Luận văn thạc sĩ nghiên cứu thực nghiệm các yếu tố tác động đến hoạt động mua lại cổ phần dựa trên lý thuyết nuông chiều cổ tức

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu thực nghiệm các yếu tố tác động đến hoạt động mua lại cổ phần dựa trên lý thuyết nuông, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Trịnh Duy Viết
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thị Ngọc Trang
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Nghiên Cứu Tác Động Đến Mua Lại Cổ Phần Và Cổ Tức
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 2. CHƢƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƢỚC
• 3. CHƢƠNG 3: MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.2. Mô hình Logistic Multinomial
• 3.3. Mô hình Tobit
• 3.4. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.5. Đo lường biến tỷ lệ mua lại cổ phần
• 3.6. Mua lại cổ phần lần đầu và mua lại cổ phần tiếp tục
• 3.7. Phần bù mua lại cổ phần (repurchase premium)
• 3.8. Phần bù chi trả cổ tức
• 3.9. Thống kê mô tả dữ liệu nghiên cứu
• 4. CHƢƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
• 4.1. Các yếu tố tác động đến chính sách chi trả cổ tức, mua lại cổ phần
• 4.2. Tác động thay thế của chính sách chi trả cổ tức và mua lại cổ phần
• 4.3. Các yếu tố tác động đến mức độ mua lại cổ phần
• 5. CHƢƠNG 5: KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động đến mua lại cổ phần và cổ tức

Nghiên cứu về tác động của cổ tức và mua lại cổ phần đã thu hút sự chú ý của nhiều nhà đầu tư và nhà nghiên cứu. Các công ty thường sử dụng hai phương pháp này để tối ưu hóa giá trị cho cổ đông. Việc hiểu rõ về tác động của cổ tức và mua lại cổ phần không chỉ giúp các nhà đầu tư đưa ra quyết định đúng đắn mà còn giúp các công ty xây dựng chiến lược tài chính hiệu quả.

1.1. Định nghĩa và vai trò của cổ tức trong doanh nghiệp

Cổ tức là phần lợi nhuận mà công ty chia cho cổ đông. Việc chi trả cổ tức không chỉ thể hiện sự ổn định tài chính mà còn là một tín hiệu tích cực cho thị trường. Các công ty thường sử dụng cổ tức như một công cụ để thu hút và giữ chân nhà đầu tư.

1.2. Mua lại cổ phần Khái niệm và lợi ích

Mua lại cổ phần là hành động mà công ty mua lại cổ phiếu của chính mình từ thị trường. Hành động này không chỉ giúp tăng giá trị cổ phiếu mà còn cải thiện tỷ lệ lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu. Việc mua lại cổ phần cũng có thể được xem như một cách để công ty thể hiện sự tự tin vào tương lai của mình.

II. Vấn đề và thách thức trong việc mua lại cổ phần và chi trả cổ tức

Mặc dù mua lại cổ phần và chi trả cổ tức mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại nhiều thách thức. Các công ty phải cân nhắc giữa việc sử dụng lợi nhuận để tái đầu tư hay phân phối cho cổ đông. Việc ra quyết định này có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như tình hình tài chính, nhu cầu thị trường và chiến lược phát triển dài hạn.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chi trả cổ tức

Quyết định chi trả cổ tức thường bị ảnh hưởng bởi lợi nhuận, dòng tiền và chính sách tài chính của công ty. Các công ty có lợi nhuận ổn định thường có xu hướng chi trả cổ tức cao hơn, trong khi các công ty đang trong giai đoạn phát triển có thể chọn tái đầu tư lợi nhuận.

2.2. Thách thức trong việc thực hiện mua lại cổ phần

Mua lại cổ phần có thể gặp phải nhiều thách thức như chi phí cao, ảnh hưởng đến dòng tiền và sự phản ứng của thị trường. Các công ty cần phải cân nhắc kỹ lưỡng trước khi quyết định thực hiện mua lại cổ phần để đảm bảo rằng quyết định này mang lại lợi ích tối đa cho cổ đông.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động đến mua lại cổ phần và cổ tức

Để hiểu rõ hơn về tác động của cổ tức và mua lại cổ phần, nhiều nghiên cứu đã được thực hiện. Các phương pháp nghiên cứu thường bao gồm phân tích hồi quy, khảo sát và mô hình hóa dữ liệu. Những phương pháp này giúp xác định mối quan hệ giữa các yếu tố tài chính và quyết định của công ty.

