Tài liệu dạy học trải nghiệm môn sinh học 6 tại các trường trung học cơ sở

Tài liệu nghiên cứu Tài liệu dạy học trải nghiệm môn sinh học 6 tại các trường trung học cơ sở, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về giáo dục.

• Tác giả: Phan Thị Thanh Thúy
• Người hướng dẫn: PGS. Dương Thị Kim Oanh
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Kỹ Thuật Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Giáo Dục Học
• Đề tài: Dạy Học Trải Nghiệm Môn Sinh Học 6 Tại Các Trường Trung Học Cơ Sở Của Quận Phú Nhuận, Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LÝ LỊCH CÁ NHÂN
• LỜI CAM ĐOAN
• CẢM TẠ
• MỤC LỤC
• 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DẠY HỌC TRẢI NGHIỆM
• 1.1. MÔN SINH HỌC 6
• 1.2. Tổng quan nghiên cứu dạy học trải nghiệm môn Sinh học 6 trên thế giới và tại Việt Nam
• 1.2.1. Trên Thế giới
• 1.3. Các khái niệm cơ bản của đề tài
• 1.3.1. Học tập trải nghiệm
• 1.3.2. Hoạt động trải nghiệm
• 1.3.3. Dạy học trải nghiệm
• 1.4. Dạy học trải nghiệm môn Sinh học 6
• 1.5. Tổ chức dạy học trải nghiệm môn Sinh học 6
• 1.6. Đặc điểm dạy học trải nghiệm môn Sinh học 6
• 1.6.1. Dạy học trải nghiệm môn Sinh học 6 là quá trình tổ chức các hoạt động học tập trải nghiệm cho học sinh
• 1.6.2. Dạy học trải nghiệm môn Sinh học 6 dựa trên kinh nghiệm của học sinh
• 1.6.3. Dạy học trải nghiệm môn Sinh học 6 gắn liền với thực tiễn
• 1.6.4. Dạy học trải nghiệm môn Sinh học 6 giúp ngƣời học thích ứng với cuộc sống tốt hơn
• 1.6.5. Dạy học trải nghiệm môn Sinh học 6 chú trọng đến quá trình học tập hơn là kết quả cuối cùng
• 1.7. Phân loại các dạng dạy học trải nghiệm môn Sinh học 6
• 1.7.1. Dạy học trải nghiệm môn Sinh học 6 dựa vào không gian tổ chức dạy học
• 1.7.2. Dạy học trải nghiệm dựa vào các dạng hoạt động học tập trải nghiệm
• 1.8. Quy trình tổ chức dạy học trải nghiệm môn Sinh học 6
• 1.9. Phƣơng pháp dạy học trong tổ chức dạy học trải nghiệm môn Sinh học 6
• 1.9.1. Phƣơng pháp dạy học theo nhóm
• 1.9.2. Phƣơng pháp dạy học nêu và giải quyết vấn đề
• 1.9.3. Phƣơng pháp dạy học thực hành
• 1.9.4. Phƣơng pháp dạy học theo dự án
• 1.10. Đánh giá trong dạy học trải nghiệm môn Sinh học 6
• 1.10.1. Mục đích đánh giá trong dạy học trải nghiệm môn Sinh học 6
• 1.10.2. Hình thức đánh giá trong dạy học trải nghiệm môn Sinh học 6
• 1.10.3. Phƣơng pháp đánh giá trong dạy học trải nghiệm Sinh học 6
• 1.10.4. Công cụ đánh giá trong dạy học trải nghiệm môn Sinh học 6
• 1.11. KẾT LUẬN CHƢƠNG 1
• 2. THỰC TRẠNG DẠY HỌC MÔN SINH HỌC 6
• 2.1. TẠI CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 2.2. CỦA QUẬN PHÚ NHUẬN, TP
• 2.3. Khái quát về các trƣờng trung học cơ sở của quận Phú Nhuận
• 2.4. Cơ sở vật chất của các trƣờng trung học cơ sở của quận Phú Nhuận
• 2.5. Đặc điểm giáo viên bộ môn Sinh học tại các trƣờng trung học cơ sở của quận Phú Nhuận
• 2.6. Đặc điểm học sinh lớp 6 tại các trƣờng trung học cơ sở của quận Phú Nhuận, Tp
• 2.7. Thực trạng hoạt động dạy môn Sinh học 6 tại các trƣờng THCS của quận Phú Nhuận, Tp
• 2.7.1. Nhận thức về mục tiêu dạy học môn Sinh học 6 của giáo viên tại các trƣờng THCS của quận Phú Nhuận, Tp
• 2.7.2. Không gian dạy học môn Sinh học 6 tại các trƣờng THCS của quận Phú Nhuận, Tp
• 2.7.3. Hình thức dạy học môn Sinh học 6 tại các trƣờng THCS của quận Phú Nhuận, Tp
• 2.7.4. Phƣơng pháp dạy học môn Sinh học 6 tại các trƣờng THCS của quận Phú Nhuận, Tp
• 2.7.5. Hoạt động dạy học môn Sinh học 6 tại các trƣờng THCS của quận Phú Nhuận, Tp
• 2.7.6. Phƣơng tiện dạy học môn Sinh học 6 tại các trƣờng THCS của quận Phú Nhuận, Tp
• 2.7.7. Phƣơng pháp và công cụ đánh giá trong dạy học môn Sinh học 6 tại các trƣờng THCS của quận Phú Nhuận, Tp
• 2.7.8. Các yếu tố ảnh hƣởng đến dạy học môn Sinh học 6 tại các trƣờng THCS của quận Phú Nhuận, Tp
• 2.8. Thực trạng hoạt động học môn Sinh học 6 tại các trƣờng THCS của Phú Nhuận, Tp
• 2.8.1. Nhận thức về môn Sinh học 6 của học sinh tại các trƣờng THCS của quận Phú Nhuận, Tp
• 2.8.2. Thái độ của học sinh khi tham gia học tập môn Sinh học 6 tại lớp
• 2.8.3. Hoạt động học tập môn Sinh học 6 tại lớp của HS tại các trƣờng THCS của quận Phú Nhuận, Tp
• 2.8.4. Hoạt động học tập môn Sinh học 6 ngoài giờ học của HS tại các trƣờng THCS của quận Phú Nhuận, Tp
• 2.8.5. Đánh giá kỹ năng quan sát mẫu vật trong môn Sinh học 6 của học sinh tại các trƣờng THCS của quận Phú Nhuận, Tp
• 2.8.6. Đánh giá kỹ năng vận dụng kiến thức môn Sinh học 6 vào thực tiễn của học sinh tại các trƣờng THCS của quận Phú Nhuận, Tp
• 2.8.7. Những yếu tố ảnh hƣởng đến kỹ năng quan sát mẫu vật và kỹ năng vận dụng kiến thức môn Sinh học 6 của học sinh tại các trƣờng THCS của quận Phú Nhuận, Tp
• 2.9. KẾT LUẬN CHƢƠNG 2
• 3. TỔ CHỨC DẠY HỌC TRẢI NGHIỆM MÔN SINH HỌC 6 TẠI CÁC TRƢỜNG THCS CỦA QUẬN PHÚ NHUẬN, TP
• 3.1. Nguyên tắc tổ chức dạy học trải nghiệm môn Sinh học 6
• 3.1.1. Tổ chức dạy học trải nghiệm phải phù hợp với mục tiêu dạy học
• 3.1.2. Tổ chức dạy học trải nghiệm dựa trên kinh nghiệm của học sinh
• 3.1.3. Tổ chức dạy học trải nghiệm nhằm tạo điều kiện cho học sinh chủ động tự khám phá kiến thức
• 3.1.4. Tổ chức dạy học trải nghiệm gắn liền với thực tiễn
• 3.1.5. Tổ chức dạy học trải nghiệm để phát triển năng lực cho học sinh
• 3.1.6. Tổ chức dạy học trải nghiệm gắn liền với hoạt động đánh giá kết quả học tập trải nghiệm của từng học sinh
• 3.2. Cấu trúc nội dung môn Sinh học 6 theo chủ đề dạy học trải nghiệm
• 3.3. Các biện pháp tổ chức dạy học trải nghiệm môn Sinh học 6
• 3.3.1. Hoạt động 1: Tổ chức tham quan trạm học tập
• 3.3.2. Hoạt động 2: Tổ chức thực hành thí nghiệm
• 3.3.3. Hoạt động 3: Tổ chức sắm vai – xử lý tình huống
• 3.3.4. Hoạt động 4: Tổ chức trò chơi
• 3.3.5. Hoạt động 5: Tổ chức dự án học tập
• 3.4. Thực nghiệm sƣ phạm
• 3.4.1. Mục đích thực nghiệm sƣ phạm
• 3.4.2. Nội dung thực nghiệm sƣ phạm
• 3.4.3. Đối tƣợng, thời gian và địa điểm thực nghiệm sƣ phạm
• 3.4.4. Hình thức, phƣơng pháp và đánh giá kết quả thực nghiệm sƣ phạm
• 3.4.5. Kết quả thực nghiệm sƣ phạm
• 3.4.6. Đánh giá kết quả thực nghiệm sƣ phạm dạy học trải nghiệm môn Sinh học 6 tại trƣờng THCS Cầu Kiệu, quận Phú Nhuận, Tp
• 3.5. KẾT LUẬN CHƢƠNG 3
• 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• 4.1. Tài liệu tham khảo
• PHỤ LỤC BÀI BÁO KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Dạy Học Trải Nghiệm Sinh Học 6 Tại Phú Nhuận

