MỞ ĐẦU 1.Lí do chọn đÁ tài:. Lßch sử nghiên cứu v¿n đÁ: .1 Tài liãu s°u tÁm biên so¿n .2 Tài liãu nghiên cứu- s°u khÁo. Māc đích nghiên cứu:. Đái t°ÿng và ph¿m vi nghiên cứu:.
Ph°¡ng h°áng và ph°¡ng pháp nghiên cứu:. 4 CH£¡NG 1: KHÁI QUÁT TRUYỆN DÂN GIAN ĐBSCL VỀ PHONG TỤC VÒNG ĐỜI 1.1Nhÿng v¿n đÁ chung vÁ truyãn dân gian ĐBSCL .1Giái thuy¿t vÁ truyãn dân gian ĐBSCL .2 Truyãn dân gian ĐBSCL vÁ phong tāc vòng đãi .2 C¡ sở hình thành và l°u truyÁn nhÿng truyãn dân gian ở ĐBSCL vÁ phong tāc vòng đãi .1 C¡ sở lßch sử .2 S¡ l°ÿc vÁ vn hóa tâm linh ở ĐBSCL. 18 CH£¡NG 2: NỘI DUNG TRUYỆN DÂN GIAN Ở ĐBSCL VỀ PHONG TỤC VÒNG ĐỜI 2.1 Diãn m¿o phong tāc vòng đãi căa ng°ãi Viãt qua truyãn dân gian ở ĐBSCL .3 Phong tāc tang ma .2 Bức tranh sinh ho¿t gia đình và xã hßi qua truyãn dân gian ĐBSCL vÁ phong tāc vòng đãi .1 Bức tranh sinh ho¿t gia đình, xã hßi .2 PhÁn ánh đ¿o đức trong xã hßi .3 Thß hiãn °ác m¡ vÁ mßt cußc sáng tát đẹp. 42 CH£¡NG 3: THI PHÁP 3.1 Thi pháp cát truyãn .2 Y¿u tá thÁn kì trong truyãn .2 Thi pháp nhân vÁt .1 Nhân vÁt bißu hiãn cho cái đẹp .2 Nhân vÁt bißu hiãn cho cái x¿u, cái ác .3 Thãi gian và không gian nghã thuÁt .1 Nhÿng bißu hiãn căa thãi gian nghã thuÁt .2 Nhÿng bißu hiãn căa không gian nghã thuÁt.
58 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC vii Truyện dân gian Đồng Bằng Sông Cửu Long về phong tục vòng đßi Mâ ĐÀU 1. Lí do chọn đÁ tài. Đồng Bằng Sông Cửu Long được xem là vùng đ¿t trẻ nh¿t so với lách sử hình thành và khai phá so với các miền trong cả nước. Mặc dù ra đßi muộn nh¿t so với các miền khác thế nhưng Đồng Bằng Sông Cửu Long vẫn hội tụ, đón nhận nhiều nền vn hóa của dân tộc.
Đồng thßi, Đồng Bằng Sông Cửu Long ch¿t lọc cho mình những nét riêng, đß làm nên sự độc đáo, đa dạng góp phÁn làm phong phú thêm nền vn hóa của cả dân tộc Việt. Trong quá trình tìm hißu nền vn hóa dân gian Đồng Bằng Sông Cửu Long, tôi đặc biệt r¿t thích đến mảng truyện kß về phong tục vòng đßi vốn đã tồn tại từ lâu đßi cùng với sự hình thành và phát trißn của vùng đ¿t Đồng Bằng Sông Cửu Long. Những truyện mà tôi tìm hißu được hÁu hết đi sâu vào giải thích cho sự tồn tại của những phong tục của một đßi ngưßi từ khi được sinh ra cho đến lúc chết đi, cũng như cách thức thß cúng theo tín ngưỡng tâm linh. Mặc dù truyện dân gian á Đồng Bằng Sông Cửu Long thì có r¿t nhiều nhưng những truyện nói về phong tục vòng đßi là vô cùng ít ỏi, các truyện thưßng nằm rải rác á một số ít tài liệu và nó vẫn chưa nhận được sự quan tâm và khai thác một cách sâu rộng.Việc sưu tÁm và nghiên cứu những truyện nói về phong tục thì sớm đã được nhiều ngưßi nghiên cứu nhưng riêng việc nghiên cứu những truyện dân gian nói về phong tục vòng đßi thì chưa được khai thác một cách đúng mức.
