MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn tài Theo TCYTTG, bệnh lao (TB) hiện nay vẫn là nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ 2 trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất thế giới, với khoảng 10 triệu bệnh nhân lao hàng năm và khoảng 1,5 triệu ngƣời tử vong do lao trên toàn cầu. Ảnh hƣởng đại dịch bệnh Covid 19, làm cho tỉ lệ phát hiện bệnh lao trên thế giới giảm 20%, càng làm tăng gánh nặng bệnh lao trên toàn cầu. Trong đó có 3 nƣớc có gánh nặng bệnh lao cao (Ấn Độ, Indonesia và Philippine) tỉ lệ phát hiện lao mới giảm 25-30%.
Vắc xin BCG (Bacille Calmette – Guérin) hiện là vắc xin duy nhất đƣợc sử dụng để phòng bệnh lao [1]. Vắc xin BCG đã đƣợc đƣa vào Chƣơng trình tiêm chủng mở rộng của WHO vào năm 1974 và hơn 4 tỷ ngƣời đã đƣợc chủng ngừa bằng vắc xin BCG. Hơn 90% trẻ em trên toàn thế giới đƣợc tiêm chủng vắc xin BCG và hơn 130 triệu liều vắc xin BCG đƣợc tiêm hàng năm, khiến nó trở thành loại vắc xin đƣợc sử dụng rộng rãi nhất trên thế giới. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo tiêm một liều vắc xin BCG duy nhất cho trẻ sơ sinh ở các nƣớc lƣu hành bệnh lao cũng nhƣ các nƣớc có nguy cơ cao về bệnh lao.
Tại Việt Nam, vắc xin BCG là sản phẩm truyền thống của Viện vắc xin và Sinh phẩm y tế (IVAC) trên 40 năm qua. Hằng năm, vắc xin BCG đã và đang cung cấp cho Chƣơng trình tiêm chủng mở rộng Quốc gia (CTTCMRQG) 3,0-3,5 triệu liều mỗi năm với chất lƣợng ổn định. Vắc xin BCG đƣợc IVAC sản xuất ở dạng đông khô, hàn ống chân không. Một ống vắc xin có 10 liều chứa 0,5 mg vi khuẩn BCG sống với 3,0 mg tá chất glutamat natri đƣợc chứa trong ống 2ml.
Ống chứa vắc xin là một trong những yếu tố quan trọng trong duy trì tiêu chuẩn chất lƣợng của vắc xin. Trên thế giới, đại đa số các ống chứa dùng cho dƣợc phẩm đông khô hoặc vắc xin dạng nƣớc đều là loại ống bẻ đƣợc, đƣợc đánh dấu bằng điểm chấm hay vòng sơn cổ để giảm lực bẻ khi mở ống. Luan van 7 Theo quy định của dƣợc điển Châu Âu và Việt Nam, đối với ống tiêm chứa vắc xin dùng cho sản xuất vắc xin BCG đông khô theo công nghệ hàn chân không, ngoài các yêu cầu tiêu chuẩn của loại vật liệu chứa sơ cấp còn cần các yêu cầu cao hơn về một số đặc tính vật lý nhƣ độ bền, độ kín, màu sắc… để phù hợp với tính chất của sản phẩm. Hiện nay, vắc xin BCG đƣợc sản xuất đông khô và hàn kín ống chân không trong ống 2ml, màu nâu hãng Schott không bẻ đƣợc nên gây bất tiện cho nhân viên y tế trong quá trình sử dụng.
Để cải tiến sản phẩm, tiết kiệm chi phí sản xuất, bắt kịp với công nghệ hiện đại, thuận lợi cho ngƣời sử dụng, việc nghiên cứu loại ống chứa vắc xin bẻ đƣợc nhằm thay thế loại ống không bẻ đƣợc hiện nay là vấn đề cấp thiết. Vì vậy chúng tôi tiến hành “Nghi n cứu sản xuất vắc xin BCG ông khô trong ống 2ml có ịnh vị bẻ ƣợc”. Mục ích của tài Nghiên cứu sản xuất vắc xin BCG trong ống 2ml có định vị bẻ đƣợc của hãng Schott tại Viện vắc xin và Sinh phẩm Y tế (IVAC). Đối tƣợng và phạm vi nghi n cứu Ống 2ml có định vị bẻ đƣợc để sản xuất vắc xin BCG đạt tiêu chuẩn chất lƣợng theo WHO TRS 979, 2013 và DĐVN V, 2017.
