phần Mở đầu, Kết luận và Danh mục tải liệu tham khảo. Chương J: Khái quát chung về quyền nhân thân và vị trí của quyền bí mật đời tư trong hệ thống các quyền nhân thân Chương 2: Bản chất pháp lý của quyền bí mật đời tư Chương 3: Bảo vệ quyền bí mật đời tu Chương 4: Thực tiễn bảo vệ quyền bí mật đời tư và giải pháp hoàn thiện pháp luật về quyền bí mật đời tư Kết luận Danh mục tài liệu tham khảo Chương | KHÁI QUÁT CHUNG VE QUYEN NHÂN THÂN VÀ VỊ TRÍ CUA QUYEN BÍ MAT ĐỜI TƯ TRONG HỆ THONG CÁC QUYEN NHÂN THÂN Quyền con người với những cơ sở xã hội và ý nghĩa to lớn của nó luôn luôn là một trong những mục tiêu của mọi cuộc cách mạng tiền bộ trong lịch sử xã hội loài người. Qua các giai đoạn lịch sử xã hội khác nhau, quyên con người luôn là tâm điểm chú ý của các trường phái, tư tưởng triết học, chính trị, đạo đức và pháp lý. Con người là vốn quý của xã hội, vì vậy các quyền của con người cân được quan tâm và được đảm bảo thực hiện - đặc biệt là trong xã hội văn minh.
Ngày 24/10/1945, Liên Hiệp Quốc ra đời va thông qua Hién chương Liên Hiệp Quốc. Trên cơ sở đó, ngày 10/12/1948 Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đã thông qua Tuyên ngôn thế giới về nhân quyền. Đây là văn kiện pháp lý cơ bản khẳng định nguyên tắc tôn trọng và bảo vệ quyền con người, đồng thời xây dựng nội dung các quyên cơ bản của con người cân được cộng đồng quốc tế quan tâm. Để cụ thể hoá các quy định về quyển con người trong Hiến chương Liên Hiệp Quốc, hai công ước quốc tế đã ra đời vào ngày 16/12/1966: Công ước quốc tế về các quyên dân sự và chính trị; Công ước quốc tế về các quyền kinh tê, xã hội và văn hoá [53].
Quyền dan sự và chính trị là loại quyên được thực hiện trong lĩnh vực dan sự và chính tri; con quyền kinh tế, xã hội và văn hoá là loại quyền được thực hiện trong lĩnh vực kinh tế, xã hội và văn hoá. Việc phân chia quyền con người thành quyền dân sự, chính trị; quyền kinh tế và văn hoá chỉ có ý nghĩa tương đôi; bởi lẽ trên thực tê quyên con người là một thê thông nhât xét từ nhu câu trọn vẹn của con người cũng như từ sự tác động của nha nước đối với quyền con người cả về vật chất và tinh thần. Không thé tách riêng cũng như không thé đối lập giữa hai loại quyền, bởi mỗi quyền tuy có ý nghĩa khác nhau song đều nằm trong nhu câu tổng thể của con người. Như vậy, quyên dân sự chỉ là một khái niệm được bao hàm trong nội dung của quyền con người.
Việc ghi nhận va đảm bảo thực hiện quyền dan sự của con người cũng là một trong những điều đảm bảo cho quyền con người nói chung được thực hiện trên thực tế. Việt Nam gia nhập hai Công ước quốc tế vào ngày 24/9/1982. Việc tham gia Công ước quốc tế về quyền dan sự và chính trị đã khang định nha nước Việt Nam thừa nhận các giá trị tiền bộ và nhân văn về các quyền dân sự và chính trị, từng bước hoàn thiện chính sách pháp luật, ngày càng bô sung vả củng cô các quyên co ban của con người trong lĩnh vực dân sự và chính trị cũng như đảm bảo cho các quyên này được hiện thực hoá. Bên cạnh việc tham gia các công ước quốc tế về quyền con người, Nhà nước ta trong khả năng của mình đã né lực ban hành các văn bản pháp luật trong đó khẳng định những giá trị cao quý của con người trong các lĩnh vực khác nhau, đặc biệt là trong lĩnh vực dân sự, kinh tế.