3.1. Phân tích hồi quy trong nghiên cứu tài chính

Phân tích hồi quy là một công cụ mạnh mẽ để xác định mối quan hệ giữa các biến số. Trong nghiên cứu này, hồi quy có thể được sử dụng để phân tích tác động của cổ tức và mua lại cổ phần đến giá trị cổ phiếu.

3.2. Khảo sát và thu thập dữ liệu từ thị trường

Khảo sát có thể cung cấp thông tin quý giá về quan điểm của nhà đầu tư và các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định của họ. Việc thu thập dữ liệu từ thị trường cũng giúp xác định xu hướng và mô hình trong hành vi của các công ty.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về cổ tức và mua lại cổ phần

Kết quả từ các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy rằng tác động của cổ tức và mua lại cổ phần có thể ảnh hưởng lớn đến giá trị cổ phiếu. Các công ty có chính sách chi trả cổ tức ổn định thường có giá trị thị trường cao hơn. Ngoài ra, việc mua lại cổ phần cũng được xem là một chiến lược hiệu quả để tăng cường lòng tin của nhà đầu tư.

4.1. Kết quả nghiên cứu về tác động của cổ tức

Nghiên cứu cho thấy rằng các công ty có chính sách chi trả cổ tức rõ ràng thường thu hút được nhiều nhà đầu tư hơn. Điều này không chỉ giúp tăng giá trị cổ phiếu mà còn tạo ra sự ổn định cho công ty trong mắt nhà đầu tư.

4.2. Tác động của mua lại cổ phần đến giá trị doanh nghiệp

Mua lại cổ phần có thể tạo ra giá trị cho cổ đông bằng cách giảm số lượng cổ phiếu lưu hành, từ đó làm tăng tỷ lệ lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng các công ty thực hiện mua lại cổ phần thường có xu hướng tăng trưởng mạnh mẽ hơn trong tương lai.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu về cổ tức và mua lại cổ phần

Nghiên cứu về tác động của cổ tức và mua lại cổ phần vẫn đang tiếp tục phát triển. Các công ty cần phải xem xét kỹ lưỡng các quyết định này để tối ưu hóa giá trị cho cổ đông. Tương lai của nghiên cứu có thể tập trung vào việc tìm hiểu sâu hơn về mối quan hệ giữa các yếu tố tài chính và quyết định của công ty.

5.1. Xu hướng nghiên cứu trong tương lai

Các nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc phân tích tác động của các yếu tố bên ngoài như tình hình kinh tế và chính sách tài chính đến quyết định chi trả cổ tức và mua lại cổ phần.

5.2. Tầm quan trọng của việc tối ưu hóa chính sách cổ tức

Việc tối ưu hóa chính sách cổ tức và mua lại cổ phần sẽ giúp các công ty không chỉ tăng cường giá trị cổ phiếu mà còn tạo ra sự tin tưởng từ phía nhà đầu tư. Các công ty cần phải thường xuyên đánh giá và điều chỉnh chính sách của mình để phù hợp với tình hình thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ 2008 đến 2014, hoạt động mua lại cổ phần của các công ty niêm yết trên Sàn Giao Dịch Chứng Khoán Thành Phố Hồ Chí Minh (HOSE) đã trở thành một chủ đề nghiên cứu quan trọng trong lĩnh vực Tài chính - Ngân hàng. Theo thống kê, tỷ lệ mua lại cổ phần lần đầu giảm từ khoảng 45% năm 2008 xuống còn khoảng 4-5% vào năm 2014, trong khi tỷ lệ tiếp tục mua lại cổ phần duy trì ổn định ở mức khoảng 30%. Nghiên cứu này tập trung phân tích các yếu tố tác động đến hoạt động mua lại cổ phần dựa trên lý thuyết nuông chiều cổ tức, mở rộng quan điểm của Baker và Wurgler (2004) về việc nhà quản trị nuông chiều nhu cầu chi trả cổ tức của nhà đầu tư sang hoạt động mua lại cổ phần.

