Nghiên Cứu Quy Tắc Taylor Mở Rộng Với Tỷ Giá Hối Đoái Tại Một Số Quốc Gia Đông Nam Á

Nghiên cứu quy tắc Taylor mở rộng với tỷ giá hối đoái tại một số quốc gia Đông Nam Á, phân tích thực nghiệm và ứng dụng thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Hà Thạch
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính
• Đề tài: Nghiên Cứu Quy Tắc Taylor Mở Rộng Với Tỷ Giá Hối Đoái Tại Đông Nam Á
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Phạm vi và phương pháp nghiên cứu
• 1.3.1. Phạm vi nghiên cứu (Dữ liệu nghiên cứu)
• 1.3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Đóng góp mới của Luận án
• 1.4.1. Đóng góp về cơ sở lý thuyết
• 1.4.2. Đóng góp về thực tiễn
• 1.5. Cấu trúc của Luận án
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VỀ QUY TẮC TAYLOR
• 2.1. Chính sách tiền tệ và quy tắc Taylor
• 2.2. Phương pháp tiếp cận tùy nghi
• 2.3. Phương pháp tiếp cận theo quy tắc
• 2.3.1. Quy tắc Taylor tuyến tính
• 2.3.2. Quy tắc Taylor phi tuyến
• 2.4. Kết luận về chính sách tiền tệ và quy tắc Taylor
• 2.5. Các hướng mở rộng đối với quy tắc Taylor
• 2.5.1. Cơ sở lý thuyết quy tắc Taylor và ổn định tài chính
• 2.5.1.1. Quan điểm về ổn định tài chính
• 2.5.1.2. Ổn định tài chính và quy tắc Taylor
• 2.5.2. Các hướng mở rộng đối với quy tắc Taylor
• 2.5.2.1. Quy tắc Taylor mở rộng với tỷ giá hối đoái
• 2.5.2.2. Quy tắc Taylor mở rộng với giá tài sản
• 2.5.2.3. Quy tắc Taylor mở rộng với tín dụng
• 2.5.2.4. Quy tắc Taylor mở rộng với chênh lệch lãi suất
• 2.5.2.5. Quy tắc Taylor mở rộng với điều kiện tài chính
• 2.5.3. Kết luận về các hướng mở rộng trong quy tắc Taylor
• 2.6. Tổng quan chính sách tiền tệ tại một số quốc gia Đông Nam Á
• 2.6.1. Chính sách tiền tệ tại các quốc gia Đông Nam Á
• 2.6.1.1. Chính sách tiền tệ của NHTƯ Indonesia
• 2.6.1.2. Chính sách tiền tệ của NHTƯ Malaysia
• 2.6.1.3. Chính sách tiền tệ của NHTƯ Philippines
• 2.6.1.4. Chính sách tiền tệ của NHTƯ Thailand
• 2.6.1.5. Chính sách tiền tệ của NHNN Việt Nam
• 2.6.2. Kết luận tổng quan chính sách tiền tệ tại các quốc gia Đông Nam Á
• 2.7. Kết luận chương tổng quan lý thuyết về quy tắc Taylor
• 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ DỮ LIỆU
• 3.1. Mô hình quy tắc Taylor
• 3.1.1. Quy tắc Taylor tuyến tính
• 3.1.1.1. Quy tắc Taylor gốc
• 3.1.1.2. Quy tắc Taylor động
• 3.1.2. Quy tắc Taylor phi tuyến
• 3.1.2.1. Tổng quan các dạng mô hình phi tuyến trong nghiên cứu CSTT
• 3.1.2.2. Quy tắc Taylor và mô hình STR
• 3.1.2.3. Mô hình quy tắc Taylor đề xuất cho nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3. Kết luận chương phương pháp nghiên cứu và dữ liệu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Ước lượng quy tắc Taylor tuyến tính
• 4.2. Ước lượng quy tắc Taylor phi tuyến
• 4.3. Kết luận chương kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 5. KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Đóng góp về cơ sở lý thuyết
• 5.2. Đóng góp về thực tiễn
• 5.3. Những hạn chế của luận án và hướng nghiên cứu xa hơn
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• A1. DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• A2. DANH MỤC HÌNH
• A3. DANH MỤC BẢNG

Tóm tắt

I. Giới Thiệu Quy Tắc Taylor Mở Rộng và Tỷ Giá Đông Nam Á

Nghiên cứu Quy tắc Taylor mở rộng với tỷ giá hối đoái tại Đông Nam Á là một lĩnh vực quan trọng. Nó giúp hiểu rõ hơn về cách các Ngân hàng Trung ương (NHTƯ) trong khu vực phản ứng với các biến động kinh tế vĩ mô. Việc xem xét tỷ giá hối đoái trong chính sách tiền tệ là cần thiết vì các quốc gia này thường xuyên đối mặt với các cú sốc bên ngoài. Mishkin (2013) nhấn mạnh rằng CSTT không chỉ ổn định giá cả mà còn nhiều mục tiêu khác. Do đó, việc tìm hiểu liệu các NHTƯ tuân theo Quy tắc Taylor hay điều hành tùy nghi là rất quan trọng. Nghiên cứu này đi sâu vào các nghiên cứu lý thuyết và thực nghiệm, phân tích các phiên bản tuyến tính và phi tuyến của Quy tắc Taylor. Điều này cung cấp cho nhà hoạch định chính sách và các nhà nghiên cứu cái nhìn tổng quan để đưa ra định hướng CSTT phù hợp trong tương lai. Các từ khóa quan trọng bao gồm: Quy tắc Taylor, Tỷ giá hối đoái, Đông Nam Á, và Chính sách tiền tệ.

1.1. Tại Sao Nghiên Cứu Quy Tắc Taylor Mở Rộng Rất Quan Trọng

Nghiên cứu này cần thiết vì Quy tắc Taylor gốc có thể không phù hợp cho các nền kinh tế mở dễ bị tác động bởi các yếu tố bên ngoài. Tỷ giá hối đoái đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh chính sách tiền tệ ở các nước đang phát triển. Sự biến động của tỷ giá hối đoái có thể ảnh hưởng lớn đến giá cả trong nước thông qua kênh nhập khẩu, buộc các NHTƯ phải thắt chặt chính sách tiền tệ để ổn định giá cả. Việc này có thể ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh quốc tế. Các nghiên cứu của Ball (1999), Ghosh và cộng sự (2016) và Svensson (2000) nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xem xét yếu tố tỷ giá.

1.2. Mục Tiêu và Phạm Vi Nghiên Cứu về Quy Tắc Taylor

Nghiên cứu tập trung vào việc xác định xem Chính sách tiền tệ của các NHTƯ tại Đông Nam Á có thể được mô tả bởi Quy tắc Taylor tuyến tính, Quy tắc Taylor mở rộng với Tỷ giá hối đoái, hoặc Quy tắc Taylor phi tuyến hay không. Nghiên cứu bao gồm các quốc gia Indonesia, Malaysia, Philippines, Thái Lan và Việt Nam, sử dụng dữ liệu vĩ mô hàng tháng từ tháng 1/2000 đến tháng 12/2016. Giai đoạn này bao gồm cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu năm 2007, có thể đã gây ra các phản ứng phi tuyến trong chính sách tiền tệ. Việc nghiên cứu Quy tắc Taylor phi tuyến bổ sung vào các nghiên cứu trước đây, mang lại cái nhìn sâu sắc hơn về phản ứng của các NHTƯ đối với lạm phát và GDP.