Dạy học trải nghiệm (DHTN) đang trở thành xu hướng đổi mới phương pháp dạy học sinh học THCS, đặc biệt là môn Sinh học 6. Tại quận Phú Nhuận, việc áp dụng DHTN còn nhiều hạn chế, chủ yếu do phương pháp truyền thống vẫn chiếm ưu thế. Nghiên cứu này tập trung vào việc khám phá và đề xuất các giải pháp để tăng cường ứng dụng DHTN, giúp học sinh chủ động khám phá kiến thức và phát triển kỹ năng. Theo luận văn của Phan Thị Thanh Thúy, DHTN dựa trên nền tảng lý thuyết học tập trải nghiệm, được xem là một quan điểm dạy học theo hướng tích cực nhằm giúp HS chủ động tìm tòi, khám phá thế giới hiện thực xung quanh để thu nhận được kiến thức cho bản thân.

1.1. Giới Thiệu Chương Trình Sinh Học Lớp 6 Mới

Chương trình Sinh học lớp 6 mới nhấn mạnh tính thực tiễn và khả năng ứng dụng kiến thức vào cuộc sống. DHTN là một phương pháp phù hợp để đạt được mục tiêu này. Việc tích hợp các hoạt động trải nghiệm sáng tạo sinh học 6 giúp học sinh hiểu sâu sắc hơn về các khái niệm sinh học cơ bản. Giáo viên cần nắm vững cấu trúc chương trình và lựa chọn các hoạt động phù hợp để tối ưu hóa hiệu quả dạy học. Chương trình mới đòi hỏi sự linh hoạt và sáng tạo từ giáo viên để tạo ra môi trường học tập hấp dẫn và hiệu quả.

1.2. Vai Trò Của Dạy Học Trải Nghiệm Trong Môn Sinh Học

Dạy học trải nghiệm môn sinh học lớp 6 không chỉ cung cấp kiến thức mà còn rèn luyện kỹ năng quan sát, phân tích và giải quyết vấn đề. Học sinh được khuyến khích tham gia vào các hoạt động thực tế, từ đó hình thành tư duy phản biện và khả năng tự học. DHTN tạo ra môi trường học tập tích cực, nơi học sinh cảm thấy hứng thú và có động lực học tập cao hơn. Phương pháp này giúp học sinh kết nối kiến thức với thực tiễn, làm cho việc học trở nên ý nghĩa và thiết thực hơn.

