Luận văn thạc sĩ về sinh kế bền vững và bảo tồn rừng của người Cotu tại Bhalee, Quảng Nam

Nghiên cứu luận văn thạc sĩ về sinh kế bền vững và khu bảo tồn rừng của người Co Tu tại xã Bhalee, huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam.

• Tác giả: Hoang Thi Phuong Trinh
• Người hướng dẫn: Dr. Rainer Assé
• Trường học: University of Economics, Ho Chi Minh City
• Chuyên ngành: Public Policy
• Đề tài: Sustainable Livelihoods And Forest Reserves: A Case Study Of The Cotu People In Bhalee Commune, Tay Giang District, Quang Nam Province
• Loại tài liệu: Master of Public Policy Thesis
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• CERTIFICATION
• ACKNOWLEDGEMENT
• ABSTRACT
• CONTENTS
• 1. PURPOSES AND QUESTIONS OF THE STUDY
• 2. SUBJECT AND SCOPE OF THE STUDY
• 3. THE STRUCTURE OF THE STUDY
• 4. LITERATURE REVIEW AND IMPERICAL STUDIES
• 4.1. FRAMEWORK OF THE STUDY
• 5. OVERVIEW OF RESEARCH LOCATION
• 5.1. SOCIAL-ECONOMIC STATUS
• 6. DESIGN OF THE STUDY
• 6.1. DATA COLLECTION TECHNIQUES
• 6.2. PRIMARY DATA AND SAMPLE SELECTION
• 6.3. DATA PROCESSING TOOLS
• 7. INTERPRETATION OF FINDINGS
• 7.1. HHS LIVELIHOODS ASSETS
• 7.2. SOME FINDINGS OF SEMI-STRUCTURED INTERVIEWS
• 7.3. DISCUSSION ON LIVELIHOOD ASSETS
• 7.4. CURRENT POLICIES AND IMPACTS
• 7.5. IMPACTS OF SNR’S POLICY
• 7.6. RESPONSE TO VULNERABILITY CONTEXT
• 7.7. HOUSEHOLDS’ EXPECTATION OF POLICY SUPPORT
• 8. CONCLUSION AND RECOMMENDATIONS
• ABBREVIATIONS
• LIST OF CHARTS
• LIST OF FIGURES
• LIST OF TABLES
• LIST OF APPENDICES

Tóm tắt

I. Tổng quan về sinh kế bền vững của người Cotu

Nghiên cứu sinh kế bền vững của người Cotu tại xã Bhalee, huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh phát triển bền vững. Người Cotu, một trong những dân tộc thiểu số tại Việt Nam, đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc duy trì sinh kế của mình. Việc nghiên cứu này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về tình hình sinh kế của họ mà còn tìm ra các giải pháp khả thi để cải thiện cuộc sống của họ.

1.1. Đặc điểm văn hóa và kinh tế của người Cotu

Người Cotu có nền văn hóa phong phú và đa dạng, với các phong tục tập quán đặc sắc. Họ chủ yếu sống dựa vào nông nghiệp và khai thác tài nguyên rừng. Tuy nhiên, sự phát triển của các chính sách bảo tồn rừng đã ảnh hưởng lớn đến sinh kế của họ.

1.2. Tình hình hiện tại của sinh kế bền vững

Tình hình sinh kế của người Cotu hiện nay đang gặp nhiều khó khăn. Nhiều hộ gia đình vẫn sống trong cảnh nghèo đói, với thu nhập chủ yếu từ nông nghiệp truyền thống. Việc thiếu hụt các nguồn lực và cơ hội việc làm đã làm cho họ trở nên dễ bị tổn thương hơn.

II. Thách thức trong sinh kế bền vững của người Cotu

Người Cotu đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc duy trì sinh kế bền vững. Những thách thức này không chỉ đến từ môi trường tự nhiên mà còn từ các chính sách phát triển và bảo tồn rừng.

2.1. Ảnh hưởng của chính sách bảo tồn rừng

Chính sách bảo tồn rừng đã hạn chế khả năng tiếp cận tài nguyên rừng của người Cotu, làm giảm nguồn thu nhập từ các hoạt động truyền thống như khai thác lâm sản và nông nghiệp.

2.2. Tình trạng nghèo đói và thiếu hụt nguồn lực

Nhiều hộ gia đình Cotu vẫn sống dưới mức nghèo khổ, với thu nhập không đủ để đáp ứng nhu cầu cơ bản. Thiếu hụt về giáo dục và kỹ năng nghề nghiệp cũng là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này.

