Luận văn thạc sĩ sự truyền dẫn cú sốc thanh khoản và kênh cho vay liên ngân hàng tại các ngân hàng thương mại việt nam trước và sau khủng hoảng

Chuyên đề tác động của cú sốc thanh khoản đến kênh cho vay liên ngân hàng tại Việt Nam, tiếp cận liên ngành, kết quả nghiên cứu có giá trị ứng dụng

• Tác giả: Trương Thị Hà Giang
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Nghiên Cứu Tác Động Của Cú Sốc Thanh Khoản Đến Kênh Cho Vay Liên Ngân Hàng Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu và các vấn đề nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa nghiên cứu của đề tài
• 1.6. Bố cục của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
• 2.1. Chính sách tiền tệ và sự truyền dẫn của chính sách tiền tệ
• 2.1.1. Chính sách tiền tệ
• 2.1.2. Cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ
• 2.1.3. Các kênh truyền dẫn của chính sách tiền tệ
• 2.2. Khủng hoảng tài chính và cú sốc thanh khoản
• 2.2.1. Khủng hoảng tài chính
• 2.2.1.1. Lý thuyết về khủng hoảng tài chính
• 2.2.1.2. Khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2007-2009
• 2.2.2. Sự truyền dẫn cú sốc thanh khoản
• 2.2.2.1. Cú sốc thanh khoản
• 2.2.2.2. Thước đo sự truyền dẫn cú sốc thanh khoản
• 2.2.3. Các nghiên cứu thực nghiệm
• 2.2.3.1. Các kết quả nghiên cứu thực nghiệm trên thế giới
• 2.2.3.1.1. Nguồn gốc của sự truyền dẫn
• 2.2.3.1.2. Các kênh truyền dẫn cú sốc thanh khoản
• 2.2.3.1.3. Hiện tượng tháo chạy ngân hàng (bank run)
• 2.2.3.1.4. Truyền dẫn của cú sốc thanh khoản trên thị trường liên ngân hàng
• 2.2.3.2. Các nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Cỡ mẫu nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Kích cỡ mẫu nghiên cứu
• 3.2. Mô hình thực nghiệm
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Kiểm định các trường hợp khuyết tật của mô hình do vi phạm các giả định
• 3.3.2. Phương pháp hồi quy GMM
• 3.3.2.1. Ưu điểm của GMM
• 3.3.2.2. Thủ tục ước lượng GMM và kiểm định cơ bản
• 3.3.2.3. Tính chất của phương pháp ước lượng GMM
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Phân tích thống kê mô tả
• 4.1.1. Kiểm định sự tương quan và đa cộng tuyến
• 4.1.1.1. Ma trận tương quan đơn tuyến tính giữa các cặp biến
• 4.1.1.2. Kiểm định đa cộng tuyến
• 4.1.2. Kiểm định hiện tượng phương sai thay đổi phần ư trên ữ liệu bảng - Greene (2000)
• 4.1.3. Kiểm định hiện tượng tự tương quan phần ư trên ữ liệu bảng - Wooldridge (2002) và Drukker (2003)
• 4.2. Phân tích kết quả hồi quy
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Tóm tắt các kết quả chính của đề tài
• 5.2. Một số khuyến nghị
• 5.3. Hạn chế của đề tài và gợi ý hướng nghiên cứu tiếp theo
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu đề tài

Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích tác động của cú sốc thanh khoản đến kênh cho vay liên ngân hàng tại các ngân hàng thương mại Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007-2009. Mục tiêu chính là xác định mối quan hệ giữa cú sốc thanh khoản và kênh cho vay liên ngân hàng, cũng như vai trò của kênh huy động trong việc truyền dẫn các cú sốc này. Việc hiểu rõ mối quan hệ này không chỉ có ý nghĩa lý thuyết mà còn thực tiễn, giúp các nhà quản lý ngân hàng và cơ quan quản lý nhà nước có những quyết định chính sách phù hợp nhằm ổn định hệ thống tài chính.

1.1 Lý do chọn đề tài

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam, cú sốc thanh khoản có thể gây ra những tác động nghiêm trọng đến hoạt động của các ngân hàng thương mại. Việc nghiên cứu sự truyền dẫn của cú sốc thanh khoản qua kênh cho vay liên ngân hàng giúp làm rõ hơn về cơ chế hoạt động của hệ thống tài chính, từ đó đưa ra các giải pháp quản lý hiệu quả hơn. Khủng hoảng tài chính toàn cầu đã cho thấy sự cần thiết phải có một hệ thống ngân hàng vững mạnh, có khả năng ứng phó với các cú sốc thanh khoản, nhằm bảo đảm sự ổn định của nền kinh tế.

II. Cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu thực nghiệm

Chương này trình bày các lý thuyết liên quan đến cú sốc thanh khoản và kênh cho vay liên ngân hàng. Chính sách tiền tệ đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết nền kinh tế thông qua các kênh truyền dẫn khác nhau. Nghiên cứu cho thấy rằng cú sốc thanh khoản có thể được truyền dẫn qua kênh cho vay liên ngân hàng, ảnh hưởng đến khả năng cho vay của các ngân hàng thương mại. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng trong thời kỳ khủng hoảng, sự giảm sút thanh khoản có thể dẫn đến việc các ngân hàng ngừng cho vay, từ đó làm giảm khả năng tiếp cận vốn của các doanh nghiệp và cá nhân.

2.1 Chính sách tiền tệ và sự truyền dẫn

Chính sách tiền tệ là công cụ quan trọng để điều tiết nền kinh tế. Sự truyền dẫn của chính sách tiền tệ qua kênh cho vay có thể ảnh hưởng đến lãi suất, từ đó tác động đến quyết định đầu tư và tiêu dùng. Nghiên cứu cho thấy rằng trong bối cảnh khủng hoảng, các ngân hàng thường có xu hướng thắt chặt tín dụng, dẫn đến việc giảm khả năng cho vay. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến các ngân hàng mà còn tác động đến toàn bộ nền kinh tế, làm giảm tăng trưởng và ổn định kinh tế vĩ mô.

III. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng cú sốc thanh khoản thực sự có tác động mạnh mẽ đến kênh cho vay liên ngân hàng. Cụ thể, trong giai đoạn khủng hoảng tài chính, mối quan hệ giữa cú sốc thanh khoản và kênh cho vay liên ngân hàng trở nên chặt chẽ hơn. Các ngân hàng thương mại phải đối mặt với áp lực thanh khoản, dẫn đến việc giảm cho vay. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng kênh huy động có vai trò quan trọng trong việc truyền dẫn các cú sốc thanh khoản, với sự khác biệt giữa các kênh huy động từ khách hàng và từ ngân hàng.

3.1 Phân tích kết quả hồi quy

Phân tích hồi quy cho thấy rằng có sự tương quan đáng kể giữa cú sốc thanh khoản và kênh cho vay liên ngân hàng. Kết quả cho thấy rằng khi cú sốc thanh khoản gia tăng, khả năng cho vay của các ngân hàng giảm sút. Điều này cho thấy rằng các ngân hàng thương mại cần có các biện pháp quản lý thanh khoản hiệu quả hơn để ứng phó với các cú sốc, nhằm duy trì khả năng cho vay và hỗ trợ nền kinh tế.

IV. Kết luận và khuyến nghị

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng cú sốc thanh khoản có tác động rõ rệt đến kênh cho vay liên ngân hàng tại Việt Nam. Để giảm thiểu tác động tiêu cực của các cú sốc thanh khoản, các ngân hàng cần xây dựng các chiến lược quản lý thanh khoản hiệu quả. Ngoài ra, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngân hàng và cơ quan quản lý để đảm bảo sự ổn định của hệ thống tài chính. Việc cải thiện khả năng tiếp cận vốn cho các doanh nghiệp và cá nhân cũng là một yếu tố quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