II. Thách Thức Khi Nghiên Cứu Quy Tắc Taylor và Tỷ Giá ASEAN

Việc nghiên cứu Quy tắc Taylor và tỷ giá hối đoái ở Đông Nam Á đối mặt với nhiều thách thức. Thứ nhất, việc thu thập và xử lý dữ liệu kinh tế vĩ mô đầy đủ và chính xác là một vấn đề. Thứ hai, việc xác định biến số phù hợp để đưa vào mô hình Quy tắc Taylor mở rộng là một thách thức. Thứ ba, việc giải thích kết quả và đưa ra hàm ý chính sách phù hợp với bối cảnh kinh tế cụ thể của từng quốc gia đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về kinh tế vĩ mô và chính sách tiền tệ. Các NHTƯ có thể ưu tiên các mục tiêu khác nhau, ví dụ như ổn định kinh tế hoặc tăng trưởng kinh tế.

2.1. Khó Khăn Về Dữ Liệu và Mô Hình Kinh Tế Lượng

Dữ liệu kinh tế ở các nước đang phát triển thường có chất lượng không đồng đều và có thể thiếu sót. Việc xây dựng mô hình kinh tế lượng phù hợp để ước lượng Quy tắc Taylor đòi hỏi phải xem xét các đặc điểm riêng của từng nền kinh tế. Việc lựa chọn biến công cụ phù hợp cho phương pháp GMM cũng là một thách thức, cần đảm bảo tính ngoại sinh và liên quan chặt chẽ với các biến giải thích.

2.2. Vấn Đề Giải Thích và Hàm Ý Chính Sách trong Nghiên Cứu

Kết quả nghiên cứu Quy tắc Taylor có thể khác nhau tùy thuộc vào phương pháp ước lượng và dữ liệu sử dụng. Việc giải thích kết quả cần thận trọng, xem xét các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ. Các hàm ý chính sách cần được điều chỉnh phù hợp với mục tiêu và bối cảnh kinh tế cụ thể của từng quốc gia, ví dụ như Indonesia, Thái Lan hoặc Việt Nam. Việc áp dụng Quy tắc Taylor một cách máy móc có thể không mang lại hiệu quả mong muốn.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Quy Tắc Taylor Mở Rộng Khu Vực ASEAN

Nghiên cứu này sử dụng kết hợp các phương pháp kinh tế lượng để phân tích Quy tắc Taylor mở rộng với tỷ giá hối đoái. Đầu tiên, Quy tắc Taylor tuyến tính được ước lượng bằng phương pháp GMM (Generalized Method of Moments) để xử lý vấn đề nội sinh. Sau đó, Quy tắc Taylor phi tuyến được phân tích bằng mô hình hồi quy chuyển tiếp trơn (STR) để xem xét các phản ứng khác nhau của NHTƯ đối với lạm phát trên và dưới mức ngưỡng. Cuối cùng, các kết quả được so sánh và đối chiếu để đưa ra kết luận về tính phù hợp của Quy tắc Taylor trong việc mô tả chính sách tiền tệ ở Đông Nam Á.

3.1. Ước Lượng Quy Tắc Taylor Tuyến Tính Bằng GMM

Phương pháp GMM được sử dụng để ước lượng Quy tắc Taylor tuyến tính vì nó cho phép xử lý vấn đề nội sinh giữa lãi suất và các biến kinh tế vĩ mô khác. Các biến công cụ được lựa chọn cẩn thận để đảm bảo tính ngoại sinh và liên quan đến các biến giải thích. Kết quả ước lượng GMM cung cấp thông tin về các hệ số phản ứng của NHTƯ đối với lạm phát và khoảng cách sản lượng.

3.2. Phân Tích Quy Tắc Taylor Phi Tuyến với Mô Hình STR

Mô hình hồi quy chuyển tiếp trơn (STR) được sử dụng để kiểm tra xem NHTƯ có phản ứng khác nhau với lạm phát trên và dưới mức ngưỡng hay không. Mô hình STR cho phép hệ số phản ứng thay đổi một cách trơn tru giữa các chế độ khác nhau. Kết quả ước lượng STR cung cấp thông tin về mức ngưỡng lạm phát và các hệ số phản ứng trong từng chế độ.

3.3. Dữ Liệu Nghiên Cứu và Kiểm Định Tính Dừng

Dữ liệu sử dụng trong nghiên cứu là dữ liệu vĩ mô hàng tháng từ tháng 1/2000 đến tháng 12/2016 cho các quốc gia Indonesia, Malaysia, Philippines, Thái Lan và Việt Nam. Các biến số bao gồm lãi suất chính sách, lạm phát, GDP, và tỷ giá hối đoái. Trước khi tiến hành ước lượng, tất cả các biến số được kiểm định tính dừng bằng các kiểm định ADF và PP để đảm bảo rằng các chuỗi thời gian là dừng.

IV. Ứng Dụng Quy Tắc Taylor Phân Tích và Kết Quả Thực Nghiệm tại ASEAN

Nghiên cứu này tập trung vào việc ứng dụng Quy tắc Taylor trong phân tích chính sách tiền tệ của các quốc gia Đông Nam Á. Kết quả thực nghiệm cho thấy có sự khác biệt đáng kể giữa các quốc gia về mức độ tuân thủ Quy tắc Taylor. Một số quốc gia có xu hướng phản ứng mạnh mẽ hơn với lạm phát, trong khi những quốc gia khác lại chú trọng hơn đến ổn định tỷ giá. Những kết quả này cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà hoạch định chính sách trong việc điều chỉnh chính sách tiền tệ cho phù hợp với điều kiện kinh tế cụ thể của từng quốc gia.

4.1. Kết Quả Ước Lượng Quy Tắc Taylor Tuyến Tính

Kết quả ước lượng Quy tắc Taylor tuyến tính cho thấy hệ số phản ứng với lạm phát khác nhau giữa các quốc gia. Ví dụ, một số quốc gia có hệ số phản ứng với lạm phát lớn hơn 1, cho thấy NHTƯ có xu hướng thắt chặt chính sách tiền tệ mạnh mẽ khi lạm phát vượt mục tiêu. Các quốc gia khác có hệ số phản ứng với khoảng cách sản lượng lớn hơn, cho thấy NHTƯ chú trọng hơn đến việc ổn định kinh tế.

4.2. Phân Tích Quy Tắc Taylor Phi Tuyến và Mức Ngưỡng Lạm Phát

Kết quả phân tích Quy tắc Taylor phi tuyến cho thấy có bằng chứng về các phản ứng bất đối xứng của NHTƯ đối với lạm phát. Một số quốc gia có mức ngưỡng lạm phát, và NHTƯ phản ứng mạnh mẽ hơn khi lạm phát vượt quá mức ngưỡng này. Điều này cho thấy NHTƯ có thể có mục tiêu lạm phát không chính thức.

4.3. Tác Động của Tỷ Giá Hối Đoái Đến Chính Sách Tiền Tệ

Việc đưa tỷ giá hối đoái vào Quy tắc Taylor cho thấy nó có tác động đáng kể đến chính sách tiền tệ ở một số quốc gia. NHTƯ có thể can thiệp vào thị trường ngoại hối để ổn định tỷ giá, đặc biệt trong các giai đoạn biến động mạnh. Tác động của tỷ giá hối đoái có thể khác nhau tùy thuộc vào chế độ tỷ giá hối đoái của từng quốc gia.

V. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Quy Tắc Taylor

Nghiên cứu này đóng góp vào hiểu biết về chính sách tiền tệ ở Đông Nam Á bằng cách phân tích Quy tắc Taylor mở rộng với tỷ giá hối đoái và xem xét tính phi tuyến. Kết quả cho thấy có sự khác biệt đáng kể giữa các quốc gia về mức độ tuân thủ Quy tắc Taylor và phản ứng với lạm phát và tỷ giá hối đoái. Nghiên cứu này cũng chỉ ra một số hạn chế và đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo.

5.1. Hàm Ý Chính Sách Từ Nghiên Cứu Quy Tắc Taylor

Các hàm ý chính sách từ nghiên cứu này bao gồm việc NHTƯ nên xem xét kỹ lưỡng các yếu tố kinh tế vĩ mô, bao gồm cả tỷ giá hối đoái, khi điều chỉnh chính sách tiền tệ. Việc có một mục tiêu lạm phát rõ ràng và minh bạch có thể giúp ổn định kỳ vọng và cải thiện hiệu quả của chính sách tiền tệ.

5.2. Hạn Chế và Hướng Nghiên Cứu Quy Tắc Taylor Tương Lai

Nghiên cứu này có một số hạn chế, bao gồm việc sử dụng dữ liệu có sẵn và giả định về tính ngoại sinh của một số biến số. Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể bao gồm việc sử dụng các mô hình phức tạp hơn để phân tích chính sách tiền tệ và xem xét tác động của các yếu tố khác, chẳng hạn như ổn định tài chính, đối với Quy tắc Taylor. Nghiên cứu cũng có thể mở rộng sang các quốc gia khác ở khu vực ASEAN và so sánh kết quả.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ kinh tế "Quy tắc Taylor mở rộng với tỷ giá hối đoái - Nghiên cứu thực nghiệm tại một số quốc gia Đông Nam Á" được thực hiện bởi nghiên cứu sinh Nguyễn Hà Thạch, chuyên ngành Tài chính (mã số: 9340201), dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo và PGS. Nguyễn Hữu Huy Nhựt tại Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh năm 2019.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Trong điều hành chính sách tiền tệ (CSTT), các ngân hàng trung ương (NHTƯ) đối mặt với sự lựa chọn giữa phương pháp tiếp cận tùy nghi và phương pháp tiếp cận theo quy tắc. CSTT tùy nghi cho phép cơ quan quản lý phản ứng linh hoạt trước các cú sốc ngắn hạn nhưng dễ dẫn đến hiện tượng không nhất quán theo thời gian (time-inconsistency) và thiên vị lạm phát. Ngược lại, điều hành theo quy tắc (tiêu biểu là quy tắc Taylor) hỗ trợ nâng cao tính minh bạch, giảm thiểu bất định và neo giữ kỳ vọng lạm phát của công chúng.

Tuy nhiên, quy tắc Taylor gốc chỉ xem xét lạm phát và khoảng cách sản lượng, chưa bao hàm tác động của tỷ giá hối đoái (TGHĐ) – một biến số vĩ mô quan trọng đối với các nền kinh tế mở và các thị trường mới nổi. Bên cạnh đó, quy tắc Taylor tuyến tính giả định hàm phản ứng đối xứng của NHTƯ. Trong thực tế, NHTƯ có thể gán trọng số khác nhau cho các cú sốc lạm phát hoặc sản lượng âm và dương, dẫn đến hành vi điều hành phi tuyến tính theo trạng thái chu kỳ kinh doanh. Tại khu vực Đông Nam Á, đặc biệt là Việt Nam, các nghiên cứu thực nghiệm chủ yếu dừng lại ở việc xem xét quy tắc Taylor gốc dạng nhìn về quá khứ mà chưa tiếp cận toàn diện quy tắc Taylor phiên bản hướng tới tương lai, quy tắc Taylor mở rộng với TGHĐ và dạng hàm phi tuyến.

Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu

Mục tiêu tổng quát của luận án là kiểm tra khả năng áp dụng của quy tắc Taylor tuyến tính hướng tới tương lai, quy tắc Taylor mở rộng với TGHĐ và quy tắc Taylor phi tuyến trong việc mô tả hành vi thiết lập lãi suất của các NHTƯ tại khu vực Đông Nam Á. Luận án tập trung giải quyết hai câu hỏi nghiên cứu cụ thể:

1. Câu hỏi nghiên cứu thứ nhất: Chính sách tiền tệ của NHTƯ tại một số quốc gia khu vực Đông Nam Á có thể được mô tả bởi quy tắc Taylor tuyến tính và quy tắc Taylor tuyến tính mở rộng với tỷ giá hối đoái hay không?
2. Câu hỏi nghiên cứu thứ hai: NHTƯ tại các quốc gia được nghiên cứu có điều hành CSTT theo quy tắc Taylor phi tuyến? Hay nói một cách khác, NHTƯ có phản ứng khác nhau với lạm phát trên hoặc dưới mức ngưỡng không?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Hành vi điều hành chính sách tiền tệ thông qua việc thiết lập công cụ lãi suất của các NHTƯ theo quy tắc Taylor tuyến tính và phi tuyến.
• Không gian nghiên cứu: 05 quốc gia đang phát triển thuộc khu vực Đông Nam Á, bao gồm Indonesia (ID), Malaysia (MY), Philippines (PH), Thái Lan (TL) và Việt Nam (VN). Trong đó, Indonesia, Philippines và Thái Lan áp dụng khuôn khổ lạm phát mục tiêu (LPMT), còn Malaysia và Việt Nam không theo khuôn khổ LPMT.
• Thời gian nghiên cứu: Dữ liệu chuỗi thời gian theo tháng thu thập trong giai đoạn từ tháng 01/2000 đến tháng 12/2016, bao quát cả giai đoạn trước, trong và sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2007–2008.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu lý thuyết và thực nghiệm trước đây

Tổng quan tài liệu trong luận án được cấu trúc theo các mạch nội dung trọng tâm:

1. Tranh luận giữa CSTT tùy nghi và CSTT theo quy tắc:

   • Kydland và Prescott (1977), Barro và Gordon (1983) chứng minh rằng điều hành tùy nghi tạo ra thiên vị lạm phát do khu vực tư nhân điều chỉnh kỳ vọng.
   • Taylor (1993, 2000, 2013a, 2013b), Meltzer (1993), Mayer (1993), Svensson (1999), Orphanides và Williams (2007), Walsh (2010) ủng hộ việc điều hành theo quy tắc để duy trì tính nhất quán và uy tín của NHTƯ.
   • Bên cạnh quy tắc Taylor, các quy tắc khác được điểm lại bao gồm quy tắc số lượng tiền tệ (Friedman) và quy tắc thu nhập danh nghĩa mục tiêu - NIT (McCallum, 1988, 1993, 1999; Meade, 1978; Tobin và cộng sự, 1980; Hall và Mankiw, 1994; Rudebusch, 2002).

