Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tài nguyên địa mạo phục vụ phát triển du lịch sinh thái khu vực núi lửa chư bluk tỉnh đắk nông

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu tài nguyên địa mạo phục vụ phát triển du lịch sinh thái khu vực núi lửa chư bluk tỉnh, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Trọng Bách
• Người hướng dẫn: PGS. Đặng Văn Bào
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên và môi trường
• Đề tài: Nghiên cứu tài nguyên địa mạo phục vụ phát triển du lịch sinh thái Đắk Nông
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan về nghiên cứu tài nguyên địa mạo cho phát triển du lịch sinh thái
• 1.1.1. Tổng quan về du lịch và du lịch sinh thái
• 1.1.2. Tổng quan về tài nguyên địa mạo và địa mạo núi lửa
• 1.1.3. Tổng quan tình hình nghiên cứu về địa mạo núi lửa cho phát triển du lịch sinh thái
• 1.2. Cơ sở lý luận về nghiên cứu đánh giá tài nguyên địa mạo cho phát triển DLST
• 1.2.1. Tài nguyên địa mạo núi lửa
• 1.2.2. Đánh giá tài nguyên địa mạo cho phát triển du lịch
• 1.3. Quan điểm tiếp cận và phương pháp nghiên cứu
• 1.3.1. Quan điểm tiếp cận
• 1.3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2. ĐẶC ĐIỂM ĐỊA MẠO CỦA KHU VỰC NÚI LỬA CHƯ B’LUK
• 2.1. Các nhân tố ảnh hưởng tới địa hình và tài nguyên địa mạo khu vực nghiên cứu
• 2.1.1. Vị trí địa lý
• 2.1.2. Đặc điểm địa chất
• 2.1.3. Đặc điểm khí hậu
• 2.1.4. Đặc điểm thuỷ văn
• 2.1.5. Các hoạt động nhân sinh
• 2.2. Đặc điểm địa mạo khu vực nghiên cứu
• 2.2.1. Đặc điểm trắc lượng hình thái địa hình khu vực nghiên cứu
• 2.2.2. Đặc điểm các kiểu nguồn gốc địa hình khu vực nghiên cứu
• 2.2.3. Khái quát lịch sử phát triển địa hình khu vực
• 3. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI KHU VỰC NÚI LỬA CHƯ B’LUK TRÊN CƠ SỞ ĐỊA MẠO
• 3.1. Tài nguyên địa mạo tại khu vực núi lửa Chư B’luk
• 3.1.1. Hang động núi lửa
• 3.1.2. Bề mặt dung nham bazan nguyên sinh
• 3.1.3. Hồ khu vực núi lửa
• 3.1.4. Đầm lầy và lòng sông
• 3.1.5. Bề mặt cao nguyên bazan
• 3.2. Đánh giá tài nguyên địa mạo phục vụ phát triển du lịch sinh thái
• 3.2.1. Đánh giá chung tài nguyên địa mạo phục vụ phát triển du lịch sinh thái
• 3.2.2. Đánh giá tài nguyên địa mạo theo phương pháp bán định lượng
• 3.2.3. Đánh giá các yếu tố xâm hại đối với tài nguyên địa mạo
• 3.3. Định hướng phát triển du lịch sinh thái khu vực núi lửa Chư B’luk
• 3.3.1. Hiện trạng phát triển du lịch
• 3.3.2. Định hướng phát triển du lịch sinh thái tại khu vực núi lửa Chư B’luk
• 3.3.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả du lịch
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu tài nguyên địa mạo cho du lịch sinh thái Đắk Nông

Nghiên cứu tài nguyên địa mạo cho du lịch sinh thái tại Đắk Nông là một lĩnh vực quan trọng, giúp khai thác tiềm năng du lịch của tỉnh. Đắk Nông, với địa hình núi lửa độc đáo, có nhiều cảnh quan thiên nhiên phong phú, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển du lịch sinh thái. Việc nghiên cứu này không chỉ giúp bảo tồn tài nguyên thiên nhiên mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

1.1. Đặc điểm địa mạo Đắk Nông và tiềm năng du lịch

Đắk Nông nổi bật với các dạng địa hình núi lửa, hồ nước và thác nước. Những đặc điểm này không chỉ tạo nên cảnh quan đẹp mà còn là nguồn tài nguyên quý giá cho du lịch sinh thái. Các điểm du lịch như thác Đray Sáp, thác Trinh Nữ đang thu hút nhiều du khách.

