Nghiên cứu tác dụng bảo vệ gan của viên nang Ngũ bì tử (Schisandra sphenanthera Rehder et Wils.)

Khóa luận nghiên cứu độc tính cấp và tác dụng bảo vệ gan của viên nang ngũ vị tử Schisandra sphenanthera, cung cấp thông tin quý giá cho y học.

• Tác giả: Nguyễn Thà Hà Châu
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Thà Phương
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Dược Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Tác Dụng Bảo Vệ Gan Của Viên Nang Ngũ Bì Tử
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH ẢNH
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Tổng quan các bệnh lý về gan
• 1.2. Bệnh lý viêm gan cấp tính
• 1.3. Bệnh lý viêm gan mạn tính
• 1.4. Tổng quan về Ngũ vị tử
• 1.5. Phân loại thực vật
• 1.6. Đặc điểm thực vật
• 1.7. Mô hình nghiên cứu đặc tính cấp và đánh giá tác dụng bảo vệ gan trên thực nghiệm
• 1.7.1. Tổng quan về nghiên cứu đặc tính cấp
• 1.7.2. Tổng quan về phương pháp đánh giá tác dụng bảo vệ gan
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Vật liệu và trang thiết bị nghiên cứu
• 2.2. Đáng vật thí nghiệm
• 2.3. Thuốc và hóa chất
• 2.4. Trang thiết bị nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5.1. Phương pháp nghiên cứu đặc tính cấp
• 2.5.2. Phương pháp nghiên cứu tác dụng bảo vệ gan
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Nghiên cứu tác dụng bảo vệ gan
• 3.2. Kết quả hình ảnh gan đại thể
• 3.3. Kết quả đo hoạt độ AST
• 3.4. Kết quả đo hoạt độ ALT
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Về đặc tính cấp của viên nang Ngũ vị tử
• 4.2. Về tác dụng bảo vệ gan của viên nang Ngũ vị tử
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác dụng bảo vệ gan của viên nang Ngũ bì tử

Viên nang Ngũ bì tử, được chiết xuất từ cây Schisandra sphenanthera, đã thu hút sự chú ý trong nghiên cứu về tác dụng bảo vệ gan. Nghiên cứu cho thấy rằng Ngũ bì tử có khả năng chống viêm và chống oxy hóa, giúp bảo vệ tế bào gan khỏi tổn thương. Các thành phần hóa học trong Ngũ bì tử, đặc biệt là lignan, đã được chứng minh có tác dụng tích cực trong việc cải thiện chức năng gan.

1.1. Tác dụng của Ngũ bì tử trong y học cổ truyền

Ngũ bì tử đã được sử dụng trong y học cổ truyền để điều trị nhiều bệnh lý, bao gồm các bệnh liên quan đến gan. Các nghiên cứu cho thấy rằng Ngũ bì tử có tác dụng làm giảm triệu chứng viêm gan và cải thiện sức khỏe gan.

1.2. Các nghiên cứu hiện đại về Ngũ bì tử

Nhiều nghiên cứu hiện đại đã chỉ ra rằng Ngũ bì tử có tác dụng bảo vệ gan hiệu quả. Các thử nghiệm trên động vật cho thấy rằng viên nang Ngũ bì tử có thể làm giảm mức độ enzyme gan ALT và AST, chỉ số cho thấy tình trạng tổn thương gan.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu tác dụng của Ngũ bì tử

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về tác dụng của Ngũ bì tử, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc xác định cơ chế hoạt động và hiệu quả lâm sàng của nó. Các nghiên cứu cần được thực hiện trên quy mô lớn hơn để khẳng định tính hiệu quả và an toàn của viên nang Ngũ bì tử trong điều trị các bệnh lý gan.

2.1. Thiếu dữ liệu lâm sàng

Hiện tại, dữ liệu lâm sàng về tác dụng của Ngũ bì tử còn hạn chế. Nhiều nghiên cứu chỉ dừng lại ở mức độ thí nghiệm trên động vật mà chưa có đủ bằng chứng từ các thử nghiệm lâm sàng trên người.

2.2. Cần nghiên cứu sâu hơn về cơ chế tác động

Cơ chế tác động của Ngũ bì tử đối với gan vẫn chưa được hiểu rõ. Cần có thêm các nghiên cứu để làm sáng tỏ cách mà các thành phần trong Ngũ bì tử tương tác với tế bào gan và các yếu tố gây tổn thương.