III. Phương pháp cải thiện sinh kế bền vững cho người Cotu

Để cải thiện sinh kế bền vững cho người Cotu, cần có những phương pháp và giải pháp cụ thể nhằm tăng cường khả năng tiếp cận tài nguyên và phát triển kinh tế.

3.1. Đa dạng hóa nguồn thu nhập

Đa dạng hóa nguồn thu nhập thông qua việc phát triển các hoạt động kinh tế mới như du lịch cộng đồng và sản xuất nông nghiệp bền vững có thể giúp người Cotu cải thiện sinh kế.

3.2. Tăng cường hỗ trợ từ chính phủ và tổ chức

Cần có sự hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức phi chính phủ trong việc cung cấp đào tạo nghề, hỗ trợ tài chính và phát triển cơ sở hạ tầng để nâng cao chất lượng cuộc sống của người Cotu.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các phương pháp cải thiện sinh kế bền vững có thể mang lại kết quả tích cực cho người Cotu. Các mô hình phát triển bền vững đã được thử nghiệm và cho thấy hiệu quả.

4.1. Mô hình du lịch cộng đồng

Mô hình du lịch cộng đồng đã giúp người Cotu tạo ra nguồn thu nhập mới, đồng thời bảo tồn văn hóa và tài nguyên thiên nhiên của họ.

4.2. Kết quả từ các chương trình hỗ trợ

Các chương trình hỗ trợ từ chính phủ và tổ chức phi chính phủ đã giúp cải thiện đáng kể điều kiện sống và sinh kế của người Cotu, từ đó giảm thiểu tình trạng nghèo đói.

V. Kết luận và triển vọng tương lai cho người Cotu

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng việc cải thiện sinh kế bền vững cho người Cotu là khả thi nếu có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan. Tương lai của người Cotu phụ thuộc vào khả năng thích ứng và phát triển bền vững.

5.1. Tầm quan trọng của sự hợp tác

Sự hợp tác giữa chính quyền, tổ chức phi chính phủ và cộng đồng địa phương là rất quan trọng để đạt được mục tiêu phát triển bền vững.

5.2. Định hướng phát triển bền vững

Định hướng phát triển bền vững cho người Cotu cần tập trung vào việc bảo tồn văn hóa, tài nguyên thiên nhiên và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện miền núi biên giới Tây Giang, tỉnh Quảng Nam có diện tích tự nhiên 902,97 km² với dân số 17.541 người thuộc 3.884 hộ gia đình, trong đó đồng bào dân tộc Cơ Tu chiếm đến 92% dân số toàn huyện với 16.052 nhân khẩu. Tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo của huyện ở mức rất cao, chiếm tới 58,26% với thu nhập bình quân đầu người chỉ đạt khoảng 12 triệu VNĐ/năm. Đời sống của đồng bào Cơ Tu từ bao đời nay gắn liền và phụ thuộc chặt chẽ vào hệ sinh thái rừng Trường Sơn. Tuy nhiên, sau khi Khu bảo tồn loài và sinh cảnh Sao La (Khu bảo tồn Sao La - SNR) được thành lập vào tháng 7 năm 2012 theo Quyết định số 2265/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam, các quy chế quản lý rừng đặc dụng nghiêm ngặt theo Quyết định số 186/2006/QĐ-TTg đã nghiêm cấm triệt để các hoạt động canh tác nương rẫy, săn bắt động vật và khai thác lâm sản trong phân khu bảo tồn nghiêm ngặt.

Nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề mâu thuẫn giữa mục tiêu bảo tồn đa dạng sinh học và nhu cầu sinh kế truyền thống của cộng đồng bản địa. Mục tiêu cụ thể là phân tích thực trạng 5 nguồn vốn sinh kế, đánh giá tác động của các chính sách bảo tồn rừng và đề xuất hệ thống giải pháp xây dựng sinh kế bền vững gắn liền với bảo vệ rừng. Phạm vi nghiên cứu được thực hiện tại 3 thôn vùng đệm của Khu bảo tồn Sao La thuộc xã Bhalee (gồm thôn A tép 1, A tép 2 và Tà Lang) trên tổng diện tích tự nhiên 7.111,8 ha với 556 hộ dân (2.603 nhân khẩu), nơi tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo trung bình lên tới 63,16%. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc trong việc cung cấp cơ sở khoa học để thiết lập mô hình đồng quản lý tài nguyên, tạo tiền đề giảm tỷ lệ hộ nghèo vùng đệm xuống dưới 30% và giảm thiểu nguy cơ xâm hại rừng đặc dụng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng Khung sinh kế bền vững (Sustainable Livelihoods Framework - SLF) do Bộ Phát triển Quốc tế Vương quốc Anh (DFID, 1999) ban hành làm nền tảng lý thuyết cốt lõi, kết hợp với lý thuyết thể chế và kinh tế tài nguyên của Frank Ellis (2000). Khung phân tích DFID đặt trọng tâm vào Ngũ giác nguồn vốn sinh kế gồm 5 yếu tố: Vốn nhân văn (trình độ học vấn, kỹ năng lao động, sức khỏe), Vốn tự nhiên (đất đai sản xuất, nguồn lợi rừng), Vốn vật chất (nhà ở, tư liệu sản xuất, cơ sở hạ tầng), Vốn tài chính (thu nhập, tiết kiệm, khả năng tiếp cận tín dụng) và Vốn xã hội (mạng lưới quan hệ, tổ chức đoàn thể, sự gắn kết cộng đồng).

Nghiên cứu làm rõ 4 khái niệm chuyên ngành cốt lõi:

• Tính dễ bị tổn thương (Vulnerability context): Môi trường bên ngoài bao gồm các cú sốc (dịch bệnh, mất mùa), xu hướng (biến động thị trường, chính sách) và tính mùa vụ chi phối trực tiếp đến nguồn vốn sinh kế.
• Cấu trúc và quy trình chuyển đổi (Transforming structures and processes): Các cơ chế, thiết chế chính sách, pháp luật của Nhà nước và quy chế của Khu bảo tồn Sao La điều tiết quyền tiếp cận nguồn lực.
• Lâm sản ngoài gỗ (Non-timber forest products - NTFPs): Các sản phẩm sinh thái như mây, đót, măng, mật ong, nấm rừng và dược liệu ba kích.
• Đồng quản lý tài nguyên thiên nhiên (Co-management): Cơ chế chia sẻ trách nhiệm và quyền hạn quản lý rừng giữa cơ quan nhà nước và cộng đồng địa phương.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) kết hợp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng. Tổng quy mô mẫu khảo sát là 35 hộ gia đình, chiếm 20,47% trong tổng số 171 hộ dân tại 3 thôn vùng đệm (gồm 11 hộ tại thôn A tép 1, 10 hộ tại thôn A tép 2 và 14 hộ tại thôn Tà Lang). Mẫu nghiên cứu được phân bổ chuẩn xác thành 2 nhóm so sánh: Nhóm 1 gồm 23 hộ nghèo và cận nghèo (20 hộ nghèo, 3 hộ cận nghèo) và Nhóm 2 gồm 12 hộ không nghèo.

Quy trình thu thập dữ liệu sơ cấp bao gồm:

• Khảo sát trực tiếp 35 hộ gia đình thông qua bảng hỏi cấu trúc chi tiết về tài sản sinh kế, thu nhập, chi tiêu và lịch mùa vụ.
• Thảo luận nhóm tập trung (Focus Group Discussion) với nhóm lao động nam giới - lực lượng chịu tác động nặng nề nhất khi các hoạt động đi rừng truyền thống bị nghiêm cấm.
• Phỏng vấn bán cấu trúc chuyên sâu (Semi-structured interviews) với lãnh đạo Ban quản lý Khu bảo tồn Sao La, Hạt Kiểm lâm, lãnh đạo Đảng ủy - UBND xã Bhalee, cùng các già làng và trưởng thôn uy tín.

Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ Niên giám thống kê huyện Tây Giang năm 2014, Báo cáo rà soát hộ nghèo xã Bhalee và hồ sơ dự án của các tổ chức quốc tế như Quỹ Quốc tế Bảo tồn Thiên nhiên (WWF), Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) và Tổ chức Malteser International. Toàn bộ dữ liệu được số hóa và xử lý bằng phần mềm Microsoft Excel, kết hợp phương pháp thống kê mô tả, thống kê so sánh giữa hai nhóm hộ và phân tích định tính thể chế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực địa chỉ ra sự mất cân đối nghiêm trọng trong ngũ giác nguồn vốn sinh kế của đồng bào Cơ Tu tại xã Bhalee, với 4/5 nguồn vốn ở mức rất thấp:

• Vốn nhân văn và tự nhiên suy giảm mạnh: Nhóm hộ nghèo và cận nghèo có quy mô gia đình lớn hơn với bình quân 5,55 người/hộ, tỷ lệ phụ thuộc cao khi 1 lao động chính phải gánh 1,9 người phụ thuộc. Tỷ lệ trẻ em và thanh thiếu niên dưới 19 tuổi chiếm tới 55% ở nhóm hộ nghèo. Trình độ học vấn của người dân rất thấp với 12,90% người mù chữ, tỷ lệ tốt nghiệp trung học phổ thông ở nhóm nghèo chỉ đạt 12% (so với 35% ở nhóm không nghèo), và tỷ lệ bỏ học ở nhóm nghèo lên tới 19%. Về vốn tự nhiên, diện tích đất canh tác cây lương thực bình quân của nhóm nghèo giảm từ 4,3 ha xuống còn 2,73 ha/hộ (giảm 36,5%) sau khi đóng cửa rừng phục vụ bảo tồn.
• Vốn vật chất và tài chính thiếu hụt nghiêm trọng: 100% hộ nghèo đang ở nhà bán kiên cố (vách gỗ, mái tôn) với tuổi thọ công trình chỉ từ 8 đến 10 năm. Tư liệu sản xuất thô sơ, cả thôn chỉ có 1 máy tuốt lúa cơ giới. Thu nhập bình quân của nhóm không nghèo đạt 60 triệu VNĐ/năm, cao gấp 3,3 lần so với nhóm nghèo và cận nghèo (chỉ đạt 18 triệu VNĐ/năm). Trước khi thành lập Khu bảo tồn Sao La, lâm sản chiếm tới 66% tổng cơ cấu thu nhập của hộ nghèo; sau khi có khu bảo tồn, tỷ trọng này sụt giảm xuống còn 20%. Nguồn thu mới từ cao su và keo chiếm 35% nhưng mới chỉ có 51% số hộ tiếp cận.
• Vốn tín dụng và vốn xã hội: 75% số hộ có dư nợ vay ngân hàng, chủ yếu từ Ngân hàng Chính sách Xã hội (46%) và Agribank (37%). Tuy nhiên, có tới 60% hộ sử dụng vốn vay vào mục đích làm nhà ở, chỉ có 17% vay mua bò sinh sản và 14% chi trả cho con đi học. Điểm sáng lớn nhất là vốn xã hội khi 65% số hộ tham gia vào các tổ chức đoàn thể như Hội Nông dân (58%), Hội Phụ nữ (48%) và Đoàn Thanh niên (42%).

Thảo luận kết quả

Sự suy giảm đột ngột của nguồn thu từ rừng đã tạo ra một cú sốc sinh kế lớn đối với người Cơ Tu. Dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn trực quan qua biểu đồ cơ cấu thu nhập cho thấy sự chuyển dịch bắt buộc từ khai thác tự nhiên sang dịch vụ môi trường rừng và trồng rừng kinh tế. Tuy nhiên, do thiếu hụt vốn nhân văn và kỹ thuật canh tác hiện đại, người dân rơi vào trạng thái hẫng hụt sinh kế. Khoảng 92% lao động địa phương từng được tập huấn kỹ thuật chăn nuôi, nhưng có tới 80% hộ không thể áp dụng vào thực tế do thiếu vốn mua thức ăn công nghiệp, lưới thép B40 rào chuồng và con giống đạt chuẩn.

So sánh với các nghiên cứu của MacMillan và Nguyễn Quốc Anh (2013) tại vùng đệm Sao La, tình trạng bẫy bắt thú rừng vẫn diễn ra lén lút không chỉ vì áp lực sinh kế trước mắt mà còn do thói quen văn hóa ẩm thực lâu đời. Kết quả nghiên cứu của tác giả cũng tương đồng với phát hiện của Nguyễn Thị Minh Phương (2012) khi nghiên cứu cộng đồng người Êđê tại Đắk Lắk: vốn nhân văn thấp kém là rào cản lớn nhất ngăn cản người nghèo hấp thụ các chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất. Các chính sách bảo tồn hiện hành theo Nghị định 117/2010/NĐ-CP và Quyết định 24/2012/QĐ-TTg dù mang ý nghĩa bảo vệ tài nguyên nhưng thiếu các cơ chế chuyển tiếp sinh kế linh hoạt, khiến người dân vùng đệm phải chịu nhiều thiệt thòi.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm kết hợp hài hòa giữa mục tiêu bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển sinh kế bền vững:

• Thiết lập cơ chế đồng quản lý rừng vùng đệm (Co-management): Ban quản lý Khu bảo tồn Sao La chủ trì, phối hợp cùng UBND xã Bhalee xây dựng quy chế cho phép cộng đồng địa phương khai thác có kiểm soát các loại lâm sản ngoài gỗ (mây, đót, nấm, mật ong, hạt tiêu rừng) theo mùa vụ tại vùng đệm phục hồi sinh thái. Hoàn thành phê duyệt quy chế trong giai đoạn 2016-2017, giao khoán bảo vệ rừng gắn với chi trả dịch vụ môi trường rừng theo Nghị định số 99/2011/NĐ-CP cho 100% hộ dân tại 3 thôn vùng đệm.
• Chuyển dịch cơ cấu cây trồng và vật nuôi bản địa: Phòng Nông nghiệp và PTNT huyện Tây Giang phối hợp cùng Công ty Cao su Nam Giang mở rộng diện tích cao su tiểu điền và trồng cây dược liệu bản địa (ba kích, đẳng sâm) dưới tán rừng sản xuất. Cung cấp hỗ trợ 100% giống bò sinh sản và heo đen bản địa kèm vật tư làm chuồng kiên cố cho 97 hộ nghèo trong giai đoạn 2016-2020, hướng tới mục tiêu tăng trưởng thu nhập nông nghiệp từ 20-25%/năm.
• Tái định hướng dòng vốn tín dụng chính sách: Chi nhánh Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện Tây Giang phối hợp với Hội Nông dân và Hội Phụ nữ xã Bhalee triển khai các gói vay ưu đãi phát triển sản xuất quy mô từ 30 đến 50 triệu VNĐ/hộ với lãi suất ưu đãi. Đặt mục tiêu chuyển dịch cơ cấu vốn vay: nâng tỷ trọng vốn vay cho đầu tư sinh kế lên trên 60% và giảm tỷ trọng vay làm nhà ở xuống dưới 30% trong giai đoạn 2016-2018.
• Nâng cao năng lực vốn nhân văn và bảo trợ giáo dục: Trung tâm Dạy nghề huyện Tây Giang tổ chức các lớp đào tạo kỹ thuật nông - lâm nghiệp thực hành tại chỗ theo phương thức "cầm tay chỉ việc". Thực hiện chính sách trợ cấp bán trú và học bổng cho học sinh Cơ Tu nhằm kéo giảm tỷ lệ bỏ học từ 19% xuống dưới 5% vào năm 2020, tạo nền tảng nguồn nhân lực chất lượng cho sự phát triển lâu dài của địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước và Ban quản lý rừng đặc dụng: Cán bộ Chi cục Kiểm lâm tỉnh Quảng Nam, Ban quản lý Khu bảo tồn Sao La và Hạt Kiểm lâm huyện Tây Giang có thể ứng dụng khung đồng quản lý rừng và cơ chế giao khoán chi trả dịch vụ môi trường rừng vào thực tiễn quản lý địa bàn.
• Các tổ chức phi chính phủ và đơn vị phát triển quốc tế: Chuyên gia thuộc các tổ chức WWF, ADB, Malteser International có thể sử dụng các chỉ số định lượng về ngũ giác vốn sinh kế để xây dựng các gói viện trợ, dự án bảo tồn dựa vào cộng đồng hiệu quả hơn.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học: Các nhà khoa học thuộc chuyên ngành Chính sách công, Kinh tế phát triển, Phát triển nông thôn và Lâm nghiệp xã hội có thể tham khảo phương pháp luận kết hợp khung sinh kế DFID với kỹ thuật khảo sát phân tầng định lượng tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
• Chính quyền địa phương cấp huyện và xã: UBND huyện Tây Giang và UBND xã Bhalee có thêm căn cứ thực tiễn để tích hợp quy hoạch tái định cư theo Nghị quyết 30a/2008/NQ-CP với Đề án xây dựng Nông thôn mới giai đoạn hướng tới năm 2023.