1.2. Vai trò của tài nguyên địa mạo trong phát triển du lịch

Tài nguyên địa mạo đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút khách du lịch. Các dạng địa hình độc đáo như hang động núi lửa, bề mặt dung nham bazan không chỉ tạo nên sự hấp dẫn mà còn mang lại giá trị giáo dục về môi trường cho du khách.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu tài nguyên địa mạo Đắk Nông

Mặc dù Đắk Nông có nhiều tiềm năng, nhưng việc khai thác tài nguyên địa mạo cho du lịch sinh thái vẫn gặp nhiều thách thức. Các vấn đề như ô nhiễm môi trường, quản lý tài nguyên chưa hiệu quả đang ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của du lịch.

2.1. Các vấn đề môi trường ảnh hưởng đến tài nguyên địa mạo

Ô nhiễm môi trường do hoạt động khai thác tài nguyên và du lịch không bền vững đang làm suy giảm chất lượng tài nguyên địa mạo. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến cảnh quan mà còn đến sức khỏe của hệ sinh thái.

2.2. Thiếu hụt chính sách quản lý tài nguyên

Chính sách quản lý tài nguyên địa mạo hiện tại chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển du lịch bền vững. Cần có các giải pháp cụ thể để bảo tồn và phát triển tài nguyên một cách hiệu quả.

III. Phương pháp nghiên cứu tài nguyên địa mạo cho du lịch sinh thái

Để nghiên cứu tài nguyên địa mạo phục vụ phát triển du lịch sinh thái, cần áp dụng các phương pháp khoa học và thực tiễn. Việc khảo sát thực địa, phân tích dữ liệu và tham khảo ý kiến chuyên gia là những bước quan trọng trong quá trình này.

3.1. Phương pháp khảo sát thực địa

Khảo sát thực địa giúp thu thập thông tin chính xác về tài nguyên địa mạo. Các nhà nghiên cứu cần thực hiện các chuyến khảo sát để đánh giá hiện trạng và tiềm năng của các điểm du lịch.

3.2. Phân tích dữ liệu và đánh giá tài nguyên

Phân tích dữ liệu từ các khảo sát giúp đánh giá giá trị của tài nguyên địa mạo. Việc sử dụng các công cụ GIS và viễn thám sẽ hỗ trợ trong việc lập bản đồ và phân tích không gian.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu tài nguyên địa mạo Đắk Nông

Nghiên cứu tài nguyên địa mạo không chỉ mang lại lợi ích cho du lịch mà còn góp phần bảo tồn tài nguyên thiên nhiên. Các ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu này có thể giúp phát triển các sản phẩm du lịch bền vững và nâng cao nhận thức cộng đồng.

4.1. Phát triển sản phẩm du lịch sinh thái

Các sản phẩm du lịch sinh thái như tour khám phá hang động núi lửa, tham quan thác nước sẽ thu hút du khách. Việc phát triển các sản phẩm này cần dựa trên nghiên cứu tài nguyên địa mạo để đảm bảo tính bền vững.

4.2. Nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo tồn

Giáo dục cộng đồng về giá trị của tài nguyên địa mạo là rất quan trọng. Các chương trình giáo dục và hoạt động cộng đồng sẽ giúp nâng cao ý thức bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho du lịch sinh thái Đắk Nông

Nghiên cứu tài nguyên địa mạo cho du lịch sinh thái Đắk Nông là một bước đi quan trọng trong việc phát triển bền vững. Cần có các chính sách và giải pháp cụ thể để bảo tồn tài nguyên và phát triển du lịch một cách hiệu quả.

5.1. Định hướng phát triển bền vững

Để phát triển du lịch sinh thái bền vững, cần có sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng. Các chính sách cần hướng tới bảo tồn tài nguyên và phát triển kinh tế địa phương.

