chương I Luật Du lịch giải thích: “Sản phẩm du lịch là tập hợp các dịch vụ cần thiết để thoả mãn nhu cầu của khách du lịch trong chuyến đi du lịch”. Sản phẩm du lịch bao gồm các thành phần cơ bản như sau: Dịch vụ vận chuyển; Dịch vụ lưu trú, ăn uống; Dịch vụ tham quan giải trí; Hàng hóa tiêu dùng và đồ lưu niệm; Các dịch vụ khác (dịch vụ bổ sung); Hệ thống sản phẩm của các doanh nghiệp lữ hành bao gồm: Các dịch vụ lẻ (trung gian); Chương trình du lịch trọn gói; và các dịch vụ khác. Chương trình du lịch là một tập hợp các dịch vụ, hàng hóa được sắp đặt trước, liên kết với nhau, để thỏa mãn ít nhất 2 nhu cầu khác nhau trong quá trình tiêu dùng du lịch của khách với mức giá gộp xác định trước và bán trước khi tiêu dùng của khách [8]. 12 Vậy sản phẩm du lịch team building là gì? Sản phẩm du lịch team building có phải là một chương trình du lịch trọn gói hay không? Sản phẩm du lịch team building: Để đưa ra được khái niệm về sản phẩm du lịch team building, trước hết luận văn nghiên cứu về bản chất, nguồn gốc ra đời của hoạt động teambuilding và các ứng dụng, vai trò của hoạt động team building trong nghiên cứu hành vi của tổ chức.
Nguồn gốc ra đời: Team building xuất hiện trên thế giới vào khoảng cuối những năm 20 và đầu những năm 30 của thế kỷ XX và phát triển mạnh mẽ trong nhiều lĩnh vực bởi tính ứng dụng trong tổ chức, đặc biệt là trong lĩnh vực giáo dục và kinh doanh. Giáo sư Elton Mayo (1880 - 1949), người đầu tiên nghiên cứu những hoạt động này thông qua các cuộc thử nghiệm khả năng làm việc của nhóm công nhân (Hawthorne Experiments) trong năm năm, tại Chicago. Năm 1972, Team building được giới thiệu trong lĩnh vực giáo dục tại các trường học ở Minnesota. Diana và Joseph, 2003, đã chứng minh rằng giáo viên hướng dẫn có thể khuyến khích học sinh phát triển các kỹ năng làm việc theo nhóm và đưa ra một hướng dẫn về cách thức giúp các giáo sư có thể giúp sinh viên của mình xây dựng các nghiên cứu và các dự án có hiệu quả [12].
Trong lĩnh vực kinh doanh, hoạt động teambuilding nhằm xây dựng đội nhóm hiệu quả là mối quan tâm hàng đầu trong việc phát triển nguồn nhân sự của các doanh nghiệp trên toàn cầu. Các tập đoàn, doanh nghiệp bắt đầu nghĩ tới ý tưởng thành lập nhóm và áp dụng những giải pháp mang tính thách thức cao, nhằm mục đích xây dựng nhóm làm việc hiệu quả. Bắt đầu từ cuộc thử nghiệm vào những năm 1950 của tập đoàn General Foods đã chứng minh việc làm việc theo nhóm có tầm quan trọng đặc biệt trong việc tăng năng suất làm việc. Những thập niên sau đó, team building được ứng dụng rộng rãi trong các tổ chức, doanh nghiệp, càng ngày càng có nhiều tập đoàn như Genaral Motors, Saab, Volvo, Honeywell, Xerox, và Pratt & Whitney tổ chức những hoạt động team building này.
