MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Thành phố Bạc Liêu được thành lập theo nghị định số 32/NQ-CP ngày 27/08/2010 của ch nh phủ, có vị tr nằm ở trung tâm thành phố Bạc Liêu với tổng diện t ch 17.538,19 ha, thành phần dân cư và các hoạt động kinh tế, văn hoá xã hội tương đối phong phú và đa dạng. Trong tương lai, khi thành phố đẩy mạnh tốc độ phát triển kinh tế, đặc biệt là chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp sang công nghiệp, nếu không có quy hoạch cụ thể thì áp lực ô nhiễm môi trường đối với vùng ven biển của thành phố Bạc Liêu càng lớn. Do đó, việc “Xây dựng quy hoạch sử dụng và bảo vệ tài nguyên – môi trường ven biển thành phố Bạc Liêu đến năm 2015 và định hướng đến năm 2020” nhằm đảm bảo mục tiêu phát triển kinh tế bền vững.
Với đường bờ biển dài 12,5 km là vùng ven biển quan trọng ở khu vực bán đảo Cà Mau. Địa thế giáp biển đông, có bờ biển khá dài với vùng ngư trường rộng lớn và một vùng nước mặn, lợ ven bờ cho thấy thành phố Bạc Liêu có tiềm năng lớn về nguồn tài nguyên ven biển, đây là nguồn tài nguyên đặc biệt quan trọng. Tài nguyên – môi trường ven biển vừa là tư liệu sản xuất vừa là đối tượng sản xuất của nông, công nghiệp phục vụ phát triển kinh tế, dân sinh và an ninh quốc phòng. Tuy nhiên tình trạng khai thác và sử dụng tài nguyên thiên nhiên ven biển tạithành phố Bạc Liêu mang t nh tự phát và tùy tiện dẫn đến lãng ph và ô nhiễm cụ thể như: chiếm dụng đất đai tràn lan, khai thác nghêu ở các bãi bồi, săn bắt chim chóc bừa bãi, khoan giếng lấy nước sản xuất, chặt phá rừng phòng hộ, đánh bắt tôm cá theo kiểu tận thu… bên cạnh đó ngày càng nhiều chất thải đổ ra biển làm ô nhiễm nguồn nước và suy giảm đa dạng sinh học ven bờ đặc biệt đối với đất ngập nước và rạn san hô.
Vì vậy, viêc lập quy hoạch sử dụng và bảo vệ tài nguyên kết hợp bảo vệ môi trường ven biển thành phố Bạc Liêu là cần thiết cho mục tiêu chiến lược của thành phố trong việc khai thác và sử dụng nguồn tài nguyên thiên nhiên sẳn có này. Đây cũng là một công cụ quản lý nhà nước tổng hợp thống nhất góp phần khai thác và sử dụng một cách tiết kiệm và hiệu quả nguồn tài nguyên kết hợp bảo vệ môi trường Quy hoạch sử dụng và bảo vệ tài nguyên - môi trường ven biển thành phố Bạc Liêu 2 ven biển quý giá, phục vụ tốt nhất yêu cầu phát triển kinh tế bền vững của thành phố Bạc Liêu. Mục tiêu của đề tài Lập quy hoạch sử dụng và bảo vệ tài nguyên – môi trường ven biển thành phố Bạc Liêu đảm bảo: - Sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên - Bảo vệ môi trường ven biển - Phát triển kinh tế, xã hội 3. Nội dung nghiên cứu Đề tài tập trung vào các nội dung ch nh sau đây: - Đưa ra cơ sở lý thuyết về Quy hoạch sử dụng và bảo vệ tài nguyên – môi trường.
- Đánh giá hiện trạng sử dụng và bảo vệ tài nguyên – môi trường ven biển thành phố Bạc Liêu. - Nghiên cứu các định hướng quy hoạch sử dụng và bảo vệ tài nguyên – môi trường ven biển. - Đưa ra các thách thức có thể xảy ra và đề xuất quan điểm, mục tiêu và phương hướng quy hoạch khai thác, sử dụng tài nguyên đất, nước, rừng phòng hộ, tài nguyên ven biểncác xã, phường thuộc thành phố Bạc Liêu - Lập quy hoạch sử dụng và bảo vệ tài nguyên – môi trường ven biển thành phố Bạc Liêu. - Đề xuất kế hoạch thực hiện.