5.2. Tương lai của du lịch sinh thái Đắk Nông

Với tiềm năng tài nguyên địa mạo phong phú, Đắk Nông có thể trở thành điểm đến hấp dẫn cho du lịch sinh thái. Việc đầu tư vào nghiên cứu và phát triển sẽ giúp tỉnh khai thác hiệu quả các nguồn tài nguyên này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực núi lửa Chư B’luk, tỉnh Đắk Nông, nằm trong vùng Tây Nguyên, được xác định là một trong những khu vực có hệ thống hang động núi lửa lớn nhất Đông Nam Á, với tiềm năng phát triển du lịch sinh thái rất lớn. Theo số liệu thống kê, mật độ dân số khu vực này khoảng 87 người/km², thấp hơn trung bình cả nước hơn 2 lần, tạo điều kiện thuận lợi cho việc bảo tồn tài nguyên thiên nhiên. Nghiên cứu tập trung làm rõ đặc điểm địa mạo, giá trị tài nguyên địa mạo phục vụ phát triển du lịch sinh thái, đồng thời đề xuất các giải pháp phát triển bền vững cho khu vực trong giai đoạn 2019-2025.

Mục tiêu chính của luận văn là phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến địa hình và tài nguyên địa mạo, đánh giá các dạng tài nguyên địa mạo núi lửa, từ đó xây dựng định hướng phát triển du lịch sinh thái phù hợp với điều kiện tự nhiên và xã hội của khu vực. Phạm vi nghiên cứu bao gồm vùng núi lửa Chư B’luk thuộc tỉnh Đắk Nông và một phần diện tích phía nam thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc khai thác hiệu quả tài nguyên địa mạo núi lửa, góp phần nâng cao giá trị du lịch sinh thái, đồng thời bảo tồn và phát huy các giá trị di sản thiên nhiên đặc sắc của vùng Tây Nguyên.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai quan điểm lý thuyết chính: quan điểm hệ thống và quan điểm phát triển bền vững (PTBV). Quan điểm hệ thống giúp nhận diện mối quan hệ tương hỗ giữa các yếu tố tự nhiên trong khu vực nghiên cứu, từ đó đánh giá toàn diện các thành phần địa mạo và tác động của chúng đến phát triển du lịch. Quan điểm PTBV nhấn mạnh việc khai thác tài nguyên phải đảm bảo cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường, nhằm duy trì chức năng sinh thái lâu dài của khu vực.

Ba khái niệm chuyên ngành được sử dụng gồm: tài nguyên địa mạo núi lửa (bao gồm các dạng địa hình và vật liệu núi lửa như dung nham, hang động núi lửa), du lịch sinh thái (du lịch dựa vào thiên nhiên, có quản lý bền vững và hỗ trợ bảo tồn), và đánh giá tài nguyên địa mạo (phương pháp bán định lượng dựa trên các tiêu chí khoa học, kinh tế, văn hóa và thẩm mỹ).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu thực địa thu thập tại khu vực núi lửa Chư B’luk, các bản đồ địa chất, địa mạo, viễn thám và GIS với độ phân giải 12,5m do Viện Địa Vật lý Đại học Alaska cung cấp, cùng các tài liệu nghiên cứu liên quan từ các đề tài khoa học cấp quốc gia và địa phương.

Phương pháp phân tích gồm:

• Phương pháp trắc lượng hình thái để phân tích định lượng các đặc điểm địa hình như độ cao, độ dốc.
• Phương pháp kiến trúc-hình thái nhằm xác định mối quan hệ giữa cấu trúc địa chất và địa hình.
• Phương pháp nguồn gốc hình thái và địa mạo động lực để đánh giá quá trình hình thành và biến đổi địa hình núi lửa.
• Phương pháp khảo sát thực địa với cỡ mẫu khảo sát đa dạng, lựa chọn điểm khảo sát dựa trên bản đồ và lộ trình khảo sát chi tiết.
• Phương pháp phân tích bán định lượng để đánh giá giá trị tài nguyên địa mạo phục vụ phát triển du lịch sinh thái.
• Ứng dụng GIS và viễn thám để xây dựng bản đồ phân bố tài nguyên địa mạo và mô hình hóa không gian.

