phần mở đầu, kết luận và danh m c tài liệu tham khảo, nội dung luận án gồm 4 chương, 10 tiết.bo TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.bo NỘI DUNG CHƢƠNG 1 TỔNG QU N TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QU N Đ N ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Những công trình nghiên cứu về đạo Hiếu Đạo Hiếu là đạo lý có từ ngàn đời, tồn tại và phát triển trong thế giới con người, vì từ muôn ngàn đời nay, tình yêu thương của cha mẹ dành cho con cái không hề vơi cạn, nó luôn đong đầy theo dòng chảy thời gian để dưỡng nuôi những mầm sống lớn khôn và trở thành người hữu ích. Đối với những dân tộc có hàng ngàn năm văn hiến và truyền thống đạo đức lâu đời như dân tộc Việt Nam, Hiếu đạo luôn được đề cao, là một trong những đạo lý cơ bản của dân tộc. Có thể nói, nghiên cứu về đạo Hiếu, đã có nhiều công trình khoa học đề cập đến ở nhiều góc độ tiếp cận khác nhau.
Đạo Hiếu ẩn chứa trong văn hóa dân gian, trong truyền thống của dân tộc, trong các loại hình tín ngưỡng, tôn giáo. có thể kể đến một số công trình tiêu biểu như: Công trình “Đạo làm người trong văn hóa Việt Nam” [74], Trần Đăng Sinh -Nguyễn Chu Sâm (đồng chủ biên). Trong công trình đã có nhiều bài viết của nhiều tác giả bàn về đạo Hiếu trong truyền thống văn hóa Việt Nam. Lê Thị Duy Hoa với bài viết “Đạo Hiếu của người Việt xưa và nay” cho rằng, “với văn hóa Việt, Hiếu là đạo.
Đạo Hiếu xuyên suốt mọi phong t c của nhân dân ta… chữ Hiếu là nền tảng của đạo đức người Việt, cũng như gia đình là nền tảng của xã hội. Trong gia đình, chữ Hiếu là cơ sở để xây dựng hạnh phúc, an bình. Trong truyền thống văn hóa của người Việt, hiếu là bổn phận làm con mà cũng là đạo làm người” [74, tr. Trong bài viết “Đạo Hiếu - Đạo làm người trong gia đình Việt Nam”, Trần Đăng Sinh cho rằng, “trong xã hội Việt Nam truyền thống, Hiếu được coi là giá trị đạo đức hàng đầu của con người.
Hiếu là đạo đức của con cháu trong quan hệ với ông bà, cha mẹ; là tình cảm, bổn phận xuất phát trong tư tưởng, suy nghĩ, được biểu hiện qua hành động đối với ông bà, cha mẹ…trong xã hội hiện đại, đạo Hiếu vẫn giữ vai trò là nền tảng đạo đức, là thước đo giá trị đạo đức của con người trong gia đình Việt Nam” [74, tr. Nguyễn Ngọc Thơ với công trình “Quan niệm về chữ Hiếu trong văn hóa Việt Nam và Hàn Quốc” [94], cho rằng, không có bộ sách sử nào ghi rõ truyền thống Hiếu đạo ở Việt Nam xuất hiện từ lúc nào, trong hoàn cảnh nào. Song, đứng ở cách tiếp cận liên ngành, chúng ta vẫn có thể xác định sự tồn tại của truyền thống 5 (LUAN.bo TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.bo Hiếu đạo ở Việt Nam muộn nhất là từ thời Văn Lang - Âu Lạc… truyền thống Hiếu đạo được thẩm thấu qua hàng loạt các truyền thuyết, thần thoại như sự tích bánh Chưng - bánh Dày (Lang Liêu và các hoàng tử chúc thọ Hùng vương), sự tích Quả dưa hấu (Mai An Tiêm biết mình bị vu oan song vẫn tuân mệnh vua đi đày vì đạo Hiếu), truyền thuyết Sơn Tinh - Thủy Tinh (Mỵ Nương tuân theo sự sắp xếp của vua cha), Mỵ Châu - Trọng Thủy (An Dương Vương giết Mỵ Châu vì bất hiếu, bất trung). đạo Hiếu gắn liền với đời sống thực tiễn của các gia đình trong khuôn khổ chung là xã hội, do vậy tính chất của quan niệm chữ Hiếu cũng chịu ảnh hưởng trực tiếp từ cơ cấu, tính chất gia đình và xã hội [94].