4.1 Khuyến nghị chính sách

Các nhà quản lý ngân hàng cần chú trọng đến việc xây dựng các chính sách quản lý thanh khoản linh hoạt, nhằm ứng phó kịp thời với các cú sốc thanh khoản. Đồng thời, cần tăng cường các biện pháp giám sát và quản lý rủi ro để đảm bảo sự ổn định của hệ thống ngân hàng. Việc nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của thanh khoản trong hoạt động ngân hàng cũng cần được chú trọng để các ngân hàng có thể chủ động hơn trong việc quản lý rủi ro thanh khoản.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007-2009, hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM) Việt Nam đã trải qua những biến động lớn về thanh khoản và hoạt động cho vay liên ngân hàng. Giai đoạn từ năm 2006 đến 2016 được xem là thời kỳ quan trọng để nghiên cứu sự truyền dẫn cú sốc thanh khoản trong hệ thống này. Theo ước tính, khoảng 27 NHTM Việt Nam được khảo sát với tổng cộng 297 mẫu quan sát, cho thấy sự biến động rõ nét trong các chỉ tiêu tiền gửi khách hàng, tiền gửi ngân hàng và cho vay liên ngân hàng. Vấn đề nghiên cứu tập trung vào việc xác định liệu khủng hoảng tài chính có thực sự là cú sốc thanh khoản và cách thức truyền dẫn cú sốc này qua kênh cho vay liên ngân hàng, đồng thời xem xét vai trò của kênh huy động trong quá trình truyền dẫn. Mục tiêu cụ thể là đánh giá mức độ ảnh hưởng của cú sốc thanh khoản đến kênh cho vay liên ngân hàng trước và sau khủng hoảng, cũng như phân tích sự khác biệt tác động giữa hai kênh huy động tiền gửi khách hàng và tiền gửi ngân hàng. Nghiên cứu có phạm vi thời gian từ năm 2006 đến 2016, tập trung vào các NHTM trong nước, không bao gồm ngân hàng nước ngoài và liên doanh. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm cho các nhà hoạch định chính sách tiền tệ (CSTT) và quản trị ngân hàng nhằm kiểm soát rủi ro thanh khoản, nâng cao hiệu quả điều hành CSTT thông qua kênh cho vay liên ngân hàng, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và phát triển thị trường tài chính Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về chính sách tiền tệ và cơ chế truyền dẫn của nó, đặc biệt tập trung vào kênh tín dụng ngân hàng và kênh cho vay liên ngân hàng. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết truyền dẫn chính sách tiền tệ qua kênh tín dụng: Theo Bernanke và Gertler (1995), CSTT tác động đến cung tín dụng của các NHTM, từ đó ảnh hưởng đến đầu tư và tiêu dùng trong nền kinh tế. Kênh cho vay ngân hàng được xem là kênh truyền dẫn chính trong kênh tín dụng, giúp khuyếch đại tác động của CSTT thông qua cung tín dụng.

2. Lý thuyết về cú sốc thanh khoản và truyền dẫn trong hệ thống ngân hàng: Cú sốc thanh khoản được định nghĩa là sự thiếu hụt nghiêm trọng tính thanh khoản, thường xảy ra trong khủng hoảng tài chính. Các nghiên cứu của Diamond và Dybvig (1983) về hiện tượng tháo chạy ngân hàng (bank run) và Allen & Gale (2000) về sự lây lan tài chính qua mạng lưới ngân hàng được sử dụng để giải thích cơ chế truyền dẫn cú sốc thanh khoản qua kênh cho vay liên ngân hàng.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Cú sốc thanh khoản: sự thiếu hụt tiền mặt và khả năng thanh toán của ngân hàng.
• Kênh cho vay liên ngân hàng: hoạt động cho vay giữa các ngân hàng nhằm đáp ứng nhu cầu thanh khoản.
• Kênh huy động: nguồn vốn huy động từ tiền gửi khách hàng và tiền gửi từ các tổ chức tín dụng khác.
• Phương pháp hồi quy GMM: kỹ thuật ước lượng nhằm kiểm soát các vấn đề nội sinh, tự tương quan và phương sai thay đổi trong dữ liệu bảng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng cân bằng thu thập từ báo cáo tài chính của 27 NHTM Việt Nam trong giai đoạn 2006-2016, với tổng số 297 mẫu quan sát. Các ngân hàng nước ngoài và liên doanh bị loại trừ do thiếu số liệu minh bạch và khác biệt về tổ chức. Phương pháp phân tích chính là mô hình hồi quy GMM (Generalized Method of Moments), được lựa chọn vì khả năng kiểm soát nội sinh, tự tương quan và phương sai thay đổi trong dữ liệu bảng. Trước khi ước lượng, các kiểm định đa cộng tuyến, tự tương quan và phương sai thay đổi được thực hiện để đảm bảo tính hợp lệ của mô hình. Mô hình hồi quy được xây dựng với biến phụ thuộc là sự thay đổi cho vay liên ngân hàng (ΔLoanBtBit) và các biến độc lập chính là sự thay đổi tiền gửi khách hàng (ΔCustomer deposits) và tiền gửi ngân hàng (ΔBank deposits), đại diện cho cú sốc thanh khoản. Các biến kiểm soát bao gồm tài sản không sinh lời, thu nhập lãi thuần, quy mô ngân hàng, tỷ lệ vốn hóa, thanh khoản và lợi nhuận trên tài sản (ROA). Phân tích được thực hiện cho ba giai đoạn: trước khủng hoảng, sau khủng hoảng và toàn bộ giai đoạn nghiên cứu nhằm so sánh sự khác biệt về tác động của các biến.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Khủng hoảng tài chính là cú sốc thanh khoản thực sự: Kết quả hồi quy cho thấy biến ΔCustomer deposits và ΔBank deposits có hệ số hồi quy có ý nghĩa thống kê cao, đặc biệt trong giai đoạn khủng hoảng 2007-2009, chứng tỏ sự biến động tiền gửi khách hàng và tiền gửi ngân hàng phản ánh cú sốc thanh khoản rõ rệt. Ví dụ, sự giảm 5% trong tiền gửi khách hàng dẫn đến giảm tương ứng khoảng 3% trong cho vay liên ngân hàng.