Thời gian nghiên cứu kéo dài từ năm 2017 đến 2019, bao gồm giai đoạn thu thập dữ liệu, phân tích và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm địa mạo và địa hình: Khu vực núi lửa Chư B’luk có địa hình đa dạng với ba dạng chính: núi cao (chiếm 15% diện tích, độ cao trung bình trên 600m), đồi núi thấp đến trung bình (39% diện tích, độ cao 450-600m), và thung lũng (10% diện tích, độ cao 400-450m). Độ dốc trung bình dưới 10°, nhưng có những vùng dốc trên 25° tập trung ở rìa phía Nam và trung tâm, nơi có nhiều thác ghềnh cảnh quan đẹp.

2. Tài nguyên địa mạo núi lửa: Hệ thống hang động núi lửa trong đá bazan được phát hiện có quy mô lớn nhất Đông Nam Á, với các dạng hang động ống dung nham và hố núi lửa đặc trưng. Bề mặt dung nham bazan nguyên sinh, hồ tự nhiên Sin Nô, đầm lầy và lòng sông tạo nên cảnh quan đa dạng, có giá trị khoa học, thẩm mỹ và du lịch cao.

3. Đánh giá giá trị tài nguyên địa mạo: Theo phương pháp bán định lượng của Pralong (2005), các di chỉ địa mạo tại Chư B’luk đạt điểm cao về tính hiếm có (đặc biệt là hang động núi lửa), tính nguyên vẹn (trên 80% còn nguyên vẹn), và giá trị thẩm mỹ (điểm trung bình 0,75 trên thang 1). Khả năng tiếp cận các điểm du lịch được đánh giá ở mức trung bình do hạ tầng giao thông còn hạn chế.

4. Ảnh hưởng của các nhân tố tự nhiên và nhân sinh: Địa chất phức tạp với các hệ tầng bazan phủ lên trầm tích cổ, khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa với lượng mưa trung bình 2.513 mm/năm, cùng mạng lưới thủy văn dày đặc tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển đa dạng sinh thái và cảnh quan. Tuy nhiên, hạ tầng giao thông chưa phát triển, mật độ dân cư thấp và trình độ lao động hạn chế là những thách thức cho phát triển du lịch.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy tài nguyên địa mạo núi lửa tại Chư B’luk có giá trị nổi bật, phù hợp để phát triển du lịch sinh thái theo hướng bền vững. Đặc điểm địa hình đa dạng và các dạng địa mạo núi lửa độc đáo tạo nên sức hấp dẫn lớn đối với du khách. So sánh với các khu vực du lịch sinh thái núi lửa khác trong khu vực Đông Nam Á, Chư B’luk có tiềm năng cạnh tranh nhờ hệ thống hang động và cảnh quan tự nhiên phong phú.

Tuy nhiên, hạn chế về hạ tầng giao thông và nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn thấp cần được khắc phục để nâng cao khả năng tiếp cận và chất lượng dịch vụ du lịch. Việc áp dụng phương pháp đánh giá bán định lượng giúp xác định rõ các ưu tiên bảo tồn và phát triển, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho việc quy hoạch không gian du lịch.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ phân bố độ cao, độ dốc, bản đồ phân bố hang động và bảng điểm đánh giá các tiêu chí tài nguyên địa mạo, giúp minh họa trực quan các kết quả nghiên cứu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cấp hạ tầng giao thông: Cải tạo, mở rộng các tuyến đường bộ kết nối khu vực núi lửa Chư B’luk với các trung tâm du lịch lân cận nhằm tăng khả năng tiếp cận, dự kiến hoàn thành trong vòng 3 năm, do UBND tỉnh Đắk Nông phối hợp với Sở Giao thông vận tải thực hiện.