Các nội dung nghi n cứu chính 4. Xác định ống 2ml có định vị bẻ đƣợc phù hợp với thiết bị hiện có của IVAC. Sản xuất thử nghiệm vắc xin BCG trên ống 2ml có định vị bẻ đƣợc 4. Nghiên cứu tính ổn định của vắc xin BCG theo thời gian ở nhiệt độ bảo quản 2-8oC.
Ý nghĩa khoa học và tính th c tiễn của tài Thực hiện thành công đề tài giúp nâng cao khả năng ứng dụng công nghệ sản xuất vắc xin BCG so với các nƣớc sản xuất vắc xin hiện hành trên Luan van 8 thế giới đồng thời giảm chi phí sản xuất, thuận tiện cho ngƣời sử dụng góp phần tích cực vào sự nghiệp bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Cung cấp bằng chứng khoa học chứng minh vắc xin BCG đông khô trên ống 2ml có định vị bẻ đƣợc không ảnh hƣởng đến chất lƣợng theo thời gian bảo quản 2-8oC. Luan van 9 CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.
BỆNH LAO Bệnh lao vẫn là một trong những bệnh truyền nhiễm và tử vong chính trên toàn cầu, cƣớp đi sinh mạng của hàng triệu ngƣời mỗi năm [2]. Bệnh lao do vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis gây ra, lao có thể ảnh hƣởng đến bất kỳ bộ phận nào của cơ thể nhƣng phổ biến nhất là lao phổi. Bệnh lao lây truyền theo đƣờng hô hấp từ ngƣời này sang ngƣời khác qua giọt bắn. Một ngƣời chỉ cần hít phải một vài vi khuẩn lao là có thể bị nhiễm bệnh.
Ƣớc tính có khoảng một phần ba dân số thế giới bị nhiễm Mycobacterium tuberculosis, làm phát sinh gần 10 triệu trƣờng hợp mới mắc bệnh lao hoạt động mỗi năm [3]. Phần lớn bệnh lao tồn tại ở các quốc gia có mức độ phát triển thấp, nhƣng với vấn đề nhập cƣ và du lịch toàn cầu, rất khó loại bỏ bệnh lao khỏi bất kỳ quốc gia nào [4]. Bệnh lao là kẻ giết ngƣời thầm lặng, bệnh thƣờng kéo dài âm thầm và phát hiện muộn, từ khi phát hiện đến khi tử vong thì đã lây cho rất nhiều ngƣời khác. Bệnh lao có thể gặp ở các bộ phận của cơ thể nhƣ lao màng phổi, lao hạch bạch huyết, lao màng não, lao xƣơng, lao màng bụng, lao hệ sinh dục, lao ruột, trong đó lao phổi thƣờng xảy ra và chiếm 85% và là nguồn lây chính cho những ngƣời xung quanh.
Hiện nay do đại dịch COVID – 19 ảnh hƣởng nghiêm trọng đến tiến trình giảm nặng bệnh lao trên toàn cầu, số ca tử vong do lao trên toàn cầu tăng 0,2-0,4 triệu ngƣời, nâng tổng số ca tử vong lên 1,66 triệu ca vào năm 2020 (5). Ở Việt Nam, hàng năm cả nƣớc phát hiện và đƣa vào điều trị hơn 100.000 ngƣời mắc lao. Tỷ lệ khỏi bệnh đƣợc duy trì ở mức trên 90% với bệnh nhân lao mới, 70% với bệnh nhân lao đa kháng thuốc sử dụng phác đồ dài hạn và 80% với bệnh nhân lao đa kháng thuốc sử dụng phác đồ ngắn hạn. Bệnh lao là nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ 2 trong các bệnh nhiễm trùng, với khoảng 10 triệu bệnh nhân lao mới hàng năm và gần 1,5 triệu ngƣời tử vong do lao trên toàn cầu.
Việt Nam hiện vẫn nằm trong 30 quốc gia có bệnh lao và lao kháng đa thuốc cao nhất thế giới (5). Luan van 10 Vắc xin BCG đƣợc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khẳng định có vai trò quan trọng trong phòng chống bệnh lao, là vắc xin duy nhất đƣợc sử dụng từ trƣớc đến nay chƣa có vắc xin thế hệ mới thay thế. Vắc xin BCG cũng đƣợc WHO khuyến cáo đƣa vào Chƣơng trình tiêm chủng mở rộng cho trẻ nhũ nhi ở các quốc gia có áp dụng chƣơng trình này. VẮC XIN BCG 1.
