PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài Bán đấu giá là hình thức mua bán tài sản phổ biến trong nền kinh tế thị trƣờng. Tại nhiều nƣớc, hoạt động bán đấu giá tài sản đã có lịch sử hàng trăm năm. Ở nƣớc ta, việc bán đấu giá tài sản do các hỗ giá viên thực hiện đã có từ thời Pháp thuộc.
Sau Cách mạng tháng Tám, chức danh hỗ giá viên tiếp tục đƣợc quy định trong Nghị định số 37 ngày 01/12/1945 về tổ chức Bộ Tƣ pháp; theo đó việc bán đấu giá tài sản trong thời kỳ này tạm thời đƣợc giữ nguyên nhƣ trƣớc. Về sau, hoạt động bán đấu giá tài sản chủ yếu liên quan đến tài sản nhà nƣớc, tài sản thi hành án, tài sản là tang vật, phƣơng tiện vi phạm hành chính. nhằm bảo đảm cho việc xử lý các tài sản này đƣợc công khai, minh bạch, khách quan, giảm thiểu các tiêu cực trong việc xử lý tài sản. Để bảo đảm thống nhất trình tự, thủ tục bán đấu giá tài sản, đáp ứng nhu cầu của tổ chức, cá nhân về dịch vụ bán đấu giá tài sản, ngày 17/11/2016, tại kỳ họp thứ 2 Quốc hội nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIV đã thông qua Luật đấu giá tài sản (LĐGTS).
Tiếp đó, ngày 16/5/2017, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 62/2017/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Đấu giá tài sản. Kể từ khi LĐGTS 2016 đƣợc ban hành đã góp phần đƣa công tác bán đấu giá tài sản nói chung và bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự trên địa bàn thành phố Hải Phòng nói riêng cơ bản đi vào nền nếp và đạt hiệu quả cao. Tuy nhiên, cùng với những kết quả đã đạt đƣợc, trƣớc yêu cầu phát triển của thực tiễn đất nƣớc trong giai đoạn mới gắn với xây dựng và hoàn thiện nền kinh tế thị trƣờng trong bối cảnh chủ động hội nhập quốc tế, hoạt động bán đấu giá tài sản nói chung và bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự ở thành phố Hải Phòng cũng đã bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập. Do đó, cần phải tiếp tục tiến hành nghiên cứu sửa đổi, bổ sung các quy định của pháp luật về bán đấu giá tài sản tạo khuôn khổ pháp lý hoàn chỉnh, vững chắc cho hoạt động bán đấu giá tài sản, bảo đảm đƣợc lợi ích của các cá nhân, tổ chức có tài sản đấu giá, tổ chức và tăng cƣờng đƣợc sự quản lý của Nhà nƣớc đối với hoạt động này.
Với những lý do đó, Học viên đã chọn đề tài “Pháp luật về bán 1 đấu giá tài sản và thực tiễn bán đấu giá tài sản để thi hành án ở thành phố Hải Phòng” nghiên cứu làm luận văn thạc sĩ luật học của mình. Tình hình nghiên cứu đề tài Việc hoàn thiện pháp luật về bán đấu giá tài sản luôn đƣợc các cơ quan nhà nƣớc và các cá nhân, tổ chức quan tâm. Thời gian qua đã có nhiều công trình nghiên cứu đối với pháp luật về bán đấu giá tài sản, trong đó có thể kể đến các công trình nghiên cứu đã đƣợc công bố sau đây: - Về giáo trình, sách chuyên khảo: + Giáo trình “Nghiệp vụ bán đấu giá tài sản” Tập 1 và Tập 2 của Học viện Tƣ pháp, do Nhà xuất bản Tƣ pháp xuất bản năm 2018; + Giáo trình “Nghiệp vụ thi hành án dân sự” Tập 1 và Tập 2 của Học viện Tƣ pháp do Nhà xuất bản Tƣ pháp do xuất bản năm 2018; + Giáo trình “Luật Thi hành án dân sự Việt Nam” của Trƣờng Đại học Luật Hà Nội, do Nhà xuất bản Công an nhân dân xuất bản năm 2020. - Về các đề tài khoa học: Đề tài khoa học cấp Bộ “Hoàn thiện pháp luật về bán đấu giá tài sản nhằm thúc đẩy thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam” của tác giả Võ Đình Toàn, Bộ Tƣ pháp năm 2011.
- Về luận văn, luận án: + Luận án Tiến sỹ luật học:“Bán đấu giá tài sản thi hành án dân sự ở Việt Nam” của Lê Thị Hƣơng Giang, bảo vệ tại Trƣờng Đại học Luật Hà Nội năm 2019. + Luận văn Thạc sỹ luật học:“Pháp luật bán đấu giá tài sản ở Việt Nam”, của Vũ Hồng Dƣơng, bảo vệ tại Trƣờng Đại học Luật Hà Nội năm 2016. + Luận văn Thạc sỹ luật học:“Bán đấu giá trong thi hành án dân sự - từ thực tiễn tỉnh Vĩnh Phúc” của Phùng Huy Thọ, bảo vệ tại Học viện Hành chính Quốc gia năm 2017 - Về các bài báo khoa học: 2 + Bài “Một số vấn đề lý luận về bán đấu giá và pháp luật bán đấu giá” của tác giả Võ Đình Toàn, đăng trên Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, Số chuyên đề Pháp luật về bán đấu giá tài sản năm 2012. + Bài “Quá trình hình thành phát triển của pháp luật về bán đấu giá tài sản ở Việt nam” của tác giả Nguyễn Thị Minh, đăng trên Tạp chí Dân chủ - Pháp luật, Số chuyên đề Pháp luật về bán đấu giá tài sản năm 2012.