Ngày 28/10/1995, Quốc hội khoá IX - Kỳ hop thứ 9 đã thông qua BLDS (BLDS 1995). BLDS 1995 da phi nhận các quyền dân sự cơ bản của cá nhân, trong đó có các quyền nhân thân. Đồng thời bằng các quy định cụ thê, BLDS 1995 đã khăng định các biện pháp bảo vệ các quyền nhân thân đó theo pháp luật dân sự. BLDS 1995 đã phát huy vai trò to lớn trong việc ghi nhận và bao vệ các quyền dân sự của chủ thể, trong đó có quyền nhân thân.
Tuy nhiên, qua một thời gian áp dụng các quy định của BLDS 1995, bên cạnh những ưu điểm thì BLDS 1995 còn bộc lộ nhiều hạn chế. Xuất phát từ lý do đó. BLDS sửa đôi đã được Quốc hội thông qua ngày 14 tháng 6 năm 2005, có hiệu lực thi hành ké từ ngày | thang 1 năm 2006 (BLDS 2005). Trong BLDS 2005, các quy định về quyền nhân thân được đề cập từ Điều 24 đến Điêu 51.
KHÁI QUAT CHUNG VE QUYEN NHÂN THÂN 1. Sơ lược lịch sử phát triển của quyền nhân thân Quyền nhân thân là một bộ phận của quyên con người, quyên dân sự và không tách rời khỏi quyền con người. Lịch sử phát triển của quyền nhân thân gn liền với lịch sử phát triển của quyền con người. Cùng với sự phát triển của lịch sử xã hội loài người thì quyền nhân thân nói riêng, quyền con người nói chung cũng được ghi nhận và phát triển trong mỗi liên hệ tác động qua lại với sự phát triển của lịch sử xã hội.
Trên thé giói, quyên nhân thân được thừa nhận và phát triển qua các giai đoạn sau đây: Giai đoạn thứ nhất, được coi là giai đoạn sơ khai của quyên nhân thân. Giai đoạn này được bắt đầu từ khoảng giữa thế ky LX đến thế ky VU trước công nguyên. Đây là giai đoạn mà chế độ công xã thị tộc tan rã, chế độ chiếm hữu nô lệ ra đời với sự thay thế phương thức sản xuất tiến bộ hơn rat nhiều, năng suất lao động chính vì thế đã cao hơn. Tiếp đó, chế độ phong kiến đã thay thế chế độ chiếm hữu nô lệ, cũng chính từ lý do này mà tư tưởng tự do, nhân đạo đã có những biến chuyên nhất định.
Trong bối cánh lịch sử này, người nông dân đã chịu sự lệ thuộc về mặt tư liệu sản xuất (ruộng đất) và ng đó cũng chính là sự lệ thuộc về mặt kinh tế đối với tang lớp địa chu. Mặc dù vậy, những tư tưởng sơ khai về quyền con người, quyền nhân thân dã được đưa ra bởi một số Nhà tư tưởng tiến bộ. Chang han, Protagora và một số nhà triết học thuộc trường phái nguy biện đã đưa ra quan niệm về sự bình đăng giữa những người trong xã hội: “Thwong dé tạo ra mọi người, đều là Hgười tự do, tự nhiên, không ai biến thành nô lệ cả ”[33. 51} Giai đoạn thứ hai, là giai doan Phục hung.
Đây là thời ky ninh thành phương thức sản xuất Tư bản Chủ nghĩa - bước khởi dau cho lịch sử phát trên về tư tưởng văn hoá, cách mạng tư sản. Kinh tế là một trong những yếu tố mạnh mẽ nhất ảnh hưởng, tác động đến con người, trong đó có sự ảnh hưởng tới các quyền của con người. Xét dưới góc độ lịch sử, đây là giai đoạn cc sự phát triển mạnh mẽ của lực lượng sản xuất, khoa học kỹ thuật. Chính từ lý do nay, con người đã có sự nhìn nhận lại chính mình, đưa con người vào vi tr trung tâm.