III. Phương pháp nghiên cứu tác dụng bảo vệ gan của Ngũ bì tử

Để đánh giá tác dụng bảo vệ gan của viên nang Ngũ bì tử, các phương pháp nghiên cứu hiện đại đã được áp dụng. Các thử nghiệm trên động vật được thực hiện để xác định hiệu quả của Ngũ bì tử trong việc giảm tổn thương gan do các tác nhân gây hại như paracetamol.

3.1. Thiết kế thí nghiệm trên chuột

Thí nghiệm được thực hiện trên chuột nhắt trắng, nơi mà viên nang Ngũ bì tử được cho uống trước và sau khi gây tổn thương gan bằng paracetamol. Kết quả cho thấy sự giảm đáng kể các chỉ số tổn thương gan.

3.2. Phân tích chỉ số sinh hóa

Các chỉ số sinh hóa như ALT, AST và bilirubin được đo lường để đánh giá mức độ tổn thương gan. Kết quả cho thấy viên nang Ngũ bì tử có khả năng làm giảm các chỉ số này, chứng tỏ tác dụng bảo vệ gan.

IV. Kết quả nghiên cứu về tác dụng bảo vệ gan của Ngũ bì tử

Kết quả từ các nghiên cứu cho thấy viên nang Ngũ bì tử có tác dụng bảo vệ gan rõ rệt. Các chỉ số sinh hóa cho thấy sự cải thiện đáng kể ở nhóm chuột được điều trị bằng Ngũ bì tử so với nhóm đối chứng. Điều này mở ra triển vọng cho việc sử dụng Ngũ bì tử trong điều trị các bệnh lý gan.

4.1. Kết quả từ thí nghiệm trên động vật

Thí nghiệm cho thấy rằng chuột được điều trị bằng viên nang Ngũ bì tử có mức độ enzyme gan thấp hơn so với nhóm không điều trị, cho thấy tác dụng bảo vệ gan hiệu quả.

4.2. Ứng dụng trong điều trị lâm sàng

Kết quả nghiên cứu mở ra khả năng ứng dụng viên nang Ngũ bì tử trong điều trị các bệnh lý gan. Tuy nhiên, cần có thêm các nghiên cứu lâm sàng để khẳng định tính hiệu quả và an toàn của sản phẩm này.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu Ngũ bì tử

Nghiên cứu về tác dụng bảo vệ gan của viên nang Ngũ bì tử đã chỉ ra nhiều triển vọng tích cực. Tuy nhiên, cần tiếp tục nghiên cứu để làm rõ hơn về cơ chế tác động và hiệu quả lâm sàng của nó. Việc phát triển các sản phẩm từ Ngũ bì tử có thể mang lại lợi ích lớn cho sức khỏe cộng đồng.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc xác định các thành phần hoạt chất trong Ngũ bì tử và cơ chế tác động của chúng đối với gan. Điều này sẽ giúp tối ưu hóa việc sử dụng Ngũ bì tử trong điều trị.

5.2. Hướng phát triển sản phẩm từ Ngũ bì tử

Việc phát triển các sản phẩm từ Ngũ bì tử có thể giúp nâng cao sức khỏe gan cho người dân. Các sản phẩm này cần được kiểm nghiệm và chứng nhận an toàn trước khi đưa ra thị trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đ¾I HàC QUàC GIA HÀ NàI TR¯àNG Đ¾I HâC Y D¯þC NGUYàN THà HÀ CHÂU NGHIÊN CĄU ĐÞC TÍNH CÂP VÀ TÁC DĀNG BÀO VÞ GAN CĂA VIÊN NANG NGi Và Tþ (Schisandra sphenanthera Rehder et Wils.) KHÓA LUÀN TÞT NGHIÞP Đ¾I HâC NGÀNH D¯þC HâC HÀ NÞI - 2023 Đ¾I HàC QUàC GIA HÀ NàI TR¯àNG Đ¾I HâC Y D¯þC Ng°ßi thực hiện: NGUYàN THà HÀ CHÂU NGHIÊN CĄU ĐÞC TÍNH CÂP VÀ TÁC DĀNG BÀO VÞ GAN CĂA VIÊN NANG NGi Và Tþ (Schisandra sphenanthera Rehder et Wils.) KHÓA LUÀN TÞT NGHIÞP Đ¾I HâC (NGÀNH D¯þC HâC) Khóa: QH. NGUYàN THà PH¯þNG 2. NGUYàN THÚC THU H¯¡NG HÀ NÞI - 2023 LàI CÀM ¡N Trong suát quá trình hác tập, nghiên cāu và hoàn thành khóa luận tát nghiệp, em đã nhận đ°ợc rÃt nhiều sự giúp đỡ tận tình và những lßi khuyên vô cùng quý báu cÿa các thầy, cô giÁng viên Tr°ßng Đ¿i hác Y D°ợc – Đ¿i hác Quác Gia Hà Nái, các cán bá Viện D°ợc liệu cùng gia đình và b¿n bè. Tr°ớc hết em xin trân tráng bày tß lòng biết ¡n, kính tráng tới Ths.

