Luận án tiến sĩ về quan hệ Attapeu - Kon Tum, Việt Nam từ 1991 đến 2017

Đề tài khảo sát quan hệ Attapeu - Kon Tum, Việt Nam (1991-2017) với dữ liệu thực nghiệm, giải pháp cụ thể cho bài toán thực tế chuyên ngành

• Tác giả: Lê Thanh Hải
• Người hướng dẫn: PGS. Văn Ngọc Thành
• Trường học: Trường Đại học Vinh
• Chuyên ngành: Lịch sử thế giới
• Đề tài: Nghiên cứu Quan hệ Attapeu - Kon Tum, Việt Nam (1991-2017)
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Nghệ An

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ, BẢNG
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
• 1.1. Các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án
• 1.1.1. Các công trình nghiên cứu ở Việt Nam
• 1.1.2. Về quan hệ giữa hai nước Lào và Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ HÌNH THÀNH VÀ NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN QUAN HỆ ATTAPEU VÀ KON TUM (1991 - 2017)
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN HỆ GIỮA TỈNH ATTAPEU VÀ TỈNH KON TUM TRÊN CÁC LĨNH VỰC (1991 - 2017)
• 3.1. Chính trị - đối ngoại, an ninh - quốc phòng và công tác biên giới
• 3.1.1. Chính trị - đối ngoại
• 3.1.2. An ninh - quốc phòng
• 3.1.3. Công tác biên giới
• 3.2. Thương mại, đầu tư
• 3.3. Nông - lâm nghiệp
• 3.4. Giao thông vận tải
• 3.5. Văn hóa - thể thao, giáo dục - đào tạo và các lĩnh vực khác
• 3.5.1. Giáo dục - đào tạo
• 3.5.2. Các lĩnh vực khác
• 4. CHƯƠNG 4: NHẬN XÉT VỀ QUAN HỆ ATTAPEU - KON TUM (1991 - 2017)
• 4.1. Thành tựu và hạn chế. Tác động của quan hệ hợp tác Attapeu - Kon Tum
• 4.1.1. Đối với tỉnh Attapeu
• 4.1.2. Đối với tỉnh Kon Tum
• 4.1.3. Đối với quan hệ Lào - Việt Nam
• 4.1.4. Những điểm nổi bật trong quan hệ giữa tỉnh Attapeu và tỉnh Kon Tum (1991 - 2017)
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về quan hệ Attapeu Kon Tum

Quan hệ giữa Attapeu (Lào) và Kon Tum (Việt Nam) đã có một lịch sử lâu dài và phong phú. Từ năm 1991 đến 2017, hai tỉnh này đã phát triển mối quan hệ hợp tác trên nhiều lĩnh vực, bao gồm chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội. Đường biên giới dài hơn 75 km giữa hai tỉnh đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc giao lưu và hợp tác. Mối quan hệ này không chỉ thể hiện sự gần gũi về địa lý mà còn về văn hóa và lịch sử. Theo nghiên cứu, sự gắn bó giữa hai tỉnh đã được hình thành từ thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Điều này cho thấy rằng, mối quan hệ giữa Attapeu và Kon Tum không chỉ là một hiện tượng địa lý mà còn là một phần quan trọng trong lịch sử quan hệ Lào - Việt Nam.

1.1. Bối cảnh lịch sử

Mối quan hệ giữa Attapeu và Kon Tum đã được hình thành từ rất sớm, đặc biệt trong thời kỳ kháng chiến. Nhân dân hai tỉnh đã cùng nhau chiến đấu chống lại các thế lực xâm lược, tạo nên một truyền thống đoàn kết vững chắc. Sau năm 1975, khi Lào và Việt Nam bước vào giai đoạn mới, mối quan hệ này càng được củng cố. Từ năm 1991, khi tỉnh Kon Tum được tái lập, hai tỉnh đã có nhiều cơ hội để phát triển hợp tác toàn diện hơn. Việc này không chỉ mang lại lợi ích cho hai tỉnh mà còn góp phần vào sự phát triển chung của mối quan hệ Lào - Việt Nam.

II. Các lĩnh vực hợp tác chính

Trong giai đoạn 1991-2017, Attapeu và Kon Tum đã hợp tác trên nhiều lĩnh vực quan trọng. Trong lĩnh vực chính trị, hai tỉnh đã thường xuyên tổ chức các cuộc hội đàm, ký kết biên bản ghi nhớ nhằm tăng cường sự hiểu biết và hỗ trợ lẫn nhau. Về kinh tế, hai bên đã thúc đẩy thương mại và đầu tư, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp hai tỉnh giao lưu và hợp tác. Đặc biệt, lĩnh vực nông - lâm nghiệp cũng được chú trọng, với nhiều dự án hợp tác nhằm phát triển bền vững. Hợp tác trong lĩnh vực văn hóa và giáo dục cũng được đẩy mạnh, với nhiều chương trình trao đổi học sinh, sinh viên và các hoạt động văn hóa diễn ra thường xuyên.