2. Mối quan hệ giữa cú sốc thanh khoản và kênh cho vay liên ngân hàng tồn tại và bị làm nghiêm trọng bởi khủng hoảng: Hệ số hồi quy của các biến đại diện cho cú sốc thanh khoản tăng lên đáng kể trong giai đoạn khủng hoảng so với trước khủng hoảng, cho thấy khủng hoảng tài chính làm trầm trọng thêm tác động của cú sốc thanh khoản đến hoạt động cho vay liên ngân hàng. Cụ thể, hệ số hồi quy ΔBank deposits tăng từ 0.15 trước khủng hoảng lên 0.28 sau khủng hoảng.

3. Sự khác biệt tác động giữa hai kênh huy động: Tiền gửi khách hàng và tiền gửi ngân hàng có ảnh hưởng khác nhau đến kênh cho vay liên ngân hàng. Tiền gửi khách hàng có tác động tích cực và mạnh mẽ hơn đến cho vay liên ngân hàng so với tiền gửi ngân hàng. Điều này phản ánh tính ổn định và vai trò chủ đạo của nguồn vốn từ khách hàng trong việc duy trì thanh khoản và khả năng cho vay của ngân hàng.

4. Các biến kiểm soát có ảnh hưởng phù hợp với kỳ vọng: Tài sản không sinh lời và ROA có quan hệ cùng chiều với cho vay liên ngân hàng, trong khi thu nhập lãi thuần, quy mô và thanh khoản có quan hệ ngược chiều. Tỷ lệ vốn hóa có ý nghĩa tích cực trong mô hình, phù hợp với nghiên cứu tại Việt Nam.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu khẳng định rằng khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007-2009 đã tạo ra cú sốc thanh khoản nghiêm trọng trong hệ thống NHTM Việt Nam, được truyền dẫn qua kênh cho vay liên ngân hàng. Sự gia tăng hệ số hồi quy trong giai đoạn khủng hoảng cho thấy mức độ nhạy cảm của kênh cho vay liên ngân hàng với cú sốc thanh khoản tăng lên, phù hợp với các nghiên cứu quốc tế như của Schnabl (2012) và Allen et al. (2014). Sự khác biệt tác động giữa hai kênh huy động phản ánh đặc thù thị trường tài chính Việt Nam, nơi nguồn vốn từ khách hàng đóng vai trò chủ đạo và ổn định hơn so với nguồn vốn từ các tổ chức tín dụng khác. Các biến kiểm soát cũng cho thấy vai trò quan trọng của hiệu quả hoạt động và cấu trúc vốn trong việc duy trì khả năng cho vay liên ngân hàng. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh hệ số hồi quy của các biến chính trước và sau khủng hoảng, cũng như bảng thống kê mô tả các biến để minh họa sự biến động thanh khoản và cho vay liên ngân hàng theo thời gian.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý rủi ro thanh khoản tại các NHTM: Các ngân hàng cần xây dựng hệ thống đo lường và kiểm soát rủi ro thanh khoản hiệu quả, đặc biệt chú trọng đến biến động tiền gửi khách hàng và tiền gửi ngân hàng nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực của cú sốc thanh khoản. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Ban quản trị và phòng quản lý rủi ro ngân hàng.

2. Phát triển kênh huy động đa dạng và ổn định: Khuyến khích các NHTM đa dạng hóa nguồn vốn huy động, tăng cường huy động từ khách hàng cá nhân và tổ chức để nâng cao tính ổn định của nguồn vốn, giảm phụ thuộc vào nguồn vốn liên ngân hàng dễ biến động. Thời gian: 2-3 năm; Chủ thể: Ban điều hành ngân hàng, Ngân hàng Nhà nước (NHNN).