Nguyễn Thß Ph°ợng khoa D°ợc lý – Hóa sinh, Viện D°ợc liệu, ng°ßi đã trực tiếp h°ớng dẫn, hết lòng chỉ bÁo, tận tình góp ý, t¿o điều kiện, giúp đỡ em trong quá trình thực hiện đề tài để em có thể hoàn thành đề tài mát cách tát nhÃt. Cùng với đó, em xin gửi lßi cÁm ¡n chân thành đến các anh, chß cán bá cÿa khoa D°ợc lý – Hóa sinh, Viện D°ợc liệu đã hß trợ, t¿o điều kiện cho em trong suát quá trình nghiên cāu để em có thể thu thập đ°ợc sá liệu hoàn thiện đề tài. Em xin chân thành cÁm ¡n Ths. Nguyễn Thúc Thu H°¡ng và các thầy cô trong bá môn D°ợc liệu – D°ợc cổ truyền Tr°ßng Đ¿i hác Y D°ợc – Đ¿i hác Quác Gia Hà Nái đã dành nhiều thßi gian, tâm huyết quan tâm, giúp đỡ em trong quá trình hoàn thành khóa luận tát nghiệp.

Các thầy cô là tÃm g°¡ng sáng về đ¿o đāc và sự tận tâm với nghề cho em hác tập và noi theo. Em xin gửi lßi cÁm ¡n tới Ban giám hiệu, toàn thể các thầy cô Tr°ßng Đ¿i hác Y D°ợc – Đ¿i hác Quác Gia Hà Nái và toàn thể cán bá Viện D°ợc liệu đã t¿o điều kiện cho em có c¡ hái hác tập, nghiên cāu, thực hiện và hoàn thành ch°¡ng trình hác tập. Cuái cùng, em xin gửi lßi cÁm ¡n đến gia đình, b¿n bè luôn á bên c¿nh đáng viên, khích lệ và sát cánh bên em, giúp em có thêm đáng lực để cá gắng trong quá trình hác tập. Sinh viên Nguyễn Thß Hà Châu DANH MĀC TĆ VI¾T TÂT Chữ vi¿t tÃt Nghĩa ti¿ng anh Nghĩa ti¿ng vißt AH Alcohol-associated hepatitis Viêm gan do r°ợu ALP Alkalin phosphatase ALT Alanin aminotransferase APAP Acetaminophen AST Aspartat aminotransferase CCl¤ Carbon tetraclorid CYP450 Cytochrome P450 ĐVTN Đáng vật thí nghiệm LD Lethal dose 0% Liều lớn nhÃt không chết đáng vật thí nghiệm nào LD¥ Lethal dose 50% Liều gây chết 50% đáng vật thí nghiệm LD¡ Lethal dose 100% Liều nhß nhÃt làm chết tÃt cÁ đáng vật thí nghiệm NAPQI N-acetyl-p-benzoquinoeimin PAR Paracetamol ULN Upper limit of normal Giới h¿n bình th°ßng trên DANH MĀC CÁC BÀNG BÁng 2.

Công thāc viên nang Ngũ vß tử. Kết quÁ thử đác tính cÃp đ°ßng uáng cÿa viên nang Ngũ vß tử. Ành h°áng cÿa viên nang Ngũ vß tử lên ho¿t đá AST trong huyết thanh chuát (n=10). Ành h°áng cÿa viên nang Ngũ vß tử lên ho¿t đá ALT trong huyết thanh chuát (n=10).

30 DANH MĀC HÌNH ÀNH Hình 1. Mát sá hình Ánh Ngũ vß tử thu t¿i vùng núi Ngác Linh. Hình Ánh gan đ¿i thể cÿa các lô chuát. Ho¿t đá AST trong huyết thanh chuát gây đác bái paracetamol.

Ho¿t đá ALT trong huyết thanh chuát gây đác bái paracetamol. 1 CH¯¡NG 1: TÞNG QUAN TÀI LIÞU. Tổng quan các bệnh lý về gan. Bệnh lý viêm gan cÃp tính.

Bệnh lý viêm gan m¿n tính. Tổng quan về Ngũ vß tử. Phân lo¿i thực vật. Đặc điểm thực vật.