+ Bài “Những yếu tố chủ quan tác động đến hiệu quả hoạt động bán đấu giá tài sản thi hành án dân sự ở Việt Nam” của tác giả Lê Thị Hƣơng Giang, đăng trên Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, Số chuyên đề tháng 12 năm 2016. Các công trình nghiên cứu trên đã khái quát đƣợc hệ thống pháp luật bán đấu giá tài sản ở Việt Nam hiện nay và những khó khăn, vƣớng mắc trong quá trình bán đấu giá tài sản để thi hành án dân sự ở Việt Nam. Tuy nhiên, chƣa có công trình nghiên cứu nào nghiên cứu riêng về thực tiễn thực hiện bán đấu giá tài sản để thi hành án dân sự ở thành phố Hải Phòng. Vì vậy, đề tài này mặc dù có sự kế thừa nhƣng không trùng lặp với các công trình đã công bố trƣớc đó.
Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài Mục tiêu nghiên cứu đề tài là làm rõ những vấn đề lý luận về pháp luật bán đấu giá tài sản; nội dung các quy định của pháp luật Việt Nam về bán đấu giá tài sản và thực tiễn thực hiện chúng trong bán đấu giá tài sản để thi hành án dân sự tại thành phố Hải Phòng từ đó đƣa ra các kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả bán đấu giá tài sản để thi hành án dân sự tại thành phố Hải Phòng. Để thực hiện các mục đích nêu trên, việc nghiên cứu đề tài có các nhiệm vụ cụ thể sau đây: - Nghiên cứu làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản của pháp luật về bán đấu giá tài sản ở Việt Nam. - Phân tích, đánh giá thực trạng quy định của của pháp luật Việt Nam hiện hành về bán đấu giá tài sản. 3 - Khảo sát, đánh giá thực tiễn thực hiện các quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành về bán đấu giá tài sản để thi hành án dân sự tại thành phố Hải Phòng.
- Nhận diện những hạn chế, bất cập trong các quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành về bán đấu giá tài sản và thực tiễn thực hiện từ đó đề xuất các kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả bán đấu giá tài sản để thi hành án dân sự tại thành phố Hải Phòng. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu đề tài Đối tƣợng nghiên cứu đề tài là những vấn đề lý luận về pháp luật bán đấu giá tài sản, các quy định của pháp luật Việt Nam về bán đấu giá tài sản và thực tiễn thực hiện chúng trong bán đấu giá tài sản để thi hành án dân sự tại thành phố Hải Phòng. Phạm vi nghiên cứu đề tài chỉ tập trung vào những vấn đề lý luận cơ bản về bán đấu giá tài sản nhƣ khái niệm, đặc điểm, vai trò của pháp luật bán đấu giá tài sản, cơ sở khoa học của việc pháp luật quy định về bán đấu giá tài sản và nội dung điều chỉnh cơ bản của pháp luật về bán đấu giá tài sản; các quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành về bán đấu giá tài sản và thực tiễn thực hiện chúng trong bán đấu giá tài sản để thi hành án dân sự tại thành phố Hải Phòng trong 05 năm gần đây. Các phƣơng pháp nghiên cứu đề tài Để đạt đƣợc các mục tiêu nghiên cứu mà đề tài đặt ra, trong quá trình nghiên cứu luận văn đã sử dụng những phƣơng pháp nghiên cứu cơ bản sau: - Phƣơng pháp luận nghiên cứu khoa học duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin, tƣ tƣởng Hồ Chí Minh và đƣờng lối, quan điểm, chính sách của Đảng cộng sản Việt Nam.
Theo đó, đặt các vấn đề liên quan đến nội dung nghiên cứu trong mối liên hệ, quan hệ với nhau, không nghiên cứu một cách riêng lẻ. - Phƣơng pháp phân tích, phƣơng pháp diễn giải: Những phƣơng pháp này đƣợc sử dụng phổ biến trong việc làm rõ các quy định của pháp luật. - Phƣơng pháp đánh giá, phƣơng pháp so sánh: Những phƣơng pháp này đƣợc ngƣời viết vận dụng để đƣa ra ý kiến nhận xét quy định của pháp luật hiện 4 hành có hợp lý hay không, đồng thời nhìn nhận trong mối tƣơng quan so với quy định liên quan hoặc pháp luật của các nƣớc khác.v… - Phƣơng pháp quy nạp, phƣơng pháp diễn dịch: Đƣợc vận dụng để triển khai có hiệu quả các vấn đề liên quan đến nội dung nghiên cứu, đặc biệt là các kiến nghị hoàn thiện. Cụ thể nhƣ trên cở sở đƣa ra những kiến nghị mang tính khái quát, súc tích ngƣời viết dùng phƣơng pháp diễn dịch để làm rõ nội dung của kiến nghị đó.
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn Thứ nhất, luận văn góp phần làm phong phú thêm lý luận về pháp luật bán đấu giá tài sản; làm cơ sở lý luận cho các cơ quan Nhà nƣớc, các nhà làm luật trong việc hoạch định chính sách sửa đổi, bổ sung, ban hành mới pháp luật về bán đấu giá tài sản và các kết quả nghiên cứu của luận văn sử dụng làm tài liệu tham khảo hữu ích cho các cơ sở đào tạo, nghiên cứu, các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan có trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ mà đề tài nghiên cứu. Thứ hai, luận văn là công trình nghiên cứu tổng hợp, thống kê và đánh giá những ƣu điểm, tồn tại, hạn chế trong việc thực hiện pháp luật hiện hành về bán đấu giá tài sản để thi hành án tại thành phố Hải Phòng.