3. Tăng cường vai trò điều hành CSTT qua kênh cho vay liên ngân hàng: NHNN cần sử dụng các công cụ chính sách tiền tệ linh hoạt, phối hợp với các biện pháp giám sát thanh khoản để kiểm soát tốt hơn sự truyền dẫn cú sốc thanh khoản qua kênh cho vay liên ngân hàng, đảm bảo ổn định hệ thống tài chính. Thời gian: liên tục; Chủ thể: NHNN, các cơ quan quản lý tài chính.

4. Nâng cao năng lực phân tích và dự báo cú sốc thanh khoản: Xây dựng các mô hình dự báo và cảnh báo sớm về cú sốc thanh khoản dựa trên dữ liệu tài chính ngân hàng, giúp các NHTM và cơ quan quản lý chủ động ứng phó kịp thời. Thời gian: 1-2 năm; Chủ thể: Các viện nghiên cứu, trung tâm phân tích tài chính, NHNN.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách tiền tệ: Nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực nghiệm về cơ chế truyền dẫn cú sốc thanh khoản qua kênh cho vay liên ngân hàng, giúp NHNN điều chỉnh chính sách tiền tệ hiệu quả hơn trong việc ổn định hệ thống tài chính.

2. Ban lãnh đạo và quản lý rủi ro các ngân hàng thương mại: Luận văn giúp hiểu rõ mối quan hệ giữa thanh khoản và hoạt động cho vay liên ngân hàng, từ đó xây dựng chiến lược quản lý thanh khoản và nguồn vốn phù hợp, giảm thiểu rủi ro trong khủng hoảng.

3. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng: Cung cấp cơ sở lý thuyết và dữ liệu thực nghiệm phong phú về cú sốc thanh khoản và kênh truyền dẫn CSTT tại Việt Nam, mở ra hướng nghiên cứu sâu hơn về rủi ro thanh khoản và truyền dẫn chính sách.

4. Cơ quan giám sát và quản lý thị trường tài chính: Thông tin nghiên cứu giúp các cơ quan này đánh giá mức độ rủi ro thanh khoản hệ thống, thiết kế các quy định và biện pháp giám sát phù hợp nhằm duy trì sự ổn định của thị trường tài chính.

Câu hỏi thường gặp

1. Khủng hoảng tài chính có phải là cú sốc thanh khoản không?
   Có, nghiên cứu cho thấy khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007-2009 thực sự là cú sốc thanh khoản nghiêm trọng, làm giảm nguồn vốn huy động và ảnh hưởng tiêu cực đến cho vay liên ngân hàng.

2. Cú sốc thanh khoản được truyền dẫn qua kênh nào trong hệ thống ngân hàng?
   Cú sốc thanh khoản chủ yếu được truyền dẫn qua kênh cho vay liên ngân hàng, nơi các ngân hàng giảm cho vay lẫn nhau do thiếu hụt thanh khoản, làm lan rộng tác động đến toàn hệ thống.

3. Vai trò của kênh huy động trong truyền dẫn cú sốc thanh khoản là gì?
   Kênh huy động, bao gồm tiền gửi khách hàng và tiền gửi ngân hàng, đóng vai trò quan trọng như thước đo ảnh hưởng của cú sốc thanh khoản, với tiền gửi khách hàng có tác động mạnh mẽ và ổn định hơn.

4. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để phân tích dữ liệu?
   Phương pháp hồi quy GMM trên dữ liệu bảng được sử dụng nhằm kiểm soát các vấn đề nội sinh, tự tương quan và phương sai thay đổi, đảm bảo kết quả phân tích tin cậy.

5. Nghiên cứu có thể giúp gì cho việc điều hành chính sách tiền tệ?
   Nghiên cứu cung cấp bằng chứng về cơ chế truyền dẫn cú sốc thanh khoản qua kênh cho vay liên ngân hàng, giúp NHNN điều chỉnh công cụ CSTT hiệu quả hơn để ổn định hệ thống tài chính và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Kết luận

• Khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007-2009 được xác nhận là cú sốc thanh khoản nghiêm trọng tác động đến hệ thống NHTM Việt Nam.
• Sự truyền dẫn cú sốc thanh khoản qua kênh cho vay liên ngân hàng tồn tại rõ ràng và bị làm nghiêm trọng hơn trong giai đoạn khủng hoảng.
• Kênh huy động tiền gửi khách hàng và tiền gửi ngân hàng có vai trò khác biệt trong việc truyền dẫn cú sốc thanh khoản, với tiền gửi khách hàng có ảnh hưởng mạnh hơn.
• Các biến kiểm soát như tài sản không sinh lời, thu nhập lãi thuần, quy mô, vốn và ROA đều có tác động phù hợp đến hoạt động cho vay liên ngân hàng.
• Nghiên cứu mở ra hướng đi cho các giải pháp quản lý rủi ro thanh khoản và điều hành CSTT hiệu quả hơn trong tương lai.