Mục tiêu chính của nghiên cứu là xác định các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua lại cổ phần của doanh nghiệp, đồng thời kiểm định giả thuyết về mối quan hệ thay thế giữa chính sách chi trả cổ tức và chính sách mua lại cổ phần. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 278 công ty niêm yết trên HOSE trong giai đoạn 2008-2014 với tổng cộng 1382 quan sát. Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm về hành vi quản trị tài chính trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam mới hình thành, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý vốn và chính sách chi trả của doanh nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên lý thuyết nuông chiều nhà đầu tư (Investor Catering Theory) của Baker và Wurgler (2004), cho rằng nhà quản trị sẽ điều chỉnh chính sách chi trả cổ tức hoặc mua lại cổ phần để đáp ứng nhu cầu thay đổi theo thời gian của nhà đầu tư. Lý thuyết này mở rộng từ các nghiên cứu phát tín hiệu (Signaling Theory) của Bhattacharya (1979), John và Williams (1985), và Miller và Rock (1985), trong đó chính sách chi trả cổ tức được xem như một tín hiệu về khả năng sinh lời và tình hình tài chính của công ty.

Ngoài ra, nghiên cứu còn áp dụng mô hình Logistic Multinomial để phân tích các quyết định chi trả đa dạng của doanh nghiệp, bao gồm 11 nhóm chính sách chi trả khác nhau như mua lại cổ phần lần đầu, chia cổ tức lần đầu, tăng hoặc giảm cổ tức, và các kết hợp giữa mua lại cổ phần và chi trả cổ tức. Mô hình Tobit được sử dụng để đo lường mức độ mua lại cổ phần, xử lý dữ liệu bị censored do có nhiều quan sát với tỷ lệ mua lại cổ phần bằng 0.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Phần bù mua lại cổ phần (Repurchase Premium): Chênh lệch tỷ số giá thị trường trên giá sổ sách (M/B) giữa nhóm công ty mua lại cổ phần thường xuyên và không thường xuyên.
• Phần bù cổ tức (Dividend Premium): Chênh lệch M/B giữa nhóm công ty chi trả cổ tức và không chi trả cổ tức.
• Tỷ lệ mua lại cổ phần (Repurchase Fraction): Tỷ lệ phần trăm cổ phần được mua lại trong kỳ so với tổng số cổ phần đang lưu hành.
• Chính sách chi trả cổ tức và mua lại cổ phần: Các quyết định tài chính của doanh nghiệp nhằm phân phối lợi nhuận cho cổ đông.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính và dữ liệu giao dịch cổ phiếu của 278 công ty niêm yết trên HOSE trong giai đoạn 2008-2014, tổng cộng 1382 quan sát dạng bảng không đối xứng. Các biến nghiên cứu bao gồm tổng tài sản, giá cổ phiếu, số lượng cổ phiếu lưu hành, cổ tức mỗi cổ phần, vốn chủ sở hữu, tổng nợ, và các biến đo lường rủi ro hệ thống và rủi ro riêng lẻ dựa trên tỷ suất sinh lợi điều chỉnh thị trường.

Phương pháp phân tích chính gồm:

• Mô hình Logistic Multinomial: Ước lượng xác suất các quyết định chi trả cổ tức và mua lại cổ phần với biến phụ thuộc đa thuộc tính (11 nhóm chính sách).
• Mô hình Tobit: Ước lượng mức độ mua lại cổ phần, xử lý dữ liệu bị censored do nhiều quan sát có tỷ lệ mua lại cổ phần bằng 0.
• Phân tích thống kê mô tả: Thống kê tỷ lệ mua lại cổ phần lần đầu, tiếp tục, phần bù mua lại cổ phần, phần bù cổ tức và các biến đặc trưng công ty.

Timeline nghiên cứu kéo dài 7 năm (2008-2014), phù hợp với giai đoạn thị trường chứng khoán Việt Nam phát triển và có nhiều biến động về chính sách chi trả cổ tức và mua lại cổ phần.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của phần bù mua lại cổ phần đến quyết định mua lại cổ phần lần đầu:
   Phần bù mua lại cổ phần có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến khả năng công ty thực hiện mua lại cổ phần lần đầu. Giá trị phần bù mua lại cổ phần hầu hết dương trong giai đoạn nghiên cứu, cho thấy nhóm công ty mua lại cổ phần thường xuyên có giá trị M/B cao hơn nhóm không thường xuyên.