13 Tính ứng dụng của team building đối với tổ chức: Team building được đã được chứng minh một cách khoa học có tác động tích cực đến hiệu quả làm việc của tổ chức. Việc xác lập mục tiêu và định rõ vai trò của các thành viên trong tổ chức có tác động đến nhận thức, tình cảm, quá trình và kết quả thực hiện công việc của các thành viên trong tổ chức [21]. Trong nghiên cứu của Jacqueline M.Omuya và các cộng sự (2011) về ảnh hưởng của việc xây dựng đội ngũ trên hiệu suất của nhân viên trong tổ chức đối với việc thực hiện các mục tiêu phát triển dài hạn: Điều tra tại các ngân hàng được lựa chọn trong thị trấn Eldoret (Effects of team building on the performance of employees in organizations towards the realization of millennium development goals: A survey of selected banks in Eldoret town) được thể hiện dưới đây: Cải thiện năng Cải thiện hiệu suất lao động quả lao động Chi phí đào tạo Phần thưởng xứng đáng Động lực Team building Công cụ phù hợp Sự hợp tác Sự giao tiếp Cải thiện tinh thần Thái độ tích cực Hình 2.1: Tác động của Team Building đến hiệu suất công việc của nhân viên (Jacqueline M.Omuya, 2011) Đây là một quá trình lâu dài mà một tổ chức, tập thể thực hiện để gắn kết các thành viên lại với nhau, để các thành viên phối hợp, đoàn kết tạo ra hiệu quả công việc cao hơn. Nghiên cứu của Eduardo Salas và các cộng sự (2004) đã đưa ra 4 cách tiếp cận đối với một hoạt động team building: (1) Xác lập mục tiêu; (2) Xác định rõ vai trò của các cá nhân trong tổ chức; (3) Giải quyết vấn đề; (4) Mối quan hệ giữa các cá nhân [10].
Team building trong lĩnh vực du lịch: Alex C. Lý thuyết này định nghĩa rằng: “Quá trình lĩnh hội kiến thức được tạo ra thông qua sự chuyển hóa của kinh nghiệm. Kiến thức là kết quả của sự kết hợp giữa sự thấu hiểu và chuyển hóa kinh nghiệm” (Kolb, 1984, p41); (Brown, 2003, p8); Carver (1996); Martin (2001) chứng minh rằng, giáo dục bằng thực nghiệm có thể phục vụ các mục đích khác nhau như: đào tạo nghiệp vụ; đào tạo kỹ năng sinh tồn và giáo dục nghệ thuật [13]. Kraft và Sakofs (1991); Martin (2003) lập luận rằng: Các hoạt động thực nghiệm nên trung thực và có ý nghĩa nhằm tạo ra những kết quả một cách tự nhiên cho người học, ví dụ như các hoạt động ngoài trời.
Dainty và Lucas (1992); Brown (2003) gợi ý rằng, các hoạt động học thực nghiệm nên được diễn ra tuần tự, bắt đầu từ sự vui vẻ và yêu thích, tiếp đó là các kỹ năng hẹp (chuyên môn), các kỹ năng mở rộng; và phát triển [21], [13]. Nghiên cứu của A. Pröbstl (2013) đã chỉ ra sự phức tạp và nhu cầu ngày càng tăng cao về loại sản phẩm team building và là một mảng đang mở rộng của du lịch. Các hoạt động khuyến khích người lao động phát triển các kỹ năng cá nhân và kỹ năng chuyên nghiệp không những là một phần của luật lao động mà nó còn mang lại những lợi ích trực tiếp như phát triển và mở rộng năng lực nhóm, những lợi ích gián tiếp như tăng mức độ hài lòng và sự gắn bó với công ty của người lao động [17].
Tại Việt Nam, các tập đoàn, các công ty ngày một quan tâm và đầu tư vào 15 hoạt động bồi dưỡng nhân sự. Việc tổ chức các hoạt động team building chuyên nghiệp thường được nhiều doanh nghiệp lựa chọn như một giải pháp hữu hiệu nhằm cải thiện và nâng cao tinh thần và hiệu quả làm việc nhóm tại doanh nghiệp mình. Khi gõ từ khóa Tổ chức team building trên các công cụ tìm kiếm trên internet như google, yahoo, bing,…phần lớn, teambuilding được các công ty du lịch hoặc các công ty sự kiện cung cấp là một sự kiện trong chương trình du lịch hoặc là một sự kiện team building đứng độc lập. Theo đó, các công ty lữ hành đưa hoạt động tổ chức team building được điều chỉnh mức độ theo nhu cầu của doanh nghiệp thành một thành phần chính trong các chương trình du lịch và cho ra đời loại sản phẩm du lịchvới tên gọi là chương trình du lịch team building.