Công trình “Hiếu hạnh xưa và nay” [11] của Cao Văn Cang cũng đã đưa ra những quan điềm về đạo đức truyền thống, trong đó có đạo Hiếu. Tác giả cho rằng, đạo Hiếu của người Việt từ xưa có nét đặc thù riêng… hiếu đâu phải chỉ thương cha thương mẹ là đã làm tròn hiếu đạo của một con người, mà còn phải “Giúp nghèo cứu thiếu, thương nuôi quần sinh, là đứng đầu của hạnh”… đạo Hiếu dẫn đầu các đạo, có Hiếu là có đạo, hiểu đạo là Hiếu đạo… đồng thời tác giả cũng đã nêu những quan điểm mới trong cách đánh giá, so sánh một số phạm trù đạo đức truyền thống trong xã hội hiện đại, những tấm gương thực tế và bài học cho thế hệ trẻ nhằm giáo d c, tuyên truyền nét đẹp trong đạo đức truyền thống đặc biệt là đạo Hiếu cần được giữ gìn và phát huy. Nguyễn Thị Thọ (chủ biên) với “Bản thể luận xã hội về đạo Hiếu ở Việt Nam hiện nay” [91] trong đó nghiên cứu tổng quan về đạo Hiếu, những biểu hiện, những giá trị của đạo Hiếu trong truyền thống văn hóa Việt Nam và những biến đổi trong xã hội hiện nay. Bàn về vấn đề này, tác giả viết: Đạo Hiếu là giá trị hàng đầu của đạo làm người, là nền tảng đạo đức của xã hội… nói về đạo Hiếu không phải là nói về một điều đã cũ, cổ hủ mà nói về một giá trị vĩnh hằng… người Việt Nam rất coi trọng Hiếu, Hiếu không những được coi là một chuẩn mực đạo đức, một tiêu chuẩn để đánh giá, là thước đo nhân cách con người, một nguyên lý ứng xử của con cái đối với ông bà, cha mẹ, hiếu được người Việt nâng lên thành một đạo - đạo Hiếu, đạo làm con [91, tr.
Đạo Hiếu trong truyền thống văn hóa Việt Nam bên cạnh sự ảnh hưởng của các yếu tố tự nhiên, kinh tế - xã hội, các giá trị đạo đức truyền thống thì còn chịu sự ảnh hưởng của các tôn giáo.bo TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.bo Chữ Hiếu trong Nho giáo là một đề tài được nhiều học giả nghiên cứu, tiêu biểu như Quang Đạm với cuốn "Nho giáo xưa và nay" [30]. Bên cạnh việc liệt kê những nội dung chủ yếu của chữ Hiếu theo quan niệm của Nho giáo, tác giả cũng phân tích khá sâu chữ Hiếu. C thể trong chương IV, phạm trù Nhà, ông đã phân tích và lý giải một cách thuyết ph c quan niệm của Nho giáo về đời sống xã hội và giáo d c: "Nho giáo đã có những cố gắng to lớn bền bỉ và những cống hiến tích cực trong việc khuyên bảo dạy dỗ cho con người thương yêu đồng loại, cho con người có quan hệ tốt với nhau: Đạo đức Nhân - Lễ - Nghĩa - Trí - Tín và Hiếu đễ tuy có phần mơ hồ do hạn chế của những điều kiện lịch sử đương thời, đều biểu thị rõ tinh thần và ý chí tốt lành, thiết tha mong muốn làm cho con người tránh được, bớt được đau khổ" [30, tr. Quang Đạm cũng đề cao nề nếp, gia phong của Nho giáo: "Dù bên trong hay bên ngoài gia đình, công cuộc giáo d c cũng lấy quan hệ gia đình làm điểm xuất phát, lấy hai cương và ba luân trong công cuộc gia đình, công cuộc giáo d c cũng lấy quan hệ gia đình làm gốc để bồi dưỡng, rèn đúc con người đúng theo kiểu mẫu nhà Nho, con người tề được gia và do tề được gia mà cũng sẽ trị được quốc và bình thiên hạ" [30, tr.