2. Tác động của phần bù cổ tức đến chính sách chi trả cổ tức và mua lại cổ phần:
   Phần bù cổ tức làm tăng khả năng công ty thực hiện chính sách chi trả cổ tức hỗn hợp (vừa tiếp tục chi trả cổ tức vừa tiếp tục mua lại cổ phần). Đồng thời, phần bù cổ tức cũng làm tăng khả năng công ty thực hiện mua lại cổ phần lần đầu, cho thấy sự nuông chiều nhu cầu nhà đầu tư đối với cả hai hình thức chi trả.

3. Tính chất thay thế giữa chính sách mua lại cổ phần và chi trả cổ tức:
   Kết quả cho thấy phần bù mua lại cổ phần có tác động ngược chiều đến khả năng công ty giảm cổ tức, nhưng không ảnh hưởng đến quyết định chi trả cổ tức lần đầu. Điều này phản ánh một phần tính chất thay thế giữa hai chính sách chi trả, tuy nhiên mức độ thay thế không rõ ràng như các nghiên cứu quốc tế do thời gian nghiên cứu ngắn và điều kiện thị trường mới hình thành.

4. Ảnh hưởng của các yếu tố đặc trưng công ty:
   Các yếu tố như quy mô công ty, tỷ suất sinh lợi, đòn bẩy tài chính và lượng tiền mặt trong bảng cân đối kế toán kỳ trước đều ảnh hưởng đến mức độ mua lại cổ phần và chính sách chi trả cổ tức. Cụ thể, công ty có lượng tiền mặt lớn thường có khả năng tiếp tục chi trả cổ tức hoặc mua lại cổ phần, đồng thời giảm cổ tức.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các phát hiện trên có thể giải thích bởi hành vi nuông chiều nhà đầu tư của nhà quản trị, khi họ điều chỉnh chính sách chi trả để tối đa hóa giá trị cổ phiếu dựa trên nhu cầu thay đổi của nhà đầu tư. So với các nghiên cứu quốc tế như của Zhan Jiang (2012), kết quả nghiên cứu trong bối cảnh Việt Nam có phần hạn chế do thời gian nghiên cứu ngắn (6 năm) và thị trường chứng khoán còn non trẻ, dẫn đến biến phần bù mua lại cổ phần chưa được xây dựng hoàn chỉnh.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện xu hướng tỷ lệ mua lại cổ phần lần đầu và tiếp tục qua các năm, bảng thống kê phần bù mua lại cổ phần và phần bù cổ tức theo từng năm, cũng như bảng hồi quy mô hình Logistic Multinomial và Tobit minh họa tác động của các biến độc lập đến quyết định chi trả.

Kết quả nghiên cứu góp phần làm rõ vai trò của phần bù mua lại cổ phần trong quyết định mua lại cổ phần, đồng thời xác nhận tính chất thay thế và bổ sung giữa chính sách mua lại cổ phần và chi trả cổ tức trong thực tiễn quản trị tài chính doanh nghiệp tại Việt Nam.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường minh bạch thông tin tài chính:
   Do tính nhạy cảm của quyết định mua lại cổ phần và chi trả cổ tức với nhu cầu nhà đầu tư, các công ty nên công bố thông tin tài chính minh bạch, kịp thời để nhà đầu tư có cơ sở đánh giá chính xác, từ đó giảm thiểu rủi ro thông tin bất cân xứng. Thời gian thực hiện: ngay lập tức; Chủ thể: Ban lãnh đạo công ty và bộ phận quan hệ nhà đầu tư.

2. Xây dựng chính sách chi trả linh hoạt và phù hợp với đặc thù doanh nghiệp:
   Các công ty cần thiết kế chính sách chi trả cổ tức và mua lại cổ phần dựa trên phân tích kỹ lưỡng về dòng tiền, nhu cầu vốn và kỳ vọng của nhà đầu tư nhằm tối ưu hóa giá trị cổ đông. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Ban quản trị và phòng tài chính kế toán.