Lịch sử phát triển Vắc xin BCG (vắc xin phòng lao (BCG)) đƣợc phát hiện bởi hai nhà khoa học Pháp là Albert Calmette và Camille Guérin tại Viện Pasteur, Lille Pháp. Vắc xin BCG chứa một dòng vi khuẩn Mycobacterium bovis sống và giảm độc lực, đƣợc phân lập từ một con bò bị viêm vú do lao. Dòng phân lập đƣợc nuôi cấy trên môi trƣờng Sauton khoai tây (SK) và khoai tây – mật bò (KM) có glycerin. Ông cấy chuyển 3 tuần một lần trong thời gian 13 năm trong giai đoạn 1908-1921 và có tổng cộng 231 thế hệ.
Quá trình lâu dài này làm mất độc lực của trực khuẩn và có khả năng sinh miễn dịch cao [6]. Vắc xin BCG đƣợc sử dụng lần đầu trên ngƣời vào năm 1921, vắc xin BCG đã đƣợc Tổ chức Y tế Thế giới đƣa vào chƣơng trình tiêm chủng cho trẻ sơ sinh từ năm 1974. Tính đến năm 2018, BCG đã đƣợc sử dụng trong chƣơng trình tiêm chủng quốc gia của 180 quốc gia hoặc vùng lãnh thổ ở Châu Á, Châu Phi, Châu Âu và Châu Mỹ, với phạm vi phủ vắc xin trên 90% [6]. Từ những năm 1920, chủng BCG ban đầu (vi khuẩn Mycobacterium bovis) đã đƣợc vận chuyển đến 20 địa điểm quốc tế khác nhau, đƣợc nuôi cấy nhiều lần trong các điều kiện khác nhau dẫn đến có sự đa dạng khác nhau về hàm lƣợng vi khuẩn sống và cấu hình vật liệu di truyền [7;8].
Hiện nay, các chủng đƣợc sử dụng rộng rãi nhất để sản xuất vắc xin BCG trên toàn cầu bao gồm chủng Pasteur của Pháp (Pasteur 1173P2), chủng 1331 của Đan Mạch (Đan Mạch 1331), chủng của Brazil (BCG Mearou RJ), chủng của Nga (Moscow-368), chủng của Bungari (Sofia SL222), và chủng 172 Nhật Bản (Tokyo 172-1) [9;10]. Luan van 11 Năm 1961, Augier phân lập các khuẩn lạc điển hình nhƣ Calmette đã mô tả trên môi trƣờng LJ và ông đã cấy truyền sang KM- SK- S1 (Sauton 1) - S2 (Sauton 2). Từ canh cấy S2 này lô chủng đầu tiên đƣợc đông khô mang tên 1173P1, sau đó các lô chủng đông khô thứ cấp tiếp theo có tên 1173P2 và cũng từ đó sản xuất thành chủng 1173P2A, 1173P2B, 1173P2C [11]. Tại Việt Nam vắc xin BCG đƣợc sản xuất từ chủng Pasteur 1173P2C và hiện đang là một trong số 14 nƣớc trên thế giới sản xuất vắc xin BCG bằng chủng Pasteur 1173P2 này [12].
Vắc xin BCG hiện là một trong những loại vắc xin lâu đời nhất và đƣợc sử dụng rộng rãi nhất trên thế giới, vắc xin BCG đã đƣợc sử dụng trong gần một thế kỷ với hơn bốn tỷ ngƣời đƣợc tiêm chủng trên toàn cầu. Với thời gian bảo vệ của vắc xin BCG lên từ 15-20 năm [13]. Tình hình sản xuất vắc xin BCG 1. Trên thế giới Hiện nay có 22 nhà sản xuất vắc xin BCG trên thế giới nằm ở 16 quốc gia.
Trong đó Ấn độ là nƣớc sản xuất có số lƣợng vắc xin BCG lớn nhất thế giới với 4 nhà máy lớn [12]. TCYTTG dự báo năm 2019 và trong 5 năm tới, nguồn cung cấp vắc xin BCG sẽ khả quan hơn do có thêm một quy trình sản xuất vắc xin BCG đạt chuẩn tiền thẩm định (Pre -Qualified).