Next steps: Triển khai các giải pháp quản lý thanh khoản tại NHTM, phát triển mô hình dự báo cú sốc thanh khoản, và mở rộng nghiên cứu sang các kênh truyền dẫn khác của CSTT.

Call-to-action: Các nhà quản lý ngân hàng và cơ quan chính sách nên áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao khả năng ứng phó với cú sốc thanh khoản, góp phần ổn định và phát triển hệ thống tài chính Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu đề tài Trong chương này, tác giả sẽ làm rõ lý do chọn đề tài nghiên cứu, mục tiêu nghiên cứu, các vấn đề cần nghiên cứu đồng thời giới thiệu tổng quan về phương pháp nghiên cứu và ý nghĩa khi thực hiện đề tài. Chương 2: Cơ sở lý thuyết và tổng quan các nghiên cứu trước đây Trong chương này, tác giả sẽ tổng hợp cơ sở lý luận khoa học, những nghiên cứu thực nghiệm trên thế giới về sự truyền dẫn cú sốc thanh khoản giữa các NHTM và mối quan hệ giữa cú sốc thanh khoản đến kênh cho vay liên ngân hàng trong giai đoạn khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007-2009 Chương 3: Phương pháp nghiên cứu Nội dung chính của chương này tác giả sẽ trình bày phương pháp nghiên cứu, giải thích các biến độc lập và biến phụ thuộc trong mô hình, mô tả các đặc điểm của mô hình thực nghiệm, các giả định đặt ra để kiểm định và nguồn dữ liệu để thực hiện nghiên cứu. Chương 4: Kết quả nghiên cứu Trong chương này, tác giả trình bày kết quả nghiên cứu thực nghiệm cho thấy khủng hoảng tài chính thực sự là một cú sốc thanh khoản, có mối quan hệ với kênh cho vay liên ngân hàng và đã làm nghiêm trọng hơn tác động của các yếu tố ảnh 123doc 6 hưởng đến kênh cho vay liên ngân hàng mà chủ yếu là tác động của kênh huy động tại các ngân hàng thương mại. Chương 5: Kết luận và hướng nghiên cứu mở rộng Ở chương này, tác giả tổng kết lại các vấn đề nghiên cứu, kết luận lại kết quả thực nghiệm từ mô hình nghiên cứu, nêu lên những hạn chế của đề tài và hướng mở rộng đề tài.

123doc 7 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM 2.1 Chính sách tiền tệ và sự truyền dẫn của chính sách tiền tệ Kênh truyền dẫn tác động của CSTT thường là thông qua hệ thống tài chính và kênh ngân hàng. Đặc biệt, tại các nền kinh tế mà nguồn vốn tín dụng ngân hàng có vai trò quyết định trong hoạt động đầu tư và các ngân hàng hàng nhỏ đóng góp một vai trò tương đối quan trọng trong thị trường tài chính (bank based) thì rõ ràng các nhà điều hành chính sách cần quan tâm hơn tới kênh truyền dẫn qua tín dụng ngân hàng (điển hình là kênh cho vay). Và một trong các nhân tố ảnh hưởng đến sự truyền dẫn CSTT qua kênh cho vay là tính thanh khoản trên thị trường ngân hàng. Do đó, việc nghiên cứu để hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa thanh khoản và kênh cho vay là rất hữu ích cho việc hoạch định chính sách, góp phần phát triển một phản ứng CSTT thích hợp để giúp nền kinh tế vượt qua những cú sốc thanh khoản.1 Chính sách tiền tệ Chính sách tiền tệ là một bộ phận trong tổng thể hệ thống chính sách kinh tế của nhà nước để thực hiện việc quản lý vĩ mô đối với nền kinh tế nhằm đạt được những mục tiêu kinh tế - xã hội trong từng giai đoạn nhất định.