3. Đào tạo nâng cao năng lực quản trị tài chính cho nhà quản lý:
   Tăng cường đào tạo về lý thuyết nuông chiều nhà đầu tư và các công cụ phân tích tài chính hiện đại để nhà quản trị có thể đưa ra quyết định chính sách chi trả hiệu quả hơn. Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể: Các tổ chức đào tạo, doanh nghiệp.

4. Phát triển hệ thống giám sát và đánh giá chính sách chi trả:
   Thiết lập hệ thống giám sát định kỳ để đánh giá hiệu quả chính sách chi trả cổ tức và mua lại cổ phần, từ đó điều chỉnh kịp thời phù hợp với biến động thị trường và nhu cầu nhà đầu tư. Thời gian thực hiện: hàng năm; Chủ thể: Ban kiểm soát, hội đồng quản trị.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản trị doanh nghiệp:
   Giúp hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến chính sách chi trả cổ tức và mua lại cổ phần, từ đó xây dựng chiến lược tài chính phù hợp nhằm tối đa hóa giá trị cổ đông.

2. Nhà đầu tư và phân tích tài chính:
   Cung cấp cơ sở để đánh giá chính sách chi trả của doanh nghiệp, dự đoán xu hướng mua lại cổ phần và chi trả cổ tức, hỗ trợ quyết định đầu tư chính xác hơn.

3. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành Tài chính - Ngân hàng:
   Là tài liệu tham khảo quý giá về ứng dụng lý thuyết nuông chiều nhà đầu tư trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam, đồng thời cung cấp phương pháp nghiên cứu thực nghiệm hiện đại.

4. Cơ quan quản lý thị trường chứng khoán:
   Hỗ trợ trong việc xây dựng chính sách quản lý và giám sát hoạt động mua lại cổ phần và chi trả cổ tức nhằm đảm bảo sự minh bạch và công bằng trên thị trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Lý thuyết nuông chiều nhà đầu tư là gì?
   Đây là lý thuyết cho rằng nhà quản trị điều chỉnh chính sách chi trả cổ tức hoặc mua lại cổ phần để đáp ứng nhu cầu thay đổi theo thời gian của nhà đầu tư, nhằm tối đa hóa giá trị cổ phiếu.

2. Phần bù mua lại cổ phần được đo lường như thế nào?
   Phần bù mua lại cổ phần được tính bằng sự chênh lệch tỷ số giá thị trường trên giá sổ sách (M/B) giữa nhóm công ty mua lại cổ phần thường xuyên và nhóm không thường xuyên.

3. Tại sao tỷ lệ mua lại cổ phần lần đầu giảm qua các năm?
   Do số lượng công ty mới mua lại cổ phần không tăng tương ứng với số lượng công ty không mua lại cổ phần trong quá khứ, dẫn đến tỷ lệ mua lại cổ phần lần đầu giảm dần.

4. Mối quan hệ giữa chính sách chi trả cổ tức và mua lại cổ phần là gì?
   Hai chính sách này có tính chất thay thế và bổ sung lẫn nhau; khi một chính sách được ưu tiên thì chính sách kia có thể bị giảm bớt hoặc điều chỉnh phù hợp.

5. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để phân tích quyết định chi trả?
   Mô hình Logistic Multinomial được sử dụng để phân tích các quyết định chi trả đa dạng, trong khi mô hình Tobit được dùng để đo lường mức độ mua lại cổ phần với dữ liệu censored.

Kết luận

• Nghiên cứu xác nhận phần bù mua lại cổ phần và phần bù cổ tức có tác động đáng kể đến quyết định mua lại cổ phần và chi trả cổ tức của doanh nghiệp niêm yết trên HOSE giai đoạn 2008-2014.
• Tính chất thay thế giữa chính sách mua lại cổ phần và chi trả cổ tức được thể hiện nhưng chưa rõ ràng do hạn chế về thời gian và điều kiện thị trường.
• Các yếu tố đặc trưng công ty như quy mô, tỷ suất sinh lợi, đòn bẩy và lượng tiền mặt ảnh hưởng đến chính sách chi trả và mức độ mua lại cổ phần.
• Kết quả nghiên cứu góp phần mở rộng lý thuyết nuông chiều nhà đầu tư sang hoạt động mua lại cổ phần trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam.
• Đề xuất các giải pháp nâng cao minh bạch thông tin, xây dựng chính sách chi trả linh hoạt và đào tạo quản trị tài chính nhằm tối ưu hóa giá trị cổ đông.