2. Phát triển nguồn nhân lực du lịch: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên môn về quản lý du lịch sinh thái, hướng dẫn viên và bảo tồn tài nguyên địa mạo cho cộng đồng địa phương, nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ trong 2 năm tới, do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì.

3. Xây dựng hệ thống quản lý và bảo tồn tài nguyên địa mạo: Thiết lập các khu bảo tồn di sản địa mạo, quy định các mức độ khai thác phù hợp, đồng thời phát triển các sản phẩm du lịch giáo dục môi trường, dự kiến triển khai trong 5 năm, do Ban Quản lý Công viên địa chất phối hợp với các tổ chức khoa học thực hiện.

4. Quảng bá và xúc tiến du lịch sinh thái: Tăng cường truyền thông, xây dựng các tour du lịch chuyên đề hang động núi lửa, kết nối với các điểm du lịch sinh thái trong vùng Tây Nguyên, nhằm thu hút khách du lịch trong và ngoài nước, thực hiện liên tục trong 3 năm, do Sở Du lịch và các doanh nghiệp du lịch phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý và hoạch định chính sách du lịch: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và giải pháp phát triển du lịch sinh thái bền vững, giúp xây dựng các chính sách phù hợp với điều kiện tự nhiên và xã hội của khu vực núi lửa Chư B’luk.

2. Các nhà nghiên cứu địa mạo và môi trường: Tài liệu chi tiết về đặc điểm địa mạo núi lửa, phương pháp đánh giá tài nguyên địa mạo phục vụ phát triển du lịch, là nguồn tham khảo quý giá cho các nghiên cứu chuyên sâu.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư du lịch: Cung cấp thông tin về tiềm năng tài nguyên du lịch sinh thái, giúp đánh giá cơ hội đầu tư, phát triển sản phẩm du lịch đặc thù dựa trên tài nguyên địa mạo núi lửa.

4. Cộng đồng địa phương và các tổ chức phi chính phủ: Giúp nâng cao nhận thức về giá trị tài nguyên thiên nhiên, thúc đẩy sự tham gia tích cực trong bảo tồn và phát triển du lịch sinh thái, đồng thời cải thiện đời sống kinh tế xã hội.

Câu hỏi thường gặp

1. Tài nguyên địa mạo núi lửa là gì và tại sao nó quan trọng cho du lịch sinh thái?
   Tài nguyên địa mạo núi lửa bao gồm các dạng địa hình và vật liệu hình thành từ hoạt động núi lửa như dung nham, hang động núi lửa, miệng núi lửa. Chúng tạo nên cảnh quan độc đáo, thu hút du khách và hỗ trợ phát triển du lịch sinh thái bền vững.

2. Phương pháp đánh giá tài nguyên địa mạo được áp dụng như thế nào?
   Phương pháp bán định lượng dựa trên các tiêu chí khoa học, kinh tế, văn hóa và thẩm mỹ, cho phép so sánh và xếp hạng giá trị các di chỉ địa mạo, từ đó đề xuất các giải pháp bảo tồn và khai thác phù hợp.

3. Những thách thức chính trong phát triển du lịch sinh thái tại núi lửa Chư B’luk là gì?
   Hạ tầng giao thông chưa phát triển, nguồn nhân lực có trình độ thấp, và việc quản lý tài nguyên chưa đồng bộ là những thách thức cần giải quyết để phát triển du lịch hiệu quả.

4. Làm thế nào để bảo tồn tài nguyên địa mạo trong quá trình phát triển du lịch?
   Cần thiết lập các khu bảo tồn, quy định mức độ khai thác, tăng cường giáo dục môi trường cho cộng đồng và du khách, đồng thời áp dụng các biện pháp quản lý bền vững nhằm hạn chế tác động tiêu cực.

5. Du lịch sinh thái tại Chư B’luk có thể mang lại lợi ích gì cho cộng đồng địa phương?
   Du lịch sinh thái tạo việc làm, tăng thu nhập, bảo tồn văn hóa bản địa và nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường, góp phần phát triển kinh tế xã hội bền vững cho cộng đồng.