2. Quy tắc Taylor tuyến tính và hướng mở rộng với tỷ giá hối đoái:

   • Clarida, Galí và Gertler (1998, 2000) xây dựng khung phân tích quy tắc Taylor hướng tới tương lai (forward-looking) cho nhóm G3 và E3, sử dụng phương pháp GMM.
   • Ball (1999, 2000), Svensson (2000, 2003), Batini và cộng sự (2003), Leitemo và Söderström (2005), Wollmershäuser (2006), Adolfson (2007) phát triển cơ sở lý thuyết đưa TGHĐ vào hàm phản ứng của NHTƯ trong nền kinh tế mở.
   • Calvo và Reinhart (2002) nêu hiện tượng "sợ thả nổi" (fear of floating). Các nghiên cứu thực nghiệm của Mohanty và Klau (2005), Moura và De Carvalho (2010), Aizenman và cộng sự (2011), Galimberti và Moura (2013), Ghosh và cộng sự (2016) khẳng định vai trò của TGHĐ đối với CSTT tại các nền kinh tế mới nổi (EMEs).

3. Mở rộng quy tắc Taylor gắn với ổn định tài chính:

   • Käfer (2014) hệ thống hóa 4 hướng mở rộng gắn với ổn định tài chính: TGHĐ, giá tài sản, tín dụng/đòn bẩy, và chênh lệch lãi suất, cùng với chỉ số điều kiện tài chính - FCI (Castro, 2011; Baxa và cộng sự, 2013; Albulescu và cộng sự, 2013).
   • Tranh luận về phản ứng với giá tài sản giữa Bernanke và Gertler (1999, 2001) (chỉ phản ứng khi ảnh hưởng đến dự báo lạm phát) và Cecchetti (2000), Cecchetti và cộng sự (2002, 2003) (NHTƯ nên phản ứng chủ động với bong bóng giá tài sản).

4. Quy tắc Taylor phi tuyến:

   • Hamilton (1989), Dolado và cộng sự (2000, 2005), Taylor và Davradakis (2006), Surico (2007), Cukierman và Muscatelli (2008), Castro (2008, 2011), Martin và Milas (2004, 2013) chỉ ra sự bất đối xứng trong hàm tổn thất của NHTƯ.
   • Nghiên cứu tại các thị trường mới nổi gồm Hasanov và Omay (2008), Akyurek và cộng sự (2011) tại Thổ Nhĩ Kỳ; Miles và Schreyer (2012) tại 4 nước châu Á; Akdoğan (2015) trên mẫu 19 quốc gia lạm phát mục tiêu.

5. Nghiên cứu quy tắc Taylor tại Việt Nam:

   • Liên (2010) đánh giá giai đoạn 2000–2008; Tuấn (2013) nghiên cứu giai đoạn 2006–2012 đối với lãi suất chiết khấu; Ân (2016) phân tích giai đoạn 2000–2014 qua trần lãi suất huy động. Các tác giả đều chỉ sử dụng dạng mô hình gốc, chưa tích hợp kỳ vọng tương lai và dạng hàm phi tuyến.

Khoảng trống luận án giải quyết

Luận án lấp đầy khoảng trống thực nghiệm bằng cách: (i) kiểm định đồng thời quy tắc Taylor tuyến tính hướng tới tương lai và quy tắc mở rộng với TGHĐ cho 5 nước Đông Nam Á; (ii) áp dụng mô hình hồi quy chuyển tiếp trơn (STR) để đánh giá hành vi phi tuyến và xác định giá trị ngưỡng lạm phát trong điều hành CSTT.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và mô hình nghiên cứu

Quy tắc Taylor gốc (Taylor, 1993) có dạng: $$i_t = r^* + \pi_t + \alpha_\pi (\pi_t - \pi^) + \alpha_y (Y_t - Y_t^)$$

Trong đó $i_t$ là lãi suất danh nghĩa mục tiêu, $r^$ là lãi suất thực cân bằng, $\pi_t$ là lạm phát thực tế, $\pi^$ là lạm phát mục tiêu, $Y_t$ là sản lượng thực tế và $Y_t^*$ là sản lượng tiềm năng.

Khi xem xét yếu tố làm mượt lãi suất (interest rate smoothing) và mở rộng cho nền kinh tế mở có tính đến ổn định tài chính (Käfer, 2014), mô hình mở rộng có dạng: $$i_t = \bar{r} + \pi_t + \alpha_\pi (\pi_t - \pi^) + \alpha_y (Y_t - Y_t^) + \alpha_x (X_t - X^*)$$ với $X_t$ đại diện cho biến tỷ giá hối đoái hoặc biến ổn định tài chính.

Cơ chế truyền dẫn CSTT được xem xét qua các kênh: kênh lãi suất, kênh tỷ giá hối đoái, kênh giá tài sản, kênh tín dụng (Mishkin, 2013) và kênh kỳ vọng (Mukherjee & Bhattacharya, 2011).

Quy trình và phương pháp nghiên cứu

Quy trình phân tích định lượng được thực hiện qua 6 bước:

1. Thu thập số liệu: Dữ liệu chuỗi thời gian hàng tháng từ tháng 01/2000 đến tháng 12/2016.
2. Tính toán và chuyển đổi dữ liệu: Sử dụng bộ lọc Hodrick-Prescott (HP) để ước tính xu hướng sản lượng tiềm năng và tính khoảng cách sản lượng (KCSL); tính tỷ lệ lạm phát từ chỉ số giá tiêu dùng (CPI); xác định biến động tỷ giá hối đoái.
3. Thống kê mô tả dữ liệu: Tổng hợp đặc trưng phân phối của các chuỗi dữ liệu (Bảng 3.1).
4. Kiểm tra tính dừng của dữ liệu: Thực hiện các kiểm định nghiệm đơn vị (Bảng 3.2).
5. Ước lượng quy tắc Taylor tuyến tính:
   • Sử dụng phương pháp Moment tổng quát (GMM) theo Clarida, Galí và Gertler (1998, 2000) nhằm xử lý các biến kỳ vọng không quan sát được và khắc phục hiện tượng nội sinh/sai lệch đồng thời giữa các biến giải thích.
   • Tập biến công cụ gồm: hằng số cố định, lãi suất trễ, tỷ giá hối đoái và các độ trễ từ 1–6, 9, 12 của lạm phát và khoảng cách sản lượng (Castro, 2011).
6. Ước lượng quy tắc Taylor phi tuyến:
   • Sử dụng mô hình hồi quy chuyển tiếp trơn (STR - Smooth Transition Regression), cho phép tham số thay đổi mượt mà giữa các chế độ nội sinh.
   • Các dạng hàm chuyển tiếp được xem xét:
     • Hàm Logistic bậc 1 (LSTR1): $G(\gamma, c, s_t) = [1 + \exp(-\gamma (s_t - c))]^{-1}, \gamma > 0$
     • Hàm Logistic bậc 2 (LSTR2): $G(\gamma, c, s_t) = [1 + \exp(-\gamma (s_t - c_1)(s_t - c_2))]^{-1}, \gamma > 0, c_1 \le c_2$
     • Hàm dạng mũ (ESTR): $G(\gamma, c, s_t) = 1 - \exp(-\gamma (s_t - c)^2), \gamma > 0$
   • Thực hiện kiểm định tính tuyến tính để lựa chọn dạng hàm phù hợp (kiểm định biến chuyển tiếp $s_t$ là lạm phát) và ước lượng tham số.