2.1. Hợp tác chính trị và an ninh

Hợp tác chính trị giữa Attapeu và Kon Tum đã được thể hiện qua nhiều hoạt động như hội nghị, hội thảo và các cuộc gặp gỡ giữa lãnh đạo hai tỉnh. Điều này không chỉ giúp tăng cường mối quan hệ hữu nghị mà còn đảm bảo an ninh biên giới. Các hoạt động này đã góp phần tạo ra một môi trường ổn định cho sự phát triển kinh tế - xã hội của cả hai tỉnh. Hơn nữa, sự hợp tác trong lĩnh vực an ninh - quốc phòng cũng được chú trọng, nhằm bảo vệ chủ quyền và an ninh biên giới.

III. Đánh giá tác động của quan hệ hợp tác

Mối quan hệ hợp tác giữa Attapeu và Kon Tum đã mang lại nhiều thành tựu đáng kể. Về mặt kinh tế, sự gia tăng thương mại và đầu tư giữa hai tỉnh đã giúp cải thiện đời sống của người dân. Các dự án hợp tác trong lĩnh vực nông - lâm nghiệp đã tạo ra nhiều việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân địa phương. Về mặt văn hóa, các hoạt động giao lưu văn hóa đã giúp tăng cường sự hiểu biết và gắn bó giữa nhân dân hai tỉnh. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua, như việc khai thác tài nguyên bền vững và giải quyết các vấn đề xã hội phát sinh từ sự phát triển.

3.1. Thành tựu và hạn chế

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng mối quan hệ giữa Attapeu và Kon Tum vẫn còn một số hạn chế. Việc hợp tác chưa thực sự tương xứng với tiềm năng của cả hai bên. Nhiều dự án hợp tác vẫn chưa được triển khai hiệu quả, và một số lĩnh vực như giáo dục và y tế cần được chú trọng hơn. Để khắc phục những hạn chế này, cần có sự hỗ trợ từ chính phủ hai nước và sự tham gia tích cực của cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Chương 2. Cơ sở hình thành và những nhân tố tác động đến quan hệ Attapeu và Kon Tum (1991 - 2017) Chương 3. Quan hệ giữa tỉnh Attapeu và tỉnh Kon Tum trên các lĩnh vực (1991 - 2017) Chương 4.

Nhận xét về quan hệ Attapeu - Kon Tum (1991 - 2017) luan an 8 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1. Các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án 1. Các công trình nghiên cứu ở Việt Nam 1. Về quan hệ giữa hai nước Lào và Việt Nam Quan hệ giữa các địa phương của hai nước nói chung, quan hệ Attapeu (Lào) - Kon Tum (Việt Nam) từ năm 1991 đến năm 2017 nói riêng, là một biểu hiện sinh động của quan hệ đặc biệt, toàn diện Lào - Việt Nam, nên cần phải được xem xét cả trên bình diện quan hệ chung giữa hai nước.

Trong khi đó, quan hệ giữa Lào - Việt Nam, Việt Nam - Lào là một mảng nghiên cứu rất căn bản, đã thu hút sự quan tâm của nhiều học giả Việt Nam. Có thể kể đến những công trình tiêu biểu như sau: Năm 2006, nhóm tác giả Nguyễn Hùng Phi và Buasi Chalơnsúc đã công bố 2 tập cuốn sách Lịch sử Lào hiện đại do NXB CTQG xuất bản [127], [127]. Cuốn sách đã phục dựng lại quá trình đấu tranh giành độc lập, tự do của nhân dân Lào từ khi thực dân Pháp xâm lược năm (1893) cho đến giai đoạn hòa bình, xây dựng và phát triển đất nước. Trong đó, bằng những dẫn chứng cụ thể, các tác giả đã cho người đọc thấy được những thắng lợi và những thành tựu phát triển của đất nước Lào luôn có sự đoàn kết, kề vai sát cánh của đất nước láng giềng - Việt Nam.