Có lẽ thành công lớn nhất của tác giả chính là đã phân tích một cách khá sâu sắc những nội dung của chữ Hiếu theo quan niệm Nho giáo. Chữ Hiếu đã được phân tích một cách tương đối đầy đủ trên nhiều nội dung khác nhau: Biểu hiện, các thứ bậc của lòng hiếu thảo và những hành vi thái độ được xem là bất hiếu. Dành nhiều tâm huyết để nghiên cứu về Nho giáo nói chung và về chữ Hiếu nói riêng, Vũ Khiêu trong cuốn "Nho giáo và phát triển ở Việt Nam" [51] đã hệ thống những quan niệm về chữ Hiếu và bàn luận đến chữ Hiếu theo quan niệm Nho giáo. Trong đó, tác giả đi sâu phân tích những quan niệm của Hồ Chí Minh về chữ Hiếu và quá trình vận d ng những quan niệm đó trong thực tiễn cách mạng Việt Nam: "Trung hiếu là phạm trù đạo đức, coi như là chuẩn mực cao nhất trong hành vi của con người.
Hồ Chí Minh thấy không cần phải gạt bỏ đi nội dung cũ của Nho giáo để đưa vào nội dung mới của cách mạng" [51, tr. Tác giả đánh giá rất cao những quan niệm về chữ Hiếu trong Nho giáo, đưa ra những quan niệm tiến bộ, có giá trị trong việc xây dựng gia đình hiện đại. Một cuốn sách có thể nói được lưu truyền rất lâu trong xã hội phong kiến Việt Nam và có ảnh hưởng sâu rộng tới quan niệm và thực hành đạo Hiếu là "Nhị thập tứ hiếu" [47]. Trong cuốn sách này tác giả đã kể ra hai mươi tư tấm gương sáng về chữ Hiếu ở Trung Quốc thời cổ đại của con cái đối với cha mẹ.
Mỗi một nhân vật biểu hiện chữ Hiếu một cách khác nhau nhưng tựu chung lại 7 (LUAN.bo TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.bo thì đó là sự biết ơn công sinh thành và nuôi dưỡng của cha mẹ, chăm sóc cha mẹ khi ốm đau, ph ng dưỡng khi cha mẹ về già, thành kính cúng giỗ khi cha mẹ qua đời, thành đạt và cho cha mẹ được vinh hiển. Cuốn sách này đã từng là cẩm nang trong việc giáo d c đạo Hiếu của các bậc ông bà, cha mẹ đối với con cháu. Tác giả khẳng định: "Nhị thập tứ hiếu có lẽ là những tấm gương sáng muôn đời cho những người con phải luôn nhớ giữ gìn hiếu với cha mẹ" [47]. Chữ Hiếu trong Phật giáo có công trình “Tư tưởng hiếu đạo trong Phật giáo” [31] của Hòa thượng Thích Nhuận Đạt, đã nêu rõ quan niệm đạo Hiếu trong Phật giáo.
Tác giả cho rằng “Hiếu đạo của Phật giáo có thể hiểu theo hai nghĩa hẹp và rộng. Theo nghĩa hẹp, Hiếu đạo là ph ng dưỡng cha mẹ, cung kính cha mẹ trên cả hai phương diện vật chất và tinh thần. Theo nghĩa rộng, người thực hành Hiếu đạo không những hiếu dưỡng với cha mẹ mình mà còn mở rộng ra hiếu dưỡng với cha mẹ mọi người trong thiên hạ; không những hiếu thảo với cha mẹ đời này mà còn hiếu thảo với cha mẹ trong ba đời, bảy đời…thuộc quá khứ, và sau cùng là làm cho cha mẹ được giải thoát khổ đau hoàn toàn” [31, tr. Trong công trình “Bản thể luận xã hội về đạo Hiếu ở Việt Nam hiện nay” [91] Nguyễn Thị Thọ (chủ biên) cũng đã đưa ra quan niệm về Hiếu trong Phật giáo, tác giả cho rằng: “Phật giáo có nhiều ảnh hưởng tới quan niệm về đạo Hiếu của người Việt Nam.
Đối với Phật tử, Hiếu được xem là tình cảm thiêng liêng, cao quý nhất [91, tr.