Khái niệm sản phẩm du lịch teambuilding trong luận văn tiếp cận trên góc độ của công ty lữ hành được hiểu là: Sản phẩm du lịch team building là một chương trình du lịch trọn gói bao gồm hai nhóm thành phần chính: Du lịch và Team building, mà trong đó Teambuilding (Alex C. Diego, 2006), được hiểu là sự kiện đào tạo dựa vào phương pháp học bằng thực tế, thông qua các hoạt động giải trí, các cuộc thi, các thử thách, khuyến thưởng, được tổ chức trong nhà “indoor” hay ngoài trời “outdoor”nhằm mục đích tăng cường hiệu quả làm việc đội nhóm trong tổ chức [14].2 Đặc điểm của sản phẩm du lịch team building Đặc điểm của sản phẩm du lịch nói chung được Victor T. Đặc điểm của sản phẩm du lịch team building: Bên cạnh những đặc điểm của sản phẩm du lịch đã đề cập phần trên, sản phẩm du lịch team building còn bao gồm các đặc điểm: Thứ nhất: Các sản phẩm chào hàng team building được thiết kế nội dung khác biệt, cụ thể theo những mục tiêu của khách hàng nhằm đạt được những mục 16 tiêu quan trọng về phát triển nguồn nhân lực. [18] Trong bối cảnh, để đạt được mục tiêu này, “team” được xem xét như một chiến lược hợp tác, đồng thời cũng như là một điểm nhấn trong doanh nghiệp, và mang theo nó là quá trình xây dựng đội nhóm.
Do vậy, sản phẩm du lịch team building khó sao chép và bắt chước hơn so với chương trình du lịch thông thường. Thứ hai: Sản phẩm du lịch team building thường có tính mùa vụ thấp. Xét trên góc độ là 1 phần của du lịch sự kiện, Getz (1997) và Alex C. Khách hàng có thể có nhu cầu tổ chức các hoạt động team building vào bất cứ thời điểm nào trong năm phụ thuộc vào yêu cầu của việc đào tạo nguồn nhân sự hay nhân các sự kiện đặc biệt của công ty.
Thứ 3: Đối tượng khách hàng chính của các sản phẩm du lịch team building là khách hàng tổ chức, bao gồm các doanh nghiệp, đoàn thể thường có quy mô từ 30 người đến hàng trăm, hàng nghìn người, độ dài của hoạt động team building thường kéo dài từ 2 tiếng đến vài ngày [13]. Nội dung, thành phần của sản phẩm du lịch team building: Một chương trình du lịch team building bao gồm 2 nhóm thành phần: Nhóm team building: Là một hoặc 1 chuỗi sự kiện nằm trong chương trình du lịch, đáp ứng nhu cầu về mục tiêu đào tạo đội nhóm của khách hàng tổ chức, bao gồm các hoạt động tổ chức được mô phỏng dưới dạng các trò chơi, cuộc thi, hoạt động giải trí,…được thực hiện trong nhà hoặc ngoài trời với các dụng cụ hỗ trợ đặc biệt, được thiết kế theo một kịch bản theo yêu cầu và mục đích của khách hàng tổ chức. Sự kiện team building, theo đó bao gồm các yếu tố: (1): Kịch bản Team building: Được xây dựng dựa theo mục tiêu của khách hàng tổ chức đưa ra; (2): Dụng cụ, đạo cụ hỗ trợ thực hiện các trò chơi theo kịch bản được thiết kế; (3): Nhân viên thực hiện chương trình bao gồm: Quản trò hay còn gọi là người truyền cảm hứng, hướng dẫn và đảm bảo người chơi thực hiện đúng các quy tắc của mỗi trò chơi trong kịch bản; Người hỗ trợ các người chơi tham gia các trò 17 chơi; Người giám sát các thành viên trong quá trình chơi, đảm bảo các luật chơi được thực thi đúng.