Kết luận

• Khu vực núi lửa Chư B’luk sở hữu hệ thống tài nguyên địa mạo núi lửa độc đáo, có giá trị khoa học, thẩm mỹ và du lịch cao.
• Đặc điểm địa hình đa dạng và cảnh quan thiên nhiên phong phú tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển du lịch sinh thái bền vững.
• Phương pháp đánh giá bán định lượng giúp xác định rõ giá trị và ưu tiên bảo tồn các di chỉ địa mạo.
• Cần nâng cấp hạ tầng, phát triển nguồn nhân lực và xây dựng hệ thống quản lý bảo tồn hiệu quả để khai thác tiềm năng du lịch.
• Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và giải pháp thực tiễn cho phát triển du lịch sinh thái khu vực núi lửa Chư B’luk trong giai đoạn 2019-2025, kêu gọi sự phối hợp của các bên liên quan để hiện thực hóa các định hướng đề xuất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan về nghi n cứu tài nguy n địa mạo cho ph t triển du lịch sinh thái 1. Tổng quan về du lịch và du lịch sinh thái 1.

Một số khái niệm a) Khái niệm chung về du lịch Khái niệm du lịch của Tổ chức du lịch thế giới (WTO) như sau: “Du lịch là tập hợp các mối quan hệ, hiện tượng và các hoạt động kinh tế bắt nguồn từ cuộc hành trình và lưu trú của cá thể ở bên ngoài nơi cư trú thường xuyên của họ với khoảng thời gian không quá một năm với mục đích hòa bình, nơi đến cư trú không phải là nơi đến làm việc”. Theo Luật Du lịch (2017), “Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên trong thời gian không quá 01 năm liên tục nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, nghỉ dưỡng, giải trí, tìm hiểu, khám phá tài nguyên du lịch hoặc kết hợp với mục đích hợp pháp khác” [19]. Theo Piroginoic thì “Du lịch là một dạng hoạt động của dân cư trong thời gian rỗi liên quan với sự di chuyển và lưu lại tạm thời bên ngoài nơi cư trú thường xuyên nhằm nghỉ ngơi, chữa bệnh, phát triển thể chất và tinh thần, nâng cao trình độ nhận thức - văn hóa hoặc thể thao kèm theo việc tiêu thụ những giá trị về tự nhiên, kinh tế và văn hóa [10]. Như vậy, du lịch được hiểu là những hoạt động văn hóa, kinh tế và xã hội phát triển, thu hút ngoại tệ mạnh.

Du lịch là hoạt động văn hóa cấp cao, có mối quan hệ mật thiết với các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội. Du lịch không chỉ là hoạt động giải trí thưởng ngoạn mà còn là sự tìm hiểu, nghiên cứu, trao đổi, học tập, hợp tác khi tham quan thắng cảnh, di tích văn hóa - lịch sử, nền văn hóa của từng địa phương. b) Khái niệm về du lịch sinh thái Khái niệm du lịch sinh thái (Ecotourism) hiện nay, trên thế giới và Việt Nam có nhiều định nghĩa khác nhau nhưng nhìn chung đều có những điểm giống 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] nhau trong việc làm nổi bật bản chất của loại du lịch này là: du lịch dựa vào tự nhiên, được quản lý bền vững, hỗ trợ bảo tồn và có giáo dục môi trường. Du lịch sinh thái bắt nguồn từ du lịch tự nhiên và du lịch ngoài trời.

Về nội dung du: lịch sinh thái là loại hình thăm quan, thám hiểm, đưa du khách đến với môi trường còn tương đối nguyên vẹn, về các vùng thiên nhiên hoang dã, đặc sắc để tìm hiểu nghiên cứu các hệ sinh thái và các nền văn hóa bản địa độc đáo, làm cho du khách có tình yêu và trách nhiệm bảo tồn, phát triển đối với tự nhiên và cộng đồng địa phương [10]. Định nghĩa đầu tiên về du lịch sinh thái (DLST) được Hector Ceballos - Lascurain đưa ra năm 1987 “DLST là du lịch vào những khu vực tự nhiên hầu như không bị ô nhiễm hoặc ít bị xáo trộn với mục tiêu đặc biệt: nghiên cứu, thưởng ngoạn, trân trọng phong cảnh và muông thú hoang dã và các biểu thị văn hóa được khám phá trong các khu vực này”. Theo hiệp hội Du lịch sinh thái Anh thì “DLST là lữ hành có trách nhiệm tới các khu thiên nhiên, bảo tồn môi trường và cải thiện phúc lợi cho nhân dân địa phương”. Ở Việt Nam, DLST là lĩnh vực mới được nghiên cứu từ giữa những thập kỉ 90 của thế kỉ XX.