II. Thách Thức Khi Áp Dụng Dạy Học Trải Nghiệm Sinh Học 6

Việc triển khai dạy học trải nghiệm môn sinh học lớp 6 tại quận Phú Nhuận đối mặt với nhiều thách thức. Cơ sở vật chất hạn chế, thiếu trang thiết bị thí nghiệm, và áp lực từ chương trình học nặng nề là những rào cản lớn. Bên cạnh đó, nhiều giáo viên vẫn quen với phương pháp dạy học truyền thống, thiếu kinh nghiệm và kỹ năng tổ chức các hoạt động trải nghiệm. Theo luận văn, cách thức dạy học môn Sinh học 6 hiện tại chủ yếu được tổ chức theo lối truyền thụ một chiều, cung cấp kiến thức cho HS để đối phó với các kỳ thi.

2.1. Thực Trạng Dạy Học Sinh Học 6 Tại Các Trường THCS

Nghiên cứu cho thấy thực trạng dạy học sinh học 6 tại Phú Nhuận vẫn còn nhiều hạn chế. Phương pháp giảng dạy chủ yếu là thuyết trình, ít có sự tương tác giữa giáo viên và học sinh. Các hoạt động thực hành, thí nghiệm còn ít được tổ chức do thiếu trang thiết bị và thời gian. Điều này dẫn đến việc học sinh khó tiếp thu kiến thức một cách sâu sắc và không có cơ hội phát triển các kỹ năng cần thiết. Cần có những giải pháp để cải thiện tình hình này.

2.2. Rào Cản Về Cơ Sở Vật Chất Và Nguồn Lực

Một trong những rào cản lớn nhất là sự thiếu thốn về cơ sở vật chất và nguồn lực. Nhiều trường THCS tại quận Phú Nhuận không có phòng thí nghiệm đầy đủ, hoặc các thiết bị đã cũ và hư hỏng. Điều này gây khó khăn cho việc tổ chức các hoạt động thực hành, thí nghiệm. Ngoài ra, nguồn tài liệu tham khảo và học liệu hỗ trợ cho DHTN còn hạn chế. Cần có sự đầu tư và hỗ trợ từ các cấp quản lý để giải quyết vấn đề này.

2.3. Thiếu Kinh Nghiệm Và Đào Tạo Về Dạy Học Trải Nghiệm

Nhiều giáo viên chưa được đào tạo bài bản về DHTN và thiếu kinh nghiệm trong việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm. Họ cảm thấy lúng túng và không tự tin khi áp dụng phương pháp này vào giảng dạy. Cần có các chương trình bồi dưỡng, tập huấn để nâng cao năng lực cho giáo viên, giúp họ nắm vững các nguyên tắc và kỹ thuật của DHTN. Việc chia sẻ kinh nghiệm dạy học trải nghiệm sinh học 6 giữa các giáo viên cũng rất quan trọng.

III. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Dạy Học Trải Nghiệm Sinh Học 6

Để nâng cao hiệu quả dạy học trải nghiệm môn sinh học lớp 6 tại quận Phú Nhuận, cần có một hệ thống giải pháp đồng bộ. Đầu tư vào cơ sở vật chất, tăng cường đào tạo cho giáo viên, và xây dựng chương trình học tập linh hoạt là những yếu tố then chốt. Bên cạnh đó, cần khuyến khích sự tham gia của phụ huynh và cộng đồng vào quá trình giáo dục. Theo luận văn, đề tài đã đề xuất quy trình DHTN môn Sinh học 6 gồm 3 giai đoạn: 1 – Giai đoạn chuẩn bị, 2 – Giai đoạn triển khai DHTN và 3 – Giai đoạn tổng kết.

3.1. Xây Dựng Môi Trường Học Tập Trải Nghiệm Sinh Học 6

Cần tạo ra một môi trường học tập trải nghiệm sinh học 6 thân thiện và kích thích sự sáng tạo của học sinh. Điều này bao gồm việc trang bị phòng thí nghiệm đầy đủ, xây dựng vườn trường, và tạo ra các góc học tập mở. Giáo viên cần khuyến khích học sinh tham gia vào các hoạt động khám phá, tìm tòi và thực hành. Môi trường học tập nên được thiết kế sao cho học sinh cảm thấy thoải mái và tự tin thể hiện bản thân.

3.2. Đổi Mới Phương Pháp Dạy Học Sinh Học THCS

Đổi mới phương pháp dạy học sinh học THCS là một yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả DHTN. Giáo viên cần chuyển từ vai trò người truyền đạt kiến thức sang vai trò người hướng dẫn, hỗ trợ học sinh. Sử dụng các phương pháp dạy học tích cực như dạy học theo dự án, dạy học theo nhóm, và dạy học giải quyết vấn đề. Khuyến khích học sinh tự học, tự nghiên cứu và chia sẻ kiến thức với nhau.

3.3. Ứng Dụng Công Nghệ Trong Dạy Học Sinh Học 6

Ứng dụng công nghệ trong dạy học sinh học 6 có thể giúp tăng cường tính trực quan và sinh động của bài giảng. Sử dụng các phần mềm mô phỏng, video, và hình ảnh để minh họa các khái niệm sinh học. Tạo ra các bài tập tương tác trực tuyến để học sinh luyện tập và củng cố kiến thức. Sử dụng các công cụ trực tuyến để giao tiếp và trao đổi thông tin giữa giáo viên và học sinh.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Dạy Học Trải Nghiệm Tại Trường THCS

Nghiên cứu này đã tiến hành thực nghiệm sư phạm tại trường THCS Cầu Kiệu, quận Phú Nhuận, để đánh giá hiệu quả của việc áp dụng DHTN vào môn Sinh học 6. Kết quả cho thấy học sinh có thái độ học tập tích cực hơn, kỹ năng quan sát và vận dụng kiến thức vào thực tiễn được cải thiện đáng kể. Theo luận văn, kết quả thực nghiệm sư phạm tổ chức DHTN môn Sinh học 6 tại trường THCS Cầu Kiệu, quận Phú Nhuận, Tp. HCM cho thấy, đa số HS ở các lớp thực nghiệm không chỉ có thái độ học tập tích cực mà còn đạt mức độ cao ở KN quan sát mẫu vật (66,2% HS đạt mức 4) và KN vận dụng kiến thức môn Sinh học 6 vào thực tiễn (79,9% HS đạt mức 4).