Các quyền con người bị xã hội phong kiến cha đạp, bóp méo, phủ nhận đã được thừa nhận va có sự thay đổi trong một diện mạo, khung cảnh mới. Một loạt các đạo luật của một số Nhà nước Tư sản ra đời đã khang dinh quyền con người và những quyền nhân thân dành cho họ như: Tuyên ngôn độc lao của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ, Hiến pháp của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ, Tuyên ngôn nhân quyên và Dân quyên của Pháp, Hién pháp của nước Cộng hea Pháp.Tuy vậy, “giai cấp tư sản chỉ tập trung nhắn mạnh quyền dân sự, chinh tri, coi nhẹ quyên kinh tế, văn hoá, xã hội là cơ sở và điều kiện quan trong để người lao động thoát khỏi đói nghéo và bị bóc lột” [60]. Giai đoạn thứ ba, giai đoạn này được bắt đầu từ đầu thế kỷ XIX. Ở giai đcạn này, Chủ nghĩa Tư bản bắt đầu bộc lộ rõ bản chất phản động được che đậy trước đó (áp bức, bóc lột.
Không chịu khuất phục và lùi bước, các lực lượng dân chủ tiến bộ và các lực lượng tiền thân của giai cấp vô sản bat đầu thie tỉnh, liên kết và bước vào một cuộc dau tranh mới. Các nhà tư tưởng đã dưa ra những luận thuyết khác nhau nhằm hướng tới một xã hội tốt đẹp hơn - x£ hội mà ở đó con người được hưởng tự do và công băng hơn so với xã hội mà he đang sống. Tuy nhiên, những luận thuyết này vẫn có nhược điểm là đánh gii sự vật không trong mỗi quan hệ biện chứng, không đặt sự vật hiện tượng trong mối liên hệ và phát triển. Mác và Anghen đã khắc phục những nhược điềm này, theo đó hai ông dựa trên quan điểm duy vật biện chứng và duy vật lịch sử đê cho ra đời một chủ nghĩa xã hội khoa học mà ở đó nhân quyên, tự 10 do, dân chủ được hiện thực hoá đối với mọi tang lớp nhân dân lao động.
Chính Mác và Anghen đã khởi phat “doi vấn dé nhân quyên va dân quyền” trong Tuyên ngôn Điều lệ tạm thời của Hội Liên hiệp công nhân quốc tế năm 1864, Hiến chương và Điều lệ của Hội Liên hiệp công nhân quốc tế năm 1886 [33]. Giai đoạn thứ tư, được bắt đầu từ sau Chiến tranh Thế giới II. Loài người đã thoát khỏi hiểm hoạ phát xít, các nước Xã hội Chủ nghĩa đã đi đầu trong việc nêu bật các quyên dân tộc cơ bản như một bộ phận thiết yêu của các quyén tap thé, đưa ra cách đề cập toàn diện và biện chứng hon về nhân quyền. Cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội của loài người, nội dung các quyền con người tiếp tục phát triển.
Bên cạnh đó, nhu cau thành lập một tô chức quốc tế rộng lớn nhằm ngăn ngừa thảm hoa xảy ra và bảo vệ quyên con người là hết sức cần thiết. Trong bồi cảnh đó, Liên Hiệp Quốc đã ra đời vào ngày 24 tháng 10 năm 1945, Hiến chương Liên Hiệp Quốc cũng đã được thông qua. Tiếp đó Uỷ ban nhân quyền (nay là Hội đồng nhân quyên - Với 170 phiêu thuận/4 phiếu chống (trong đó có Mỹ), Uỷ ban nhân quyên đã giải tán và thay vào đó là Hội đồng nhân quyên. Phiên họp đầu tiên được tô chức vào ngày 16 tháng 6 năm 2006 - của Liên Hiệp Quốc được thành lập) [62].