Mô hình nghiên cāu đác tính cÃp và đánh giá tác dụng bÁo vệ gan trên thực nghiệm. Tổng quan về nghiên cāu đác tính cÃp. Tổng quan về ph°¡ng pháp đánh giá tác dụng bÁo vệ gan. 17 CH¯¡NG 2: ĐÞI T¯þNG VÀ PH¯¡NG PHÁP NGHIÊN CĄU.

Vật liệu và trang thiết bß nghiên cāu. Đáng vật thí nghiệm. Thuác và hóa chÃt. Trang thiết bß nghiên cāu.

Ph°¡ng pháp nghiên cāu. Ph°¡ng pháp nghiên cāu đác tính cÃp. Ph°¡ng pháp nghiên cāu tác dụng bÁo vệ gan. 23 CH¯¡NG 3: K¾T QUÀ NGHIÊN CĄU.

Nghiên cāu tác dụng bÁo vệ gan. Kết quÁ hình Ánh gan đ¿i thể. Kết quÁ đo ho¿t đá AST. Kết quÁ đo ho¿t đá ALT.

30 CH¯¡NG 4: BÀN LUÀN. Về đác tính cÃp cÿa viên nang Ngũ vß tử. Về tác dụng bÁo vệ gan cÿa viên nang Ngũ vß tử. 33 K¾T LUÀN VÀ ĐÀ XUÂT.

36 TÀI LIÞU THAM KHÀO Mâ ĐÄU à Việt Nam, bệnh gan là mát trong những bệnh th°ßng gặp, trong đó có viêm gan, với phần lớn nguyên nhân do nhiễm virus viêm gan, uáng r°ợu nhiều, nhiễm đác (hóa chÃt, thuác…). Mát nghiên cāu toàn quác gần đây đã chỉ ra rằng, ung th° gan là nguyên nhân gây tử vong do ung th° cao nhÃt á cÁ 2 giới t¿i Việt Nam (chiếm tỷ lệ 31,04% á nam và 19,91% á nữ trên tổng sá các ca tử vong do ung th°) [1]. Mặc dù y hác hiện đ¿i đã đ¿t đ°ợc những b°ớc tiến lớn trong việc điều trß bệnh, song việc lựa chán thuác điều trß các bệnh về gan hiện vẫn còn nhiều h¿n chế. Bên c¿nh đó, mát sá thuác có nguồn gác hóa d°ợc dùng trong điều trß cũng có khÁ năng gây tổn th°¡ng gan [2, 3].

Vì vậy, việc lựa chán sử dụng các lo¿i thuác có nguồn gác tự nhiên là mát vÃn đề đặc biệt đ°ợc quan tâm và đang trá thành xu h°ớng chung cÿa xã hái. Chi Schisandra (Ngũ vß tử) hiện có khoÁng 22 – 25 loài phân bá trên thế giới, chÿ yếu đ°ợc tìm thÃy á Trung Quác. Năm 2006, Nguyễn Bá Ho¿t và các cáng sự đã công bá loài Ngũ vß tử có tên khoa hác là Schisandra sphenanthera Rehder & E. Wilson đ°ợc tìm thÃy á dãy núi Ngác Linh thuác đßa phận hai tỉnh Kon Tum và QuÁng Nam [4].

Trong Y hác cổ truyền, Ngũ vß tử là mát vß thuác chữa ho do viêm phế quÁn, hen suyễn, bệnh di máng tinh, tình tr¿ng ra mồ hôi ban đêm, chữa tiểu đ°ßng, bệnh tim đập nhanh hoặc chāng mÃt ngÿ… [5]. Mát sá nghiên cāu về tác dụng d°ợc lý chỉ ra Ngũ vß tử có tác dụng cháng viêm gan, cháng oxy hóa, có ho¿t tính cháng khái u và ho¿t tính cháng virus [6]. T¿i Việt Nam, đã có mát sá nghiên cāu đánh giá tác dụng cÿa cao chiết toàn phần Ngũ vß tử. Tuy nhiên, cho đến nay ch°a có công trình nghiên cāu về đác tính cÃp và tác dụng bÁo vệ gan cÿa viên nang Ngũ vß tử (chāa cao chiết giàu lignan).