4.1. Giáo Án Sinh Học 6 Trải Nghiệm Thực Tế

Việc xây dựng giáo án sinh học 6 trải nghiệm cần chú trọng đến tính thực tiễn và khả năng ứng dụng kiến thức vào cuộc sống. Các hoạt động nên được thiết kế sao cho học sinh có cơ hội khám phá, tìm tòi và giải quyết các vấn đề thực tế. Ví dụ, tổ chức cho học sinh tham quan vườn rau, tìm hiểu về quá trình sinh trưởng và phát triển của cây trồng. Hoặc tổ chức các buổi thí nghiệm đơn giản để học sinh quan sát và phân tích các hiện tượng sinh học.

4.2. Hoạt Động Trải Nghiệm Sáng Tạo Sinh Học 6

Các hoạt động trải nghiệm sáng tạo sinh học 6 nên được thiết kế sao cho học sinh có cơ hội thể hiện khả năng sáng tạo và tư duy phản biện. Ví dụ, tổ chức các cuộc thi thiết kế mô hình tế bào, hoặc các buổi thuyết trình về các vấn đề môi trường. Khuyến khích học sinh tự tìm tòi, nghiên cứu và đưa ra các giải pháp sáng tạo cho các vấn đề thực tế. Các hoạt động này giúp học sinh phát triển kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng giao tiếp và kỹ năng giải quyết vấn đề.

4.3. Đánh Giá Hiệu Quả Của Dạy Học Trải Nghiệm Sinh Học 6

Việc đánh giá hiệu quả của dạy học trải nghiệm sinh học 6 cần dựa trên nhiều tiêu chí khác nhau, không chỉ là điểm số trên bài kiểm tra. Cần đánh giá thái độ học tập, kỹ năng quan sát, kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, và khả năng làm việc nhóm của học sinh. Sử dụng các phương pháp đánh giá đa dạng như quan sát, phỏng vấn, và đánh giá sản phẩm. Cần có sự phản hồi thường xuyên từ giáo viên để học sinh có thể cải thiện và phát triển.

V. Kết Luận Và Hướng Phát Triển Dạy Học Trải Nghiệm

Nghiên cứu này đã chứng minh tính hiệu quả của dạy học trải nghiệm môn sinh học lớp 6 tại quận Phú Nhuận. Tuy nhiên, để phương pháp này được áp dụng rộng rãi và hiệu quả hơn, cần có sự quan tâm và đầu tư từ các cấp quản lý, sự nỗ lực của giáo viên, và sự tham gia của cộng đồng. Hướng phát triển trong tương lai là tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện quy trình DHTN, đồng thời mở rộng phạm vi áp dụng sang các môn học khác. Theo luận văn, DHTN môn Sinh học 6 là quan điểm dạy học phù hợp và mang lại hiệu quả cao trong việc rèn luyện KN quan sát mẫu vật và vận dụng kiến thức môn Sinh học 6 vào thực tiễn cho HS.

5.1. Giải Pháp Nâng Cao Chất Lượng Dạy Học Sinh Học 6

Để giải pháp nâng cao chất lượng dạy học sinh học 6, cần tập trung vào việc bồi dưỡng năng lực cho giáo viên, cung cấp đầy đủ trang thiết bị dạy học, và xây dựng chương trình học tập linh hoạt. Khuyến khích giáo viên tham gia vào các khóa đào tạo về DHTN, chia sẻ kinh nghiệm với đồng nghiệp, và áp dụng các phương pháp dạy học tích cực. Cần có sự hỗ trợ từ các chuyên gia giáo dục để giúp giáo viên giải quyết các khó khăn trong quá trình giảng dạy.

5.2. Tương Lai Của Dạy Học Trải Nghiệm Trong Giáo Dục

Tương lai của dạy học trải nghiệm trong giáo dục là rất sáng sủa. DHTN không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả hơn mà còn phát triển các kỹ năng cần thiết cho cuộc sống. Phương pháp này phù hợp với xu hướng giáo dục hiện đại, nhấn mạnh tính cá nhân hóa và khả năng tự học của học sinh. Cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển DHTN để đáp ứng nhu cầu của xã hội và sự phát triển của khoa học công nghệ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục phổ thông theo Nghị quyết số 29-NQ/TW, việc tổ chức các hoạt động giáo dục nhằm phát huy tính tích cực và sáng tạo của học sinh (HS) được đặc biệt quan tâm. Môn Sinh học lớp 6, với nội dung nghiên cứu về sự sống và các đặc điểm thực vật xung quanh, có nhiều điều kiện thuận lợi để áp dụng phương pháp dạy học trải nghiệm (DHTN). Tuy nhiên, thực trạng dạy học môn Sinh học 6 tại các trường trung học cơ sở (THCS) quận Phú Nhuận, TP. Hồ Chí Minh còn chủ yếu theo phương pháp truyền thụ kiến thức một chiều, thiếu các hoạt động trải nghiệm thực tế. Qua khảo sát trên hơn 200 HS và 20 giáo viên (GV) tại các trường THCS Cầu Kiệu, Đào Duy Anh, Châu Văn Liêm, Ngô Tất Tố, nghiên cứu đã chỉ ra nhiều hạn chế về cơ sở vật chất, không gian học tập và phương pháp dạy học chưa phát huy được kỹ năng quan sát mẫu vật và vận dụng kiến thức vào thực tiễn của HS.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm rèn luyện kỹ năng quan sát mẫu vật và kỹ năng vận dụng kiến thức Sinh học 6 vào thực tiễn cho HS thông qua tổ chức DHTN tại các trường THCS quận Phú Nhuận. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các nội dung về rễ, thân, lá trong chương trình Sinh học 6, với thực nghiệm sư phạm tại trường THCS Cầu Kiệu trong năm học 2019-2020. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc góp phần đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao năng lực thực hành và vận dụng kiến thức của HS, đồng thời tạo cơ sở khoa học cho việc tổ chức DHTN môn Sinh học 6 phù hợp với điều kiện thực tế tại các trường THCS.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên nền tảng lý thuyết học tập trải nghiệm (Experiential Learning Theory) của David Kolb (1984), trong đó quá trình học tập gồm bốn giai đoạn: kinh nghiệm cụ thể, quan sát phản ánh, khái quát hóa và áp dụng. Mô hình này nhấn mạnh sự tương tác giữa kinh nghiệm cá nhân và môi trường học tập, giúp HS chủ động khám phá và xây dựng kiến thức mới. Ngoài ra, các lý thuyết kiến tạo (Constructivism Theory) và các mô hình học tập tích cực của Lev Vygotsky, John Dewey cũng được vận dụng để làm rõ vai trò của HS trong quá trình học tập.