Chính sách tiền tệ có thể được hiểu theo nghĩa rộng và nghĩa thông thường. Theo nghĩa rộng thì CSTT là chính sách điều hành toàn bộ khối lượng tiền tệ trong nền kinh tế quốc dân nhằm tác động đến bốn mục tiêu lớn của kinh tế vĩ mô, trên cơ sở đó đạt mục tiêu cơ bản là ổn định tiền tệ, giữ vững sức mua của đồng tiền, ổn định giá cả hàng hóa. Theo nghĩa thông thường là chính sách quan tâm đến khối lượng tiền cung ứng tăng thêm trong thời kì tới (thường là một năm) phù hợp với 123doc 8 mức tăng trưởng kinh tế dự kiến và chỉ số lạm phát nếu có, tất nhiên cũng nhằm ổn định tiền tệ và ổn định giá cả hàng hóa. Hiểu đơn giản là CSTT được xem là các hành động của NHTW nhằm thay đổi cung tiền hoặc lãi suất chính sách để hướng đến mục tiêu ổn định lạm phát, tăng trưởng kinh tế, toàn dụng lao động và ổn định tỷ giá hối đoái.

Trong đó, công cụ của CSTT gồm lãi suất chính sách (lãi suất tái chiết khấu, lãi suất liên ngân hàng), mua bán chứng khoán ngắn hạn trên thị trường mở hay sử dụng dự trữ bắt buộc. Tác động của CSTT luôn được thể hiện rõ nét và có uy lực tới nền kinh tế nói chung và thị trường tài chính nói riêng so với nhiều chính sách kinh tế vĩ mô khác trong suốt quá trình vận hành của nền kinh tế, đặc biệt là trong ngắn hạn. Vì vậy, để có một CSTT phù hợp, đòi hỏi các nhà hoạch định chính sách phải có một sự hiểu biết rõ ràng về cơ chế truyền dẫn tiền tệ và tầm quan trọng của các kênh truyền dẫn khác nhau như tín ụng, lãi suất và tỷ giá hối đoái. và ảnh hưởng của các kênh truyền dẫn này đến các khu vực của nền kinh tế.2 Cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ Truyền dẫn CSTT là quá trình truyền dẫn những thay đổi trong lãi suất chính sách hoặc cung tiền đến các thay đổi khác của các yếu tố kinh tế như lãi suất thị trường, giá tài sản, tỷ giá hối đoái, dòng tiền, cung tín dụng ngân hàng, tiêu ùng tư nhân… để hướng đến mục tiêu cuối cùng là mức giá, tăng trưởng kinh tế và lao động của nền kinh tế (Mankiw and Taylor, 2011).1: Sơ đồ minh hoạ các kênh truyền dẫn của chính sách tiền tệ 1 Các cú sốc nằm Lãi suất chính thức ngoài sự kiểm soát của NHTW Sự kỳ vọng Lãi suất thị trường và ngân Thay đổi phí rủi hàng ro Thay đổi vốn Tiền tệ, tín dụng Giá tài Lãi suất Tỷ giá ngân hàng sản mục tiêu Thay đổi của kinh tế thế giới Thu nhập tiền Cung cầu hàng hóa và lao động lương và giá cả trên thị trường Thay đổi chính sách tài khóa Giá trong nước Giá nhập khẩu Thay đổi giá hàng hóa Mức giá chung của nền kinh tế Hình trên trình bày cơ chế truyền dẫn công cụ CSTT đến mức giá chung của nền kinh tế.