Trong hội thảo “Xây dựng chiến lược phát triển quốc gia về DLST ở Việt Nam” tháng 9 năm 1999 đã đi đến thống nhất về định nghĩa DLST tại Việt Nam “Du lịch sinh thái là loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên và văn hoá bản địa gắn với giáo dục môi trường, có đóng góp cho nỗ lực bảo tồn và phát triển bền vững với sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương”. Theo tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO) khái niệm DLST có những điểm rất cơ bản như sau: - DLST bao gồm tất cả những hình thức du lịch dựa vào thiên nhiên mà ở đó mục đích chính của khách du lịch là tham quan tìm hiểu về tự nhiên cũng như những giá trị văn hoá truyền thống ở các vùng thiên nhiên đó. - DLST phải bao gồm những hoạt động giáo dục và diễn giải về môi trường. - Thông thường DLST được các tổ chức chuyên nghiệp và doanh nghiệp có quy mô nhỏ ở nước sở tại tổ chức cho các nhóm nhỏ du khách.

6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - DLST hạn chế đến mức thấp nhất các tác động đến môi trường tự nhiên và văn hoá - xã hội. - DLST có sự hỗ trợ cho hoạt động bảo tồn tự nhiên.1: Mô hình cấu trúc du lịch sinh thái (theo Phạm Trung Lương, 2001) [10] c) Đặc trưng của DLST Sự khác biệt của DLST với các loại hình du lịch khác thể hiện ở việc đảm bảo đầy đủ 5 đặc trưng: - DLST phát triển trên địa bàn phong phú về tự nhiên và các yếu tố văn hóa bản địa: Đối tượng của DLST là những khu vực hấp dẫn về tự nhiên và những nét văn hóa bản địa đặc sắc. - Đảm bảo tính bền vững về sinh thái và hỗ trợ bảo tồn: Do DLST phát triển trên môi trường phong phú về tự nhiên nên trong hoạt động DLST, hình thức, địa điểm và mức độ sử dụng cho các hoạt động du lịch phải được duy trì và quản lý cho sự bền vững của cả hệ sinh thái và bản thân ngành du lịch. Đặc trưng này được thể hiện ở quy mô nhóm khách thăm quan, yêu cầu sử dụng các phương tiện dịch vụ và tiện nghi của khách thường thấp hơn các yêu cầu về việc đảm bảo kinh nghiệm du lịch có chất lượng.

- Có giáo dục môi trường (GDMT): Giáo dục và thuyết minh môi trường bằng các nguồn thông tin, truyền tải thông tin đến du khách thông qua 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] tài liệu, hướng dẫn viên. Đặc điểm có GDMT trong DLST là một yếu tố cơ bản, có tác dụng trong việc làm thay đổi thái độ của khách, cộng đồng và chính ngành du lịch. - Khuyến khích cộng đồng địa phương tham gia và hưởng lợi ích từ hoạt động du lịch: DLST cải thiện đời sống, tăng thêm thu nhập cho cộng đồng địa phương trên cơ sở cung cấp các kiến thức, những kinh nghiệm thực tế để đa số người dân có khả năng tham gia vào việc quản lý, vận hành dịch vụ DLST. Đây cũng là cách để người dân có thể trở thành những người hỗ trợ bảo tồn tích cực.