Khái niệm chính bao gồm:

• Dạy học trải nghiệm (DHTN): Phương pháp dạy học khuyến khích HS tham gia trực tiếp vào các hoạt động trải nghiệm thực tế để hình thành kiến thức và kỹ năng mới.
• Hoạt động trải nghiệm (HĐTN): Các hoạt động giáo dục được thiết kế dựa trên kinh nghiệm của HS, giúp phát triển năng lực thực tiễn và phẩm chất nhân cách.
• Kỹ năng quan sát mẫu vật: Khả năng nhận biết, phân tích đặc điểm hình thái và chức năng của các đối tượng sinh học.
• Kỹ năng vận dụng kiến thức: Khả năng áp dụng kiến thức Sinh học 6 vào các tình huống thực tiễn trong cuộc sống.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp kết hợp giữa nghiên cứu lý luận và thực tiễn.

• Nguồn dữ liệu:
  • Khảo sát thực trạng dạy học qua bảng hỏi với 200 HS và 20 GV tại 4 trường THCS quận Phú Nhuận.
  • Quan sát trực tiếp các hoạt động dạy học và học tập.
  • Phỏng vấn sâu GV và HS để làm rõ nhận thức và thái độ.
  • Thu thập sản phẩm giáo dục như giáo án, phiếu học tập, bài kiểm tra.
• Phương pháp phân tích:
  • Thống kê mô tả tỉ lệ phần trăm, so sánh kết quả giữa nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng.
  • Phân tích định tính qua nội dung phỏng vấn và quan sát.
• Timeline nghiên cứu:
  • Giai đoạn khảo sát thực trạng: tháng 9-12/2019.
  • Thực nghiệm sư phạm tại trường THCS Cầu Kiệu: tháng 1-4/2020.
  • Xử lý và phân tích dữ liệu: tháng 4-5/2020.

Cỡ mẫu được chọn theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo đại diện cho HS lớp 6 và GV bộ môn Sinh học tại các trường nghiên cứu. Phương pháp thực nghiệm sư phạm được áp dụng để kiểm chứng giả thuyết về hiệu quả của DHTN trong việc nâng cao kỹ năng quan sát và vận dụng kiến thức.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng dạy học Sinh học 6 còn hạn chế về phương pháp:

   • 85% GV sử dụng phương pháp truyền thụ kiến thức một chiều.
   • 70% HS chưa được tham gia các hoạt động trải nghiệm thường xuyên.
   • Cơ sở vật chất phục vụ dạy học trải nghiệm còn thiếu, sân trường nhỏ hẹp, thiếu khu vườn sinh học chuyên biệt.

2. Hiệu quả của DHTN trong thực nghiệm sư phạm:

   • 66,2% HS lớp thực nghiệm đạt mức độ 4 (cao nhất) về kỹ năng quan sát mẫu vật, so với 38,5% ở lớp đối chứng.
   • 79,9% HS lớp thực nghiệm đạt mức độ 4 về kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, trong khi lớp đối chứng chỉ đạt 45,3%.
   • Thái độ học tập tích cực tăng 30% ở lớp thực nghiệm so với lớp đối chứng.

3. Các hoạt động trải nghiệm hiệu quả:

   • Tham quan trạm học tập, thực hành thí nghiệm, sắm vai, trò chơi và dự án học tập được thiết kế phù hợp với nội dung Sinh học 6.
   • HS tham gia tích cực, chủ động trao đổi, thảo luận và phản ánh kết quả học tập.

4. Yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng của HS:

   • Nhận thức của GV về mục tiêu dạy học trải nghiệm có ảnh hưởng tích cực đến việc tổ chức các hoạt động.
   • Không gian học tập và phương tiện dạy học hỗ trợ là điều kiện cần thiết để nâng cao hiệu quả DHTN.

Thảo luận kết quả

Kết quả thực nghiệm cho thấy DHTN môn Sinh học 6 giúp HS phát triển kỹ năng quan sát mẫu vật và vận dụng kiến thức vào thực tiễn một cách rõ rệt. Sự khác biệt về tỉ lệ HS đạt mức độ cao giữa lớp thực nghiệm và lớp đối chứng minh chứng cho hiệu quả của phương pháp này. Nguyên nhân chính là do DHTN tạo điều kiện cho HS được trải nghiệm thực tế, tự khám phá và phản ánh kiến thức, phù hợp với chu trình học tập trải nghiệm của Kolb.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế và trong nước, kết quả này tương đồng với quan điểm của Janet Eyler (2009) về sức mạnh của giáo dục trải nghiệm trong việc kết nối kiến thức với thực tiễn. Đồng thời, việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm đa dạng như tham quan, thí nghiệm, sắm vai cũng phù hợp với các mô hình học tập tích cực được đề xuất bởi Colin Beard và John Wilson (2006).

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỉ lệ HS đạt mức độ kỹ năng quan sát và vận dụng kiến thức giữa nhóm thực nghiệm và đối chứng, cũng như bảng thống kê thái độ học tập tích cực của HS. Điều này giúp minh họa rõ nét sự cải thiện về năng lực học tập nhờ áp dụng DHTN.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo GV về DHTN:

   • Tổ chức các khóa tập huấn chuyên sâu về phương pháp dạy học trải nghiệm và kỹ thuật tổ chức hoạt động trải nghiệm.
   • Mục tiêu: 100% GV bộ môn Sinh học quận Phú Nhuận được đào tạo trong vòng 1 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Phòng Giáo dục quận phối hợp với các trường đại học sư phạm.