Sau Đại hội X của ĐCS Việt Nam (2006), Bộ Chính trị Trung ương ĐCS Việt Nam (khóa X) và Bộ Chính trị Trung ương ĐNDCM Lào (khóa VIII) đã thống nhất hợp tác cùng biên soạn bộ tổng tập công trình “Lịch sử quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam (1930 - 2007)” và được công bố năm 2012 1. Đây được xem là công trình có quy mô lớn nhất từ trước 1 Bộ tổng tập gồm 6 sản ph m: Lịch sử quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam (1930-2007)1; Lịch sử quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam (1930-2007) - Văn kiện; Lịch sử quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam (1930-2007) - Biên niên sự kiện; Lịch sử quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam (1930-2007) - Hồi ký; Lịch sử quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam (1930-2007) - Sách ảnh; bộ phim “Bản anh hùng ca quan hệ Việt - Lào”. luan an 9 tới nay về mối quan hệ đặc biệt giữa hai nước. Công trình đã tái hiện sinh động lịch sử quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam; làm sáng tỏ tính tất yếu, khách quan về sự đoàn kết, nương tựa vào nhau của hai dân tộc trong chiến tranh giải phóng dân tộc cũng như trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Công trình đã góp phần tổng kết, phân tích, đánh giá những đặc điểm của mối “quan hệ đặc biệt” và đúc kết những bài học kinh nghiệm, đồng thời gợi mở những vấn đề để vận dụng vào hiện tại và tương lai. Đặc biệt, trong bộ tổng tập nói trên, cuốn sách Lịch sử quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam (1930 - 2007) [49] được xem là sản ph m chính yếu nhất. Đây là cuốn sách tiếp cận với nguồn tư liệu gốc, phản ánh một cách trung thực và toàn diện về quan hệ hai nước Lào - Việt Nam từ năm 1930 đến năm 2007. Tác ph m này đã phản ánh một cách khách quan, toàn diện, hệ thống về mối quan hệ đặc biệt giữa Lào - Việt Nam trên các lĩnh vực qua các giai đoạn lịch sử.

Trong đó, cuốn sách đã làm rõ những cơ sở hình thành quan hệ đoàn kết đặc biệt Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam, sự đoàn kết, liên minh chiến đấu giữa nhân dân hai nước trong cuộc đấu tranh chống thực dân Pháp và đế quốc Mĩ từ năm 1930 đến năm 1975. Đồng thời, cuốn sách trình bày một cách hệ thống bức tranh quan hệ Lào - Việt Nam từ năm 1976 đến năm 2007 trên các phương diện kinh tế, chính trị, an ninh quốc phòng, văn hóa. Từ đó, các tác giả đã tổng kết những thành quả, rút ra những ý nghĩa, bài học kinh nghiệm và đánh giá triển vọng của mối quan hệ Lào - Việt Nam. Năm 2017, nhân kỷ niệm 40 năm ngày ký Hiệp ước hữu nghị và hợp tác Việt Nam - Lào (18/7/1977 - 18/7/2017) và 55 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Lào (5/9/1962 - 5/9/2017), NXB Thông tin và Truyền thông phối hợp với các chuyên gia đã biên soạn bộ sách đặc biệt về quan hệ gắn bó Việt Nam - Lào (gồm 11 cuốn: Việt Nam - Lào: Sự gắn bó xuyên thời gian (Những nét tương đồng về chính trị, lịch sử, văn hóa từ cổ đại đến hiện đại) của tác giả Nguyễn Phương Liên [108]; Quan hệ đặc biệt, hợp tác toàn diện Việt Nam - Lào giai đoạn 1954 - 2017 của tác giả Lê Đình Chỉnh [39]; luan an 10 55 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam - Lào: Nhìn lại và hướng tới của tác giả Lê Đình Chỉnh [40]; Tư tưởng Phật giáo trong văn hóa Lào - Việt Nam, một cơ sở kiến tạo tình đoàn kết của tác giả Nguyễn Phương Liên [106]; So sánh Xú-pha-xít Lào với ca dao Việt Nam của tập thể tác giả do Nguyễn Phương Liên chủ biên; Những câu chuyện về tình đoàn kết hữu nghị Việt - Lào của tác giả Hà Nguyễn [118]; Chung dãy Trường Sơn của Võ Đình Hường [89]; Lễ hội văn hóa truyền thống, những nét tương đồng Việt Nam - Lào của tập thể tác giả do Nguyễn Phương Liên chủ biên [104]; Những bước tiến trình tiến trình văn học để khẳng định độc lập dân tộc của Lào và Việt Nam của tập thể tác giả do Nguyễn Phương Liên chủ biên; Tìm hiểu văn hóa - lịch sử đất nước Lào của tác giả Hà Nguyễn [117]; Sự tương đồng về tư tưởng trong văn hóa dân gian Việt Nam - Lào do Nguyễn Phương Liên chủ biên [105].