Câu hỏi thường gặp

• Khung sinh kế bền vững của DFID được áp dụng như thế nào trong luận văn này? Khung DFID được tác giả sử dụng làm trục phân tích xuyên suốt để bóc tách 5 nguồn vốn sinh kế (nhân văn, tự nhiên, vật chất, tài chính, xã hội) của 35 hộ dân khảo sát. Phương pháp này giúp định lượng chính xác sự thiếu hụt của 4 nguồn vốn cơ bản và đánh giá tác động của các chính sách bảo tồn đối với sinh kế người dân.

• Việc thành lập Khu bảo tồn Sao La ảnh hưởng cụ thể thế nào đến thu nhập của người Cơ Tu? Trước khi thành lập khu bảo tồn, nguồn thu từ săn bắt và khai thác lâm sản chiếm tới 66% tổng thu nhập của hộ nghèo. Sau khi lệnh cấm rừng có hiệu lực, tỷ trọng thu nhập từ lâm sản giảm mạnh xuống còn 20%, khiến thu nhập bình quân của hộ nghèo chỉ còn khoảng 18 triệu VNĐ/năm, đẩy họ vào tình cảnh thiếu hụt tài chính nghiêm trọng.

• Vì sao vốn xã hội của người Cơ Tu tại xã Bhalee rất cao nhưng tỷ lệ hộ nghèo vẫn vượt mức 60%? Mặc dù 65% số hộ tham gia các đoàn thể và có tính cố kết cộng đồng bền chặt, nhưng một nguồn vốn xã hội đơn lẻ không thể bù đắp cho sự thiếu hụt trầm trọng của vốn nhân văn (trình độ thấp, tỷ lệ bỏ học 19%), vốn tự nhiên bị thu hẹp và tư liệu sản xuất thô sơ.

• Thực trạng khai thác lâm sản và săn bắt trái phép diễn biến ra sao sau khi thành lập khu bảo tồn? Các hoạt động săn bắt động vật hoang dã và khai thác gỗ lớn đã giảm đáng kể do lực lượng tuần tra thường xuyên gỡ bẫy. Tuy nhiên, việc khai thác lén lút các loại lâm sản ngoài gỗ (mây, nấm, mật ong) vẫn tiếp diễn do người dân thiếu các lựa chọn sinh kế thay thế để tạo nguồn thu nhập trang trải cuộc sống.

• Đâu là giải pháp then chốt để giải quyết mâu thuẫn giữa bảo tồn và sinh kế tại Tây Giang? Giải pháp đột phá là thiết lập mô hình đồng quản lý rừng vùng đệm, cho phép cộng đồng bản địa khai thác bền vững lâm sản ngoài gỗ theo mùa vụ, kết hợp với chi trả dịch vụ môi trường rừng theo Nghị định 99/2011/NĐ-CP và hỗ trợ phát triển mô hình trồng dược liệu ba kích, đẳng sâm dưới tán rừng.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện hiện trạng ngũ giác nguồn vốn sinh kế của đồng bào Cơ Tu tại vùng đệm Khu bảo tồn Sao La, chỉ rõ điểm nghẽn lớn nhất nằm ở vốn nhân văn thấp kém và sự thiếu hụt vốn vật chất, tài chính.
• Định lượng chi tiết tác động của việc thành lập khu bảo tồn khiến tỷ trọng thu nhập từ rừng của hộ nghèo sụt giảm nghiêm trọng từ 66% xuống 20%, làm gia tăng tính dễ bị tổn thương của cộng đồng bản địa.
• Làm rõ xu hướng chuyển đổi cơ cấu thu nhập mới sang trồng cao su (chiếm 35% thu nhập) và nhận khoán khoanh nuôi bảo vệ rừng, mở ra triển vọng thoát nghèo bền vững.
• Phát hiện bất cập trong việc sử dụng vốn tín dụng khi có tới 60% hộ vay vốn chính sách để làm nhà ở thay vì đầu tư trực tiếp vào các mô hình sản xuất tạo dòng tiền.
• Đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện với trọng tâm là cơ chế đồng quản lý rừng vùng đệm, chuyển đổi cơ cấu cây trồng - vật nuôi bản địa và đào tạo nghề thực hành tại chỗ.

