách ly để đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng và môi trường.
VI. Kết Luận Và Hướng Nghiên Cứu Về Sâu Mọt Đậu Tương Lai
Nghiên cứu về thành phần sâu mọt trên đậu nhập khẩu tại cửa khẩu Tân Thanh cung cấp những thông tin quan trọng cho công tác quản lý và phòng ngừa sâu mọt hại đậu. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu về đặc điểm sinh học, sinh thái của các loài sâu mọt này, cũng như đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng trừ khác nhau. Đồng thời, cần tăng cường hợp tác quốc tế để chia sẻ thông tin và kinh nghiệm trong lĩnh vực kiểm dịch thực vật. Các kết quả của đề tài về thành phần loài mọt mức độ xuất hiện phổ biến xâm nhập vào Việt Nam từ các tỉnh Hắc Long Giang và An Huy của Trung Quốc trên đậu đỗ nhập khẩu, biện pháp phòng trừ phục vụ cho việc quản lý ngăn chặn, kiểm soát sự du nhập của mọt đậu xanh Callosobruchus chinensis L. trên đậu, đỗ nhập khẩu từ Trung Quốc vào Việt Nam.
6.1. Tóm tắt kết quả và ý nghĩa của nghiên cứu
Nghiên cứu đã xác định được thành phần sâu mọt trên đậu nhập khẩu tại cửa khẩu Tân Thanh, trong đó mọt đậu xanh Callosobruchus chinensis là loài gây hại phổ biến nhất. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng các biện pháp quản lý và phòng ngừa sâu mọt hại đậu hiệu quả. Đánh giá sự gia tăng quần thể của mọt đậu xanh làm cơ sở cho công tác dự tính, dự báo sự xâm nhập và là tư liệu để tập huấn cho sinh viên chuyên ngành và cho cán bộ Kiểm dịch thực vật để quản lý các loài sâu mọt nói chung và loài mọt đậu xanh một cách hiệu quả.
6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo về phòng chống sâu mọt
Trong tương lai, cần tập trung nghiên cứu về các biện pháp phòng trừ sinh học an toàn và hiệu quả, cũng như đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến sự phát triển và phân bố của sâu mọt hại đậu. Đồng thời, cần tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về tầm quan trọng của việc phòng ngừa sâu mọt hại đậu.
