Chương 1: Cơ sở lý luận của đề tài ………………………………… 6 1. Sơ lược lịch sử vấn đề nghiên cứu thái độ ………………… 6 1. Nghiên cứu thái độ ở các nước phương Tây……………………. Nghiên cứu thái độ ở Liên Xô…………………………………….
Nghiên cứu thái độ ở Việt Nam ………………………………… 13 2. Các khái niệm cơ bản của đề tài…………………………………. Khái niệm thái độ………………………………………………. Định nghĩa về thái độ………………………………………… 15 2.
Cấu trúc của thái độ………………………………………… 20 2. Chức năng của thái độ………………………………………. Các đặc điểm của thái độ……………………………………. Cơ chế hình thành thái độ…………………………………… 24 2.
Mối quan hệ giữa thái độ với các hiện tượng tâm lý………… 28 2. Khái niệm thái độ học tập……………………………………. Cấu trúc của thái độ học tập…………………………………. Hệ thống thái độ học tập …………………………………….
Những yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển thái độ học tập môn Tâm lý học đại cương ……………………………… 40 z 2. Đặc điểm của môn tâm lý học so với các khoa học khác…… 44 2. 2 Đặc điểm của sinh viên ĐHSP Hà Nội………………. Quy trình học tập môn tâm lý học ………………….
47 Chương 2: tổ chức nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu………54 1. Vài nét về trường Đại học Sư phạm Hà Nội……………………. 54 2: Tổ chức nghiên cứu……………………………………………. Nghiên cứu lý luận …………………………………………… 55 2.
Nghiên cứu thực trạng thái độ học tập môn tâm lý học đại cương của sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội…………. Xác định mẫu nghiên cứu…………………………………… 56 2. Các phương pháp nghiên cứu cụ thể………………………. 57 PHẦN THỨ 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC TẾ …………………… 62 1.
Kết quả nghiên cứu thực trạng thái độ học môn tâm lý học đại cương của sinh viên ĐHSP HN………………………………. Thực trạng thái độ học tập môn tâm lý học đại cương………. Nhận thức của sinh viên về vai trò, ý nghĩa, tầm quan trọng của môn tâm lý học đại cương……………………………………… 62 1. Cảm xúc của sinh viên đối với việc học tập môn tâm lý học đại cương……………………………………………………… 72 1.
Những biểu hiện trong hành vi của sinh viên đối với việc học môn tâm lý học đại cương ……………………………………. Phân tích nguyên nhân của thực trạng thái độ học môn tâm lý học đại cương của sinh viên ĐHSP HN …………………………. Nguyên nhân chủ quan……………………………………… 92 2. Hứng thú học tập…………………………………………… 92 z 2.
Khả năng nhận thức của sinh viên………………………… 94 2. Nhu cầu của sinh viên ……………………………………… 94 2. Nguyên nhân khách quan……………………………………. Nội dung môn học………………………………………….
Người giáo viên……………………………………………. Mối tương quan giữa xúc cảm, tình cảm và hành vi đối với môn tâm lý học đại cương của sinh viên các khoa trong trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Phân tích một số trường hợp điển hình………………………. 112 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ………………………………………….
118 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC z PHẦN THỨ NHẤT: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG 1. Lý do chọn đề tài: Trong thế giới hiện đại, học tập ngày càng có vai trò quyết định đến sự phát triển của xã hội cũng như của từng cá nhân trong xã hội đó. Khoa học giáo dục hiện đại cũng đã xác định được mục tiêu cơ bản của giáo dục đó là việc hình thành nhân cách cho người học, nhằm đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của xã hội. Hoạt động dạy học, cũng như mục đích của việc học tập hiện nay, mỗi quốc gia, mỗi cá nhân ngày càng nhận thức đầy đủ, đó là: “ học để biết, học để làm, học để chung sống và học để làm người, để tự khẳng định mình” [1, tr.