Và hơn thế nữa, tôi là một đứa con của vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long được tiếp thu đÁy đủ những phong tục, tập quán thói quen trong sinh hoạt của ngưßi dân Đồng Bằng Sông Cửu Long từ phong tục lá sinh, cưới hỏi, tang ma cho đến những phong tục thß cúng. Trãi qua bao nhiêu nm, qua bao nhiêu thng trÁm, qua những biến cố của lách sử nhưng những phong tục nói về vòng đßi vẫn không m¿y gì thay đổi, có thay đổi chng là sự cải biến lại cho phù hợp với thßi đại nhưng dù có cải biến thì cái giá trá tinh thÁn cốt lõi vẫn được giữ lại, không ít lÁn tôi được nghe những ngưßi lớn nói về những phong tục trong một đßi ngưßi tôi th¿y r¿t hứng thú GVHD: TRÀN VN NAM 1 SVTH: NGUYàN THà THÚY NGOAN Truyện dân gian Đồng Bằng Sông Cửu Long về phong tục vòng đßi nhưng đồng thßi tôi cũng bn khon, thắc mắc tự đặt ra câu hỏi cho bản thân tại sao những phong tục này lại tồn tại lâu như thế và thực ra chúng được hình thành như thế nào, ai là ngưßi đã góp phÁn tạo nên những phong tục này,. Với sự bn khon cũng như những hứng thú mà tôi có được tôi luôn mong muốn có một dáp đß mình có thß tìm hißu sâu hơn về đề tài mà đối với tôi nó r¿t h¿p dẫn. Với sự bn khon, niềm yêu thích được khám phá những truyện dân gian á Đồng Bằng Sông Cửu Long đã giúp tôi có động lực đß mạnh dạn chọn đề tài này, đồng thßi tôi mong muốn qua những gì mình tìm hißu được sẽ góp được một cái nhìn khoa học cho đề tài phong tục vòng đßi á Đồng Bằng Sông Cửu Long.
Lịch sÿ nghiên cứu v¿n đÁ. Truyện dân gian về phong tục vòng đßi là một bộ phận của truyện dân gian nói về phong tục và nó cũng có những đóng góp không kém phÁn quan trọng đß làm phong phú thêm kho tàng truyện dân gian Đồng Bằng Sông Cửu Long. Mặc dù vậy, nhưng trên thực tế v¿n đề này chưa được các nhà nghiên cứu quan tâm nhiều nên trong phÁn lách sử v¿n đề tôi tập hợp được một số truyện nằm rải rác trong các tài liệu và một số công trình nghiên cứu sau đây: 2.1 Tài liáu s¤u tÁm – biên soạn. -Vn học dân gian Bạc Liêu – Chu Xuân Diên -Vn học dân gian Sóc Trng –Chu Xuân Diên -Vn học dân gian Châu Đốc –Nguyán Ngọc Quang - Vn học dân gian Đồng Bằng Sông Cửu Long –Khoa Ngữ Vn Trưßng Đại học CÁn Thơ.
- Chuyện xưa tích cũ –Sơn Nam, Tô Nguyệt Đình à các công trình trên các tác giả có đi sâu vào những truyện kß về phong tục vòng đßi, mỗi truyện được kß rõ ràng. Thế nhưng những công trình trên chß mang tính tập hợp nhiều mảng truyện chứ không tập trung vào một mảng truyện cụ thß nào cả. Các truyện kß về phong tục vòng đßi nằm rải rác, thiếu hệ thống, chưa được GVHD: TRÀN VN NAM 2 SVTH: NGUYàN THà THÚY NGOAN Truyện dân gian Đồng Bằng Sông Cửu Long về phong tục vòng đßi tổng hợp phân loại một cách có hệ thống đß nó thành một công trình chuyên biệt trong kho tàng vn học dân gian Đồng Bằng Sông Cửu Long.2 Tài liáu nghiên cứu – s¤u khảo. - Trong công trình Văn học dân gian Đáng BÁng Sông Cÿu Long của các tác giả Khoa Ngữ vn Trưßng Đại học CÁn Thơ có những nhận đánh về các nhóm truyện như sau: Nhóm truyện liên quan đến lịch sử và văn hóa gồm những truyền thuyết về nhân vật lịch sử, nhân vật văn hóa, những truyện có liên quan đến tín ngưỡng, phong tục…[ 25, tr.