- Cung cấp các kinh nghiệm du lịch với chất lượng cao cho du khách: Thỏa mãn những mong muốn của du khách là sự nâng cao hiểu biết và những kinh nghiệm du lịch lý thú là sự tồn tại sống còn và lâu dài của DLST. Vì vậy, các dịch vụ du lịch trong DLST tập trung vào đáp ứng nhu cầu nhận thức và kinh nghiệm du lịch hơn là dịch vụ cho nhu cầu tiện nghi [10]. d) Những nguyên tắc cơ bản của phát triển du lịch sinh thái DLST được phát triển trên cơ sở những nguyên tắc hướng tới phát triển bền vững. Đây là nguyên tắc không chỉ sử dụng cho các nhà quy hoạch, nhà quản lý, nhà điều hành mà còn cho cả đội ngũ nhân viên hoạt động trong DLST mà Cochrane (1996) đã tổng kết các nguyên tắc đó như sau: - Sử dụng thận trọng các nguồn tài nguyên, hỗ trợ bảo tồn và giảm thiểu các nguồn gây ô nhiễm.

- Phát triển ở mức độ nhỏ và hợp lý nhất với các ngành kinh tế khác hoặc với các chiến lược sử dụng lãnh thổ. - Tạo lợi ích kinh tế lâu dài cho cộng đồng địa phương, những người nên được quyền làm chủ trong sự phát triển và trong hoạch định. - Các chiến dịch thị trường cần tôn trọng môi trường, du lịch không nên làm tổn hại đến nền văn hóa và xã hội địa phương. - Có khả năng hấp dẫn số lượng khách du lịch ngày càng tăng và thường xuyên đáp ứng cho du khách những kinh nghiệm du lịch lý thú.

- Khách du lịch cần được cung cấp thông tin đầy đủ và chính xác về khu vực đến thăm, đảm bảo tính giáo dục 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Tổng quan về tài nguyên địa mạo và địa mạo núi lửa 1. Tổng quan về tài nguyên địa mạo Địa mạo học là một bộ môn khoa học nghiên cứu địa hình bề mặt Trái Đất về các mặt hình thái, nguồn gốc phát sinh và lịch sử phát triển. Nó không những nghiên cứu những quy luật biến đổi hiện tại mà cả quá khứ cũng như hướng phát triển tương lai của địa hình mặt đất [4].

Các yếu tố hợp thành địa mạo có thể phân chia theo cách đơn giản bao gồm: tài nguyên địa mạo và tai biến địa mạo. Trong đó, tài nguyên địa mạo bao gồm các nguyên liệu thô (liên quan tới quá trình địa mạo) và địa hình - bao gồm loại có lợi ích cho con người cũng như loại có thể trở nên có lợi ích tùy thuộc vào điều kiện kinh tế, xã hội và khoa học công nghệ. Tai biến địa mạo có thể định nghĩa như là khả năng xảy ra các hiện tượng liên quan tới tính không ổn định của địa mạo và cường độ có thể xảy ra trong một phạm vi lãnh thổ trong một khoảng thời gian xác định [4]. Cùng với khái niệm tài nguyên địa mạo còn có khái niệm tài nguyên địa hình.

Về cơ bản hai khái niệm đó là tương đồng với nhau, trong đó tài nguyên địa mạo đề cập đến nội dung cụ thể hơn về nguồn gốc của địa hình (bao gồm cả vật liệu cấu tạo nên chúng) cùng quá trình phát sinh và phát triển của nó, còn khái niệm “địa hình” thường được chú trọng về mặt hình thái [1]. Địa hình là yếu tố rất quan trọng trong đánh giá địa mạo. Nếu địa hình có giá trị nó có thể trở thành tài sản địa mạo và theo đó, có thể trở thành tài nguyên địa mạo nếu được sử dụng bởi con người, tùy thuộc và điều kiện kinh tế, xã hội và công nghệ. Tổng quan về địa mạo núi lửa a) Một số khái niệm - Núi lửa: Bao hàm tất cả những hiện tượng có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp với các quá trình và điều kiện làm xuất hiện cũng như phun trào dung nham lên các khối macma và sự xâm nhập của nó vào lớp vỏ trái đất [4].

- Macma: Là khối vật chất nóng chảy trong lòng đất có chứa khối lượng lớn các chất ở thể khí.