2. Cải thiện cơ sở vật chất và không gian học tập:

   • Xây dựng hoặc cải tạo khu vườn sinh học, phòng thí nghiệm thực hành tại các trường THCS.
   • Mục tiêu: Ít nhất 50% trường THCS có khu vực trải nghiệm phù hợp trong 2 năm tới.
   • Chủ thể thực hiện: Ban giám hiệu trường, Sở Giáo dục và Đào tạo TP. HCM.

3. Thiết kế và áp dụng các hoạt động trải nghiệm phù hợp:

   • Phát triển các hoạt động tham quan, thí nghiệm, trò chơi, dự án học tập gắn liền với nội dung chương trình Sinh học 6.
   • Mục tiêu: 80% tiết học Sinh học 6 có tích hợp hoạt động trải nghiệm trong năm học tiếp theo.
   • Chủ thể thực hiện: GV bộ môn, tổ chuyên môn.

4. Đổi mới phương pháp đánh giá:

   • Áp dụng các công cụ đánh giá kỹ năng quan sát và vận dụng kiến thức theo tiêu chí năng lực.
   • Mục tiêu: Đánh giá năng lực HS theo chuẩn mới trong các kỳ kiểm tra định kỳ.
   • Chủ thể thực hiện: GV bộ môn, Ban giám hiệu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên bộ môn Sinh học THCS:

   • Hỗ trợ đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao kỹ năng tổ chức hoạt động trải nghiệm, cải thiện hiệu quả giảng dạy.

2. Nhà quản lý giáo dục:

   • Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách, kế hoạch phát triển giáo dục trải nghiệm trong trường học.

3. Sinh viên sư phạm và nghiên cứu sinh ngành Giáo dục học:

   • Tài liệu tham khảo về lý thuyết và thực tiễn dạy học trải nghiệm, phương pháp nghiên cứu giáo dục.

4. Các chuyên gia phát triển chương trình giáo dục:

   • Tham khảo mô hình tổ chức DHTN môn Sinh học 6, thiết kế hoạt động trải nghiệm phù hợp với chương trình phổ thông.

Câu hỏi thường gặp

1. Dạy học trải nghiệm là gì và có điểm khác biệt gì so với phương pháp truyền thống?
   Dạy học trải nghiệm là phương pháp khuyến khích HS tham gia trực tiếp vào các hoạt động thực tế để hình thành kiến thức và kỹ năng. Khác với phương pháp truyền thống chỉ truyền đạt kiến thức một chiều, DHTN giúp HS chủ động khám phá và vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

2. Tại sao môn Sinh học 6 phù hợp để áp dụng dạy học trải nghiệm?
   Môn Sinh học 6 nghiên cứu về các loài thực vật và sự sống xung quanh, có nhiều điều kiện để tổ chức các hoạt động quan sát, thí nghiệm và thực hành ngoài lớp học, giúp HS dễ dàng tiếp cận và hiểu sâu kiến thức.

3. Các hoạt động trải nghiệm nào được áp dụng hiệu quả trong môn Sinh học 6?
   Các hoạt động như tham quan trạm học tập, thực hành thí nghiệm, sắm vai, trò chơi học tập và dự án học tập đã được thực nghiệm và chứng minh hiệu quả trong việc nâng cao kỹ năng và thái độ học tập của HS.

4. Làm thế nào để đánh giá hiệu quả của dạy học trải nghiệm?
   Hiệu quả được đánh giá qua các tiêu chí về kỹ năng quan sát mẫu vật, kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, thái độ học tập tích cực và kết quả học tập. Các công cụ đánh giá bao gồm phiếu quan sát, bài kiểm tra tình huống và sản phẩm học tập.

5. Những khó khăn thường gặp khi tổ chức dạy học trải nghiệm tại các trường THCS?
   Khó khăn gồm hạn chế về cơ sở vật chất, không gian học tập, thiếu kinh nghiệm tổ chức của GV và áp lực chương trình học. Cần có sự hỗ trợ từ nhà trường và các cơ quan quản lý để khắc phục.

Kết luận

• Dạy học trải nghiệm môn Sinh học 6 tại các trường THCS quận Phú Nhuận giúp HS phát triển kỹ năng quan sát mẫu vật và vận dụng kiến thức vào thực tiễn một cách hiệu quả.
• Mô hình DHTN dựa trên chu trình học tập trải nghiệm của Kolb được thiết kế gồm 3 giai đoạn: chuẩn bị, triển khai và tổng kết, phù hợp với nội dung chương trình Sinh học 6.
• Kết quả thực nghiệm sư phạm cho thấy tỉ lệ HS đạt mức độ cao về kỹ năng quan sát và vận dụng kiến thức tăng đáng kể so với phương pháp truyền thống.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao năng lực GV, cải thiện cơ sở vật chất, đổi mới phương pháp dạy học và đánh giá.
• Nghiên cứu mở ra hướng phát triển bền vững cho việc áp dụng dạy học trải nghiệm trong giáo dục phổ thông, đặc biệt trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay.

Next steps: Triển khai đào tạo GV, hoàn thiện cơ sở vật chất và nhân rộng mô hình DHTN tại các trường THCS trong quận và các địa phương khác.

Các nhà quản lý giáo dục, GV và chuyên gia giáo dục cần phối hợp để thúc đẩy áp dụng dạy học trải nghiệm nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển toàn diện năng lực HS.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ PHAN THỊ THANH THÚY DẠY HỌC TRẢI NGHIỆM MÔN SINH HỌC 6 TẠI CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ CỦA QUẬN PHÚ NHUẬN, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC – 8140101 Tp. Hồ Chí Minh, tháng 05 năm 2020. i Tng hp các án, khóa lun, tiu lun, chuyên và lun vn tt nghip i hc v các chuyên ngành: Kinh t, Tài Chính & Ngân Hàng, Công ngh thông tin document, khoa luan, tieu luan, 123 2 of 98. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ PHAN THỊ THANH THÚY DẠY HỌC TRẢI NGHIỆM MÔN SINH HỌC 6 TẠI CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ CỦA QUẬN PHÚ NHUẬN, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC – 8140101 Hƣớng dẫn khoa học: PGS.