Dạy học ngoài việc cung cấp tri thức, trang bị kỹ năng- kỹ xảo cho người học còn có nhiệm vụ hình thành thái độ tích cực của người học đối với hiện thực. Không những thế, lý luận giáo dục hiện đại còn cho rằng “ việc hình thành thái độ học tập cho người học còn là nhiệm vụ hàng đầu đứng trên cả việc cung cấp tri thức và rèn luyện kỹ năng”[12, tr. Cũng như vậy người học, ngay trong quá trình học tập, cũng phải hình thành thái độ tích cực say mê nghiên cứu tri thức mà nhân loại đã sáng tạo và tích luỹ được, từ đó làm giàu thêm vốn tri thức cho bản thân. Đó cũng là việc tiếp thu tri thức, kỹ năng, kỹ xảo không chỉ phụ thuộc vào những điều kiện học tập như: môi trường, phương tiện giảng dạy, phương pháp giảng dạy… mà nó còn liên quan đến các yếu tố chủ quan như nhận thức, động cơ, hứng thú, thái độ và hành vi… của người học.
Có thể thấy thái độ học tập là một trong những nhân tố chủ quan quy định hiệu quả của hoạt động học tập, nó vừa là mục đích, vừa là điều kiện của hoạt động học tập. Chính vì vậy có thái độ học tập đúng đắn là cơ sở của quá trình tiếp thu tri thức một cách hiệu quả nhất, từ đó đảm bảo cho con người có thể định hướng một cách đúng đắn trong thế giới hiện đại, trong kỷ nguyên của sự toàn cầu hoá. Nhận thức rõ vai trò của giáo dục, đào tạo trong thời kỳ mới, nhằm đáp ứng yêu cầu về con người và nguồn nhân lực, là nhân tố quyết định sự phát 1 z triển của đất nước trong thời kỳ công nghiệp hoá- hiện đại hoá. Nghị quyết của ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam tại đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IX đã chỉ rõ những giải pháp lớn nhằm đổi mới sự nghiệp giáo dục- đào tạo.
Trong số các giải pháp, Đảng ta nhấn mạnh “phát triển đội ngũ giáo viên, coi trọng chất lượng và đạo đức sư phạm”, đồng thời “người học thì chăm lo rèn luyện nhân cách, hăng say miệt mài học tập, tiếp thu tri thức, phát huy tư duy sáng tạo và năng lực tự đào tạo ở người học, để họ trở thành những công dân hữu ích đối với xã hội”. Hay nói cách khác, “vấn đề hiện nay là phải tìm ra động lực cho người dạy và người học” [14, tr. Trong đó hoạt động học tập là hoạt động khó khăn và phức tạp, vì thế một trong những yếu tố góp phần lớn lao trong việc đưa lại kết quả học tập cao hay thấp là thái độ của người học. Vì thế người học phải tự hình thành cho mình thái độ học tập rõ ràng, đúng đắn để việc học diễn ra thuận lợi, đạt kết quả học tập cao.
Từ những lý do trên chúng tôi thấy cần thiết phải nghiên cứu “thái độ của sinh viên đối với môn tâm lý học đại cương và các yếu tố ảnh hưởng đến thái độ đó” để nhằm giúp cho người học có một thái độ đúng đắn với môn học này và người dạy có phương pháp, cách thức giúp người học đạt được kết quả học tập cao nhất. Mục đích nghiên cứu: Nghiên cứu thực trạng thái độ của sinh viên đối với môn Tâm lý học và các yếu tố ảnh hưởng tới thái độ đó, trên cơ sở đó đưa ra một số giải pháp, kiến nghị cũng như yêu cầu cho sinh viên trong việc rèn luyện thái độ học tập cho giảng viên có thể thay đổi phương pháp và nội dung bài giảng để có thể có kết quả dạy và học cao nhất. Nhiệm vụ nghiên cứu: 3. Nghiên cứu lý thuyết: - Khái niệm công cụ của đề tài.