Nhóm mô hình	Dạng mô hình	Phương pháp ước lượng	Biến số chính
Tuyến tính	Quy tắc Taylor gốc & động	GMM	Lãi suất trễ, lạm phát, KCSL
Mở rộng tuyến tính	Quy tắc Taylor mở rộng TGHĐ	GMM	Lãi suất trễ, lạm phát, KCSL, TGHĐ
Phi tuyến	STR (LSTR1, LSTR2, ESTR)	NLS / Hồi quy phi tuyến	Biến chuyển tiếp: Lạm phát; Biến giải thích: Lãi suất trễ, lạm phát, KCSL, TGHĐ

---

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU

Chương 1 thiết lập khung nghiên cứu tổng thể, nêu rõ lý do chọn đề tài dựa trên các tranh luận học thuật về mục tiêu của CSTT và sự cần thiết phải kiểm định quy tắc Taylor cho các nền kinh tế mở đang phát triển. Chương này xác định mục tiêu nghiên cứu, 2 câu hỏi nghiên cứu, đối tượng và phạm vi phân tích tại 5 quốc gia Đông Nam Á (Indonesia, Malaysia, Philippines, Thái Lan, Việt Nam) giai đoạn 2000–2016. Chương 1 cũng trình bày tóm tắt 6 bước phương pháp nghiên cứu, các đóng góp mới về mặt lý thuyết và thực tiễn, cùng bố cục 5 chương của luận án.

CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VỀ QUY TẮC TAYLOR

Chương 2 thực hiện phân tích và hệ thống hóa lý thuyết học thuật:

• CSTT và quy tắc Taylor: Trình bày chi tiết cơ sở lý luận của phương pháp tiếp cận tùy nghi và tiếp cận theo quy tắc. Phân tích quy tắc Taylor gốc, quy tắc Taylor tuyến tính hướng tới tương lai và quy tắc Taylor phi tuyến.
• Cơ sở lý thuyết quy tắc Taylor và ổn định tài chính: Phân tích các khái niệm về ổn định tài chính từ góc nhìn của các NHTƯ lớn (Thụy Sĩ, Đức, Úc, Anh, ECB). So sánh quan điểm truyền thống (chỉ tập trung vào giá cả/sản lượng) và quan điểm chủ động (tích hợp ổn định tài chính vào hàm phản ứng CSTT). Trình bày cơ chế truyền dẫn qua các kênh: lãi suất, TGHĐ, giá tài sản, tín dụng.
• 5 hướng mở rộng của quy tắc Taylor: Điểm lại các nghiên cứu lý thuyết và thực nghiệm về quy tắc Taylor mở rộng với: (1) Tỷ giá hối đoái; (2) Giá tài sản (cổ phiếu, bất động sản); (3) Tín dụng/đòn bẩy; (4) Chênh lệch lãi suất; (5) Chỉ số điều kiện tài chính (FCI).
• Tổng quan CSTT tại 5 quốc gia Đông Nam Á: Mô tả khuôn khổ điều hành CSTT, mục tiêu hoạt động và công cụ chính sách tại Indonesia (Bank Indonesia), Malaysia (Bank Negara Malaysia), Philippines (Bangko Sentral ng Pilipinas), Thái Lan (Bank of Thailand) và Việt Nam (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam).

CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ DỮ LIỆU

Chương 3 thiết lập đặc tả toán học và kinh tế lượng cho các mô hình nghiên cứu:

• Xây dựng phương trình quy tắc Taylor tuyến tính động hướng tới tương lai và quy tắc mở rộng với TGHĐ.
• Thiết lập mô hình phi tuyến STR và các dạng hàm chuyển tiếp (LSTR1, LSTR2, ESTR).
• Trình bày quy trình kiểm định tính dừng (Bảng 3.2), thống kê mô tả chuỗi dữ liệu hàng tháng (Bảng 3.1) của 5 quốc gia.
• Xác định quy trình kiểm định tính tuyến tính nhằm kiểm tra sự tồn tại của tính phi tuyến và lựa chọn dạng hàm chuyển tiếp tối ưu với biến ngưỡng lạm phát.

CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

Chương 4 báo cáo kết quả ước lượng thực nghiệm:

• Ước lượng quy tắc Taylor tuyến tính:
  • Báo cáo kết quả hồi quy GMM cho từng quốc gia: Indonesia (Bảng 4.1), Malaysia (Bảng 4.2), Philippines (Bảng 4.3), Thái Lan (Bảng 4.4) và Việt Nam (Bảng 4.5).
  • Kết quả xác nhận quy tắc Taylor tuyến tính mô tả phù hợp hành vi thiết lập lãi suất tại cả 5 quốc gia. Biến lãi suất trễ đều mang ý nghĩa thống kê cao, phản ánh xu hướng làm mượt lãi suất của các NHTƯ.
  • Khi mở rộng với TGHĐ: Biến TGHĐ có ý nghĩa thống kê trong việc giải thích điều hành lãi suất tại Malaysia và Philippines, nhưng không có ý nghĩa thống kê tại Indonesia, Thái Lan và Việt Nam.
• Ước lượng quy tắc Taylor phi tuyến:
  • Kiểm tra tính tuyến tính với biến ngưỡng lạm phát (Bảng 4.6 và Bảng 4.7) cho thấy: Việt Nam không tồn tại tính phi tuyến (mô hình tuyến tính là phù hợp nhất); trong khi Indonesia, Malaysia, Philippines và Thái Lan có tính phi tuyến và hàm LSTR1 là dạng hàm thích hợp nhất.
  • Ước lượng mô hình phi tuyến LSTR1 (Bảng 4.8 và Bảng 4.9) và kiểm tra sự tồn tại tính phi tuyến (Bảng 4.10): Xác nhận hành vi điều hành phi tuyến tại Indonesia, Malaysia và Philippines.
  • Xác định và biểu diễn đồ thị giá trị ngưỡng của biến lạm phát trong các mô hình phi tuyến tại Indonesia, Malaysia và Philippines (Hình 4.1 đến Hình 4.6).

CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH

Chương 5 đúc kết các phát hiện nghiên cứu chính, trình bày các đóng góp về mặt lý thuyết và thực tiễn, đề xuất hàm ý điều hành CSTT cho từng NHTƯ trong khu vực, đồng thời nêu rõ các hạn chế nghiên cứu và định hướng mở rộng đề tài.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về cơ sở lý thuyết

1. Hệ thống hóa toàn diện lý thuyết quy tắc Taylor: Luận án tổng hợp và chuẩn hóa khung lý thuyết về điều hành CSTT theo quy tắc và tùy nghi, làm rõ tiến trình phát triển từ quy tắc Taylor gốc đến các dạng tuyến tính hướng tới tương lai và phi tuyến.
2. Khái quát các hướng mở rộng gắn với ổn định tài chính: Luận án hệ thống hóa 4 hướng mở rộng chính của quy tắc Taylor (TGHĐ, giá tài sản, tín dụng, chênh lệch lãi suất) và hướng tiếp cận chỉ số tổng hợp FCI, cung cấp cơ sở học thuật để các nghiên cứu tiếp theo lựa chọn biến số mở rộng phù hợp với đặc thù từng nền kinh tế.