Đối tƣợng nghiên cứu Các xã, phường vùng ven biển thuộc thành phố Bạc Liêu, thành phố Bạc Liêu: xã Vĩnh Trạch Đông, xã Hiệp Thành, phường Nhà Mát. Phạm vi nghiên cứu Không gian: bao gồm tất cả các xã phường ven biển và các bãi bồi ven biển của thành phố Bạc Liêu, cụ thể: xã Vĩnh Trạch Đông, xã Hiệp Thành, phường Nhà Mát. Thời gi n: từ tháng 02 đến tháng 12 năm 2012. Quy hoạch sử dụng và bảo vệ tài nguyên - môi trường ven biển thành phố Bạc Liêu 3 6.
Phƣơng pháp nghiên cứu 6. Tham khảo các tài liệu lý thuyết trong và ngoài nước Tài liệu tham khảo bao gồm sách báo, tạp ch có liên quan đến: - Cơ sở lý thuyết và các phương pháp Quy hoạch. - Các tình hình quy hoạch môi trường trong và ngoài nước 6. Tổng hợp và xử lý số liệu Tổng hợp tất cả các số liệu thứ cấp về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội khu vực trong hiện tại và quy hoạch dự kiến trong tương lai.
Cụ thể: - Điều kiện tự nhiên: vị tr địa lý, đặc điểm kh hậu, thổ nhưỡng đất đai, điều kiện kh tượng thủy văn thành phố Bạc Liêu. - Điều kiện kinh tế - xã hội: dân số, phát triển kinh tế - xã hội, định hướng quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội thành phố Bạc Liêu. Điều tra khảo sát thực địa Điều tra khảo sát thực địa nhằm tiếp cận, nắm vững thực tế địa bàn vùng ven biển thành phố và tiếp cận được với cộng đồng dân cư. Thông qua việc khảo sát thực địa, đánh giá được thực trạng khai thác, sử dụng tài nguyên và bảo vệ môi trường của người dân địa phương làm tiền đề cho việc xây dựng quy hoạch sử dụng và bảo vệ tài nguyên - môi trường ven biển thành phố Bạc Liêu.
Tham vấn chuyên gia Học hỏi kinh nghiệm từ các nghiên cứu trước đó để nắm được những mặt thành công cũng như những yếu tố còn tồn đọng. Xin ý kiến đánh giá về phương án quy hoạch để khắc phục những thiếu sót, đưa ra phương án chọn. Phương pháp vẽ bản đồ bằng phần mềm MicroStation Phương pháp này phục vụ cho việc xử lý các số liệu và lập bản đồ quy hoạch. Quy hoạch sử dụng và bảo vệ tài nguyên - môi trường ven biển thành phố Bạc Liêu 4 7.
Ý nghĩa của đề tài 7. Ý nghĩa khoa học Kết quả nghiên cứu là cơ sở để Tp.Bạc Liêu vận dụngvào công tác quy hoạch để phục vụ xây dựng quy hoạch sử dụng và bảo vệ tài nguyên - môi trường gắn với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của thành phố. Ý nghĩa thực tiễn Luận văn là tài liệu tham khảo quan trọng cho các sở ban ngành ở thành phố và thành phố Bạc Liêu đưa ra những quyết định và ch nh sách phù hợp trong việc sử dụng và bảo vệ tài nguyên - môi trường ven biển một cách bền vững. Tính mới của đề tài Quy hoạch sử dụng và bảo vệ tài nguyên - môi trường là đề tài không phải mới đối với chúng ta, tuy nhiên lập quy hoạch sử dụng và bảo vệ tài nguyên - môi trường ven biển là đề tài mang t nh chất mới mẻ ở thành phố Bạc Liêu.