Tiếp theo, các nghiên cứu có thể mở rộng phạm vi thời gian và mẫu nghiên cứu để kiểm định sâu hơn về mối quan hệ giữa các chính sách chi trả, đồng thời áp dụng các phương pháp đo lường phần bù mua lại cổ phần và cổ tức chính xác hơn. Các nhà quản trị và nhà đầu tư được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính và quyết định đầu tư.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH ………………………………… TRỊNH DUY VIẾT NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN HOẠT ĐỘNG MUA LẠI CỔ PHẦN DỰA TRÊN LÝ THUYẾT NUÔNG CHIỀU CỔ TỨC LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2015 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH ………………………………… TRỊNH DUY VIẾT NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN HOẠT ĐỘNG MUA LẠI CỔ PHẦN DỰA TRÊN LÝ THUYẾT NUÔNG CHIỀU CỔ TỨC Chuyên ngành : Tài Chính - Ngân Hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGUYỄN THỊ NGỌC TRANG TP.

Hồ Chí Minh – Năm 2015 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn thạc sĩ với đề tài “Nghiên cứu thực nghiệm các yếu tố tác động đến hoạt động mua lại cổ phần dựa trên lý thuyết nuông chiều cổ tức” là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Nguyễn Thị Ngọc Trang. Luận văn là kết quả nghiên cứu độc lập, không sao chép từ bất kỳ đề tài nào khác. Các số liệu sử dụng trong luận văn là trung thực, được lấy từ các nguồn hợp pháp và đáng tin cậy. Tôi sẽ chịu trách nhiệm về nội dung đã trình bày trong luận văn này.

Hồ Chí Minh, ngày 01 tháng 11 năm 2015 Trịnh Duy Viết TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC BẢNG DANH MỤC HÌNH Tóm tắt CHƢƠNG 1 GIỚI THIỆU. 1 CHƢƠNG 2 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƢỚC. 5 CHƢƠNG 3 MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU. Mô hình nghiên cứu.

Mô hình Logistic Multinomial. Mô hình Tobit. Dữ liệu nghiên cứu. Đo lường biến tỷ lệ mua lại cổ phần.

Mua lại cổ phần lần đầu và mua lại cổ phần tiếp tục. Phần bù mua lại cổ phần (repurchase premium). Phần bù chi trả cổ tức. Thống kê mô tả dữ liệu nghiên cứu.

38 CHƢƠNG 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM. Các yếu tố tác động đến chính sách chi trả cổ tức, mua lại cổ phần. Tác động thay thế của chính sách chi trả cổ tức và mua lại cổ phần. Các yếu tố tác động đến mức độ mua lại cổ phần.