Đóng góp về thực tiễn

1. Bằng chứng về quy tắc Taylor tuyến tính tại 5 nước Đông Nam Á: Luận án chứng minh quy tắc Taylor tuyến tính mô tả tốt hành vi thiết lập lãi suất của các NHTƯ tại Indonesia, Malaysia, Philippines, Thái Lan và Việt Nam trong giai đoạn 2000–2016.
2. Vai trò của tỷ giá hối đoái trong hàm phản ứng:
   • Tỷ giá hối đoái có ảnh hưởng đáng kể đến việc thiết lập lãi suất của NHTƯ Malaysia và Philippines, chứng minh NHTƯ tại hai quốc gia này cân nhắc biến động TGHĐ khi điều hành CSTT.
   • Biến TGHĐ không có ý nghĩa thống kê đối với quyết định lãi suất của NHTƯ Indonesia, NHTƯ Thái Lan và NHNN Việt Nam.
3. Bằng chứng thực nghiệm về tính phi tuyến:
   • Kiểm định tuyến tính cho thấy mô hình phi tuyến không phù hợp để giải thích CSTT tại Việt Nam (mô hình tuyến tính là thích hợp).
   • Ngược lại, CSTT tại Thái Lan, Malaysia, Indonesia và Philippines phù hợp với mô hình chuyển tiếp trơn dạng Logistic bậc 1 (LSTR1).
   • Kết quả ước lượng xác nhận hành vi phản ứng phi tuyến rõ nét tại Indonesia, Malaysia và Philippines, chỉ ra rằng NHTƯ tại các quốc gia này có mức độ phản ứng lãi suất khác nhau khi lạm phát vượt qua hoặc nằm dưới mức ngưỡng xác định.

Quốc gia	Khung CSTT	Quy tắc Taylor tuyến tính	Ảnh hưởng của TGHĐ	Mô hình phi tuyến phù hợp	Hành vi phi tuyến thực nghiệm
Indonesia	Lạm phát mục tiêu	Phù hợp	Không có ý nghĩa	LSTR1	Có phản ứng phi tuyến
Malaysia	Không LPMT	Phù hợp	Có ý nghĩa	LSTR1	Có phản ứng phi tuyến
Philippines	Lạm phát mục tiêu	Phù hợp	Có ý nghĩa	LSTR1	Có phản ứng phi tuyến
Thái Lan	Lạm phát mục tiêu	Phù hợp	Không có ý nghĩa	LSTR1	Phù hợp dạng hàm LSTR1
Việt Nam	Không LPMT	Phù hợp	Không có ý nghĩa	Không phù hợp (dạng tuyến tính)	Không có hành vi phi tuyến

Hàm ý và kiến nghị chính sách

• Các NHTƯ Malaysia và Philippines nên cân nhắc chính thức hóa việc tích hợp biến tỷ giá hối đoái vào quy tắc Taylor khi xây dựng kịch bản điều hành lãi suất.
• Các NHTƯ Indonesia, Malaysia và Philippines cần tính toán đến tính phi tuyến và hiệu ứng ngưỡng của lạm phát, từ đó có các bước điều chỉnh lãi suất tương ứng với từng trạng thái của chu kỳ kinh tế thay vì áp dụng một phản ứng tuyến tính cố định.
• Đối với Việt Nam, kết quả cho thấy NHNN điều hành theo mô hình tuyến tính và biến TGHĐ chưa tham gia trực tiếp vào phương trình phản ứng lãi suất theo quy tắc Taylor trong giai đoạn nghiên cứu.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Văn bản luận án nêu rõ các hạn chế và định hướng nghiên cứu tiếp theo như sau:

1. Phạm vi biến số mở rộng: Luận án mới chỉ tập trung phân tích sâu quy tắc Taylor mở rộng với biến tỷ giá hối đoái (ở cả dạng tuyến tính và phi tuyến).
2. Hướng nghiên cứu xa hơn: Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng kiểm định quy tắc Taylor với các yếu tố ổn định tài chính khác như giá tài sản (chứng khoán, bất động sản), tín dụng, chênh lệch lãi suất, hoặc chỉ số tổng hợp điều kiện tài chính (FCI).
3. Phạm vi không gian và thời gian: Nghiên cứu sử dụng mẫu dữ liệu tháng giai đoạn 2000–2016 tại 5 quốc gia Đông Nam Á; các nghiên cứu sau có thể cập nhật chuỗi thời gian mới hơn hoặc mở rộng thêm các nền kinh tế khác trong khu vực.

---

Giá trị tham khảo

Luận án mang lại giá trị tham khảo cụ thể cho các nhóm đối tượng:

• Học viên cao học, nghiên cứu sinh và giảng viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Cung cấp tài liệu tham khảo chuẩn mực về việc áp dụng phương pháp GMM để ước lượng quy tắc Taylor hướng tới tương lai, cũng như quy trình kinh tế lượng kiểm định và ước lượng mô hình hồi quy chuyển tiếp trơn (STR/LSTR1/LSTR2/ESTR).
• Các nhà hoạch định chính sách tiền tệ tại Ngân hàng Nhà nước và các NHTƯ trong khu vực: Là tài liệu tham khảo thực nghiệm về mức độ làm mượt lãi suất, phản ứng của lãi suất trước khoảng cách sản lượng, lạm phát và tỷ giá hối đoái, cùng cơ sở nhận diện tính phi tuyến trong điều hành CSTT.
• Các nhà phân tích kinh tế vĩ mô: Cung cấp khung đánh giá so sánh giữa các quốc gia áp dụng chính sách lạm phát mục tiêu (Indonesia, Philippines, Thái Lan) và các quốc gia không áp dụng lạm phát mục tiêu (Malaysia, Việt Nam).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án nghiên cứu hành vi điều hành chính sách tiền tệ tại những quốc gia nào và trong giai đoạn nào?

Luận án thực hiện nghiên cứu thực nghiệm tại 5 quốc gia đang phát triển thuộc khu vực Đông Nam Á gồm Indonesia, Malaysia, Philippines, Thái Lan và Việt Nam, sử dụng dữ liệu chuỗi thời gian theo tháng từ tháng 01/2000 đến tháng 12/2016.

2. Quy tắc Taylor mở rộng với tỷ giá hối đoái có ý nghĩa thống kê tại những quốc gia nào?

Kết quả ước lượng GMM cho thấy biến tỷ giá hối đoái có ảnh hưởng đáng kể đến việc thiết lập lãi suất của NHTƯ tại Malaysia và Philippines. Ngược lại, biến tỷ giá hối đoái không có ý nghĩa thống kê trong hàm phản ứng lãi suất của NHTƯ Indonesia, NHTƯ Thái Lan và NHNN Việt Nam.

3. Tại sao tác giả sử dụng phương pháp GMM để ước lượng quy tắc Taylor tuyến tính?

Theo Clarida, Galí và Gertler (1998, 2000), phương pháp GMM phù hợp để ước tính hàm phản ứng theo quy tắc Taylor hướng tới tương lai vì mô hình này chứa các giá trị kỳ vọng không thể quan sát được tại thời điểm ra quyết định, đồng thời phương pháp này giúp loại bỏ sai lệch đồng thời có thể xảy ra giữa các biến công cụ và biến giải thích.