Ví dụ như cơ chế truyền dẫn CSTT qua kênh cho vay, NHTW mở rộng mức cung tiền trong nền kinh tế, làm cho lãi suất thị trường giảm xuống cũng như lãi suất liên ngân hàng sẽ giảm, từ đó làm gia tăng các khoản cho vay ngân hàng, chính việc tăng các khoản vay sẽ làm đầu tư và tiêu ùng của các chủ thể kinh tế cũng tăng theo ẫn đến mức giá chung của nền kinh tế tăng (trường hợp CSTT nới lỏng) M -> lãi suất giảm -> các khoản vay ngân hàng tăng -> I -> Y  Hàm ý quan trọng của quan điểm về kênh cho vay là CSTT có ảnh hưởng lớn đến tới sự tiêu dùng của các công ty nhỏ phụ thuộc nhiều vào các khoản vay 1 Nguồn: https://www.eu/mopo/intro/transmission/html/index.html 123doc 10 ngân hàng hơn là các công ty lớn có khả năng huy động vốn trực tiếp từ thị trường bằng cách phát hành cổ phiếu và trái phiếu.3 Các kênh truyền dẫn của chính sách tiền tệ 2.1 Kênh lãi suất Kênh lãi suất là kênh cơ bản được đề cập tới trong nhiều lý thuyết kinh tế trong hơn năm mươi năm qua và là cơ chế truyền dẫn tiền tệ quan trọng trong mô hình IS-LM của phái Keynes, một nền tảng cho lý thuyết kinh tế học vĩ mô hiện nay. Quan điểm của phái Keynes với mô hình IS-LM được thể hiện thông qua sơ đồ truyền dẫn sau: M => ir  => Y M thể hiện việc nới lỏng chính sách tiền tệ, khiến lãi suất thực giảm ( ir ), do đó làm giảm chi phí vốn, ẫn đến tăng chi tiêu cho đầu tư (I ), từ đó ẫn đến tăng tổng cầu và tăng sản lượng (Y). Việc điều hành CSTT thông qua kênh lãi suất đang ần trở thành xu hướng toàn cầu khi các NHTW trên thế giới đang cố gắng thiết lập các mức lãi suất ngắn hạn để điều tiết thị trường và đạt được các mục tiêu vĩ mô như tăng trưởng kinh tế, kiểm soát lạm phát. Đó là o, lãi suất điều hành của NHTW có thể tác động tới chi phí vốn, thông qua đó, tác động đến hoạt động đầu tư, thu nhập, tiết kiệm, tiêu dùng của nền kinh tế, giá cả và sự chuyển dịch các tài sản tài chính từ đó tác động đến tổng cầu và CPI, giúp các quyết định CSTT của NHTW có thể lan tỏa tới nền kinh tế.

Đã có nhiều nghiên cứu về cơ chế truyền tải CSTT thông qua kênh lãi suất được công bố trên thế giới cũng như ở Việt Nam tất cả các nghiên cứu đều khẳng định sự tồn tại của kênh lãi suất tới nền kinh tế. Thông qua việc điều chỉnh các mức lãi suất NHTW có thể tác động tới nền kinh tế và đạt được các mục tiêu tăng trưởng kinh tế và kiểm soát CPI.2 Kênh tỷ giá Bên cạnh kênh lãi suất, kênh tỷ giá cũng là kênh truyền dẫn quan trọng của CSTT. Với sự mở rộng của nền kinh tế Mỹ và việc hướng tới tỉ giá hối đoái thả nổi ở nhiều nền kinh tế, đã có nhiều sự chú ý tới hoạt động truyền dẫn chính sách tiền tệ thông qua việc tỷ giá hối đoái tác động lên xuất khẩu ròng. Kênh này cũng liên quan tới những tác động của lãi suất, vì khi lãi suất thực trong nước giảm, tiền gửi bằng nội tệ trở nên kém hấp dẫn hơn so với những khoản tiền gửi bằng các ngoại tệ khác, dẫn tới sự sụt giảm trong giá trị của tiền gửi bằng nội tệ so với tiền gửi bằng các đồng tiền khác, đó chính là sự giảm giá của đồng nội tệ.

Giá trị của đồng nội tệ thấp hơn làm cho hàng hóa nước đó trở nên rẻ hơn so với hàng hóa nước ngoài, và o đó làm tăng xuất khẩu ròng và GDP. Sơ đồ về hoạt động của cơ chế truyền dẫn tiền tệ thông qua tỷ giá hối đoái được biểu diễn như sau: M => ir  => E => NX => Y 2.3 Kênh giá tài sản Kênh giá tài sản tồn tại ở hầu hết các quốc gia phát triển, nhưng chỉ tồn tại ở một số quốc gia đang phát triển bởi vì thị trường nợ và thị trường vốn của các quốc gia này còn nhỏ hoặc chưa phát triển (Mishra and Montiel, 2012) Có hai kênh quan trọng có liên quan đến giá tài sản trong cơ chế truyền dẫn tiền tệ là kênh liên quan tới học thuyết q của Tobin về đầu tư và những tác động của mức độ giàu có lên tiêu dùng.4 Kênh tín dụng Có hai kênh truyền dẫn tiền tệ cơ bản đều xuất phát từ kết quả của vấn đề thông tin không cân xứng trong thị trường tín dụng là: Kênh cho vay ngân hàng và kênh bảng cân đối tài sản.