2 z - Khái quát các vấn đề lý luận về thái độ và các yếu tố ảnh hưởng đến thái độ nói chung. - Đặc điểm tâm lý sinh viên và môi trường hoạt động của sinh viên 3. Nghiên cứu thực tiễn: - Nghiên cứu thực trạng thái độ của sinh viên đối với môn Tâm lý học đại cương, nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến thái độ đó. - Bước đầu đưa ra một số kiến nghị, giải pháp nhằm giúp sinh viên có một thái độ đúng đắn đối với môn tâm lý học nói riêng và việc học nói chung nhằm mang lại kết quả học tập cao nhất.
Khách thể, đối tƣợng nghiên cứu: *Khách thể: - Khách thể chính: Chúng tôi tiến hành điều tra thái độ của sinh viên đối với môn Tâm lý học đại cương trên 480 sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội thuộc các khoa: Văn học (80 sinh viên), Lịch sử (80 sinh viên), Địa lý (80 sinh viên), Toán học (80 sinh viên), Vật lý (80 sinh viên), Hoá học (80 sinh viên). Nghiên cứu trên 290 sinh viên năm thứ 2 và 190 sinh viên năm thứ 3. Nghiên cứu trên 218 sinh viên nam và 262 sinh viên nữ. - Khách thể phụ: Nghiên cứu trên 20 giáo viên giảng dạy môn tâm lý học đại cương trường Đại học Sư phạm Hà Nội.
*Đối tượng: Thái độ của sinh viên đối với môn Tâm lý học đại cương. Giả thuyết khoa học: Sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội có thái độ tương đối tích cực đối với môn Tâm lý học đại cương tuy nhiên mức độ là chưa cao. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng đó, trong đó việc giảng dạy của giáo viên đóng một vai trò đáng kể trong việc hình thành thái độ tích cực học tập ở các em. Bên cạnh đó còn có những yếu tố khác ảnh hưởng đến thái độ học tập 3 z môn tâm lý học đại cương của sinh viên đó là: nội dung chương trình môn học, điều kiện phương tiện học tập, bầu không khí tâm lý trong tập thể, mục đích- động cơ học tập của sinh viên, hứng thú học tập, khả năng nhận thức….
Phƣơng pháp nghiên cứu: - Phương pháp đọc và phân tích tài liệu: Chúng tôi tiến hành phân tích, tổng hợp đánh giá một số quan điểm của các nhà tâm lý học, xã hội học về thái độ nói chung; từ đó xác định thái độ có ảnh hưởng đến kết quả học tập của sinh viên để xây dựng cơ sở lý luận của đề tài. - Phương pháp điều tra: Chúng tôi xây dựng một bộ phiếu câu hỏi điều tra nhằm nghiên cứu về thực trạng thái độ của sinh viên đối với môn Tâm lý học. - Phương pháp quan sát: Nhằm bổ trợ cho việc thực hiện điều tra và đánh giá thái độ học tập của sinh viên đối với môn Tâm lý học là tích cực hay là chưa tích cực. - Phương pháp phỏng vấn.
+ Mục đích: nhằm hiểu thêm về thái độ học tập của sinh viên là tích cực hay tiêu cực. + Đối tượng phỏng vấn: giáo viên giảng dạy tâm lý và sinh viên. + Yêu cầu khi trò chuyện, phỏng vấn: Thật tế nhị, gây được tình cảm đối với người trò chuyện, phải nắm bắt được những biểu hiện của thái độ của đối tượng đối với môn học thông qua nội dung câu trả lời, qua thái độ, biểu hiện tâm lý trong quá trình trò chuyện. - Phương pháp nghiên cứu sản phẩm.
+ Mục đích: Nhằm giải quyết một phần trong việc phát hiện thái độ, trình độ, khả năng học tập môn tâm lý học đại cương của sinh viên.