- Trong cuốn Nghi lß đái ng¤ái của Lê Trung Vũ, tác giả nói đến những nghi lá, tập tục của một đßi ngưßi, những yếu tố thuộc về thuÁn phong mỹ tục, những yếu tố tạo nên môi trưßng vn hoá cuộc sống cho mỗi con ngưßi từ khi còn á trong bụng mẹ. Từ lúc sinh ra cho đến chết đi chúng ta đã được bao bọc bái những tập tục, nghi lá đÁy ý nghĩa nhân vn. - Trong cuốn Tâm linh Viát Nam của Nguyán Duy Hinh, tác giả có nói đến đßi sống tâm linh có ảnh hưáng đến những phong tục vn hóa của con ngưßi. Một số hiện tượng tâm linh thành tâm linh tín ngưỡng như thß cúng.
- Trong Phong tāc làng xóm Viát Nam của Nh¿t Thanh và Vũ Vn Khiếu. Hai tác giả có đề cập đến nhiều thói tục của ngưßi Việt Nam từ ngàn xưa và đến nay, nhiều phong tục vẫn còn tồn tại. Nhìn chung các tác phẩm, các bài nghiên cứu chß trình bày một cách khái quát hoặc mới trình bày một mặt của v¿n đề, đß có một công trình nghiên cứu về < Truyện dân gian Đồng Bằng Sông Cửu Long về phong tục vòng đßi= thì chưa có một công trình cụ thß. Bằng khả nng của mình, tôi cố gắng trình bài v¿n đề một cách có hệ thống và đÁy đủ nh¿t.
Māc đích nghiên cứu. Khi chọn nghiên cứu về đề tài này tôi chß biết cố gắng và mong muốn là mình sẽ đạt được những mục đích sau: - Tìm hißu về lách sử vn hóa vùng đ¿t Đồng Bằng Sông Cửu Long. GVHD: TRÀN VN NAM 3 SVTH: NGUYàN THà THÚY NGOAN Truyện dân gian Đồng Bằng Sông Cửu Long về phong tục vòng đßi - Đi sâu nghiên cứu những truyện về phong tục vòng đßi, cũng như sự hình thành và lưu giữ những truyện về phong tục vòng đßi á Đồng Bằng Sông Cửu Long. - Tập hợp những truyện dân gian á Đồng Bằng Sông Cửu Long kß về nguồn gốc các phong tục vòng đßi.
Đßi t¤ÿng và phạm vi nghiên cứu. - Đối tượng nghiên cứu của luận vn là những truyện dân gian Đồng Bằng Sông Cửu Long về phong tục vòng đßi tập hợp trong các tài liệu sưu tÁm – biên khảo và nghiên cứu của các tác giả. - Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, tôi tiến hành sưu tÁm, hệ thống và nghiên cứu thật kĩ các truyện về phong tục vòng đßi á Đồng Bằng Sông Cửu Long. Những truyện này ra đßi, lưu truyền và tồn tại như một chßnh thß nghệ thuật, cốt truyện, nhân vật, không gian, thßi gian.
Nội dung và thi pháp truyện dân gian về phong tục vòng đßi là những nhiệm vụ quan trọng của đề tài này. Ph¤¢ng h¤ßng và Ph¤¢ng pháp nghiên cứu. - Nghiên cứu đề tài này tôi muốn tập hợp, bổ sung, phân loại mảng truyện về phong tục vòng đßi á Đồng Bằng Sông Cửu Long trên cơ sá tiếp thu những ý kiến của những ngưßi đi trước. - Khi thực hiện đề tài này tôi sử dụng phương pháp nghiên cứu chủ yếu sau: Phương pháp phân tích và tổng hợp: tìm hißu nội dung truyện.
GVHD: TRÀN VN NAM 4 SVTH: NGUYàN THà THÚY NGOAN Truyện dân gian Đồng Bằng Sông Cửu Long về phong tục vòng đßi CH£¡NG 1 KHÁI QUÁT TRUYàN DÂN GIAN ĐàNG BÀNG SÔNG CþU LONG VÀ PHONG TĀC VÒNG ĐàI 1.1 Những v¿n đÁ chung vÁ truyán dân gian Đáng BÁng Sông Cÿu Long. Gißi thuy¿t vÁ truyán dân gian Đáng BÁng Sông Cÿu Long. Truyện dân gian là một khái niệm mà cho đến nay vẫn còn nhiều nhà nghiên cứu chưa thống nh¿t cách hißu. Thuật ngữ này cũng chß được sử dụng trong giới nghiên cứu bái trong dân gian ngưßi ta hay sử dụng thuật ngữ truyện đßi xưa đß thay cho thuật ngữ truyện dân gian.
Đôi khi ngưßi ta hay sử dụng thuật ngữ truyện cổ tích. Hiện nay ý kiến của nhiều nhà nghiên cứu về thß loại tương đối thống nh¿t.