Bộ sách này đã góp phần cung cấp thêm những sự kiện về quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào, đồng thời cho thấy những điểm tương đồng về văn hóa giữa Lào và Việt Nam - được xem là một trong những cầu nối để thúc đ y quan hệ hợp tác giữa hai nước cũng như giữa các địa phương của hai bên. Bên cạnh đó, thông qua các cuộc hội thảo khoa học, các diễn đàn trao đổi, những vấn đề liên quan đến quan hệ Lào - Việt Nam nói chung, đến quan hệ hợp tác trên các lĩnh vực giữa các địa phương của hai bên nói riêng đã được đề cập và làm rõ. Cụ thể: Năm 2002, nhân dịp kỷ niệm 25 năm Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác Việt - Lào (18/7/1977 - 18/7/2002), 40 năm quan hệ ngoại giao giữa hai nước (5/9/1962 - 5/9/2002), Trung tâm KHXH và Nhân văn Quốc gia phối hợp cùng UBND tỉnh Nghệ An đã tổ chức Hội thảo “40 năm quan hệ Việt - Lào, nhìn lại và triển vọng” [186]. Trong chương trình Hội thảo, nhiều bài viết đề cập về quan hệ hợp tác giữa hai nước trên các lĩnh vực đã được công bố.

Tiêu biểu như: Quan hệ đoàn kết hợp tác Liên minh chiến đấu Việt Nam - Lào trong thế kỷ XX của tác giả Trần Công Hàm, Mối quan hệ giữa Việt Nam - Lào trong bối cảnh ĐNA của tác giả Nguyễn Hoàng Giáp, 25 năm hợp tác luan an 11 kinh tế - văn hóa - khoa học - kỹ thuật Việt Nam - Lào của tác giả Vũ Công Quý, Hợp tác kinh tế Việt Nam - Lào 25 năm qua: thực trạng và triển vọng của tác giả Trương Duy Hòa, Hợp tác Việt - Lào trong lĩnh vực giao thông vận tải của tác giả Nguyễn Ngọc Lan, Hợp tác quốc phòng một lĩnh vực có ý nghĩa quan trọng trong quan hệ hợp tác toàn diện và đặc biệt Việt Nam - Lào của tác giả Nguyễn Kim Lân, Hợp tác Việt - Lào trong lĩnh vực văn hóa thông tin của tác giả Vũ Tuyết Lan. Nhân kỉ niệm 45 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao (5/9/1962 - 5/9/2007) và 30 năm ký Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác Việt Nam - Lào (18/7/1977 - 18/7/2007), Viện KHXH Việt Nam và Viện KHXH Quốc gia Lào đã phối hợp tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế về mối quan hệ Việt Nam - Lào tại Vientiane từ 28 - 29/6/2007. Ấn ph m quan trọng của Hội thảo là kỷ yếu với chủ đề “Tình đoàn kết đặc biệt, liên minh chiến đấu và sự hợp tác toàn diện giữa Việt Nam và Lào” [215]. Kỷ yếu được xuất bản song ngữ, dày 667 trang, tập hợp hơn 30 báo cáo (gồm các tác giả là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương ĐNDCM Lào, lãnh đạo các bộ ngành, địa phương của Lào, các nhà khoa học công tác tại các viện nghiên cứu và trường đại học của hai nước Lào và Việt Nam) trình bày theo hai chủ đề chính: 1 - Tình đoàn kết đặc biệt, liên minh chiến đấu giữa Lào và Việt Nam; 2 - Sự hợp tác toàn diện giữa Lào và Việt Nam.

Trong tập kỷ yếu này, các tác giả đã phân tích một cách sâu sắc về quan hệ hữu nghị đặc biệt giữa hai nước, cả trong thời kì đấu tranh giành độc lập trước đây cũng như trong công cuộc đổi mới, xây dựng và phát triển đất nước hiện nay. Các nhà nghiên cứu hai nước đều khẳng định: tình đoàn kết đặc biệt Lào - Việt Nam là mẫu mực hiếm có trong lịch sử quan hệ quốc tế và cần phải gìn giữ, phát triển. Năm 2017, nhân kỷ niệm 55 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao (5/9/1962 - 5/9/2017) và 40 năm ngày ký Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác Việt Nam - Lào (18/7/1977 - 18/7/2017), ở Việt Nam đã diễn ra nhiều hoạt động khoa học hưởng ứng. Đáng chú ý, ngày 5/6/2017, Học viện CTQG Hồ Chí luan an 12 Minh phối hợp với Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam, Học viện Chính trị và Hành chính Quốc gia Lào, Viện KHXH Quốc gia Lào tổ chức Hội thảo “55 năm quan hệ hữu nghị đặc biệt, hợp tác toàn diện Việt Nam - Lào” [80].