59 CHƢƠNG 5 KẾT LUẬN. 61 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1: Tỷ lệ mua lại cổ phần lần đầu giai đoạn 2008-2014 .2: Tỷ lệ tiếp tục mua lại cổ phần giai đoạn 2008-2014 .3: Thống kê giá trị phần bù mua lại cổ phần từ năm 2008 đến 2014 .4: Thống kê giá trị phần bù mua lại cổ phần theo phương pháp không trọng số giai đoạn 2008 – 2014 .5: Thống kê giá trị phần bù cổ tức và phần bù cổ tức chuẩn hóa giai đoạn 2008-2014 .6: Thống kê các nhóm quyết định cổ tức.7: Thống kê mô tả các biến nghiên cứu .1: Kết quả hồi quy mô hình Logit.1: Kết quả ước lượng mô hình Tobit .61 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 2.1: Kết quả nghiên cứu của Yoon và Starks (1995) bằng phương pháp hồi quy .2: Thống kê 3 biến đo lường mức chi trả cổ tức trong nghiên cứu của Baker và Wurgler (2004) .3: Đồ thị giá trị trung bình tỷ số giá thị trường trên giá sổ sách của nhóm chi trả và không chi trả cổ tức trong nghiên cứu của Baker và Wurgler (2004) .4 : Đồ thị phần bù cổ tức (%) trong nghiên cứu của Baker và Wurgler (2004) .2: Đồ thị các biến nghiên cứu năm 2008 .3: Đồ thị các biến nghiên cứu năm 2009 .4: Đồ thị các biến nghiên cứu năm 2010 .5: Đồ thị các biến nghiên cứu năm 2011 .6: Đồ thị các biến nghiên cứu năm 2012 .7: Đồ thị các biến nghiên cứu năm 2013 .8: Đồ thị các biến nghiên cứu năm 2014. 51 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Tóm tắt Bài nghiên cứu này mở rộng lý thuyết nuông chiều nhà đầu tư về chi trả cổ tức của Baker và Wurgler (2004a). Với quan điểm rằng các công ty nuông chiều nhu cầu chi trả cổ tức cũng tương tự như nuông chiều nhu cầu mua lại cổ phần của nhà đầu tư, tôi đưa ra bằng chứng cho thấy rằng yếu tố phần bù mua lại cổ phần thay đổi hàng năm có tác động đến quyết định mua lại cổ phần của công ty.

Ngoài ra, tôi còn kiểm định xem liệu rằng các nhà quản lý có xem xét quyết định mua lại cổ phần và quyết định chi trả cổ tức như là những quyết định thay thế lẫn nhau hay không. Kết quả nghiên cứu của tôi cho thấy rằng , những công ty có lượng tiền mặt trong bảng cân đối ở kỳ trước lớn thì thường có khả năng thực hiện chính sách tiếp tục chi trả cổ tức hoặc tiếp tục mua lại cổ phần và giảm cổ tức. Thêm nữa, mức độ mua lại cổ phần của công ty sẽ phụ thuộc vào quy mô, tỷ suất sinh lợi, đòn bẩy tài chính bên cạnh yếu tố phần bù mua lại cổ phần cũng như phần bù cổ tức. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 CHƢƠNG 1 GIỚI THIỆU Rất nhiều bài nghiên cứu đã đưa ra những cách giải thích khác nhau về việc tại sao công ty lại chi ra một khoảng tiền lớn đến các cổ đông dưới hình thức chi trả cổ tức hoặc mua lại cổ phần.

Trong đó, nổi bật có các bài nghiên cứu của Bhattacharya (1979), John và Williams (1985), và Miller và Rock (1985) khi cho rằng những công ty này hành động như vậy để phát ra một tín hiệu đáng lưu ý đến thị trường vốn. Mặt khác, Easterbrook (1984) trong bài nghiên cứu của mình cho rằng việc chi trả cổ tức sẽ làm giảm vấn đề đại diện giữa nhà quản lý và cổ đông thông qua việc giảm bớt nguồn vốn cần quản lý, tuy nhiên kết quả nghiên cứu thực nghiệm của Lang và Litzenberger (1989), Denis, Denis, và Sarin (1994), Yoon và Starks (1995), và Lie (2000) lại cho thấy rằng mối quan hệ này không thực sự rõ ràng. Bài nghiên cứu của Baker và Wurgler (2004a) đưa ra một lý thuyết mới lý giải vì sao các công ty lại chi trả cổ tức. Các tác giả này cho rằng nhu cầu của nhà đầu tư đối với các cổ phiếu chi trả cổ tức thay đổi theo thời gian, điều này sẽ dẫ đến sự khác biệt tương đối giữa giá thị trường của các cổ phiếu chi trả và không chi trả cổ tức.