Đóng góp khoa học lớn nhất của luận văn là cung cấp bức tranh thực nghiệm sâu sắc về mối quan hệ biện chứng giữa bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển kinh tế hộ gia đình vùng dân tộc thiểu số. Lộ trình triển khai các khuyến nghị chính sách được định hướng cụ thể cho giai đoạn 2016-2020 nhằm đảm bảo mục tiêu kép: bảo vệ nguyên vẹn sinh cảnh loài Sao La quý hiếm và nâng cao thu nhập cho người dân. Các cơ quan quản lý và các tổ chức phát triển cần sớm chung tay triển khai mô hình đồng quản lý rừng để biến các cam kết bảo tồn thành động lực phát triển kinh tế bền vững cho vùng cao Tây Giang.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING UNIVERSITY OF ECONOMICS, HO CHI MINH CITY FULBRIGHT ECONOMICS TEACHING PROGRAM ------------- HOANG THI PHUONG TRINH SUSTAINABLE LIVELIHOODS AND FOREST RESERVES: A CASE STUDY OF THE COTU PEOPLE IN BHALEE COMMUNE, TAY GIANG DISTRICT, QUANG NAM PROVINCE MASTER OF PUBLIC POLICY THESIS HO CHI MINH CITY - 2015 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING UNIVERSITY OF ECONOMICS, HO CHI MINH CITY FULBRIGHT ECONOMICS TEACHING PROGRAM ▬▬▬▬▬▬▬▬▬ HOANG THI PHUONG TRINH SUSTAINABLE LIVELIHOODS AND FOREST RESERVES: A CASE STUDY OF THE COTU PEOPLE IN BHALEE COMMUNE, TAY GIANG DISTRICT, QUANG NAM PROVINCE Major: Public Policy Code: 60340402 MASTER OF PUBLIC POLICY THESIS SUPERVISOR Dr. RAINER ASSÉ HO CHI MINH CITY - 2015 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -i- CERTIFICATION I certify that the substance of the thesis that not already been submitted for any degree and is not being currently submitted for any other degrees. I certify that, to the best of my knowledge and help received in preparing the thesis, I have acknowledged all sources of information and support. The study does not necessarily reflect the views of Economics University of Ho Chi Minh City or the Fulbright Economics Teaching Program.

Author Hoang Thi Phuong Trinh TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -ii- ACKNOWLEDGEMENT Firstly, I would like to express my cordial gratitude to all people in three villages of Bhalee Commune, Tay Giang District, Quang Nam Province. This study would not have its final shape without them. This study is dedicated to all those highlanders, especially Mr. Bling Con, Mr.

Alang Man, and Mrs. Bling Thị Buoi, all management and administrative officials of Bhalee kindergarten, whose affectionate hospitality supported me throughout my three weeks of field research at very critical situations. I am also thankful to the management board and staff of Sao Nature Reserve, especially Mr. Ha Phuoc Phu, and Mr.

Dang Ba Loc for their valuable information, support and comments throughout the study. I give my special thanks to Mrs. Tran Thi Hong Thu, who facilitated all relationships with every person at the research site and supported my accommodation during my stay. She is also the person on whom I relied for whatever issue and question that I had.

I am deeply grateful to her valuable help. I am always grateful to my study supervisor Dr. Rainer Assé whose continuous guidance, valuable suggestions, and diligent encouragement from beginning to end of my study are main reasons behind its successful completion. I would like to thank all teachers and faculties in Fulbright Economics Teaching Program, who helped a lot in knowledge and experience as well as smoothing the conditions for my accomplishment of my study.

My family members, especially my father, deserve my acknowledgement, at most, for their incessant support and encouragement. Finally yet importantly, I express my gratitude to everyone who supported me directly and indirectly throughout my study. Hoang Thi Phuong Trinh TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -iii- ABSTRACT This study, based on the DFID sustainable livelihoods framework, analyzes vulnerability contexts, identifies strengths and weaknesses of livelihood assets, and advantages and disadvantages in the access to livelihood capitals of the Cotu people in Bhalee, Tay Giang, Quang Nam upon the establishment of Saola Nature Reserve (SNR). The study finds that four out of five capitals including human, natural, physical, financial capital are remarkably poor among the Cotu while they have rather good social capital.

However, access to only one capital is not enough to cover for lack of the other four capitals. That is why people there are still very poor. Besides, since SNR establishment, almost all activities relating to forest are prohibited. Local people are no longer allowed to farm on some lands that they used to farm before.

There are a number of policies, programs, and projects supporting livelihoods of local people. However, it seems that such support cannot cover for all their losses and are not appropriate with their cultural practices. Besides, jobs are not readily available at the research sites as this is a remote area with low productivity. Furthermore, activities of improving livelihoods for local people have not been focused.