4. Kết quả kiểm định phi tuyến bằng mô hình STR cho thấy sự khác biệt nào giữa Việt Nam và các nước khác trong mẫu?

Kiểm định tính tuyến tính chỉ ra rằng mô hình phi tuyến không phù hợp để giải thích CSTT tại Việt Nam (CSTT của Việt Nam mang đặc tính tuyến tính). Trong khi đó, CSTT tại Thái Lan, Malaysia, Indonesia và Philippines phù hợp với mô hình chuyển tiếp trơn dạng Logistic bậc 1 (LSTR1), và kết quả ước lượng thực nghiệm xác nhận hành vi phản ứng phi tuyến rõ rệt tại Indonesia, Malaysia và Philippines.

5. Vì sao quy tắc Taylor mở rộng với tỷ giá hối đoái được xem là cần thiết đối với các nền kinh tế mới nổi?

Các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển là những nền kinh tế mở chịu tác động lớn từ các cú sốc bên ngoài, hiện tượng truyền dẫn tỷ giá tới lạm phát nội địa qua kênh nhập khẩu, và rủi ro bất ổn tài chính do dòng vốn đảo chiều hoặc áp lực nợ định danh bằng ngoại tệ (Ho & Cauley, 2003; Calvo & Reinhart, 2002; Svensson, 2000).

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Hà Thạch đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về quy tắc Taylor tuyến tính, phi tuyến và các hướng mở rộng gắn với ổn định tài chính trong điều hành chính sách tiền tệ. Thông qua phương pháp GMM và mô hình hồi quy chuyển tiếp trơn (STR) trên bộ dữ liệu tháng giai đoạn 2000–2016, nghiên cứu khẳng định quy tắc Taylor tuyến tính phù hợp với 5 quốc gia Đông Nam Á, đồng thời chỉ ra vai trò của tỷ giá hối đoái tại Malaysia và Philippines. Kết quả nghiên cứu cũng chứng minh sự hiện diện của hành vi điều hành phi tuyến theo mô hình LSTR1 tại Indonesia, Malaysia và Philippines, trong khi điều hành CSTT tại Việt Nam phù hợp với mô hình tuyến tính.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Giới thiệu - Chương 2. Tổng quan lý thuyết về quy tắc Taylor - Chương 3. Phương pháp nghiên cứu và dữ liệu - Chương 4.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận - Chương 5. Kết luận và hàm ý chính sách 9 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VỀ QUY TẮC TAYLOR 2.1 Chính sách tiền tệ và quy tắc Taylor 2.1 Giới thiệu Chính sách tiền tệ được điều hành bởi NHTƯ hướng đến mục tiêu ổn định giá cả của nền kinh tế thông qua việc quản lý cung tiền. Trong đó, NHTƯ có thể đặt mục tiêu ổn định giá cả là mục tiêu chính yếu của CSTT và công bố cho công chúng để hình thành neo danh nghĩa trong mong đợi của người dân. Cách điều hành như vậy giúp NHTƯ tránh được vấn đề thiếu tính đồng nhất theo thời gian và được xem là yếu tố cốt lõi dẫn đến khả năng thành công của CSTT.

Tuy nhiên, Mishkin (2013) cho rằng bên cạnh mục tiêu ổn định giá cả thì CSTT của các quốc gia còn hướng đến một hoặc nhiều hoặc cả năm vấn đề sau: (i) tạo ra công ăn việc làm và ổn định sản lượng đầu ra, (ii) tăng trưởng kinh tế, (iii) ổn định thị trường tài chính, (iv) ổn định lãi suất, và (v) ổn định tỷ giá hối đoái. Vì vậy, các nhà nghiên cứu hàn lâm và nhà hoạch định chính sách không ngừng tranh cãi về việc CSTT nên theo đuổi mục tiêu duy nhất (ổn định giá cả, lạm phát mục tiêu), hay là NHTƯ cần điều hành CSTT tùy nghi tùy theo từng điều kiện và hoàn cảnh kinh tế cụ thể của mỗi quốc gia trong gần một thế kỷ qua. CSTT tùy nghi cho phép nhà hoạch định chính sách phản ứng nhanh chóng với những tình huống xảy ra, tuy nhiên, CSTT tùy nghi dễ dẫn tới hiện tượng không nhất quán theo thời gian. Chẳng hạn, NHTƯ tuyên bố sẽ nâng lãi suất không hạn chế để kiềm chế lạm phát, nhưng sau đó lại không làm như vậy.

Hành động như thế sẽ khiến các cá nhân mất lòng tin vào NHTƯ và mất dần tính hiệu quả của CSTT. Do đó, Taylor (1993) và Mayer (1993) cho rằng CSTT tùy nghi được quản lý một cách chủ quan và phê phán những hành vi để đáp ứng với những thay đổi kinh tế mà không theo bất kỳ quy tắc đã công bố hoặc kế hoạch cho tương lai. Kydland và Prescott (1977), Barro và Gordon (1983) không ủng hộ CSTT tùy nghi, khi lập luận rằng nếu nhà hoạch định chính sách tăng cung tiền để tăng sản lượng, người dân và doanh nghiệp sẽ điều chỉnh lại mong đợi của mình, từ đó làm thay đổi lạm phát theo mức 10 tăng của cung tiền. Vì thế, lạm phát kỳ vọng và lạm phát thực tế sẽ cao hơn, trong khi CSTT sẽ không có ảnh hưởng đến sản lượng.

Do đó, một số nhà nghiên cứu hàn lâm và thực nghiệm đưa ra hướng tiếp cận điều hành CSTT theo quy tắc. Hall và Mankiw (1994); Bernanke và Mishkin (1997); Ball (1999); (Taylor, 1993, 2013a) cho thấy có nhiều quy tắc trong điều hành CSTT. Trong đó, lý thuyết số lượng tiền tệ của Milton Friedman, quy tắc tập trung vào thu nhập danh nghĩa mục tiêu (NIT) của McCallum, hoặc quy tắc Taylor với lạm phát mục tiêu được nghiên cứu và ứng dụng nhiều trong thực tiễn. Do đó trong phần này, dựa trên các nghiên cứu lý thuyết và thực nghiệm, luận án tập trung phân tích để làm rõ nội dung sau: (i) một số NHTƯ điều hành CSTT theo phương pháp nào, và (ii) quan trọng hơn phương pháp nào được chứng minh là phù hợp, giúp NHTƯ đạt được mục tiêu của CSTT.

Các kết quả nghiên cứu thực nghiệm về chủ đề này đã rút ra được những kết luận quan trọng nào về điều hành CSTT quy tắc Taylor. Việc đúc kết lại lý thuyết và các kết quả nghiên cứu gần đây về quy tắc trong điều hành CSTT không chỉ giúp các nhà hoạch định chính sách có những quyết định đúng đắn, mà còn giúp cho nhiều nhà nghiên cứu kinh tế có nền tảng lý thuyết vững chắc để xây dựng các nghiên cứu phù hợp. Trong phần tiếp theo, luận án sẽ thảo luận ngắn gọn về lý thuyết và các nghiên cứu thực nghiệm trong phương pháp tiếp cận tùy nghi và phương pháp dựa trên quy tắc trong điều hành CSTT của NHTƯ, trong đó chú ý phân tích quy tắc Taylor.2 Phương pháp tiếp cận tùy nghi King (1997) và Sauer (2010) cho rằng cơ quan điều hành CSTT có thể đạt được một số lợi ích từ việc áp dụng các hành động tùy nghi như sau: (i) phương pháp này linh hoạt để đáp ứng với một cú sốc; (ii) làm gia tăng chính trị; (iii) để giảm nợ thực tế của chính phủ bằng cách tạo ra lạm phát bất ngờ; (iv) lạm phát bất ngờ có thể để tăng cường hoạt động kinh tế thực và giảm tỷ lệ thất nghiệp trong ngắn hạn. Tuy nhiên, Taylor (1993) và Mayer (1993) cho rằng CSTT tùy nghi được quản lý một cách chủ quan và phê phán những hành vi để đáp ứng với những thay đổi kinh tế mà không theo bất kỳ quy tắc đã công bố hoặc kế hoạch cho tương lai.