Để có bằng chāng khoa hác cho việc āng dụng trên nghiên cāu lâm sàng, em thực hiện đề tài: <Nghiên cąu đßc tính cÃp và tác dāng bÁo vß gan căa viên nang Ngj vá tÿ (Schisandra sphenanthera Rehder et Wills.)= với 2 mục tiêu sau: 1. Đánh giá đác tính cÃp cÿa viên nang Ngũ vß tử trên chuát nhắt trắng. Đánh giá tác dụng bÁo vệ gan cÿa viên nang Ngũ vß tử trên mô hình gây viêm gan cÃp bằng Paracetamol trên chuát nhắt trắng. 1 CH¯¡NG 1: TÞNG QUAN 1.

Tßng quan các bßnh lý vÁ gan 1. Bßnh lý viêm gan cÃp tính Viêm gan cÃp là mát khái niệm chỉ tình tr¿ng gan bß tổn th°¡ng cÃp do nhiều tác nhân khác nhau gây nên, tác nhân có thể là virus (các lo¿i virus viêm gan A, B, C,…), vi khuẩn (xoắn khuẩn Leptospira), ký sinh trùng (sát rét), hoặc viêm gan nhiễm đác do các lo¿i hóa chÃt (r°ợu,…) hay do thuác (isoniazid, paracetamol…) [7]. Viêm gan virus Viêm gan virus là mát bệnh nhiễm trùng có tổn th°¡ng thoái hóa, ho¿i tử tế bào gan và những tổn th°¡ng mô đệm trong gan do phÁn āng viêm gây nên [8]. Viêm gan virus có 2 thể là viêm gan cÃp tính và viêm gan m¿n tính.

Các nguyên nhân gây viêm gan virus phổ biến nhÃt là năm lo¿i virus bao gồm: virus viêm gan A, virus viêm gan B, virus viêm gan C, virus viêm gan D, virus viêm gan E. Các bệnh liên quan đến nhiễm virus viêm gan A và virus viêm gan E xÁy ra ngay sau khi chúng xâm nhập vào c¡ thể và diễn ra á giai đo¿n cÃp tính. Tuy nhiên, trong tr°ßng hợp nhiễm virus viêm gan B và virus viêm gan C thì quá trình lây nhiễm virus có thể tồn t¿i trong mát thßi gian dài, dẫn đến viêm gan m¿n tính và tiến triển thêm thành x¡ gan và ung th° gan [9]. Tổn th°¡ng th°ßng gặp trong viêm gan virus cÃp là viêm gan ho¿i tử từng ổ tế bào gan, đồng thßi với sự đáp āng cÿa tế bào đ¡n nhân, các tế bào ho¿i tử đ°ợc thay thế bằng các tế bào viêm đ¡n nhân.

Từ đó, các tế bào viêm bß tr°ớng n°ớc hoặc teo nhß, bè gan bß vỡ cùng với sự tăng sinh cÿa các tế bào Kuffer gây ra ā mật, nặng h¡n là ho¿i tử cầu nái hoặc ho¿i tử đám [7]. Các biểu hiện ngoài gan nh° phát ban hoặc đau khớp phát triển trong nhiễm virus viêm gan A cÃp tính là rÃt hiếm. Nhiễm virus viêm gan B cÃp tính th°ßng á d¿ng cận lâm sàng và không có triệu chāng trong khoÁng 2/3 tr°ßng hợp. Trong hầu hết các tr°ßng hợp, các triệu chāng th°ßng không phổ biến trong quá trình nhiễm virus viêm gan C cÃp tính.

Bệnh nhân nhiễm virus viêm gan C th°ßng tiến triển sang giai đo¿n m¿n tính không hồi phục. Nhiễm virus viêm gan E cÃp tính có 2 thể không có triệu chāng hoặc biểu hiện d°ới d¿ng viêm gan tái cÃp là hái chāng hiếm gặp cÿa ho¿i tử khái nhu mô gan và giÁm kích th°ớc gan [9]. Bệnh nhân mắc viêm gan virus cÃp đặc tr°ng bái sự gia tăng rõ rệt cÿa các chỉ sá xét nghiệm cận lâm sàng nh°: aspartat aminotransferase (AST) > 500U/L, alanin aminotransferase (ALT) > 500U/L, th°ßng kèm theo tăng bilirubin máu, siêu âm bụng thÃy gan to. Biểu hiện lâm sàng cÿa viêm gan virus cÃp phổ biến nhÃt là vàng da (71%), nôn (63%), phân nh¿t màu (50%).

Hầu hết các bệnh nhân đều có các triệu chāng tiêu hóa á giai đo¿n đầu nh° tiêu chÁy, đau bụng, buồn nôn [10]. Viêm gan do thußc Viêm gan do thuác là tình tr¿ng gan bß viêm, s°ng do nhiễm đác thuác hoặc các chÃt chuyển hóa cÿa nó gây ra.