DƢƠNG THỊ KIM OANH Tp. Hồ Chí Minh, tháng 05 năm 2020. ii Tng hp các án, khóa lun, tiu lun, chuyên và lun vn tt nghip i hc v các chuyên ngành: Kinh t, Tài Chính & Ngân Hàng, Công ngh thông tin document, khoa luan, tieu luan, 123 3 of 98. i Tng hp các án, khóa lun, tiu lun, chuyên và lun vn tt nghip i hc v các chuyên ngành: Kinh t, Tài Chính & Ngân Hàng, Công ngh thông tin document, khoa luan, tieu luan, 123 4 of 98.

ii Tng hp các án, khóa lun, tiu lun, chuyên và lun vn tt nghip i hc v các chuyên ngành: Kinh t, Tài Chính & Ngân Hàng, Công ngh thông tin document, khoa luan, tieu luan, 123 5 of 98. iii Tng hp các án, khóa lun, tiu lun, chuyên và lun vn tt nghip i hc v các chuyên ngành: Kinh t, Tài Chính & Ngân Hàng, Công ngh thông tin document, khoa luan, tieu luan, 123 6 of 98. iv Tng hp các án, khóa lun, tiu lun, chuyên và lun vn tt nghip i hc v các chuyên ngành: Kinh t, Tài Chính & Ngân Hàng, Công ngh thông tin document, khoa luan, tieu luan, 123 7 of 98. v Tng hp các án, khóa lun, tiu lun, chuyên và lun vn tt nghip i hc v các chuyên ngành: Kinh t, Tài Chính & Ngân Hàng, Công ngh thông tin document, khoa luan, tieu luan, 123 8 of 98.

vi Tng hp các án, khóa lun, tiu lun, chuyên và lun vn tt nghip i hc v các chuyên ngành: Kinh t, Tài Chính & Ngân Hàng, Công ngh thông tin document, khoa luan, tieu luan, 123 9 of 98. LÝ LỊCH KHOA HỌC (Dùng cho nghiên cứu sinh & học viên cao học) I. LÝ LỊCH SƠ LƢỢC: Họ & tên: PHAN THỊ THANH THÚY Giới tính: Nữ Ngày, tháng, năm sinh: 23/12/1989 Nơi sinh: Tp. Hồ Chí Minh Quê quán: Tp.

Hồ Chí Minh Dân tộc: Kinh Chức vụ, đơn vị công tác trƣớc khi học tập, nghiên cứu: Giáo viên tại đơn vị: Trƣờng THCS Cầu Kiệu Chỗ ở riêng hoặc địa chỉ liên lạc: 686/9, Quốc lộ 13, khu phố, phƣờng Hiệp Bình Phƣớc, quận Thủ Đức, Tp. Hồ Chí Minh. Điện thoại cơ quan: 028.8300000 Điện thoại riêng: 0986210629 Fax: E-mail: thanhthuyhbp@gmail. QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO: 1.

Trung học chuyên nghiệp: Hệ đào tạo: Cao đẳng chính quy Thời gian đào tạo từ 09/2007 đến 05/2010 Nơi học (trƣờng, thành phố): Trƣờng Đại học Sài Gòn, Tp. Hồ Chí Minh Ngành học: Sƣ phạm Sinh học 2. Đại học: Hệ đào tạo: Liên thông Thời gian đào tạo từ 09/2010 đến 05/2012 Nơi học (trƣờng, thành phố): Trƣờng Đại học Sài Gòn, Tp. Hồ Chí Minh Ngành học: Sƣ phạm Sinh học Tên đồ án, luận án hoặc môn thi tốt nghiệp: Điểm trung bình chung tích lũy toàn khóa (thang điểm 4): 3.26 Ngày & nơi bảo vệ đồ án, luận án hoặc thi tốt nghiệp: Ngƣời hƣớng dẫn: 3.

Thạc sĩ: Hệ đào tạo: Sau đại học chính quy Thời gian đào tạo từ 08/2018 đến 05/2020 Nơi học (trƣờng, thành phố): Trƣờng Đại học Sƣ phạm kỹ thuật Tp. Hồ Chí Minh Ngành học: Giáo dục học Tên luận văn: DẠY HỌC TRẢI NGHIỆM MÔN SINH HỌC 6 TẠI CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ CỦA QUẬN PHÚ NHUẬN, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH vii Tng hp các án, khóa lun, tiu lun, chuyên và lun vn tt nghip i hc v các chuyên ngành: Kinh t, Tài Chính & Ngân Hàng, Công ngh thông tin document, khoa luan, tieu luan, 123 10 of 98. Ngày & nơi bảo vệ luận văn: 30/05/2020 Tại Viện Sƣ phạm kỹ thuật Tp. Hồ Chí Minh.

Ngƣời hƣớng dẫn: PGS. Dƣơng Thị Kim Oanh 4. Tiến sĩ: Hệ đào tạo: Thời gian đào tạo từ ……/…… đến ……/ …… Tại (trƣờng, viện, nƣớc): Tên luận án: Ngƣời hƣớng dẫn: Ngày & nơi bảo vệ: 5. Trình độ ngoại ngữ (biết ngoại ngữ gì, mức độ): Tiếng Anh, mức độ 3.

Học vị, học hàm, chức vụ kỹ thuật đƣợc chính thức cấp; số bằng, ngày & nơi cấp: III. QUÁ TRÌNH CÔNG TÁC CHUYÊN MÔN KỂ TỪ KHI TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC: Thời gian Nơi công tác Công việc đảm nhiệm 09/2010 Trƣờng THCS Cầu Kiệu Giáo viên Sinh học IV. CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ: Tên bài báo: DẠY HỌC TRẢI NGHIỆM MÔN SINH HỌC 6. Đồng tác giả: PGS.

Dƣơng Thị Kim Oanh. Nơi đăng bài: Tạp Chí Khoa học giáo dục Việt Nam. Số 19 Thời gian đăng bài: tháng 07/2019. Ngày 23 tháng 06 năm 2020 Ngƣời khai ký tên viii Tng hp các án, khóa lun, tiu lun, chuyên và lun vn tt nghip i hc v các chuyên ngành: Kinh t, Tài Chính & Ngân Hàng, Công ngh thông tin document, khoa luan, tieu luan, 123 11 of 98.

LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Hồ Chí Minh, ngày 10 tháng 03 năm 2020 Ngƣời cam đoan Phan Thị Thanh Thúy ix Tng hp các án, khóa lun, tiu lun, chuyên và lun vn tt nghip i hc v các chuyên ngành: Kinh t, Tài Chính & Ngân Hàng, Công ngh thông tin document, khoa luan, tieu luan, 123 12 of 98. CẢM TẠ Để hoàn thành chuyên đề báo cáo thực tập này tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến quý thầy, cô trong Viện Sƣ phạm kỹ thuật của trƣờng Đại học Sƣ phạm kỹ thuật Tp.

HCM đã truyền đạt cho tôi những kiến thức bổ ích trong suốt hai năm học vừa qua. Trƣớc hết, tôi xin đƣợc tỏ lòng biết ơn và gửi lời cám ơn sâu sắc nhất đến PGS. Dƣơng Thị Kim Oanh, ngƣời trực tiếp hƣớng dẫn tôi thực hiện luận văn này. Cô đã tận tình chỉ bảo và hƣớng dẫn tôi tìm ra hƣớng nghiên cứu, tiếp cận thực tế, tìm kiếm tài liệu, xử lý và phân tích số liệu, giải quyết vấn đề liên quan đến đề tài dạy học trải nghiệm, nhờ đó tôi mới có thể hoàn thành luận văn của mình.

Ngoài ra, trong quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện đề tài tôi còn nhận đƣợc nhiều sự quan tâm, góp ý, hỗ trợ quý báu của quý thầy cô, đồng nghiệp, các em học sinh và ngƣời thân. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến:  Cha mẹ và những ngƣời thân trong gia đình đã hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt thời gian tôi theo học khóa thạc sỹ tại trƣờng Đại học Sƣ phạm kỹ thuật Tp.  Quý thầy cô bộ môn Sinh học và các em học sinh lớp 6 tại các trƣờng THCS cuả quận Phú Nhuận, Tp. HCM đã hỗ trợ tôi trong việc khảo sát thực trạng dạy học môn Sinh học của quận Phú Nhuận hiện nay.

 Đặc biệt là quý thầy cô trong Ban giám hiệu, quý thầy cô trong nhóm Sinh học và các em học sinh lớp 6 tại trƣờng THCS Cầu Kiệu, quận Phú Nhuận, Tp. HCM đã hết lòng giúp đỡ, hợp tác, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi thực nghiệm đề tài. Vì kiến thức, kinh nghiệm bản thân còn hạn chế nên đề tài nghiện cứu khó tránh khỏi những sai sót, kính mong nhận đƣợc những ý kiến đóng góp từ quý thầy cô để đề tài đƣợc hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn! x Tng hp các án, khóa lun, tiu lun, chuyên và lun vn tt nghip i hc v các chuyên ngành: Kinh t, Tài Chính & Ngân Hàng, Công ngh thông tin document, khoa luan, tieu luan, 123 13 of 98.

TÓM TẮT LUẬN VĂN Trong bối cảnh các trƣờng THCS đang từng bƣớc đổi mới các hoạt động giáo dục nhƣ hiện nay, cách thức tổ chức các hoạt động giáo dục nhằm phát huy tính tích cực và sáng tạo cho học sinh đƣợc rất nhiều GV quan tâm. Trong đó, dạy học trải nghiệm dựa trên nền tảng của lý thuyết học tập trải nghiệm, đƣợc xem là một quan điểm dạy học theo hƣớng tích cực nhằm giúp HS chủ động tìm tòi, khám phá thế giới hiện thực xung quanh để thu nhận đƣợc kiến thức cho bản thân. Tuy nhiên, việc tổ chức DHTN môn Sinh học 6 tại các trƣờng THCS của quận Phú Nhuận, Tp. HCM còn hạn chế do nhiều nguyên nhân khách quan lẫn chủ quan.

Cách thức dạy học môn Sinh học 6 hiện tại chủ yếu đƣợc tổ chức theo lối truyền thụ một chiều, cung cấp kiến thức cho HS để đối phó với các kỳ thi. Do đó, đề tài nghiên cứu và áp dụng DHTN vào môn Sinh học 6 nhằm tạo điều kiện cho HS tự khám phá kiến thức và rèn luyện các KN Sinh học cơ bản, đặc biệt là KN quan sát mẫu vật và KN vận dụng kiến thức Sinh học 6 vào thực tiễn. Dựa vào mô hình HTTN của D. Kolb (1984) và quy trình tổ chức dạy học Sinh học ở trƣờng THCS áp dụng mô hình HTTN D.

Kolb của Đặng Thị Thanh Mai và Nguyễn Văn Thanh, đề tài đã đề xuất quy trình DHTN môn Sinh học 6 gồm 3 giai đoạn: 1 – Giai đoạn chuẩn bị, 2 – Giai đoạn triển khai DHTN và 3 – Giai đoạn tổng kết. Từ đó, đề tài thiết kế các hoạt động DHTN phù hợp với nội dung môn Sinh học 6 gồm: tham quan các trạm học tập, thực hành thí nghiệm, sắm vai, trò chơi, thực hiện dự án. Kết quả thực nghiệm sƣ phạm tổ chức DHTN môn Sinh học 6 tại trƣờng THCS Cầu Kiệu, quận Phú Nhuận, Tp. HCM cho thấy, đa số HS ở các lớp thực nghiệm không chỉ có thái độ học tập tích cực mà còn đạt mức độ cao ở KN quan sát mẫu vật (66,2% HS đạt mức 4) và KN vận dụng kiến thức môn Sinh học 6 vào thực tiễn (79,9% HS đạt mức 4).

Điều này chứng tỏ, DHTN môn Sinh học 6 là quan điểm dạy học phù hợp và mang lại hiệu quả cao trong việc rèn luyện KN quan sát mẫu vật và vận dụng kiến thức môn Sinh học 6 vào thực tiễn cho HS.