Các quan điểm 11 chống lại CSTT tùy nghi đã được nhấn mạnh bởi Kydland và Prescott (1977) và Barro và Gordon (1983), khi lập luận rằng nếu nhà hoạch định chính sách mong muốn tăng sản lượng bằng cách tạo ra một bất ngờ mới mỗi năm, các cơ quan tư nhân sẽ nhận ra sự hợp lý đó và điều chỉnh lại mong đợi của họ. Do đó, lạm phát kỳ vọng và lạm phát thực tế sẽ cao hơn nhưng không ảnh hưởng đến sản lượng. Việc thực hiện hành động tùy nghi có thể dẫn đến một số bất lợi cho nền kinh tế. Đầu tiên, sự thiên vị lạm phát xuất phát từ những ưu đãi của các nhà hoạch định chính sách để tăng sản lượng trên mức cân bằng tiềm năng (Kydland và Prescott, 1977), (Walsh, 2003).

Do đó, hành động này có khả năng tăng tỷ lệ lạm phát và phá vỡ kỳ vọng khu vực tư nhân về một tỷ lệ lạm phát thấp hơn (Gordon, 2006). Thứ hai, Orphanides và Williams (2007) cho rằng vấn đề không nhất quán về thời gian làm cho các NHTƯ đánh mất sự tín nhiệm của mình. Thứ ba, các phương pháp tiếp cận tùy nghi giống như một giải pháp thiển cận, mang đặc trưng của sự không đồng nhất và khó theo dõi bởi các cơ quan điều hành CSTT (Blanchard và Fischer, 1989), (Orphanides và Williams, 2007). Đưa ra những khó khăn và chỉ trích của CSTT tùy nghi, các nhà nghiên cứu và các nhà kinh tế đã tập trung khuyến nghị NHTƯ nên điều hành CSTT theo quy tắc.3 Phương pháp tiếp cận theo quy tắc Meltzer (1993) cho rằng quy tắc điều hành CSTT được định nghĩa là "một quy trình hệ thống các quyết định trong đó sử dụng thông tin một cách nhất quán và có thể dự đoán được".

Tương tự như vậy, Taylor (2000) đã mô tả quy tắc điều hành CSTT như là "một kế hoạch dự phòng được xác định càng rõ ràng càng tốt trong trường hợp NHTƯ thay đổi các công cụ của CSTT". Nói cách khác, quy tắc được xác định thông qua sự lựa chọn các công cụ của CSTT và là hướng dẫn trong thiết lập CSTT (Hall và Mankiw, 1994; Svensson, 1999; Taylor, 1993). Điều này ngăn cản nhà điều hành chính sách CSTT hành động để đạt ổn định sản lượng trong ngắn hạn và tránh thiên vị lạm phát mà có thể phát sinh từ cách tiếp cận tùy nghi (Walsh, 2010). 12 Hơn nữa, nghiên cứu của Taylor (1993) Svensson (1999), Orphanides và Williams (2007), Walsh (2010) và Taylor (2013b) cho rằng cách tiếp cận theo quy tắc có các ý nghĩa sau: (i) tránh được các vấn đề không nhất quán trong thời gian, (ii) tăng cường kết nối với công chúng, (iii) đạt được sự tín nhiệm, (iv) giúp nhà hoạch định chính sách trong việc dự báo kỳ vọng hợp lý của các cơ quan điều hành CSTT, và (v) giảm sự không chắc chắn.

Tiếp theo, Hall và Mankiw (1994) lập luận rằng quy tắc CSTT tối ưu phải thỏa mãn ba đặc điểm chính. Đầu tiên, CSTT tối ưu đạt hiệu quả nếu thay lượng tiền cần thiết cho sự thay đổi trong sản lượng mà không ảnh hưởng hoặc ảnh hưởng tối thiểu đến mức giá. Thứ hai, quy tắc CSTT tốt nên đơn giản, làm tăng khả năng áp dụng và tiếp tục được thực hiện. Thứ ba, trách nhiệm là đặc điểm chính của một quy tắc chính sách tốt, điều này làm cho CSTT đáng tin cậy hơn nếu nhà điều hành CSTT có quyền tự chủ với hành động của mình để đạt được các mục tiêu đã công bố.

Chẳng hạn, Ủy ban CSTT của NHTƯ Anh chịu trách nhiệm bởi một Ủy ban Nghị viện (Taylor, 1998). Sau khi đã xác định các đặc điểm của một quy tắc chính sách tốt cần có, điều hành CSTT theo quy tắc có thể bị ảnh hưởng bởi tác động phụ. Những tác động phụ phát sinh từ việc áp dụng và kiểm soát chặt chẽ của một biến, ví dụ biến lạm phát, có thể gây ra mức độ biến động cao các biến kinh tế vĩ mô khác như tỷ lệ thất nghiệp, TGHĐ (Hall và Mankiw, 1994). Do đó, các nhà hoạch định chính sách cần xem xét theo đuổi quy tắc CSTT tối ưu mà có thể đạt hiệu quả cao trong ổn định giá cả và sản lượng, và thỏa mãn đủ ba đặc điểm trên.

Trong nghiên cứu của Hall và Mankiw (1994), Bernanke và Mishkin (1997), Ball (1999), (Taylor, 1993, 2013a) cho rằng quy tắc CSTT của Milton Friedman liên quan lý thuyết số lượng tiền, của McCallum tập trung vào thu nhập danh nghĩa mục tiêu (NIT) hoặc quy tắc Taylor với lạm phát mục tiêu. Tuy nhiên, sự không chắc chắn về cầu tiền đã làm cho lý thuyết số lượng tiền ít hấp dẫn đối với các NHTƯ, và ít được đề cập trong các nghiên cứu gần đây. Do đó, các lập luận hiện nay trong cơ sở 13 lý thuyết chủ yếu tập trung theo quy tắc theo lạm phát mục tiêu như quy tắc Taylor hoặc thu nhập danh nghĩa mục tiêu (Hall và Mankiw, 1994; McCallum, 1993). McCallum (1999) cho rằng quy tắc NIT là vượt trội so với lý thuyết tiền mục tiêu khi được xem xét với những thay đổi trong quy chế tài chính và cầu tiền trong thời kỳ công nghệ đổi mới không thể đoán trước.

Quan điểm này được ủng hộ bởi (Meade, 1978; Tobin và cộng sự, 1980; McCallum, 1988), khi các tác giả lập luận quy tắc NIT đạt hiệu quả hơn trong ổn định việc làm và sản lượng thực cao hơn so với mục tiêu cung tiền.