Do đó, nhà quản trị sẽ nuông chiều nhu cầu cổ tức của nhà đầu tư bằng cách thực hiện việc chi trả cổ tức khi các nhà đầu tư trên thị trường đưa ra một phần bù cho các cổ phiếu chi trả cổ tức. Nhất quán với lý thuyết của mình, các tác giả đưa ra kết quả nghiên cứu thực nghiệm cho thấy rằng những đợt chi trả cổ tức lần đầu có mối quan hệ đồng biến với phần bù cổ tức được tính toán theo phương pháp của chính họ. Hơn nữa, Baker và Wurgler (2004b) cũng đưa ra kết quả cho thấy rằng phần bù cổ tức có ảnh hưởng đến xu hướng chi trả cổ tức được đề cập trong bài nghiên cứu của Fama và French (2001). Mặc dù lý thuyết gốc nuông chiều nhà đầu tư ban đầu trong nghiên cứu của Baker và Wurgler’s (2004a) liên quan đến cổ tức, nhưng lý thuyết này cũng đã mở rộng ra đối với các quyết định khác của doanh nghiệp.

Baker, Greenwood, và Wurgler (2009) đưa ra một lý thuyết nuông chiều mới về giá cổ phần danh nghĩa trong đó nhà TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 quản trị sẽ cố thiết lập giá cổ phiếu để đáp ứng lại nhu cầu của nhà đầu tư đối với cổ phiếu đó ở các khung giá khác nhau. Lý thuyết này có thể giải thích cho việc định giá trong các thương vụ IPO hoặc xác định thời điểm để chia tách cổ phiếu. Polk và Sapienza (2009) cho rằng thị trường có thể đánh giá sai lệch giá trị của công ty khi dựa vào mức độ đầu tư do đó nhà quản trị sẽ tìm cách thổi phồng giá trị doanh nghiệp thông qua quyết định đầu tư của họ. Bài nghiên cứu của Aghion và Stein (2008) cho rằng, nhà quản lý lựa chọn giữa việc tối đa hóa doanh thu hoặc cải thiện lợi nhuận biên sẽ phụ thuộc vào các động thái trên thị trường chứng khoán.

Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu nào trước đây đề cập đến việc nhà quản trị nuông chiều nhu cầu mua lại cổ phần biến đổi theo thời gian. Điều này thực sự bất ngờ bởi vì việc mua lại cổ phần cũng tương tự như mua lại cổ tức và hoạt động này ngày càng phổ biến trong hai thập niên gần đây. Bài nghiên cứu này thực hiện nghiên cứu thực nghiệm các yếu tố tác động đến hoạt động mua lại cổ phần của doanh nghiệp. Theo hướng này, tôi sẽ mở rộng những hướng nghiên cứu khác về việc các công ty nuông chiều các nhu cầu thay đổi theo thời gian của nhà đầu tư.

Hơn nữa, tôi sẽ sử dụng hành vi nuông chiều nhà đầu tư của công ty để kiểm định giả thuyết rằng các nhà quản trị xem xét việc chi trả cổ tức và mua lại cổ phần như là những quyết định thay thế lẫn nhau. Các nghiên cứu trước đây đã chưa đưa ra được các bằng chứng thực nghiệm một cách rõ ràng. Nghiên cứu của DeAngelo, DeAngelo, và Skinner (2000) cho thấy rằng, mặc dù số lượng chi trả cổ tức đặc biệt có giảm theo thời gian nhưng chúng không được thay thế bởi việc mua lại cổ phần. Hơn nữa, Jagannathan, Stephens, và Weisbach (2000) đưa ra bằng chứng cho thấy rằng các công ty sử dụng dòng tiền ổn định, dài hạn cho việc chi trả cổ tức trong khi sử dụng các dòng tiền tạm thời để mua lại cổ phần.

Họ kết luận rằng “chính sách mua lại cổ phần không phải là một chính sách xuất hiện để thay thế chính sách chi trả cổ tức, có vẻ việc mua lại cổ phần giống như một chính sách bổ sung phục vụ cho việc chi trả ngắn hạn TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 của công ty” và “chính sách cổ tức và mua lại cổ phần xuất hiện tại các thời điểm khác nhau trong chu kỳ kinh doanh của các loại hình doanh nghiệp khác nhau”. Ở khía cạnh khác, Grullon và Michaely (2002) cho thấy rằng những công ty chi trả cổ tức ít hơn dự kiến có xu hướng mua lại cổ phần nhiều hơn, điều này nhất quán với hiệu ứng thay thế của hai chính sách chi trả này. Bài nghiên cứu của Zhan Jiang (2012), xem xét chính sách này ở khía cạnh khác.