Quy hoạch sử dụng và bảo vệ tài nguyên - môi trường ven biển thành phố Bạc Liêu 5 CHƢƠNG 1.TỔNG QUAN THÀNH PHỐ BẠC LIÊU 1.Điều kiện tự nhiên 1. Vị trí địa lý Thành phố Bạc Liêu là trung tâm hành ch nh kinh tế, văn hóa và là thủ phủ của thành phố Bạc Liêu, nằm trong vùng đồng bằng sông Cửu Long và tiểu vùng bán đảo Cà Mau, có mười đơn vị hành ch nh gồm bảy phường và ba xã. Tọ ộ ị lý: Từ 9o20’55’’ đến 9o20’50’’ vĩ độ Bắc. Từ 105o40’30’’ đến 105o46’30’’ kinh độ Đông.
- Phí B c và T y B c giáp huyện Vĩnh Lợi - Phí t y và T y N giáp huyện H B nh - Phí N và ông N giáp biển ông - Phí ông giáp huyện Vĩnh Ch u Hình 1.1: Vị trí vùng quy hoạch Thành phố Bạc Liêu có bờ biển dài 12,5km, có cửa biển Nhà Mát thông ra biển thuận lợi cho xây dựng cảng cá và trung tâm dịch vị hậu cần nghề cá, kết hợp với phát triển vận tải đường thủy, cảng, du lịch vùng ven biển quan trọng ở khu vực bán đảo Cà Mau. Địa thế giáp biển đông, có một vùng nước mặn, lợ ven bờ, có tiềm năng lớn về nuôi trồng thủy sản. Địa hình, địa mạo Địa hình thành phố Bạc Liêu tương đối bằng phẳng và thấp, hướng nghiêng từ Tây Bắc xuống Đông Nam, cao độ trung bình khoảng 0,2 đến 0,8m, độ dốc trung bình 1 – 1,5 cm/km. Khu vực ph a Nam quốc lộ 1ª có địa hình cao hơn cao trình 0.8m), do có những dòng cát biển không liên tục, tạo nên khu vực có địa hình cao ven biển hướng nghiêng thấp dần từ biển vào nội địa.Khí hậu Nhiệt độ cao nhất thường vào tháng 4 trong năm là thời kỳ chuyển tiếp từ gió mùa Đông Bắc sang gió mùa Tây Nam.
Trong giai đoạn này nước ta chịu ảnh Quy hoạch sử dụng và bảo vệ tài nguyên - môi trường ven biển thành phố Bạc Liêu 6 hưởng xu thế hiện tượng thời tiết nóng trên toàn cầu đó là hiện tượng El Nino nên nhiệt độ trung bình của năm sau so với năm trước chênh lệch đến 0,2 – 0,40C (giai đoạn 1987, 1988, 2000, 2002, 2005, 2006, 2007, 2009 nhiệt độ ở mức 26,9 – 270C).1: Diễn biến nhiệt độ qua các năm 1985 – 2009 27.2 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 Nhiệt độ TB Linear Nhiệt độ TB (Nguồn: ài Khí tượng Th y văn Khu vực N Bộ) Chế độ mưa chia theo hai mùa rõ rệt, mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 11 chiếm tới 90% lượng mưa cả năm , mùa khô từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau. Lượng mưa trung bình là 1.874,4 mm trạm kh tượng thuỷ văn Bạc Liêu , phân bố không đều theo thời gian ngay cả trong các tháng của mùa mưa. Lượng mưa đáp ứng cho nhu cầu nước cho sản xuất nông nghiệp và một phần cho sinh hoạt. Tuy nhiên, lượngmưa tập trung lớn và kéo dài cũng làm giảm độ mặn ảnh hưởng xấu đến nuôi trồng thuỷ sản.
Chế độ thủy văn của thành phố có liên quan chặt chẽ với chế độ mưa, gió, đặc điểm địa hình và thủy triều, trong đó có một số đặc điểm cần chú ý như sau: Thủy triều: Thành phố Bạc Liêu nằm trong vùng chịu ảnh hưởng của chế độ bán nhật triều không đều của biển Đông biên độ triều khoảng 2,8 – 2,9 m). Đặc điểm tài nguyên thiên nhiên 1. Tài nguyên đất 1. Nhóm đất cát Có diện t ch 1.
